Công tác quản lý hoạt động du lịch - Đã tổ chức buổi làm việc với Tổng cục Du lịch về kết quả công tác du lịch năm 2010 và những kiến nghị, đề xuất về các công việc liên quan đến quản lý
Trang 1Đề tài: Kế hoạch phát triển ngành du lịch Thành phố Hà Nội
giai đoạn 2011 - 2015
Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Phan Thị Nhiệm Nhóm 3: Nguyễn Thị Vân Anh – Nhóm trưởng
Nguyễn Thị Hà Trần Thu Huyền
Lê Xuân Khánh Dương Thị Thảo
Đỗ Thị Hải Ninh Phạm Thị Kim Dung Phạm Đức Trung Lớp: Kế hoạch 52A
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN 1: ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CÁC CHỈ TIÊU PHÁT TRIỂN
NGÀNH DU LỊCH TP HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2006 – 2010
I Kết quả thực hiện các chỉ tiêu phát triển du lịch Hà Nội
giai đoạn 2006 – 2010 1
II Công tác quản lý hoạt động du lịch 2
1 Hoạt động lữ hành 2
2 Hoạt động cơ sở lưu trú 3
3 Công tác xúc tiến du lịch 4
4 Công tác quy hoạch, đầu tư phát triển sản phẩm du lịch 4
PHẦN 2: PHÂN TÍCH TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH DU LỊCH THÀNH PHỐ HÀ NỘI I Phân tích thực trạng phát triển ngành du lịch thành phố Hà Nội 5
1 Thị trường khách du lịch 5
1.1 Khách quốc tế 6
1.2 Khách nội địa 6
2 Tổng thu từ du lịch 7
3 Sản phẩm du lịch 7
4 Cở sở vật chất kỹ thuật du lịch 8
4.1 Cơ sở lưu trú 9
4.2 Cơ sở dịch vụ ăn uống, ẩm thực 10
4.3 Cơ sở dịch vụ mua sắm, bán hàng lưu niệm và dịch vụ liên quan 10
4.4 Cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí văn hoá 11
4.5 Phương tiện vận chuyển khách du lịch 12
5 Nguồn nhân lực du lịch 13
6 Đầu tư phát triển du lịch 14
Trang 46.1 Phát triển sản phẩm du lịch 14
6.2 Đầu tư xây dựng, cải tạo nâng cấp cơ sở hạ tầng du lịch 16
6.3 Đầu tư xây dựng các tour, chương trình du lịch 17
7 Tuyên truyền quảng bá, xúc tiến du lịch 18
8 Công tác quản lý Nhà nước về du lịch 19
II Phân tích tiềm năng phát triển ngành du lịch thành phố Hà Nội 20
1 Vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, thủy văn 20
3 Tiềm năng du lịch không gắn với đất 24
III Phân tích những thuận lợi - khó khăn và cơ hội - thách thức cho sự
Trang 5PHẦN 3: MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN NGÀNH DU LỊCH THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2011 – 2015 VÀ DỰ BÁO VỀ CÁC CHỈ TIÊU PHÁT TRIỂN
I Mục tiêu phát triển ngành du lịch thành phố Hà Nội giai đoạn 2011 – 2015 32
3 Dự báo về chỉ tiêu GDP du lịch và nhu cầu vốn đầu tư trong du lịch 38
5 Nhu cầu lao động 40
PHẦN 4: CÂN ĐỐI NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ CHO NGÀNH DU LỊCH THÀNH
PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2011 - 2015
1 Định vị và phát triển sản phẩm du lịch đặc thù 42
2 Xúc tiến quảng bá, phát triển thương hiệu du lịch Hà Nội 43
3 Cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển du lịch 43
4 Phát triển nguồn nhân lực du lịch 43
5 Phát triển và đa dạng hóa dịch vụ du lịch 43
Trang 62 Thời gian thực hiện 45
3.2 Dự án 2: Nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch đặc thù của Hà Nội 47
3.3 Dự án 3: Quảng bá hình ảnh sản phẩm du lịch đặc thù của Hà Nội 48
II Xúc tiến quảng bá, phát triển thương hiệu du lịch thành phố Hà Nội 49
3.1 Dự án 1: Xây dựng thương hiệu du lịch Hà Nội 50
3.2 Dự án 2: Quảng bá và phát triển thương hiệu du lịch Hà Nội 50
3.2.2 Quảng bá qua các phương tiện thông tin đại chúng 52
3.3 Dự án 3: Tổ chức các chương trình, các festival du lịch và tham gia vào các sự kiện giao lưu du lịch, văn hóa cả trong và ngoài nước. 52
III Xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho phát triển ngành du lịch Hà Nội 53
3.1 Dự án 1: Cải tạo và nâng cấp một số tuyến phố trên địa bàn Hà Nội 53
3.2 Dự án 2: Xây dựng hệ thống nhà vệ sinh công cộng 54
3.3 Dự án 3: Cải tạo hệ thống cấp, thoát nước của thành phố Hà Nội 54
Trang 73.1 Dự án 1: Nâng cao chất lượng các hình thức dịch vụ du lịch đã có 56
3.2 Dự án 2: Nghiên cứu và triển khai các hình thức dịch vụ du lịch mới 57
3.1 Dự án 1: Tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường
3.2 Dự án 2: Bổ sung các văn bản cần thiết trong hoạt động quản lý 61
PHẦN 6: TỔ CHỨC THỰC HIỆN
II Các sở ban ngành liên quan
Trang 862
năm 2010 9
Bảng 8 Dự báo khách du lịch đến Hà Nội đến năm 2015 36
Bảng 9 Dự báo Tổng thu từ du lịch của Hà Nội đến năm 2015 37
Bảng 10 Dự báo chỉ tiêu GDP và vốn đầu tư cho du lịch Hà Nội đến năm 2015 38 Bảng 11 Dự báo các nguồn vốn đầu tư cho du lịch Hà Nội đến năm 2015 39 Bảng 12 Dự báo nhu cầu khách sạn của Hà Nội đến năm 2015 40
Bảng 13 Dự báo nhu cầu lao động trong du lịch của Hà Nội đến năm 2015 41
Bảng 14 Dự báo nhu cầu về cơ cấu nguồn nhân lực du lịch theo trình độ
đào tạo của Hà Nội đến năm 2015 41
Trang 9VHTTDL Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Trang 11PHẦN 1: ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CÁC CHỈ TIÊU PHÁT TRIỂN NGÀNH DU LỊCH THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2006 – 2010
I Kết quả thực hiện các chỉ tiêu phát triển du lịch giai đoạn 2006 – 2010
Bảng 1: Kết quả thực hiện các chỉ tiêu về lượng khách du lịch giai đoạn 2006 – 2010
Chỉ tiêu Đơn vị tính Năm 2006 Năm 2010 So sánh năm
2010/2006 (%)
- Khách du lịch Lượt khách 6.010.000 12.300.000 204,66%
+ Khách quốc tế Lượt khách 1.110.000 1.700.000 153,15%
+ Khách quốc tế lưu trú Lượt khách 1.110.000 1.228.000 110,63%
+ Khách nội địa Lượt khách 4.900.000 10.600.000 216,33%
- % GDP du lịch trong
(Nguồn : Sở VHTT và DL HN)Theo số liệu thống kê, năm 2010 số lượng khách quốc tế đến Hà Nội đạt1.700.000 lượt khách, tăng 104,66% so với năm 2006, tăng bình quân 28,132%/năm.Trong đó, một số thị trường khách trọng điểm đến Hà Nội tăng đáng kể như kháchTrung Quốc đạt 260.000 lượt khách, tăng 47% so với năm 2006, khách Úc đạt 92.939lượt khách, tăng 25%, khách Pháp đạt 116.034 lượt khách, tăng 23%, khách Nhật Bảnđạt 117.475 lượt khách, tăng 13% Khách nội địa đến Hà Nội đạt 10.600.000 lượt khách,tăng 116,33% so với cùng kỳ năm 2006, tăng bình quân 23,266%/năm
Bảng 2: Kết quả thực hiện các chỉ tiêu về cơ sở lưu trú giai đoạn 2006 – 2010
2008 2010 So sánh
2010/2008
2008(%)
2010(%)
So sánh2010/2008
Trang 12Tình hình kinh doanh của các cơ sở lưu trú trên địa bàn Hà Nội năm 2010 nhìnchung giảm so với năm 2008 Công suất buồng phòng toàn khối đạt khoảng 58,52%,giảm 13,85% so với năm 2008 Riêng khối khách sạn 5 sao công suất buồng phòng tăng3,24% cho thấy nhu cầu của khách du lịch đối với các dịch vụ cao cấp ngày càng tănglên.
