Đánh giá hiệu quả điều trị của rosuvastatin trên rối loạn lipid máu và mảng xơ vữa động mạch ở bệnh nhân nhồi máu não có hẹp động mạch cảnh đoạn ngoài sọ

T�P CHÍ Y D��C H�C C�N TH� � S� 30/2020 159 3 Lê Quang Huy (2015), Hi�u qu� c�a Mifepristone Misoprostol trong phá thai n�i khoa ≤ 49 ngày vô kinh t�i B�nh vi�n Tr�ng V��ng, Lu�n v�n Th�c s� Y h�c 4 N[.]

3 Lê Quang Huy (2015), Hi u qu c a Mifepristone- Misoprostol trong phá thai n i khoa ≤

49 ngày vô kinh t i B nh vi n Tr ng V ng, Lu n v n Th c s Y h c

4 Nguy n Th Lan H ng (2008), ánh giá hi u qu c a ph ng pháp s d ng misoprostol

k t h p mifepristone phá thai tu i thai n h t 63 ngày t i B nh vi n ph s n Trung

ng n m 2007, T p chí Y h c th c hành, S 7, tr.94-96

5 Nguy n Ph ng Nga (2015), Hi u qu c a phá thai n i khoa t 50 n 63 ngày vô kinh t i

B nh vi n Ph s n C n Th , Lu n v n Th c s Y h c

6 Nguy n Khoa Nguyên và CS (2015), ánh giá k t qu ình ch thai nghén n 9 tu n b ng misoprostol sau mifepristone t i trung tâm SKSS Th a Thiên Hu , Báo cáo nghiên c u khoa

h c, S Y t Th a Thiên Hu

7 Cao Th Ph ng Trang (2015), Hi u qu c a Mifepristone- Misoprostol t c nh má trong phá thai n i khoa 9- 12 tu n vô kinh n m 2015 t i B nh vi n Hùng V ng, Lu n án chuyên

khoa 2

8 Nguy n B ch Tuy t (2006), ánh giá hi u qu và tác d ng ph c a mifepristone-

misoprostol trong phá thai n i khoa, Lu n v n t t nghi p bác s n i trú; tr.34, 41, 44, 56, 71-72

9 Tr n Th Tú Uyên (2016), Hi u qu phá thai t i nhà i v i thai d i 50 ngày vô kinh t i

B nh vi n Qu n 12, Lu n án chuyên khoa c p 2

10.Gautam R, Agrawal V (2003), Early medical termination pregnancy with methotrexate and misoprostol in lower segment cesarean section cases, J Obstet Gynaecol Res; 29(4): pp.

251-6

(Ngày nh n bài: 03/08/2020 - Ngày duy t ng: 12/09/2020)

ÁNH GIÁ HI U QU I U TR C A ROSUVASTATIN TRÊN R I

LO N LIPID MÁU VÀ M NG X V A NG M CH B NH NHÂN

Nguy n Th Thùy M *, Lê V n Minh

Tr ng i H c Y D c C n Th

*Email: nmy801899@gmail.com

TÓM T T

t v n : Nh i máu não c p do x v a là m t v n l n c a y h c, tuy nhiên nghiên c u

v giá tr c a rosuvastatin trong can thi p r i lo n lipid máu và m ng x v a b nh nhân nh i máu não c p có h p ng m ch c nh o n ngoài s còn ít c quan tâm M c tiêu nghiên c u: ánh

giá hi u qu ki m soát lipid máu và m ng x v a c a rosuvastatin b nh nhân nh i máu não có

h p ng m ch c nh o n ngoài s i t ng và ph ng pháp: Nghiên c u mô t c t ngang 64

b nh nhân nh i máu não c p c i u tr n i khoa t i b nh vi n a khoa Hoàn M C u Long t

tháng 3/2019 n tháng 4/2020 K t qu : tu i trung bình 70,7 ± 11,7 tu i, nam gi i chi m 45,3%

i m NIHSS trung bình 13,3 ± 4,7 lúc nh p vi n, 10,0 ± 4,3 i m lúc xu t vi n LDL-c t i th i i m

nh p vi n là 125,2 mg/dL, sau 6 tháng là 76,1 mg/dL R i lo n lipid máu làm t ng nguy c h p ng

m ch c nh có ý ngh a th ng kê, OR=6,7 (95% CI: 1,66-27,0) K t lu n: Rosuvastatin giúp c i thi n

