T�P CHÍ Y D��C H�C C�N TH� � S� 30/2020 7 ��C �I�M LÂM SÀNG, C�N LÂM SÀNG, S� �� KHÁNG KHÁNG SINH VÀ K�T QU� �I�U TR� VIÊM PH�I B�NH VI�N DO VI KHU�N ACINETOBACTER BAUMANNII T�I KHOA H�I S�C TÍCH C�C[.]
Trang 1C I M LÂM SÀNG, C N LÂM SÀNG, S KHÁNG KHÁNG SINH
VÀ K T QU I U TR VIÊM PH I B NH VI N DO VI KHU N
ACINETOBACTER BAUMANNII T I KHOA H I S C TÍCH C C
-CH NG C B NH VI N A KHOA TRUNG NG C N TH
Phan Tr n Xuân Quyên*, Võ Ph m Minh Th
Tr ng i h c Y D c C n Th
Email: ptxquyen.bv@ctump.edu.vn
TÓM T T
t v n : s kháng kháng sinh do Acinetobacter baumannii ngày càng t ng là thách th c
l n trong th c hành lâm sàng Th t b i trong i u tr viêm ph i b nh vi n (VPBV) do A.baumannii chi m
t l cao t 54,2% n 89,9% nhi u b nh vi n vì tính a kháng kháng sinh M c tiêu: mô t c i m
lâm sàng, c n lâm sàng, s kháng kháng sinh và ánh giá k t qu i u tr b nh nhân VPBV do A.baumannii i t ng và ph ng pháp nghiên c u: 61 b nh nhân VPBV do A.baumannii t i Khoa
H i s c tích c c – Ch ng c b nh vi n a khoa Trung ng C n Th n m 2018-2019, thi t k nghiên
c u theo mô t c t ngang K t qu : có 41% VPBV kh i phát s m, các bi u hi n lâm sàng và c n lâm
sàng là s t 100%, suy hô h p 100% Kháng sinh kinh nghi m th ng c s d ng là nhóm carbapenem 62,3% và quinolon 60,7%; A.baumannii kháng 100% v i ticarcillin, ticarcillin/acid clavulanic, cefazolin; imipenem 98,4%, meropenem 97%, cefepim 98,4%, levofloxacin 93,4%, ciprofloxacin 95,1%,
ch a ghi nh n tr ng h p nào kháng v i colistin K t qu có 29,5% b nh nhân kh i b nh, 70,5% b nh nhân th t b i v i i u tr vì t vong ho c không th cai máy th K t lu n: A.baumannii kháng cao
v i nhi u lo i kháng sinh thông d ng ngo i tr colistin và có t l t vong cao
T khóa: lâm sàng, c n lâm sàng, viêm ph i b nh vi n, Acinetobacter baumannii, kháng kháng sinh
ABSTRACT
CLINICAL, SUBCLINICAL, ANTIBIOTIC-RESISTANT
CHARACTERISTICS AND TREATMENT RESULTS OF HOSPITAL ACQUIRED PNEUMONIA CAUSED BY ACINETOBACTER BAUMANNII
AT INTENSIVE CARE AND TOXIC MANAGEMENT DEPARTMENT
AT CANTHO CENTRAL GENERAL HOSPITAL
Phan Tran Xuan Quyen*, Vo Pham Minh Thu
Can Tho University of Medicine and Pharmacy
Background: Increasing antibiotic-resistant caused by Acinetobacter baumannii as been
clinically challenging Treatment failure in hospital acquired pneumonia caused by A.baumannii
that took up 54.2% to 89.9% mainly because of Acinetobacter baumannii’s resistance Objectives:
to describe Clinical, subclinical, antibiotic-resistant characteristics and treatment results of
hospital acquired pneumonia caused by Acinetobacter baumannii Materials and methods:
61A.baumannii HAP patients were treated at Intensive Care and Toxic Management Department of Cantho Central General Hospital from 2018-2019 and prospective descriptive cross-sectional
study Results: Early onset HAP was 41% clinical and subclical characteristics included: 100%