II Công tác quản lý hoạt động du lịch
- Đã tổ chức buổi làm việc với Tổng cục Du lịch về kết quả công tác du lịch năm
2010 và những kiến nghị, đề xuất về các công việc liên quan đến quản lý Nhà nước về
- Phối hợp với Công an Thành phố Hà Nội, Công an huyện Sóc Sơn, An ninh sânbay quốc tế Nội Bài giải quyết tình trạng cò mồi, taxi dù lừa, ép giá khách du lịch quốc
tế tại sân bay Nội Bài
- Phối hợp với Thanh tra liên ngành chấn chỉnh hoạt động kinh doanh của cácdoanh nghiệp xích lô trên địa bàn thành phố Hà Nội, đến nay hoạt động xích lô cơ bản
đã ổn định, trật tự theo quy định của thành phố
- Đã thành lập các đoàn kiểm tra việc thực hiện các quy định Nhà nước trong hoạtđộng kinh doanh du lịch: lữ hành, cơ sở lưu trú, vận chuyển khách du lịch và hướngdẫn viên du lịch tại các điểm du lịch của các đơn vị, tổ chức, cá nhân kinh doanh dulịch trên địa bàn Hà Nội Trong năm 2010 đã tập trung kiểm tra việc hành nghề hướngdẫn viên du lịch tại các điểm du lịch: múa rối nước Thăng Long, Bảo tàng Dân tộc học,Đền Ngọc Sơn…
Trang 132 Hoạt động cơ sở lưu trú
- Đã tiến hành thẩm định mới và thẩm định lại 75 khách sạn từ 1 đến 5 sao:
+ Tham gia phối hợp cùng đoàn thẩm định của Tổng cục du lịch tiến hành thẩmđịnh 05 khách sạn trong đó có 02 khách sạn 5 sao: Grand Plaza, Crowne Plaza; 03khách sạn 4 sao: Prestige Hà Nội, Mường Thanh – Xa La, Mercure
Thẩm định lại 10 khách sạn trong đó có 05 khách sạn 3 sao: Công Đoàn,Danly, Hòa Bình, Nhà hát Thăng Long, Asean – Chùa Bộc; 01 khách sạn 4 sao:Fortuna; 03 khách sạn 5 sao: Daewoo, Hilton Hà Nội, Sofitel Plaza Kiểm tra lại kháchsạn 3 sao Kim Liên Nâng hạng 3 sao cho 02 khách sạn: Bảo Khánh; Điện Lực
Thẩm định xếp hạng căn hộ cao cấp Crowne Plaza
+ Ra quyết định công nhận 25 khách sạn trong đó hạng 1 sao cho 09 khách sạn:Thanh Lịch - Yên Thái; Ấn Tượng - Hai Bà Trưng; Lefoyer; Hoàng Anh; Victory;Tràng An Plaza- An Dương Vương; HaNoi Elite; Việt; Nam Trung Thẩm định 02 nhànghỉ du lịch Zysk; Frendly Ra quyết định công nhận hạng 2 sao cho 14 khách sạn: HàNội Emotion; Thanh Lịch - Mã Mây; Thanh Lịch - Lò - Sũ; Thanh Lịch - Hàng Bông;Hoa Đô; Anise; Duy Anh; Hà Nội Happy; Lâm Ký; Hồ Vàng; Hoàn Hao - Ha Đông;Tâm; Demantoid; Sydney
Thẩm định lại 32 khách sạn, trong đó có 23 khách sạn 2 sao: Thể Thao; VănMiếu; Mường Thanh; Khoang Xanh; De Syloia; Eden - Minh Thúy; Phương Đông 1;
Hạ Long; Bình Minh; Tiến Thúy; Newtatco 19/5; 325 Giảng Võ; Tràng An Plaza Hàng Bún; Đông Đô; Kim Anh; 1A Tăng Bạt Hổ; Nhật Tiên; Patinum II; Hoàng Long;Santa; Thành Công; Hoàng Ngọc; 23 Lê Thánh Tông Có 09 khách sạn 1 sao ĐứcThịnh; Duy Tân; Vân Hồ 2; Win - Hàng Hành Thanh Lịch Hạ Long; Tân Thịnh; Tràng
-An - Hàng Cháo; Thanh Lịch -117 Phố Huế; Hoàng Ngọc
- Thẩm định 06 nhà hàng đạt chuẩn: Nhà hàng Bách Giai, Hapro Bốn mùa:
38-40 Lý Thái Tồ - Hoàn Kiếm - Hà Nội; 353 Phố Huế - Hai Bà Trưng; 35 Nguyễn ChíThanh - Ba Đình; 16 Huỳnh Thúc Kháng - Đống Đa; 19 - 21 Đinh Tiên Hoàng - HoànKiếm
- Cấp sửa đổi 02 giấy phép thành lập văn phòng đại diện doanh nghiệp du lịchnước ngoài tại Việt Nam cho Công ty TNHH Khách sạn Lotte, Hàn Quốc và Công tyTNHH Hoàn Hảo
- Có văn bản chấn chinh việc mạo nhận hạng sao khách sạn; yêu cầu các khách
Trang 14sạn quảng cáo theo đúng loại hạng được công nhận và thông báo đăng ký dịch vụ kinhdoanh có điều kiện trước khi hoạt động.
- Có công văn gửi các doanh nghiệp du lịch hướng dẫn về khen thưởng doanhnghiệp năm 2010
- Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra và chi đạo các cơ sở lưu trú thực hiện đầy đủcác quy định của pháp luật trong quá trình kinh doanh, nghiêm túc triển khai qui định
về trách nhiệm bảo vệ môi trường, phòng chống dịch bệnh, an toàn VSTP liên lạc quae-mail, điện thoại và thông báo trên website để giảm chi phí giấy tờ
3 Công tác xúc tiến du lịch:
- Hoạt động xúc tiến du lịch:
+ Tham gia kỳ họp của Tổ chức xúc tiến du lịch các thành phố châu Á -Thái BìnhDương (TPO) vào tháng 9/2010 tại Đại Liên, Trung Quốc; của Hội đồng XTDL châu Á(CPTA) vào tháng 10/2010 tại Jakarta - Indonesia
+ Tổ chức đoàn công tác ký kết hợp tác phát triển du lịch và khảo ssats mố sốđiểm tham quan du lịch tại Việt Bắc, hỗ trợ phát triển tuyến du lịch Cao nguyên đáĐồng văn, khảo sát liên kết phát triển du lịch tại khu vực Tây Nguyên và Nam Trung
Bộ, Lào Cai, Hà Giang, Quảng Ninh, Thừa Thiên – Huế
- Hoạt động thông tin tuyên truyền
+ Đã phối hợp với kênh truyền hình cáp TVM (kênh tư vấn tiêu dùng và đầu tư tàichính) quay một số lễ hội đặc sắc, di tích lịch sử như: chùa Trăm Gian, chùa Đậu, đền
Và, gò Đống Đa…
+ Xuất bản định kỳ Bản tin Du lịch Hà Nội hàng quý Đăng tải, cập nhật thông tin
về du lịch trên website du lịch Hà Nội và trên các kios điện tử
4 Công tác quy hoạch, đầu tư phát triển sản phẩm du lịch
- Hoàn thành dự thảo báo cáo quy hoạch tổng thể phát triển ngành du lịch Hà Nộiđến năm 2020, định hướng đến năm 2030
- Xây dựng đề án phát triển du lịch cộng đồng tại khu vực Ba Vì Khảo sát một số
di tích, lễ hội phục vụ xây dựng đề cương đề án khai thác phát triển du lịch tại một số disản văn hóa và làng nghề
- Tổ chức hội thảo về thực trạng và giải pháp phát triển du lịch tại các huyện Gia
Trang 15Lâm, Mỹ Đức, thị xã Sơn Tây.