các thành ph n lipid máu và c i thi n m ng x v a

T khóa: Nh i máu não c p, lipid máu, rosuvastatin, h p ng m ch c nh

ABSTRACT

TREATMENT ASSESSMENT OF ROSUVASTATIN ON LIPID

METABOLISM DISORDERS AND ATHEROSLEROSIS IN STROKE

PATIENTS WITH EXTRACRANIAL ARTERIAL

ATHEROSCLEROTIC STENOSIS

Nguyen Th Thuy My*, Le Van Minh

Can Tho University of Medicine and Pharmacy

Background: Atherosclerotic stroke is a challenge for modern medicine, with little

understanding the effect of rosuvastatin on serum lipid profiles and extracranial carotid arteries’

plagues Objectives: Evaluation of the effect of rosuvastatin on lipid metabolism and extracranial carotid arteries’ plagues Materials and methods: prospective descriptive cross-sectional study of

64 patients treated with medicinal method in Hoan My Cuu Long Hospital from 3/2019 to 4/2020

Results: the mean age was 70.7 ± 11.7 years, with 45.3% male Mean discharged and admission

NIHSS were 10.0 ± 4.3, and 13.3 ± 4.7 respectively LDL-c on admission was 125.2 mg/dL and 76.1 mg/dL after six months with rosuvastatin High lipid levels increased the risk for carotid’s plagues,

OR=6.7 (95% CI: 1.66 – 27.0) Conclusion: Rosuvastatin can improve lipid profiles plagues

Keywords: Acute ischemic stroke, lipid profile, rosuvastatin, carotid arteries

I T V N

t qu cho t i nay v n là m t v n c p thi t, v i t l t vong ng hàng th ba sau b nh tim m ch và b nh ung th trên toàn th gi i, ng th i l i nhi u di ch ng n ng

n v tâm th n kinh, là gánh n ng cho gia ình và xã h i [1], [2], [4], [7] Tuy có nhi u nghiên

c u v statin trong i u ch nh lipid máu nh ng ch a có nghiên c u ánh giá hi u qu i u

tr c a rosuvastatin b nh nhân nh i máu não có h p ng m ch c nh o n ngoài s do x

v a Trên c s ó, chúng tôi ti n hành nghiên c u tài này v i m c tiêu sau: ánh giá

hi u qu ki m soát r i lo n lipid máu và m ng x v a c a rosuvastatin b nh nhân nh i máu não có h p ng m ch c nh o n ngoài s

2.1 i t ng nghiên c u

2.1.1 i t ng

B nh nhân nh i máu não nh p vi n và i u tr t i b nh vi n a khoa Hoàn M

C u Long trong kho ng th i gian t tháng 3/2019 n tháng 4/2020

2.1.2 Tiêu chu n ch n m u

- c ch n oán t qu theo tiêu chu n c a WHO

- c ch p c t l p vi tính ho c ch p MRI s cho k t qu có d u hi u c a nh i máu não

- Siêu âm dopler ng m ch c nh có h p ng m ch c nh o n ngoài s <70%,

có m ng x v a ho c có dày IMTc

- Có r i lo n lipid máu : LDL-c >100 mg % (> 2,6 mmol/L)

2.1.3 Tiêu chu n lo i tr

- Có xu t huy t não kèm theo c ch n oán trên ch p c t l p vi tính ho c c ng

h ng t

- T n th ng não do h ng huy t, t ng ng huy t, ng c thu c phi n

- B nh nhân nh i máu não do l p m ch t tim

- B nh nhân nh i máu não do b nh lý huy t h c

- B nh nhân d ng thu c rosuvastatin, không dung n p rosuvastatin, t ng men gan >3 l n gi i h n trên, b nh c

- Suy th n n ng ( l c c u th n <30 ml/phút)

- B nh nhân nh i máu não có h p ng m ch c nh o n ngoài s có ch nh can thi p bóc m ng x v a ho c t stent ng m ch c nh (70-99%) trên siêu âm ho c t c hoàn toàn ng m ch c nh trong

- B nh nhân s d ng tiêu s i huy t ho c can thi p m ch não

- Không ng ý tham gia nghiên c u

2.1.4 a i m và th i gian nghiên c u:

B nh nhân nh i máu não nh p vi n và i u tr t i B nh vi n a khoa Hoàn M

C u Long trong kho ng th i gian t tháng 3/2019 n tháng 4/2020

2.2 Ph ng pháp nghiên c u

2.2.1 Thi t k nghiên c u: Thi t k nghiên c u mô t c t ngang

2.2.2 C m u:

Trong ó:

n: s l ng b nh nhân

Z: ch n giá tr 1,96

Ch n p = 0,88 , theo tác gi Kazuyoshi Kanekoi, ây là t l c i thi n m ng x

v a và b dày l p n i trung m c ng m ch c nh khi dùng rosuvastatin 20mg sau 6 tháng

b nh nhân nh i máu não [9]

d: ch n giá tr 0,08

T ó tính c n=63 Th c t thu th p c 64 m u

2.2.3 N i dung nghiên c u

c i m chung c a b nh nhân: tu i, gi i

ánh giá k t qu ki m soát chuy n hóa lipid máu và m ng x v a:

Các b nh nhân vào vi n có các tri u ch ng th n kinh khu trú t ng t c th m khám và ch p c t l p vi tính ho c c ng h ng t s não, sau ó i u tr n i khoa theo phác

c a b nh vi n, s d ng rosuvastatin ( Crestor 20mg/ngày/6 tháng) ánh giá k t qu i u

tr d a trên các ch s sau:

+ V lâm sàng: d a trên thang i m ánh giá n ng nh i máu não trên lâm sàng: NIHSS

[3], ghi nh n lúc nh p vi n, ra vi n, m i tháng tái khám trong 6 tháng

+ V c n lâm sàng: xét nghi m bilan lipid máu bao g m: cholesterol toàn ph n,

triglyceride, LDL-c, HDL-c ( n v : mg/dl) Theo dõi dày m ng x v a ng m ch

c nh qua siêu âm doppler ng m ch (tính b ng mm), ghi nh n lúc nh p vi n, m i tháng

tái khám trong 6 tháng

2.2.4 Ph ng pháp thu th p, x lý và phân tích s li u

B nh nh n nh p vi n tiêu chu n ch n m u, c i u tr theo phác S li u thu th p c ghi nh n vào b ng câu h i có s n t i th i i m nh p vi n, xu t vi n, tái khám

m i tháng, trong 6 tháng liên ti p

Nh p d li u b ng máy tính và x lý d li u b ng ph n m m SPSS 22.0 S khác

bi t i m NIHSS, bilan lipid các th i i m b ng ki m nh Wincoxon’s test Thay i b dày m ng x v a b ng Friedman’s test

2.3 o c trong nghiên c u

Nghiên c u c ti n hành v i s th ng nh t gi a ng i nghiên c u và i t ng nghiên c u M c ích c a nghiên c u ch nh m b o v và nâng cao s c kh e cho ng i

b nh, không nh m m c ích nào khác

III K T QU NGHIÊN C U

3.1 c i m chung

B nh nhân nh tu i nh t là 42 tu i, l n nh t 90 tu i, trung bình là 70,7 ± 11,7

tu i.Trong nghiên c u c a chúng tôi, nam gi i chi m 45,3%, n gi i chi m 54,7%

3.2 c i m lâm sàng

Bi u 1: i m NIHSS trung bình nh p vi n và xu t vi n

Nh n xét: Trong nghiên c u c a chúng tôi, i m NIHSS trung bình lúc nh p vi n là 13,3 ± 4,7; i m NIHSS trung bình lúc xu t vi n là 10,0 ± 4,3 S khác bi t i m NIHSS

t i hai th i i m là có ý ngh a th ng kê v i p<0,001, Wincoxon’s test

Bi u 2: S thay i i m NIHSS qua 6 tháng

Nh n xét: i m NIHSS trung bình c a b nh nhân thay i t 10,1 lúc xu t vi n còn 6,0 t i th i i m 6 tháng S thay i có ý ngh a th ng kê v i p<0,001, Wincoxon’s test