fever, 100% respiratory failure Emperical antibiotics were 62.3% carbapenem, 60.7% quinolone
A baumanni’sresitance characteristics were: 100% resistant to ticarcillin, ticarcillin/acid
clavulanic, cefazolin; 98.4% resistant to imipenem, 97% to meropenem, 98.4% to cefepime, 93.4%
to levofloxacin, 95.1% to ciprofloxacin and no case of colistin resistance 29.5% of the patients got better Treament failure was 70.5% by either death or unablity to ween from mechanical ventilation
Conclusions: A baumanniis resistant to many antibiotics except colistin and causes high mortality
Keywords: Clinical, subclinical, hospital acquired pneumonia, Acinetobacter baumannii,
antibiotic-resitant
Trang 2I T V N
Viêm ph i b nh vi n ch y u là các vi khu n gram âm 85,8% trong ó n i b t là
Acinetobacter baumannii chi m 56,74% [2] Hi n nay có nhi u nghiên c u ghi nh n A.baumannii kháng h u h t các lo i kháng sinh Theo V Qu nh Nga A.baumannii kháng
100% v i các Cephalosporin th h III, kháng 96,6% v i Cefepim, 98,3% v i Ciprofloxacin
và kháng 80-90% v i các Carbapenem [6]; t l c i thi n 45% [10] Vì l t vong và tính
kháng kháng sinh cao nên VPBV do A.baumannii ang c c bi t chú ý Do ó, chúng tôi ã ti n hành nghiên c u này v i 3 m c tiêu:
1 Mô t c i m lâm sàng, c n lâm sàng b nh nhân viêm ph i b nh vi n do
A.baummannii t i khoa H i s c tích c c – Ch ng c b nh vi n a Khoa Trung ng C n
Th n m 2018-2019
2 Xác nh m c kháng kháng sinh b nh nhân viêm ph i b nh vi n do
A.baumannii t i khoa H i s c tích c c – Ch ng c b nh vi n a Khoa Trung ng C n
Th n m 2018-2019
3 ánh giá k t qu i u tr b nh nhân viêm ph i b nh vi n do A.baumanniit i khoa
H i s c tích c c – Ch ng c b nh vi n a Khoa Trung ng C n Th n m 2018-2019
1 i t ng nghiên c u
T t c các b nh nhân c ch n oán VPBV do A.baumannii i u tr t i khoa H i
s c tích c c – Ch ng c b nh vi n a Khoa Trung ng C n Th t tháng 06/2018-06/2019
1.1 Tiêu chu n ch n b nh
Các b nh nhân ≥16 tu i c ch n oán VPBV
Tiêu chu n ch n oán VPBV: sau 48 gi k t khi nh p vi n ho c t n i khí
qu n xu t hi n các d u hi u lâm sàng và xét nghi m ho c t n th ng ph i trên phim xquang
ng c theo tiêu chu n c a H i H i s c c p c u và Ch ng c Vi t Nam, h i Hô h p Vi t Nam (2017) [4]
Tiêu chu n vi sinh: C y nh l ng àm ng hô h p d i ra k t qu
A.baumannii
1.2 Tiêu chu n lo i tr
B nh nhân VPBV có k t qu c y nh l ng do các tác nhân không ph i
A.baumannii
B nh nhân ho c ng i nhà b nh nhân không ng ý tham gia nghiên c u
2 Ph ng pháp nghiên c u
Thi t k nghiên c u: mô t c t ngang
Ph ng pháp ch n m u và c m u: ch n m u thu n ti n, 61 b nh nhân viêm ph i
b nh vi n th a tiêu chu n
N i dung nghiên c u: c i m chung v i t ng nghiên c u, b nh n n, lâm sàng, c n lâm sàng, k t qu kháng sinh và k t qu i u tr
Ph ng ti n nghiên c u và ph ng pháp x lí s li u: s d ng thông tin và k t qu
xét nghi m t h s b nh án theo m u thu th p s li u X lí s li u d a trên ph n m m SPSS 18.0 và Excel 2007, tính t l ph n tr m c a các bi n s nghiên c u