PHẦN 2: PHÂN TÍCH TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN
2000 trong đó 1,11 triệu lượt khách quốc tế; năm 2009 đón 10,25 triệu lượt khách, năm
2010 đón 12,30 triệu lượt khách du lịch, tăng 20% so với năm 2009, trong đó khách quốc
Bảng 3: Diễn biến lượng khách du lịch đến Hà Nội giai đoạn 2006 - 2010
Trang 162 Cơ cấu trong
1.1 Khách quốc tế
Hà Nội là trung tâm thu hút khách du lịch quốc tế lớn nhất của cả nước Tốc độtăng trưởng khách quốc tế ở mức ổn định trong những năm gần đây, đạt khoảng 11,82%/năm (giai đoạn 2000-2010) Năm 2000 Hà Nội đón 0,56 triệu lượt khách quốc tế; năm
2005 đón 1,11 triệu lượt khách quốc tế, tăng 1,98 lần năm 2000; Năm 2010, cùng vớithắng lợi của sự kiện kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, đón được 1,7 triệu lượtkhách quốc tế
Về mục đích du lịch của khách du lịch quốc tế: khách du lịch quốc tế đến Thủ đôvới nhiều mục đích trong đó chủ yếu là du lịch hội thảo, hội nghị (tăng mạnh trong vàinăm trở lại đây), du lịch văn hoá, lịch sử; lễ hội, du lịch tham quan thắng cảnh, làng nghề.Khách du lịch đến Hà Nội và các vùng phụ cận thông qua Hà Nội theo các mục đích trênchiếm trên 75% tổng số khách Khách du lịch theo mục đích thương mại chiếm gần 25%tổng số khách
Có 10 thị trường chiếm 75-80% tổng số khách vào Hà Nội 10 thị trường kháchquốc tế đứng đầu về lượng khách đến Hà Nội gồm Trung Quốc, Pháp, Úc, Hàn Quốc,Nhật Bản, Mỹ, Thái Lan, Malaysia, Đài Loan và Singapore
1.2 Khách nội địa
Thủ đô Hà Nội là một trong những trung tâm du lịch đón nhiều khách du lịch nộiđịa với lượng khách trung bình chiếm 15% tổng lượng khách du lịch hàng năm của cảnước Tốc độ tăng trưởng khách nội địa tăng ổn định, giai đoạn năm 2000-2010 khoảng12,6%/năm Năm 2005 đón 4,23 triệu lượt khách; năm 2010 đón được 10,6 triệu lượtkhách du lịch nội địa, tăng 2,5 lần
Khách nội địa đến Hà Nội để đi du lịch trên địa bàn thành phố và thông qua HàNội để đi du lịch ở các tỉnh lân cận như tham quan di tích lịch sử văn hóa; du lịch lễ hội;
du lịch hội nghị, hội thảo; thăm thân; du lịch thương mại; nghỉ dưỡng, tham quan danhthắng
Trang 17Về thời gian lưu trú trung bình của khách: đối với khách du lịch quốc tế thời gianlưu trú trung bình là 2,1 ngày; khách nội địa khoảng 1,6 ngày.
Lượng khách du lịch đến với Hà Nội chiếm trung bình 42-45% tổng lượng kháchđến với toàn vùng đồng bằng sông Hồng và luôn cao hơn so với các trọng điểm du lịchkhác Tốc độ tăng trưởng về thị trường khách nội địa và quốc tế cao Điều này cho thấysức hấp dẫn của du lịch Hà Nội, đồng thời cũng khẳng định vị trí, vai trò đầu tàu của HàNội trong bức tranh tổng thể của du lịch Việt Nam
2 Tổng thu từ du lịch
Theo báo cáo của Sở VHTTDL Hà Nội, tổng thu từ du lịch của Hà Nội có mứctăng trưởng tương đối ổn định và khá cao so với các địa bàn trọng điểm du lịch trong cảnước Tăng trưởng trung bình giai đoạn 2000-2010 đạt 24,6%/năm: năm 2005 đạt 11.552
tỷ (tăng 208% so với năm 2004), năm 2009 đạt 24000 tỷ đồng, năm 2010 đạt 27.000 tỷđồng, tăng 12,5% so với năm 2009
Nhìn chung Tổng thu từ du lịch của Hà Nội tuy khá cao, năm sau cao hơn nămtrước Tuy nhiên, chưa tương xứng với tiềm năng du lịch và vị thế về du lịch cũng nhưcủa một đô thị trung tâm của quốc gia và có sức hấp dẫn quốc tế Mặt khác thông qua sốliệu về cơ cấu chi tiêu bất cân đối của khách du lịch chủ yếu tập trung cho dịch vụ lưu trúcho thấy Hà Nội còn thiếu những sản phẩm du lịch đặc sắc có sức cạnh tranh và hấp dẫncao, thiếu những khu du lịch, điểm du lịch tầm cỡ quốc gia và quốc tế; Hà Nội thiếunhững loại hình hoạt động du lịch mới, hấp dẫn, các dịch vụ hỗ trợ du lịch tại đô thị đểthu hút khách kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi của khách du lịch
55.704
61.619
65.401
73.487
24.00 0
27.00 0
(Nguồn: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội)
Trang 183 Sản phẩm du lịch
Các sản phẩm du lịch của Hà Nội gồm:
Tại khu vực nội thành
+ Du lịch tham quan di tích văn hoá, lịch sử, nghiên cứu văn hoá dân tộc, thamquan phố cổ, các điểm danh thắng của Thủ đô;
+ Du lịch tham quan, mua sắm hàng thủ công, mỹ nghệ các làng nghề;
+ Du lịch lễ hội;
+ Du lịch ẩm thực;
+ Du lịch hội thảo, hội nghị (MICE);
+ Du lịch thăm thân
Khu vực ngoại thành và các tỉnh lân cận
Trong thời gian qua ngành du lịch Hà Nội đã tổ chức, phối hợp với các địa phươngvùng lân cận như: Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh,Hoà Bình, Hồ Chí Minh, Thừa Thiên-Huế xây dựng và triển khai phát triển các sảnphẩm du lịch, chủ yếu gồm:
+ Du lịch tổng hợp sinh thái, giải trí, thể thao, nghỉ dưỡng, nghỉ cuối tuần tại Đồng
Mô, Ba Vì, Hương Sơn, Ao Vua, sân golf, Quan Sơn, Tam Đảo, Đại Lải du lịch làngnghề (lụa Vạn Phúc, thêu Quất Động, mây tre đan Phú Vinh, gốm Hương Canh ), du lịchvăn hoá (thăm các đền chùa như chùa Hưng, chùa Thày, chùa Tây Phương, đền Lô, đềnĐầm, chùa Tây Phương lễ hội chùa Hương
+ Các sản phẩm du lịch mới xây dựng được khách du lịch đánh giá cao, như cácchương trình du lịch sinh thái, văn hóa tới tất cả các địa danh thiên nhiên nổi tiếng, các ditích lịch sử văn hóa lâu đời, các làng nghề, dân tộc với những phong tục đặc trưng củavùng Hà Nội; các tour dã ngoại bằng xe đạp về các làng quê lân cận góp phần làm phongphú các sản phẩm của địa phương
Tuy nhiên, xem xét trên cơ sở thời gian lưu trú của khách tại Hà Nội còn thấp so vớitrung bình của cả nước và tỉ trọng, mức chi tiêu của khách du lịch trong thời gian qua tậptrung ở dịch vụ lưu trú cho thấy sản phẩm du lịch của Thủ đô chưa thực sự phong phú vàhấp dẫn, tương xứng với tiềm năng đa dạng của tài nguyên Các sản phẩm chủ yếu mớitập trung ở các sản phẩm du lịch tham quan di tích lịch sử, văn hoá và hội thảo, hội nghị,thương mại trong thời gian gần đây Nhu cầu của khách du lịch về giải trí, thưởng thứccác dịch vụ vui chơi khác mà Hà Nội có nhiều tiềm năng chưa được đáp ứng
Trang 194 Cơ sở vật chất kỹ thật du lịch
4.1 Cơ sở lưu trú
Hiện thành phố có 1.751 cơ sở lưu trú phục vụ du lịch với hơn 25.532 buồng trong
đó có 233 cơ sở đã được thẩm định đạt tiêu chuẩn và các hạng sao theo qui định, chiếm48,2% với 12.326 buồng