10.1

7.6

6.0

0.0

2.0

4.0

6.0

8.0

10.0

12.0

Xu t vi n Tháng 1 Tháng 2 Tháng 3 Tháng 4 Tháng 5 Tháng 6

3.3 Hi u qu ki m soát lipid máu và m ng x v a c a rosuvastatin

B ng 1 Bilan lipid máu lúc nh p vi n

chu n

Nh n xét: Bilan lipid máu c a b nh nhân lúc nh p vi n: cholesterol toàn ph n trung

bình là 189,8±63,8 mg/dL, triglyceride là 206,6 ± 124,0 mg/dL, LDL-c là 125,2 ± 60,4

mg/dL, HDL-c là 36,1 ± 9,9 mg/dL

Bi u 3: Thay i bilan lipid theo th i gian

Nh n xét: Trong nghiên c u c a chúng tôi, các ch s trong bilan lipid máu có thay

i qua i u tr Trong ó, triglyceride máu t i th i i m nh p vi n là 206,6 mg/dL, sau 6 tháng là 157,7 mg/dL, s thay i có ý ngh a th ng kê (p=0,02) và LDL-c xét nghi m t i

th i i m nh p vi n là 125,2 mg/dL, sau 6 tháng k t qu trung bình là 76,1 mg/dL, s thay

i có ý ngh a th ng kê (p<0,001, Wincoxon’s test)

B ng 2 S thay i dày m ng x v a ng m ch c nh ph i

Nh n xét: dày m ng x v a ng m ch c nh ph i gi m d n theo th i gian và có

ý ngh a th ng kê v i p< 0,001 (Friedman’s test)

B ng 3 S thay i dày m ng x v a ng m ch c nh trái

0.0

50.0

100.0

150.0

200.0

250.0

Nh p

vi n

Sau 1 tháng

Sau 2 tháng

Sau 3 tháng

Sau 4 tháng

Sau 5 tháng

Sau 6 tháng

Th i i m Trung bình (mm) l ch chu n (mm)

Nh n xét: dày m ng x v a ng m ch c nh trái gi m d n theo th i gian và có

ý ngh a th ng kê v i p< 0,001 (Friedman’s test)

IV BÀN LU N

Trong nghiên c u c a chúng tôi, b nh nhân nh tu i nh t là 42 tu i, l n nh t là 90

tu i, v i tu i trung bình là 70,7 ± 11,7 tu i Nghiên c u c a Tr ng V n Lâm và c ng s (2016) ghi nh n tu i trung bình là 62 ± 12 [5] i u này cho th y b nh nhân nh i máu não

ch y u là ng i l n tu i, tuy nhiên tu i ngày càng có xu h ng tr hóa, c th là b nh nhân nh nh t ch 42 tu i

Trong nghiên c u c a chúng tôi, t l nam gi i và n gi i trong nghiên c u l n l t

là 45,3% và 54,7% Nghiên c u c a Tr ng V n Lâm và c ng s (2016) ghi nh n 30 b nh nhân nam và 59 b nh nhân n [5] M t s tác gi ghi nh n r ng gi i tính nam là m t y u t nguy c không th thay i c c a b nh lí nh i máu não, và trong nh ng nghiên c u ó

c ng ghi nh n r ng t l nam gi i cao h n n gi i Tuy nhiên v n có nh ng nghiên c u ghi

nh n t l nam: n g n nh ngang nhau Chúng tôi c n nghiên c u sâu h n v v n này

Trong nghiên c u, i m NIHSS trung bình lúc nh p vi n là 13,3 ± 4,7; xu t vi n là 10,0 ± 4,3 S khác bi t i m NIHSS t i hai th i i m là có ý ngh a th ng kê v i p<0,001(Wincoxon’s test) Hoàng Tr ng Hanh (2014) ghi nh n trong s 78 b nh nhân có

i m trung bình NIHSS t i th i i m ra vi n là 18,63 ± 9,62 i m [3] Nguy n Bá Th ng (2014) ghi nh n NIHSS lúc nh p vi n: trung bình 17,7; l ch chu n 8,2 [6] Các nghiên

c u trên cho th y s t ng ng trong i m NIHSS nh p vi n Qua 6 tháng, chúng tôi ánh giá s c i thi n lâm sàng d a trên i m NIHSS gi m h n, NIHSS trung bình t 10,6 i m còn 6 i m ây là m t k t qu kh quan v lâm sàng

Trong nghiên c u c a chúng tôi, triglyceride t i th i i m nh p vi n là 206,6 mg/dL, sau