Trang 3III K T QU NGHIÊN C U
Trong kho ng th i gian t tháng 06/2018 n tháng 06/2019 t i khoa H i s c tích
c c – Ch ng c b nh vi n a khoa Trung ng C n Th có 61 b nh nhân VPBV do
A.baumannii v i k t qu nh sau:
3.1 c i m chung c a i t ng nghiên c u
B ng 1 Gi i tính c a b nh nhân viêm ph i b nh vi n
Tu i
Tu i trung bình ± l ch chu n 68,61±14,89
Nh n xét: nam chi m a s v i 59% tr ng h p; nhóm tu i 61-80% hay g p nh t,
ít nh t là nhóm tu i 16-40
B ng 2 B nh n n c a b nh nhân viêm ph i b nh vi n (n=61)
Có
Nh n xét: nhóm b nh lý n n th ng g p là ái tháo ng, t ng huy t áp và th n kinh l n l t chi m t l 36,1%, 34,4% và 26,2%
3.2 Lâm sàng và c n lâm sàng b nh nhân viêm ph i b nh vi n
B ng 3 Lâm sàng và c n lâm sàng b nh nhân viêm ph i b nh vi n (n=61)
Th i i m
kh i phát
Thân nhi t
Trang 4Tri u ch ng S tr ng h p T l %
Nh n xét: VPBV kh i phát mu n th ng g p h n chi m t l 59,0% Các bi u hi n
n i tr i là s t 100%, suy hô h p 100%, thay i tính ch t àm 91,8% và thay i s l ng
b ch c u 93,5%, t n th ng trên xquang ghi nh n 88,5% tr ng h p
3.3 S kháng kháng sinh
B ng 4 Kháng sinh kinh nghi m th ng dùng (n=61)
Kháng sinh kinh nghi m S tr ng h p T l %
Nh n xét: kháng sinh kinh nghi m c s d ng nhi u nh t là nhóm carbapenem 62,3% và quinolon 60,7%
B ng 5 K t qu kháng sinh c a Acinetobacter baumannii
Kháng sinh
kinh nghi m Kháng S tr ng h p (t l %) Nh y Trung gian T ng Ampicillin/sulbactam 39 (90,7) 2 (4,7) 2 (4,7) 43 (100) Ticarcillin 18 (100) 0 (0) 0 (0) 18 (100) Ticarcillin/acid clavulanic 18 (100) 0 (0) 0 (0) 18 (100)
Piperacillin 18 (94,7) 0 (0) 1 (5,3) 19 (100) Piperacillin/tazobactam 58 (96,7) 1 (1,7) 1 (1,7) 60 (100)
Ceftazidim 60 (98,4) 1 (1,6) 0 (0) 61 (100) Ceftriaxone 42 (97,7) 1 (2,3) 0 (0) 43 (100) Cefepim 60 (98,4) 1 (1,6) 0 (0) 61 (100) Imipenem 60 (98,4) 1 (1,6) 0 (0) 61 (100)
Gentamycin 47 (77) 10 (16,4) 4 (6,6) 61 (100) Tobramycin 45 (73,8) 13 (21,3) 3 (4,9) 61 (100) Ciprofloxacin 58 (95,1) 2 (3,3) 1 (1,6) 61 (100) Levofloxacin 57 (93,4) 1 (1,6) 3 (4,9) 61 (100) Trimethoprim/sulfamethoxazol 41 (71,9) 16 (28,1) 0 (0) 57 (100)
Nh n xét:A.baumannii kháng h u h t các lo i kháng sinh v i t l r t cao, a s kháng trên 90%, ngo i tr colistin
B ng 6 Kháng sinh kinh nghi m phù h p kháng sinh
Nh n xét: a s các tr ng h p i u tr kháng sinh kinh nghi m không phù h p v i kháng sinh chi m 96,7%
Trang 53.4 K t qu i u tr
B ng 7 K t qu i u tr
Nh n xét: t l i u tr th t b i cao, lên n 70,5%
IV BÀN LU N
4.1 c i m chung c a i t ng nghiên c u
Trong nghiên c u c a chúng tôi có 36 b nh nhân nam (59%) và 25 b nh nhân n (41%) T l nam so v i n là 1,44 K t qu này t ng ng v i các nghiên c u c a tác gi trong và ngoài n c [10], [12] Trong h u h t các nghiên c u nam u chi m t l cao h n
n , i u này có th lý gi i vì nam m c nhi u b nh ng m c h n so v i n cùng tu i
do ó th i gian n m vi n lâu d n n d b nhi m khu n b nh vi n h n Chúng tôi ghi nh n