Về chất lượng chuẩn xếp hạng cơ sở lưu trú: số khách sạn 5 sao là 11 khách sạn với3.841 buồng (bằng 4,95% của cả nước), số khách sạn 4 sao là 10 khách sạn với 1.655buồng; số còn lại là từ 1 sao đến 3 sao
Bảng 5: Số lượng cơ sở lưu trú du lịch đã xếp hạng đến hết năm 2010
Bảng 6: Công suất sử dụng phòng trung bình, phân theo loại cơ sở lưu trú năm 2010
Ngày lưu trú bình quân
Thị trường khách chủ yếu
5 sao 58,78% 2.300.000
VND
2,2ngày/khách
Hàn Quốc, Trung Quốc,Nhật Bản, Đức, Pháp,
Trang 204 sao 52,21% 1.500.000
VND
2,0ngày/khách
Pháp, Nhật, Hàn Quốc,Canada, Thái Lan,Singapore, Trung Quốc,Malaysia, Úc, Đài Loan
3 sao 62,25% 800.000VN
D
2,5ngày/khách
Việt Nam, Trung Quốc, ĐàiLoan, Nhật Bản, Thái Lan,Hàn Quốc
VND
1,5ngày/khách
Trung Quốc, Hàn Quốc,Việt Nam, Nhật, Nga
VND
1,88ngày/khách
Trung Quốc, Đài Loan, Nhật,Châu Âu, Việt Nam
có rất nhiều khách sạn mới đi vào hoạt động Năm 2010 công suất buồng phòng bìnhquân đạt 58,52%
4.2 Cơ sở dịch vụ ăn uống, ẩm thực
Bên cạnh, các tiện nghi ăn uống phong phú như các nhà hàng ăn Âu, Á, Shop, bar và các cơ sở dịch vụ khác được xây dựng riêng, các tiện nghi dịch vụ ăn uống,phục vụ đám cưới, hội nghị trong khách sạn phát triển nhanh, phong phú và đa dạng Cácđối tượng khách du lịch đến từ các quốc gia trên thế giới, các địa phương trong cả nướcvới thị hiếu và khẩu vị ăn khác nhau đều được phục vụ với nhiều loại sản phẩm ẩm thựcdân tộc và quốc tế
caffe-Bên cạnh đó các loại hình cơ sở ăn uống mới như nhà hàng ăn nhanh bắt đầu hoạtđộng tại các trung tâm dịch vụ, thương mại, tăng tính đa dạng của sản phẩm dịch vụ ẩmthực Hà Nội
Tuy nhiên, hệ thống nhà hàng, cơ sở dịch vụ ẩm thực của Hà Nội phát triển cònthiếu qui hoạch, vị trí phân tán, tự phát, qui mô nhỏ lẻ, thiếu điều kiện hạ tầng cần thiếtnhư bãi đỗ xe, không gian cảnh quan; điều kiện vệ sinh môi trường tại một số cơ sở dịch
Trang 21vụ chưa được kiểm soát, bảo đảm phục vụ nhu cầu của du khách Bên cạnh đó, tínhchuyên nghiệp trong dịch vụ chưa cao, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ
4.3 Cơ sở dịch vụ mua sắm, bán hàng lưu niệm và dịch vụ liên quan
Hà Nội có điều kiện thuận lợi cho việc phát triển hoạt động dịch vụ mua sắm với
hệ thống các trung tâm thương mại, siêu thị đang hình thành; một số đường phố thuộckhu phố Cổ Hà Nội được cải tạo, nâng cấp thành các tuyến đi bộ, mua sắm đang là nhữngđiểm đến du lịch hấp dẫn, tăng thêm tính phong phú, đa dạng cho du lịch Thủ đô
Hà Nội còn có nhiều các mặt hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống như đồ gốm, đồsành sứ, đồ thêu, đồ thổ cẩm, sơn mài, khảm trai, tranh sơn dầu được khách du lịch ưachuộng, mua sắm làm quà tặng, đồ lưu niệm Việc tổ chức các dịch vụ bán đồ lưu niệm,mua sắm hàng lưu niệm được quan tâm triển khai đầu tư gắn với việc bảo tồn nâng cấpcác làng nghề truyền thống như làng gốm, làng dệt và các làng nghề khác thành nhữngđiểm du lịch thu hút khách tham quan mua sắm
Tuy nhiên, hệ thống cơ sở dịch vụ mua sắm phát triển còn manh mún, thiếu quihoạch, nhiều tuyến phố mua sắm các hàng hoá, đồ lưu niệm hình thành tự phát, có quy
mô nhỏ, nội dung dịch vụ, hàng hóa chưa phong phú, thiếu hấp dẫn, ảnh hưởng đến trật
tự quản lý đô thị, làm giảm tính hiệu quả của dịch vụ mua sắm
4.4 Cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí văn hoá
Về giải trí văn hoá:
Tại Hà Nội tập trung hệ thống các cơ sở văn hoá, thông tin của cả nước như trung tâmphát thanh, truyền hình, Nhà hát lớn, Trung tâm chiếu phim quốc gia, Làng Văn hóa dulịch các dân tộc Việt Nam, Thư viện Quốc gia, các bảo tàng lớn như: các bảo tàng Lịch
sử, Cách mạng, bảo tàng Hồ Chí Minh, bảo tàng Mỹ thuật, bảo tàng Quân Đội, bảo tàngĐịa chất, Phụ nữ, Dân tộc học; các nhà biểu diễn nghệ thuật dân gian như Nhà hát chèo,Múa rối nước rất hấp dẫn đối với du khách quốc tế và trong nước
Cơ sở vui chơi giải trí:
Các tiện nghi, trang thiết bị phục vụ vui chơi giải trí được bố trí tại các khách sạn từ 4sao trở lên như bể bơi, sân tenis, fitness centre, quầy bar, câu lạc bộ đêm, vũ trường,phòng karaoke, massage chủ yếu phục vụ khách lưu trú tại khách sạn
Các tiện nghi thể thao vui chơi giải trí ngoài cơ sở lưu trú phục vụ khách du lịch vừaphục vụ nhu cầu vui chơi giải trí của dân cư đô thị phát triển còn manh mún, quy mô nhỏ
lẻ, chất lượng yếu
Trang 22 Công viên cây xanh giải trí:
Một số khu vui chơi giải trí như Ao Vua, khoang Xanh - Suối Tiên, Thiên Sơn - SuốiNgà, Đầm Long, công viên Hồ Tây…, với nhiều sản phẩm vui chơi giải trí đa dạng phục
vụ nhu cầu của khách du lịch và dân cư đô thị Nhiều vùng đất trống đồi trọc của thànhphố đã được phủ xanh, từng bước tạo cảnh quan để phát triển thành các khu du lịch cuốituần
Tuy nhiên, hệ thống cây xanh đô thị chưa phát triển và đồng bộ, thiếu về qui mô, bìnhquân diện tích cây xanh thấp, toàn thành phố đạt 4,7m2/người, khu vực nội thành đạt0,9m2/người, các quận Ba Đình, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng khoảng 1,28m2/người Cáccông viên giải trí phân bố không đều, thiếu qui hoạch, có nội dung hoạt động đơn điệu,chưa đáp ứng nhu cầu giải trí của dân cư và khách du lịch
Nhìn chung, hệ thống cơ sở vui chơi giải trí Hà Nội còn rất thiếu, phân bố chưa hợp lýtrên địa bàn; loại hình hoạt động và sản phẩm vui chơi giải trí đơn điệu, thiếu hấp dẫn,chất lượng dịch vụ chưa cao Phần lớn các khu, điểm du lịch trong, ngoài thành phố hiệnđang ở trong giai đoạn đầu tư, xây dựng; điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng chưa đồng bộ
và hoàn thiện, còn thiếu các tiện nghi hấp dẫn và có chất lượng cao phục vụ các hoạtđộng vui chơi giải trí của khách du lịch Những bất cập trên là một trong những lý dokhiến số ngày lưu trú khách du lịch còn thấp
4.5 Phương tiện vận chuyển khách du lịch
Trên địa bàn Hà Nội hiện có khoảng 1.100 xe ô tô chuyên dụng chở khách du lịch.Bên cạnh đó tính đến hết năm 2009, Hà Nội đã có hơn 30 công ty taxi với gần 5.000 đầu
xe thường xuyên hoạt động, có khả năng đáp ứng kịp thời nhu cầu đi lại của du khách.Tuy nhiên, phần lớn du khách cho rằng giá taxi của Hà Nội vẫn còn cao so với mặt bằngchung của các nước trong khu vực
Hiện nay, trên địa bàn thành phố có một đội ngũ các phương tiện vận chuyển thô