6 tháng là 157,7 mg/dL, s thay i có ý ngh a th ng kê (p=0,02) và LDL-c t i th i i m

nh p vi n là 125,2 mg/dL, sau i u tr 6 tháng là 76,1 mg/dL, s thay i có ý ngh a th ng

kê (p<0,001, Wincoxon’s test) Tác gi Toshiyuki Nishikido và c ng s (2015) s d ng rosuvastatin 5mg trong 4 tu n, sau ó 10mg trong 8 tu n cho b nh nhân, ghi nh n gi m LDL-c t 134.8 ± 24.8 mg/dl còn 79.5 ± 18.4 mg/dl [10].Tác gi Stephen P Adams và c ng

s (2014) ghi nh n rosuvastatin t 10 n 40 mg/ngày làm gi m LDL cholesterol t 46%

n 55% [8] Vì v y, có th th y r ng hi u qu gi m lipid máu c a rosuvastatin ã c nhi u nghiên c u ch ng minh

Chúng tôi ghi nh n dày m ng x v a ng m ch c nh hai bên u gi m d n theo th i gian và có ý ngh a th ng kê v i p<0,001 (Friedman’s test) Song song ó, r i lo n lipid máu làm t ng nguy c h p ng m ch c nh có ý ngh a th ng kê (p=0,004), OR=6,7 (95% CI: 1,66 – 27,0) Vì v y, có th nói r ng rosuvastatin ki m soát c lipid máu và c ng ki m soát c m ng x v a c a b nh nhân

V K T LU N

V vai trò ki m soát chuy n hóa lipid và m ng x v a c a rosuvastatin, nghiên c u ghi nh n, LDL-c t i th i i m nh p vi n trung bình là 125,2 mg/dL, sau 6 tháng là 76,1 mg/dL, s thay i có ý ngh a th ng kê (p<0,001) Triglyceride t i th i i m nh p vi n trung bình là 206,6 mg/dL, sau 6 tháng còn 157,7 mg/dL, s thay i có ý ngh a th ng kê (p=0,02) R i lo n lipid máu làm t ng nguy c h p ng m ch c nh có ý ngh a th ng kê (p=0,004), OR=6,7 (95% CI: 1,66–27,0) Và rosuvastatin có kh n ng ki m soát lipid máu

và m ng x v a trên b nh nhân trong vòng 6 tháng

TÀI LI U THAM KH O

1 Nguy n V n Ch ng (2018), i u tr t qu não chung, Th c hành lâm sàng th n kinh

h c, T p 5, Nhà xu t b n Y h c Hà N i, TP Hà N i, tr 102-121

2 Nguy n Duy C ng và cs (2014), Nghiên c u m t s y u t nguy c và k t qu i u tr t

qu não b nh nhân t ng huy t áp b nh viên a khoa Thái Bình, T p chí Y h c Th c

hành (903) - s 1/2014

3 Hoàng Tr ng Hanh (2015), Nghiên c u n ng protein S100B và NSE huy t thanh b nh nhân nh i máu não giai o n c p t i B nh vi n Trung ng Hu , Lu n án Ti n s y h c,

Tr ng i H c Y Khoa Hu

4 Nguy n Minh Hi n (2013), i u tr t qu não, Nhà Xu t B n Y H c

5 Tr ng V n Lâm và cs(2016), So sánh hi u qu rosuvastatin và atorvastatin trong i u tr

r i lo n lipid máu, K y u h i ngh khoa h c B nh vi n An Giang, s tháng 10/2016

6 Nguy n Bá Th ng (2014), c i m lâm sàng và k t c c 30 ngày c a nh i máu não t c

ng m ch c nh trong – qua 121 tr ng h p t i b nh vi n Ch R y, Lu n án ti n s , Tr ng

i Hoc Y d c Thành Ph H Chí Minh

7 Lê V n Thính (2018), i u tr t qu thi u máu não, Th c hành lâm sàng th n kinh h c,

T p 5, Nhà xu t b n Y h c Hà N i, TP Hà N i, tr.122-155

8 Adams SP, Sekhon SS (2014), Rosuvastatin for lowering lipids, Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 11 Art

9 K Kaneko, H Saito, T Sasaki, S Sugawara, M Akasaka, T Kanaya, và I Kubota (2017),

Rosuvastatin prevents aortic arch plaque progression and improves prognosis in ischemic stroke patients, Neurol Res, 39(2), p.133-141

10 Toshiyuki Nishikido (MD) (2016), High-dose statin therapy with rosuvastatin reduces small dense LDL and MDA-LDL: The Standard versus high-dose therApy with

Rosuvastatin for lipid lowering (SARD) trial, Journal of Cardiology,2016, p.340-346

(Ngày nh n bài: 04/08/2020 - Ngày duy t ng: 13/09/2020)