tu i trung bình trong nghiên c u là 68,61±14,89 tu i, a s n m trong nhóm tu i t
61-80 tu i, ng i l n tu i th ng có các b nh m n tính kèm theo, cùng v i các thay i sinh
lý tu i già d n n s suy y u c a các h c quan và ho t ng không còn hi u qu nh
nh ng ng i tr
Các b nh nhân trong nghiên c u c a chúng tôi u có b nh n n kèm theo Trong ó, chi m t l cao là nhóm b nh m n tính không lây nh b nh lý tim m ch g p 70,5% trong
t ng s b nh nhân, t ng t ái tháo ng 36,1%, b nh m ch máu não 26,2% và nhóm nguyên nhân do ngo i khoa 14,8%; nh ng b nh nhân này th ng có th i gian n m vi n lâu,
ho c nh h ng n mi n d ch nh ái tháo ng,… d n n d m c VPBV
4.2 Lâm sàng và c n lâm sàng
K t qu nghiên c u c a chúng tôi cho th y b nh nhân m c VPBV kh i phát mu n 59% g p nhi u h n VPBV kh i phát s m 41% K t qu này t ng ng v i Peerawong (2012) VPBV kh i phát mu n chi m 81,3% và kh i phát s m 18,7% [12] K t qu c a Bùi
H ng Giang (2012) ch y u là kh i phát mu n 77% [2] Các k t qu u cho th y VPBV
kh i phát mu n chi m u th h n, tuy nhiên có s chênh l ch v t l gi a hai nhóm do s khác bi t v th i gian và a i m nghiên c u
Tri u ch ng lâm sàng n i b t c a các b nh nhân trong nghiên c u c a chúng tôi là suy hô h p 100%, t ng thân nhi t 100%, t ng ho c gi m s l ng b ch c u 93,5%, ran ph i 93,4%, thay i tính ch t àm 91,8%, t n th ng trên xquang ph i 88,5%, khó th 75,4%, các tri u ch ng khác xu t hi n v i t n su t th p h n là ho 31,1%, au ng c 8,2% V Qu nh Nga (2013) có k t qu nghiên c u khá g n v i chúng tôi v i s t 96,6%, thay i tính ch t
àm 94,9%, khó th 59,3%, t ng ti t àm 86,4%, ran ph i 100%, t ng ho c gi m s l ng
b ch c u 78%, t n th ng trên xquang 98,3% [6] Nghiên c u c aVahid Boostani (2017) thì àm m 100%, ho 18,8%, ran ph i 87,5% [13] S khác nhau này có th do khác nhau
v th i gian và a i m nghiên c u nên d n n c i m b nh nhân c ng khác nhau
4.3 S kháng kháng sinh
Trong nghiên c u c a chúng tôi, nhóm kháng sinh carbapenem và fluroquinolon
c s d ng i u tr kháng sinh kinh nghi m nhi u h n các nhóm khác v i t l l n l t là 62,3% và 60,7%, trong khi ó các nhóm -lactam/ c ch -lactamase, cephalosporin, aminoglycosid ít c l a ch n h n i u này c ng t ng i phù h p vì trong tình hình
Trang 6kháng thu c ngày càng gia t ng v i s xu t hi n c a nhi u ch ng vi khu n a kháng nh t
là v i các vi khu n gram âm khi ch a có k t qu vi sinh thì s l a ch n carbapenem và quinolon có v u vi t h n -lactam/ c ch -lactamase và cephalosporin, riêng aminoglycosid luôn c cân nh c v i c tính trên th n và không ph i là l a ch n u tiên
trong phác kinh nghi m
kháng nhóm -lactam/ c ch -lactamase: trong nghiên c u c a chúng tôi t l kháng ticarcillin và ticarcillin/acid clavulanic là 100%, piperacillin, piperacillin/tazobactam và ampicillin/sulbactam l n l t là 94,7%, 96,7% và 90,7% Theo
Tr n Minh Giang và Tr n V n, Phan V n Ti ng và c ng s , Nguy n Thanh Ph ng và Ngô Thanh Bình cho k t qu kháng ampicillin/sulbactam, ticarcillin/acid clavulanic, piperacillin/tazobactam là 100% [3], [8], [9] Nghiên c u c a Ngô Th H ng Ph ng ghi