sơ khác như xích lô, xe ôm Trong giai đoạn hiện nay, xe ôm được người dân Hà Nội và
du khách nội địa sử dụng khá phổ biến vì tính tiện ích và giá rẻ Tuy nhiên thành phố cầnquan tâm quản lý tốt đội ngũ này để phát huy thế mạnh của họ, tránh các trường hợp bắtchẹt khách, lôi kéo, tranh giành khách gây khó chịu cho du khách Cần xem xét tổ chức
và quản lí hệ thống xe xích lô du lịch, triển khai nhân rộng mô hình xe điện vận chuyểnkhách tham quan trong nội thành góp phần tạo nên một sản phẩm du lịch đặc trưng của
Hà Nội, nhưng cũng không gây cản trở, ách tắc giao thông
Xe chạy đường dài tới các điểm du lịch ngoại tỉnh chưa có hệ thống xe du lịchriêng, vẫn còn tình trạng chở kèm hàng hoá, không đảm bảo vệ sinh Tuy nhiên với sự
Trang 23xuất hiện của loại xe chất lượng cao nối Hà Nội với các tỉnh lân cận đã tạo điều kiệnthuận lợi cho du lịch Hà Nội Đặc biệt, tuyến Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Quảng Ninh
đã hoạt động rất tốt
Việc vận chuyển khách du lịch bằng đường thuỷ (tàu du lịch trên sông Hồng) đượctriển khai nối các điểm du lịch của Hà Nội và địa phương trong vùng dọc theo sôngHồng Đường sắt ngày càng đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển khách du lịch,nhưng các phương tiện và tiện nghi đường sắt còn kém so với tiêu chuẩn quốc tế Khách
du lịch đến Hà Nội và các địa phương trong cả nước bằng các chuyến tàu chở khách,trong đó tuyến Hà Nội - Lào Cai có ba toa tàu chuyên dụng của hãng Victoria là đạt tiêuchuẩn phục vụ khách du lịch cao cấp, tuy nhiên hiện nay các toa chất lượng đặc biệt nàyvẫn chỉ được nối vào chuyến tàu thường, chưa có một chuyến riêng biệt để giảm thời gian
đi tàu Mặt khác giá vé của các toa này tương đối đắt, chỉ đáp ứng một số du khách có thunhập cao
Vận chuyển bằng đường hàng không ngày càng được cải thiện và đóng vai tròquan trọng trong phát triển du lịch Ngoài việc tăng cường các chuyến bay, ngành Hàngkhông đã có máy bay cho thuê phục vụ các đoàn khách du lịch cao cấp khi có yêu cầu.Tuy nhiên giá dịch vụ còn quá cao, số chuyến bay đưa vào sử dụng thất thường là mộttrong những vấn đề gây ảnh hưởng không tốt đến chất lượng các chương trình du lịch
Nhìn chung, phương tiện vận chuyển khách du lịch trên địa bàn thành phố, giữathành phố với vùng lân cận còn thiếu và yếu về chất lượng, các tuyến xe khách công cộngdành riêng chuyên chở khách đến các điểm du lịch, điểm tham quan trong ngoài thànhphố chưa được triển khai; thiếu các phương tiện vận chuyển đường sắt, đường thuỷ cóchất lượng đáp ứng các nhu cầu của khách du lịch trong nước và quốc tế
5 Nguồn nhân lực du lịch
Số liệu thống kê, năm 2000 toàn thành phố có 12.100 lao động trong ngành dulịch; đến năm 2005 con số này là 28.370; năm 2008 có 42.900 lao động và thống kê đếntháng 12/2010: tổng số lao động trực tiếp trong ngành du lịch có 51.118 người Tốc độtăng trưởng trung bình lao động trong giai đoạn 2000-2010 là 15,5% Điều này cho thấyngành du lịch thực sự là một ngành có triển vọng trong việc tạo việc làm và cải thiện thunhập của người dân
So với mặt bằng toàn quốc, tỷ lệ lao động được đào tạo chuyên môn nghiệp vụmột cách hệ thống trong ngành Du lịch Hà Nội cao hơn, chiếm 70% tổng số lao động,song chưa đồng đều, tỷ lệ lao động có trình độ đại học và trên đại học khoảng 15%.Trong lữ hành, tỷ lệ người có trình độ đại học cao hơn, chủ yếu là tốt nghiệp trường đại
Trang 24học ngoại ngữ Số hướng dẫn viên được cấp thẻ trên địa bàn thành phố là trên 1.500người Trong đó 50% là hướng dẫn viên tiếng Anh, 20% tiếng Trung Quốc, 10% tiếngNhật, còn lại là các thứ tiếng khác Như vậy, so với chỉ tiêu dự báo thì số lượng lao độngtrực tiếp trong ngành du lịch của Hà Nội trong giai đoạn này đã vượt lên khá nhiều.
Lao động trong lĩnh vực khách sạn, nhà hàng đã chiếm 80% tổng số lao độngngành du lịch Tại các khách sạn, lực lượng lao động có tay nghề và chuyên môn chủ yếuđược đào tạo từ các cơ cở như trường Trung học nghiệp vụ Du lịch Hà Nội, trường Trunghọc Du lịch Thương mại Hà Nội, hoặc được đào tạo nghề trong thời gian 3 - 4 tháng tạicác trung tâm dạy nghề về du lịch Bên cạnh đó còn một số lao động được đào tạo từ cáckhoa Du lịch - khách sạn của các trường Đại học Thương mại, Đại học Kinh tế Tuynhiên, chưa có nhiều những cán bộ được đào tạo nghiệp vụ ở trình độ cao trong lĩnh vực
ăn uống, nhà hàng Điều này phần nào ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm du lịch HàNội
6 Đầu tư phát triển du lịch
6.1 Phát triển sản phẩm du lịch
Căn cứ định hướng quy hoạch, ngành Du lịch đã thu hút và chỉ đạo đầu tư xâydựng cơ sở vật chất kỹ thuật, khai thác tiềm năng thế mạnh tại các quận nội thành HàNội, cụm Sóc Sơn - Đông Anh, cụm Sơn Tây - Ba Vì - Suối Hai, Hương Sơn - Quan Sơn(Mỹ Đức), Hà Đông - phụ cận để đầu tư phát triển sản phẩm du lịch
Phát triển 02 sản phẩm mới là đường phố ẩm thực Tống Duy Tân (Từ năm 2000cải tạo hạ tầng kỹ thuật và hình thức nhưng đến nay công tác quản lý chưa thực sự tốt tốthơn); Phố đi bộ Hàng Đào - Hàng Đường - Đồng Xuân phục vụ 3 tối cuối tuần và chợđêm Đồng Xuân, tạo điểm đến buổi tối cho khách (từ năm 2003)
Cải tạo và nâng cấp một số làng nghề, làng cổ để khuyến khích phát triển tạo thêmđiểm đến cho khách đến Hà Nội: đã hỗ trợ một phần kinh phí cho 13 làng nghề và một sốđiểm du lịch văn hoá, xây dựng nhà trưng bày sản phẩm, nơi biểu diễn, cải thiện cảnhquan môi trường, hình thành và duy trì đội ngũ thuyết minh viên tại cơ sở hướng dẫn cho
du khách Các làng nghề, làng cổ: Bát Tràng (gốm sứ), Đào Thục (múa rối nước), VạnPhúc (lụa), Phú Vinh (mây tre đan), Chuyên Mỹ (khảm trai), Vân Nội (trồng rau), ĐườngLâm, Đông Ngạc (điểm du lịch cộng đồng, du lịch làng quê) đã thành điểm tham quan dulịch Nhiều đơn vị khai thác sản phẩm ẩm thực làng nghề truyền thống, tổ chức hoạt độngvăn nghệ góp phần tạo sức hấp dẫn du khách
Phục chế tôn tạo các di tích lịch sử, trong đó các công trình tiêu biểu là:
Trang 25+ Văn Miếu - Quốc Tử Giám: phục dựng nhà Thái học, cải tạo chỉnh trang Khuvực hồ Văn, tôn tạo di tích thành điểm thu hút khách với nhiều hoạt động văn hóa hàngtháng So với năm 1999, khách đến đây năm 2009 tăng 3 lần.
+ Thành cổ Hà Nội: đã có 3 công trình được tôn tạo và đón khách từ năm 2000 làBắc Môn, Đoan Môn và Hậu Lâu và vẫn đang tiếp tục được tôn tạo, đón khách thamquan và tổ chức các sự kiện văn hóa Ngày 1/8/2010, UNESCO đã chính thức công nhậnHoàng thành Thăng Long là di sản văn hóa thế giới Đây vừa là niềm vinh dự, tự hào củamọi người dân nước Việt, đồng thời cũng chính là tiềm năng, thế mạnh để phát triển kinh
tế - văn hóa - xã hội Thủ đô và đất nước
+ Chùa Hương:cải tạo hệ thống hạ tầng,các hạng mục công trình công cộng,vệ sinhmôi trường,tu bổ tôn tạo một số di tích lịch sử So với năm 1999 khách tăng gần 4 lần
Các công trình được tu bổ tôn tạo nâng cấp và tổ chức lễ hội truyền thống, đónnhiều khách tham quan là: đền Quán Thánh, đền Voi Phục (Ba Đình), Thành Cổ Loa(Đông Anh), chùa Hương (Mỹ Đức), chùa Thày (Quốc Oai), chùa Tây Phương (ThạchThất), chùa Đậu, đền Lộ, đền Dầm (Thường Tín)
Các công trình trọng điểm được hoàn thành chào mừng kỷ niệm 1000 năm ThăngLong-Hà Nội:
+ Bảo tàng Hà Nội được khánh thành tháng 10/2010 trên đường Phạm Hùng códiện tích gần 54.000m2 trưng bày trên 50.000 hiện vật, giới thiệu những hình ảnh của HàNội xưa và nay Số lượng khách tham quan trong dịp Đại lễ từ 15.000-20.000 lượt người/ngày
+ Tượng đài Thánh Gióng: Thành phố phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Namhoàn thành công trình xây dựng tượng đài Thánh Gióng Đây là một công trình trọngđiểm của Nhà nước kỷ niệm với tổng dự toán 60 tỷ
+ Tượng đài Bác Hồ - Bác Tôn Đây là công trình có ý nghĩa lịch sử, văn hóa vàtính nhân văn sâu sắc, thể hiện tình cảm sâu đậm, sự tri ân, sự tôn vinh của nhân dân cảnước đối với Bác Hồ, Bác Tôn…
Đầu tư xây dựng cơ sở lưu trú chất lượng cao: Giai đoạn 2006-2010 Hà Nội tậptrung thu hút đầu tư vào khách sạn 3-5 sao, và đến nay đã có 48 khách sạn được xếp hạng3-5 sao với hơn 7.713 buồng lưu trú Trong 2 năm 2009-2010 đã có 1 khu du lịch quy môlớn là Thiên đường Bảo sơn và 10 khách sạn cao cấp chính thức đi vào hoạt động; môhình trang trại du lịch phát triển ở nhiều nơi như Vân Canh, Song Phương vườn, Nam
Trang 26Hải Tuy nhiên đầu tư cơ sở lưu trú du lịch chất lượng cao chỉ tập trung tại các quận nộithành và Ba Vì, Từ Liêm Các huyện, thị xã khác chỉ có cơ sở lưu trú chất lượng thấp.Một số doanh nghiệp đã tạo được sản phẩm có ấn tượng như: Du lịch Ao Vua,Khoang Xanh - Suối Tiên, Tản Đà, Asean…và triển khai các công trình như: Công tyHupaco xây dựng hệ thống cáp treo từ Thiên Trù - Hương Tích (tổng vốn 76 tỷ đồng);Công ty TNHH Thung Lũng Vua mở rộng đầu tư 1 sân gôn mới 18 lỗ, nhà câu lạc bộ,khu nghỉ dưỡng (tổng vốn 17,5 triệu USD); Công ty CP du lịch Đầm Long - Bằng Tạ xâykhu du lịch sinh thái rừng Bằng Tạ (20ha) với tổ hợp nhà sàn, khu dịch vụ, khu thamquan giải trí; công ty du lịch Tản Đà giới thiệu sản phẩm tại khu suối khoáng Tản Lĩnh;Công ty TNHH Thái Thịnh (khách sạn Asean) xây khu dịch vụ VCGT, sân tenis, bểbơi;
Các khách sạn Horison, Bảo Sơn, Fortuna, Movenpick, Hà Nội… tổ chức các tròchơi có thưởng, khách sạn Hà Nội tổ chức khiêu vũ; hệ thống rạp chiếu phim chất lượngcao tại Vincom cũng phục vụ nhu cầu giải trí của du khách
Tuy nhiên các điểm vui chơi giải trí tại khu vực nội thành Hà Nội chỉ đáp ứng phầnnhỏ nhu cầu của khách Những vườn hoa, công viên, nhà hát, khu du lịch hiện có chưathật sự phát huy được hết tiềm năng
Tiện nghi phục vụ hội nghị hội thảo: 10 năm qua trên địa bàn Hà Nội đã xây dựng
và hình thành cơ sở vật chất đủ khả năng phục vụ các hội thảo quốc gia và quốc tế lớnvới hệ thống phòng hội thảo hiện đại có sức chứa khoảng trên 16.000 chỗ
Nhìn chung cơ sở vật chất, sản phẩm du lịch đã được hình thành, chất lượng dịch vụ
du lịch được nâng lên, bước đầu đáp ứng nhu cầu của khách Những dự án nằm trongchương trình của thành phố nhằm nâng cao chất lượng, tạo sản phẩm du lịch, cải tạo môitrường văn hóa du lịch đã được triển khai từng bước Năm 2011 và những năm sau cầntiếp tục đầu tư hoàn thiện hơn
6.2 Đầu tư xây dựng, cải tạo nâng cấp cơ sở hạ tầng du lịch
Hà Nội và các huyện thuộc tỉnh Hà Tây cũ được cấp vốn hỗ trợ đầu tư cải tạo nângcấp hạ tầng du lịch, hạ tầng làng nghề như sau:
+ Hà Nội cũ: năm 2002-2008, Thành phố giao Sở Du lịch Hà Nội (cũ) triển khai 6
dự án (409,746 tỷ đồng), trong đó 3 dự án (245 tỷ đồng) đã hoàn thành là Xây dựng 02tuyến đường từ quốc lộ 3 vào cửa Tây, cửa Nam và bãi đỗ xe khu di tích Cổ Loa, Nângcấp hạ tầng kỹ thuật múa rối nước Đào Thục, xây dựng đường giao thông tại khu du lịchvăn hóa nghỉ ngơi cuối tuần khu vực đền Sóc
Trang 27+ Hà Tây cũ và huyện Mê Linh: Năm 2001- 2007, Hà Tây (cũ) được cấp 170 tỷđồng từ nguồn vốn hạ tầng du lịch của Chính phủ Bằng nguồn vốn này, một số côngtrình đã hoàn thành xây dựng, đưa vào sử dụng phát huy hiệu quả đầu tư như đường CầuHội - Hương Sơn và các bến xe; công trình cải tạo suối Yến; đường hai bờ suối Yến;đường vào và đường nội bộ khu du lịch hồ Suối Hai (đường từ Vị Thuỷ vào hồ Suối Hai);đường khu du lịch hồ Đồng Mô; đường từ quốc lộ 21 vào Đồi Cấm, đường vào khu dulịch chùa Thầy; hạ tầng du lịch khu vực chùa Tây Phương; đường nối Vườn Quốc gia Ba
Vì - Ao Vua và một số công trình đường vào làng nghề du lịch Vạn Phúc, Đa Sỹ, PhúVinh, Nhị Khê, Chuyên Mỹ
Hiện đang triển khai 07 dự án đầu tư hạ tầng du lịch: Xây dựng đường từ quốc lộ 35vào ranh giới dự án Khu du lịch Sóc Sơn; Cải tạo đường từ chợ Sa (Cổ Loa) đi chợ Tó,huyện Đông Anh; Cảng Du lịch Bát Tràng, huyện Gia Lâm; đường nối khu du lịch thắngcảnh Hương Sơn đến khu du lịch Tam Chúc - Khả Phong (Hà Nam); Xây dựng hạ tầng
du lịch khu vực đền Hai Bà Trưng, huyện Phúc Thọ; Mở rộng và hoàn thiện hạ tầng dulịch khu vực bến Trò, huyện Mỹ Đức
Có thể khẳng định việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch những năm qua đã đạthiệu quả bước đầu: Hệ thống giao thông vào các khu, điểm du lịch từng bước được hoànchỉnh, vệ sinh môi trường được cải thiện, chất lượng phục vụ khách được nâng lên gópphần tăng lượng khách và thu hút đầu tư vào lĩnh vực du lịch
6.3 Đầu tư xây dựng các tour, chương trình du lịch
Hà Nội có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, nguồn tài nguyên du lịch
đa dạng cả về tự nhiên và nhân văn Sau khi mở rộng địa giới hành chính, Hà Nội cóthêm điểm du lịch, có điều kiện phát triển thêm loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡngcuối tuần, du lịch làng nghề, làng cổ bên cạnh những loại hình vốn là thế mạnh của HàNội như: du lịch văn hóa - lịch sử, du lịch phố nghề, làng nghề, du lịch tổ chức các sựkiện, hội nghị hội thảo mang tầm khu vực, quốc tế (MICE)
Ngành du lịch Hà Nội đã đầu tư nghiên cứu khảo sát thị trường, khảo sát các địaphương có địa danh du lịch trên cả nước để đầu tư những sản phẩm du lịch mới, nhằmkhai thác có hiệu quả các tiềm năng du lịch của Hà Nội và các địa phương Một sốchương trình du lịch được tuyên truyền rộng rãi và đánh giá cao là:
+ Tham quan địa danh văn hóa, lịch sử, di tích danh thắng, là loại hình thu hútnhiều khách du lịch nhất
+ Cho hoạt động thử nghiệm 12 xe điện tham quan qua 28 tuyến phố cổ Dự kiến
sẽ tăng lên 20 xe Hà Nội sử dụng phương tiện này để đáp ứng nhu cầu khách du lịch, hạn
Trang 28chế phương tiện giao thông cá nhân và đảm bảo môi trường trong sạch, được đôngđảongười dân cũng như khách du lịch ưa thíc
+ Du lịch làng nghề, phố nghề, lễ hội, ẩm thực: Hà Nội có lợi thế so sánh rõ rệt để
tổ chức loại hình du lịch này
+ Du lịch MICE: Với cơ sở hiện có và kinh nghiệm tổ chức hội nghị, Hà Nội làthành phố hàng đầu Việt Nam tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế lớn, kết hợp với tour dulịch ngắn ngày Các khách sạn 3 - 5 sao, các hãng lữ hành quốc tế và Tổng công ty Hàngkhông Việt Nam đã phối hợp xây dựng và quảng bá chương trình MICE Tuy nhiên sốphòng khách sạn cao cấp, phòng hội nghị, hội thảo quốc tế chưa đáp ứng yêu cầu, cầntiếp tục đầu tư cho loại hình du lịch rất tiềm năng này
+ Du lịch sinh thái: Triển khai ở khu vực Ba Vì, Mỹ Đức, Sóc Sơn, các khu vựcven sông Hồng và sông Đáy
+ Tour du lịch “Hành trình qua các kinh đô Việt cổ”, Tour du lịch võ thuật gắn kếtgiữa du lịch với thưởng thức võ thuật cổ truyền dân tộc được đầu tư, khai thác; nhữnghình thức du lịch mới như “home stay” mang đến cho du khách những trải nghiệm kháclạ
+ Chuỗi sản phẩm du lịch du lịch nội đô (city tour) gắn kết với các bảo tàng cũngtừng bước đạt hiệu quả cao
+ Du lịch văn hóa cộng đồng gắn với làng Việt cổ ở Đường Lâm (thị xã Sơn Tây)
và làng họa sĩ Cổ Đô (huyện Ba Vì) đã bước đầu khai thác tốt hơn các giá trị văn hóatruyền thống của các vùng làng quê của Hà Nội
+ Các sản phẩm du lịch ẩm thực, văn hoá dân gian (rối nước, ca trù, hát chèo )được chú ý khai thác phục vụ khách du lịch
7 Tuyên truyền quảng bá, xúc tiến du lịch
Công tác tuyên truyền quảng bá và xúc tiến du lịch được quan tâm thực hiện vớinhững hoạt động như sau:
+ Huy động các phương tiện thông tin đại chúng thực hiện chương trình tuyêntruyền về du lịch, giới thiệu du lịch Thủ đô, tuyên truyền hướng dẫn cộng đồng dân cưgiữ gìn phong tục truyền thống của người Hà Nội
+ Tổ chức 4 trung tâm thông tin du lịch tại các cửa ngõ đón khách du lịch, điểm dulịch quan trọng như sân bay quốc tế Nội Bài, khu vực Hồ Hoàn Kiếm, tuyến đi bộ tại khuphố cổ; đầu tư khoảng 200 kiốt du lịch tại các khách sạn, nhà ga, các điểm di tích lịch sử,danh thắng, trung tâm công cộng với ngôn ngữ tiếng Anh, tiếng Việt để cung cấp thông
Trang 29tin cho khách du lịch quốc tế và nội địa đến Hà Nội
+ Thiết lập quan hệ và mở rộng hợp tác với nhiều tổ chức, doanh nghiệp du lịchtrong và ngoài nước, tham gia các diễn đàn và chương trình hợp tác tiểu vùng, khu vực,vùng lãnh thổ nhằm giới thiệu, quảng bá hình ảnh du lịch Hà Nội
Ngành Du lịch đã tổ chức thành công nhiều sự kiện như: Hội nghị lần thứ 7 của Hộiđồng xúc tiến du lịch Châu Á¸ (CPTA) trong khuôn khổ Mạng lưới các Thành phố lớnChâu Á Thế kỷ 21 (ANMC21) do Hà Nội đăng cai là nước chủ nhà vào tháng 10/2008.Tham gia Diễn đàn Du lịch ASEAN (ATF 2009) và Hội chợ du lịch Travex tại Hà Nội từngày 10 -12/01/2009
Tổ chức thành công năm Du lịch quốc gia 2010 tại Hà Nội với 2 sự kiện lớn là:Liên hoan Du lịch Quốc tế Thăng Long - Hà Nội 2010 (thu hút được sự tham gia của gần
200 tổ chức - doanh nghiệp trong và ngoài nước với hơn 319 gian hàng của doanh nghiệptrong và ngoài nước) và Liên hoan ẩm thực Hà Thành - đã quy tụ được nét đặc sắc củavăn hoá - ẩm thực ở 14 địa phương đại diện cho các vùng miền trong cả nước như: HàNội, Sơn La, Lạng Sơn, Hưng Yên, Thanh Hóa, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, QuảngNgãi, Ninh Thuận; Tiền Giang trình diễn 500 món ăn của Việt Nam và quốc tế (trong
đó Hà Nội có hơn 300 món đặc trưng)
Các hoạt động hợp tác quốc tế:
+ Phối hợp với các thành phố thành viên trong mạng lưới các thành phố Châu Áthế kỷ 21 (ANMC21) và CPTA hỗ trợ Hà Nội trong việc xúc tiến quảng bá các sản phẩm
du lịch và chương trình Năm Du lịch Quốc gia 2010
+ Phối hợp triển khai có hiệu quả bước đầu hoạt động du lịch trong chương trìnhhợp tác Hành lang Kinh tế Đông Tây giữa UBND Thành phố Hà Nội, Hải Phòng, QuảngNinh, Lào Cai với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)
Tuy nhiên, công tác quảng bá còn thiếu tính chuyên nghiệp, hình thức nội dung cònđơn điệu, chưa hấp dẫn du khách; hệ thống thông tin quảng cáo tại Thủ đô chưa đượcphát huy tác dụng để quảng bá du lịch; nhiều sự kiện văn hoá, ngoại giao, kinh tế, thểthao được tổ chức tại Hà Nội chưa được kết hợp phát huy tác dụng thành những sự kiện
du lịch để quảng bá thu hút du khách trong nước và quốc tế; thiếu sự phối hợp đồng bộgiữa các ngành văn hoá thông tin và các ngành liên quan với du lịch trong việc tổ chứccác hoạt động quảng bá thông tin
8 Công tác quản lý Nhà nước về du lịch
Trang 30Công tác quản lý nhà nước về du lịch đã được UBND thành phố quan tâm chỉ đạo
để hoàn thiện, đổi mới từng bước, cụ thể:
+ Thực hiện nhiều biện pháp tăng cường công tác kiểm tra chất lượng dịch vụ dulịch, an ninh, an toàn phòng chống tệ nạn xã hội, đặc biệt tại các điểm du lịch, khu vựctập trung khách du lịch, bảo đảm môi trường du lịch thân thiện, an toàn đối với du khách.+ Triển khai thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, hướng dẫn
và tạo điều kiện đối với các doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh dịch vụ, đầu tư
du lịch trên địa bàn
+ Phối hợp tổ chức hệ thống đào tạo cán bộ nghiệp vụ kỹ thuật du lịch, nhằm nângcao năng lực quản lý, kinh doanh du lịch trong bối cảnh mới
II Phân tích tiềm năng phát triển ngành du lịch thành phố Hà Nội
1 Vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, thủy văn
1.1 Vị trí địa lý
Hà Nội nằm ở phía tây bắc của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, Hà Nội có vịtrí từ 20°53' đến 21°23' vĩ độ Bắc và 105°44' đến 106°02' kinh độ Đông, tiếp giáp với cáctỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc, Hà Nam, Hòa Bình phía Nam, Bắc Giang, BắcNinh và Hưng Yên phía Đông, Hòa Bình cùng Phú Thọ phía Tây
Thủ đô Hà Nội tập trung những tiềm lực kinh tế chủ yếu của vùng Bắc Bộ, là đầumối giao lưu của vùng, cả nước với quốc tế với hệ thống đường bộ, đường sắt, đườngthủy và đường hàng không phát triển, là cửa khẩu quốc tế quan trọng hàng đầu của đấtnước; tập trung các cơ quan đầu não về kinh tế, chính trị, văn hoá; nơi diễn ra các hoạtđộng chính trị chủ yếu của đất nước
1.2 Địa hình
Địa hình Hà Nội thấp dần theo hướng từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông với
độ cao trung bình từ 5 đến 20 mét so với mực nước biển Nhờ phù sa bồi đắp, ba phần tưdiện tích tự nhiên của Hà Nội là đồng bằng, nằm ở hữu ngạn sông Đà, hai bên sông Hồng
và chi lưu các con sông khác Phần diện tích đồi núi phần lớn thuộc các huyện Sóc Sơn,