nh n kháng ampicillin 98%, piperacillin 98%, ticarcillin/acid clavulanic 95,6% [7] Qua các nghiên c u cho th y không nên i u tr n tr A.baumannii b ng nhóm lactam và
-lactam/ c ch -lactamase vì t l kháng r t cao
kháng nhóm cephalosporin: k t qu kháng cefazolin 100%, ceftazidim 98,4%, ceftriaxon 97,7% và cefepim 98,4% Các nghiên c u c a Nguy n Th Thanh Bình và V ình Th ng, Nguy n Thanh Ph ng và Ngô Thanh Bình có k t qu kháng ceftazidim, ceftriaxon, cefepim 100% [1], [8] Theo Phan V n Ti ng, Ngô Th Hoàng và Tr n V n
Ng c có s kháng v i ceftazidim, ceftriaxon 100%, cefepim 92,3% [9], nghiên c u c a Yuqin Huang trong 3 n m 2016-2018 t l kháng thu c t ng d n qua t ng n m, kháng ceftriaxon 73,7% n m 2016, 95,5% n m 2018 i v i cefepim kháng 73,7% n m 2016 và lên n 90,9% 2018 V Qu nh Nga nghiên c u t i b nh vi n Ch R y kháng ceftazidim, ceftriaxon 100%, cefepim 96,6% Các k t qu u có t l kháng cao các b nh vi n trong và ngoài n c t ng t nh nhóm -lactam và -lactam/ c ch -lactamase
kháng nhóm fluroquinolon: k t qu c a chúng tôi có t l kháng ciprofloxacin 95,1%, levofloxacin 93,4% Theo Nguy n Thanh Bình và V ình Th ng thì t l kháng ciprofloxacin 100% [1], Nguy n Thanh Ph ng và Nguy n Thanh Bình cho k t qu kháng ciprofloxacin và levofloxacin 100% [8] Phan V n Ti ng và c ng s ghi nh n kháng levofloxacin 100%, ciprofloxacin 91,7% [9] K t qu c a Ngô Th H ng Ph ng kháng ciprofloxacin 97,9% [7] và 100% theo Vahid Boostani [14] ây là nhóm kháng sinh c
l c cho i u tr nhi m khu n c ng ng l n b nh vi n và th ng c l a ch n nên gi ây ang i m t v i s kháng cao trong nhi u nghiên c u
kháng nhóm carbapenem: k t qu kháng sinh trong nghiên c u c a chúng tôi cho th y kháng imipenem 98,4%, meropenem 97% K t qu c a Nguy n Th Thanh Bình, V ình Th ng kháng hai kháng sinh trên v i t l 97% [1] Linda Shojaei cho t
l kháng carbapenem 93,1% [11] Nghiên c u c a Nguy n Phú H ng Lan và c ng s cho
th y kháng imipenem 95,1%, meropenem 93,1% [5] T ng t các nhóm kháng sinh khác, các nghiên c u u có k t qu t l kháng cao Vì ây là nhóm kháng sinh ph r ng,
là l a ch n an toàn cho nhi m trùng n ng nhi u v trí trong c th , c s d ng v i t n
su t cao t i n i có t l kháng kháng sinh cao nh khoa h i s c do ó s kháng v i nhóm này ngày càng gia t ng
kháng nhóm aminoglycosid: trong nghiên c u c a chúng tôi ghi nh n t l kháng gentamycin là 77% và tobramycin 73,8% Yuqin Huang cho k t qu kháng tobramycin 78,9% n m 2016, 72,7% n m 2018 [14] Vì c tính trên th n c a aminoglycosid nên nhóm này ít c s d ng do ó t l kháng m c th p h n so v i các nhóm khác sinh khác
Trang 7kháng trimethoprim/sulfamethoxazol: trong nghiên c u t l kháng nhóm này
là 71,9% Ngô Th H ng Ph ng cho k t qu khá g n v i chúng tôi 82,35% [7] Nghiên
c u c a các tác gi Phan V n Ti ng và c ng s thì t l này là 100% [9], Yuqin Huang 86,4% [14] V Qu nh Nga 91,5% [6], Vahid Boostani, s khác nhau này có th do tình hình vi sinh
m i a i m nghiên c u khác nhau
kháng colistin: vi c s d ng colistin, m t kháng sinh ã c a vào i u tr
h n 50 n m tr c và b lo i b trong nhi u th p k vì c tính cao, tuy nhiên trong nh ng
n m g n ây, colistin d ng nh là s c u cánh cu i cùng cho các ch ng vi khu n gram âm
a kháng khi ã kháng g n nh toàn b kháng sinh hi n có trong ó có A.baumannii K t
qu kháng sinh trong nghiên c u c a chúng tôi cho th y có 100% tr ng h p còn nh y colistin V Qu nh Nga và Ngô Th H ng Ph ng cho k t qu t ng t nh chúng tôi là
ch a ghi nh n có tr ng h p nào kháng v i colistin [6], [7], nh ng colistin ã c ghi
nh n có s kháng trong nghiên c u c a Nguy n Thanh Ph ng và Ngô Thanh Bình 10%[8], Nguy n Xuân Vinh và c ng s 16,3% [10]
Do A.baumannii kháng v i nhi u lo i kháng sinh mà colistin l i không ph i là l a
ch n u tiên trong phác kinh nghi m nên t l kháng sinh kinh nghi m phù h p v i k t
qu kháng sinh trong nghiên c u c a chúng tôi r t th p, ch có 3,3% Th c t ,dù có nhi u khuy n cáo c ng nh các h ng d n i u tr c a B Y t và các hi p h i l n trên th gi i
nh ng vi c l a ch n kháng sinh u tay luôn không d dàng gì nh t là khi ch a có k t qu
vi sinh nên ây là m t thách l n l n cho các bác s lâm sàng
4.4 K t qu i u tr
V i tình hình nhi m A.baumannii a kháng ngày càng t ng, các b c ti n trong kháng sinh i u tr d ng nh ch ng l i so v i s gia t ng các ch ng vi khu n kháng thu c thêm vào ó b n thân VPBV ã là m t b nh n ng và làm tr m tr ng h n các b nh kèm theo
c ng nh b nh n ndo ó t l i u tr th t b i khá cao, chi m n 70,5% trong nghiên c u bao g m t vong và th máy kéo dài không th cai máy, ch có 29,5% b nh nhân có th
xu t vi n v trong tình tr ng hô h p n nh và không c n h tr thông khí A.baumannii
kháng m nh v i các kháng sinh hi n có do ó nh h ng n k t qu i u tr , kh n ng th t
b i và t l t vong cao.Peerawong Werarak và c ng s có t l i u tr thành công là 48,5%
T l này cao h n k t qu c a chúng tôi có l do tình hình kháng thu c, m c n ng c a các b nh nhân, i u ki n ch m sóc y t c ng nh th i gian nghiên c u c a chúng tôi th c
hi n sau nhi u n m nên k t c c i u tr khác nhau
V K T LU N
Trong 61 tr ng h p c nghiên c u, các bi u hi n lâm sàng và c n lâm sàng
th ng g p là s t 100%, suy hô h p 100%, thay i tính ch t àm 91,8% và thay i s
l ng b ch c u 93,5%, ran ph i 93,4%, thay i tính ch t àm 91,8%, t n th ng trên xquang ng c 88,5%
A.baumannii kháng v i nhi u lo i kháng sinh: 100% v i ticarcillin, ticarcillin/acid clavulanic, cefazolin; imipenem 98,4%, meropenem 97%, cefepim 98,4%, levofloxacin 93,4%, ciprofloxacin 95,1%, ch a ghi nh n tr ng h p nào kháng v i colistin
K t qu i u tr có 29,5% b nh nhân kh i b nh, 70,5% b nh nhân th t b i v i i u
tr vì t vong ho c không th cai máy th
Trang 8TÀI LI U THAM KH O
1 Nguy n Th Thanh Bình và V ình Th ng (2014) Kh o sát c i m kháng kháng sinh
c a vi khu n gây viêm ph i b nh vi n b nh nhân th máy i u tr khoa h i s c tích c c -
ch ng c b nh vi n Nhân Dân 115 T p chí Y H c Thành ph H Chí Minh, t p 18, ph
b n s 1, 324-329
2 Bùi H ng Giang (2013) Nghiên c u c i m vi khu n và i u tr nhi m khu n b nh vi n
t i khoa H i s c tích c c b nh vi n B ch Mai n m 2012 Lu n v n Th c s Y h c i h c
Y Hà N i Hà N i
3 Tr n Minh Giang và Tr n V n Ng c (2014) Kh o sát c i m lâm sàng và vi sinh trên
b nh nhân viêm ph i th máy t i khoa s n sóc c bi t b nh vi n Nhân Dân Gia nh T p chí Y h c Thành Ph H Chí Minh, t p 18, ph b n s 1, 284-289
4 H i H i s c c p c u và Ch ng c Vi t Nam và h i Hô h p Vi t Nam (2017) Khuy n cáo
ch n oán và i u tr viêm ph i b nh vi n, viêm ph i th máy Nhà xu t b n y h c Hà N i,
tr 21-27
5 Nguy n Phú H ng Lan và c ng s (2012) Kh o sát m c kháng kháng sinh c a Acinetobacter và Pseudomonas phân l p t i b nh vi n nhi t i n m 2010 Th i s y h c,
68, 9-12
6 V Qu nh Nga (2013) c i m nhi m khu n Acinetobacter baumannii b nh nhân viêm
ph i th máy t i khoa H i s c c p c u b nh vi n Ch R y T p chí Y h c Thành Ph H Chí Minh, t p 17, ph b n s 1, 197-203
7 Ngô Th H ng Ph ng và c ng s (2013) Tình hình kháng kháng sinh c a Acinetobacter baumannii phát hi n c t i vi n Pasteur TP H Chí Minh, T p chí khoa h c i h c S
ph m Thành ph H Chí Minh, s 47, 113-118
8 Nguy n Thanh Ph ng và Ngô Thanh Bình (2013) Phân tích vi khu n h c gây viê ph i b nh
vi n sau ph u thu t b ng t i khoa s n sóc c bi t, b nh vi n Bình Dân T p chí Y H c Thành ph H Chí Minh, t p 17 ph b n s 1, 88-96
9 Phan V n Ti ng, Ngô Th Hoàng và Tr n V n Ng c (2013) S kháng kháng sinh c a vi khu n gây viêm ph i th máy t i khoa h i s c tích c c b nh vi n a khoa Bình D ng T p chí Y H c Thành ph H Chí Minh, t p 17, ph b n s 3, 275-281
10 Nguy n Xuân Vinh và c ng s (2014) c i m lâm sàng và c n lâm sàng c a viêm ph i
b nh vi n do vi khu n Acinetobacter baumannii ng i cao tu i t i b nh vi n Th ng Nh t
T p chí Y H c Thành ph H Chí Minh, t p 18, ph b n s 1, 312-317
11 Lida Shojaei and et (2016) Clinical response and outcome of pneumonia due to muti-drug
resistant Acinetobacter baumannii in crtically ill patients Iranian Journal of Microbiology
Vol 8, No.5, 288-279
12 Peerawong Werarak and et (2012) Acinetobacter baumannii Nosocomial Pneumonia in
Tertiary Care Hospitals in Thailand Journal of the Medical Association of Thailand, Vol
95, No 2, 25-33
13 Vahid Boostani (2017) Incidence of Hospital-Acquired Bacterial Pneumonia and Its
Resistance Profiles in Patients Admitted to Intensive Care Unit Global Journal of Health Science, Vol 9, No 3, 73-79
14 Yuqin Huang và các c ng s (2019), Acinetobacter baumannii ventilator-associated pneumonia: clinical efficacy of combined antimicrobial therapy and in vitro drug sensitivity test results, Frontiers in Pharmacology
(Ngày nh n bài: 08/08/2020 - Ngày duy t ng: 11/09/2020)