Ba Vì, Quốc Oai, Mỹ Đức, với các đỉnh như Ba Vì cao 1.281 m, Gia Dê 707 m, ChânChim 462 m, Thanh Lanh 427 m, Thiên Trù 378 m Khu vực nội thành có một số gò đồithấp, như gò Đống Đa, núi Nùng
1.3 Khí hậu, thủy văn
Trang 311.3.1 Khí hậu
Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho vùng Bắc Bộ với đặc điểm của khí hậu nhiệt đới giómùa ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa Thuộc vùng nhiệt đới, thànhphố quanh năm tiếp nhận lượng bức xạ Mặt Trời rất dồi dào và có nhiệt độ cao Và do tácđộng của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn, trung bình 114 ngày mưa mộtnăm Một đặc điểm rõ nét của khí hậu Hà Nội là sự thay đổi và khác biệt của hai mùanóng, lạnh Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 tới tháng 9, kèm theo mưa nhiều, nhiệt độ trungbình 29,2ºC Từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau là khí hậu của mùa đông với nhiệt độ trungbình 15,2ºC Cùng với hai thời kỳ chuyển tiếp vào tháng 4 và tháng 10, thành phố có đủbốn mùa xuân, hạ, thu và đông
1.3.2 Thủy văn
Là con sông chính của thành phố, Sông Hồng bắt đầu chảy vào Hà Nội ở huyện
Ba Vì và ra khỏi thành phố ở khu vực huyện Phú Xuyên tiếp giáp Hưng Yên Đoạn sôngHồng chảy qua Hà Nội dài 163 km, chiếm khoảng một phần ba chiều dài của con sôngnày trên đất Việt Nam Hà Nội còn có Sông Đà là ranh giới giữa Hà Nội với Phú Thọ,hợp lưu với dòng sông Hồng ở phía Bắc thành phố tại huyện Ba Vì Ngoài ra, qua địaphận Hà Nội còn nhiều sông khác như sông Đáy, sông Đuống, sông Cầu, sông Cà Lồ Các sông nhỏ chảy trong khu vực nội thành có sông Tô Lịch, sông Kim Ngưu đây lànhững đường tiêu thoát nước thải của thành phố
Hà Nội là một thành phố với nhiều đầm hồ, dấu vết còn lại của các dòng sông cổ.Trong khu vực nội thành, Hồ Tây có diện tích lớn nhất, khoảng 500 ha, đóng vai trò quantrọng trong điều hòa thủy văn; Hồ Gươm lá phổi xanh nằm ở trung tâm của thành phố,luôn giữ một vị trí đặc biệt đối với Hà Nội; và các hồ: Trúc Bạch, Thiền Quang, Thủ Lệ Ngoài ra, những hồ đầm khác được biết đến như Kim Liên, Linh Đàm, Ngải Sơn - Đồng
Mô, Suối Hai, Mèo Gù, Xuân Khanh, Tuy Lai, Quan Sơn
2 Tiềm năng du lịch gắn với đất
2.1 Vùng núi Ba Vì
Với diện tích khoảng 12.000ha bao gồm một vùng sinh thái hoàn chỉnh, cao từ100m trở lên với các xã Ba Vì, Minh Quang, Tản Lĩnh và khu vườn Quốc gia Ba Vì NúiTản Viên, ngọn cao nhất 1.281m, giữa hơi thắt cổ bồng trên xòe như cái tán nên gọi làđỉnh Tản Viên Trong sơn hệ Ba Vì còn có các thác nước lớn như Ao Vua ở phía bắc cao25m, thác Hương phía đông bắc cao 20m Các suối Ổi, suối Mít, suối Soạn, đặc biệt cóKhoang Xanh với dòng suối Tiên dài gần 7km
Trang 32Địa hình gò đồi dưới chân và bao quanh núi Ba Vì có dạng bát úp như đồi Vai cao113m là quả đồi lớn nhất vùng, trấn mạn đông bắc; dãy đồi lượn sóng thuộc xã Xuân Sơnnối tiếp theo nhau như đàn rùa đang chạy tạo nên dãy đồi Đùm, truyền thuyết dân giancho là Sơn Tinh gánh đất đắp thành lũy chống Thủy Tinh bị đứt quai, lọt sọt đã đánh rơiđất ra đấy (Đồi Đùm đứt quai, đồi Vai lọt sọt).
Đây là vùng bảo tồn thiên nhiên có nhiều hệ động thực vật quý hiếm, gồm 80 họhơn 780 loài, trong đó hơn 200 loại dược liệu quý, hàng trăm loại rau rừng và quần thểphong lan quý hiếm Vùng núi Ba Vì đã trồng hàng ngàn hécta hệ cây trồng tạo nên vốnrừng quý Hiện nay từ độ cao 600m trở lên là rừng tự nhiên nhiều tầng, trùng điệp đadạng sắc thái Ở độ cao 400m khí hậu ôn hòa, nhiệt độ trung bình cả năm hơn 20 độ C,giữa mùa Hè có lúc nhiệt độ chỉ 18 độ C Ba Vì còn có nhiều di tích lịch sử văn hóa,nhiều đình chùa nổi tiếng như Tây Đằng, Chu Quyến, Tường Phiêu, chùa Mía có khu K9lưu giữ nhiều dấu tích Chủ tịch Hồ Chí Minh
2.2 Vùng núi Nương Ngái-Hương Sơn
Đây là một nhánh của vùng núi từ Suối Rút, tỉnh Hòa Bình chạy ra đến Hòn Nẹ ởngoài khơi huyện Kim Sơn-Ninh Bình, dài trên 120km, bề ngang chiếm toàn bộ vùngtrũng sông Đà, rìa đông là sông Tích và sông Đáy Hai dãy Nương Ngái và Hương Sơnchạy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam trên 30km, làm ranh giới giữa hai tỉnh Hòa Bình và
Hà Nội (mới) ở địa phận huyện Mỹ Đức, bắt đầu từ Miếu Môn xuống xã Hợp Tiến.Đường 73 vào Chợ Bến đi qua giữa Nương Ngái và Hương Sơn
Dãy Nương Ngái dựng đứng như một bức tượng thành, ruộng ăn sát vào tận chânnúi Vùng này được cấu tạo chủ yếu bằng đá vôi với các đỉnh núi thường chỉ cao 100-300m Dãy Nương Ngái - còn có tên là dãy núi Rạng, có hai đỉnh cao 281m và 233m.Dãy Hương Sơn có đỉnh Thiên Trù cao 378m Toàn thể hai dãy núi rộng khoảng 5.770ha.Tổng cộng có gần trăm hòn núi đá vôi, hình dáng kỳ quái như núi Trượng, núi Sư Tử, núiHàm Long, núi Trống, núi Chiêng, núi Gà, núi Yên Ngựa Nước mưa còn đào lòng đávôi thành nhiều hang động hoặc ngang dọc, hoặc thẳng đứng như hang Dơi, hang Rắn,như các động đá Trượt, Linh Sơn, Bồng Lai, Tiên Cảnh, Ngọc Long Hương Sơn có trên
15 động và chùa nổi tiếng
Ngoài ra Hà Nội còn nhiều khu vực có các dãy núi phong cảnh đẹp có khả năngkhai thác du lịch như khu vực núi Sóc - hồ Đồng Quan, Chùa Thày - núi Thày (QuốcOai)
2.3 Hệ thống hồ nước
Trang 33Nội thành Hà Nội có rất nhiều hồ nước tạo nên một không gian bình yên với xanhtrời, xanh nước Mỗi hồ có vẻ đẹp và truyền thống lịch sử riêng biệt, làm nên một phầnhồn vía Thăng Long ngàn tuổi Những hồ nổi tiếng đã đi vào trong văn thơ như hồ HoànKiếm (hồ Gươm), Hồ Tây, Trúc Bạch, Thiền Quang, Bảy Mẫu, Thủ Lệ, Giảng Võ Hồ ở
Hà Nội còn là những “lá phổi xanh”, cùng với vườn hoa và những hàng cây bên dườngtạo cho không khí thành phố thêm trong lành, tươi mát và vẻ đẹp kiều diễm riêng
+ Hồ Hoàn Kiếm: Nằm ở trung tâm thành phố nên đuợc ví như lẵng hoa giữa lòng
Hà Nội Hồ có tên cũ là Lục Thuỷ, gắn với truyền thuyết trả gươm của vua Lê Thái Tổsau 10 năm kháng chiến chống quân Minh thế kỷ 15 Với hệ thống di sản văn hoá, lịch
sử, kiến trúc đô thị và các công trình dịch vụ xung quanh, từ lâu Hồ Hoàn Kiếm là mộttrong những điểm đến du lịch hấp dẫn nhất Thủ đô
+ Hồ Tây-Đường Thanh Niên (đường Cổ Ngư): Đây là một quần thể có nhiều di
tích thắng cảnh đẹp ở phía Tây thành phố Có đường Thanh Niên dài 992m, dải phâncách là một hàng cây xanh, hai bên đường là những hàng cây phượng, cây liễu, cây bằnglăng, một cây cầu tạo thành hai hồ nước, một bên là Hồ Tây bên kia là hồ Trúc Bạch HồTây ở phía Tây Bắc đường Thanh Niên, có diện tích khoảng 526ha, lớn nhất trong số hồcủa Hà Nội Con đường chạy quanh hồ dài 18,6km, đi qua các địa danh Nghi Tàm,Quảng Bá, Nhật Tân, Bưởi, Thuỵ Khuê và nhiều đền, chùa đẹp nổi tiếng như TrấnQuốc, Kim Liên, phủ Tây Hồ, đền Đồng Cổ, đền Quán Thánh Xung quanh khu vực HồTây tập trung nhiều khách sạn lớn, cơ sở lưu trú, các dịch vụ nhà hàng, khu vui chơi giảitrí Hồ Tây là trung tâm du lịch quan trọng ở Hà Nội
+ Hồ Trúc Bạch: Hồ Trúc Bạch cách Hồ Tây bởi đường Thanh Niên Ven bờ hồ
Trúc Bạch còn có nhiều di tích lịch sử và công trình kiến trúc nghệ thuật Góc phía TâyNam hồ là đền Quán Thánh, phía Đông có chùa Châu Long, Đông Bắc là làng nghề đúcđồng Ngũ Xã, góc phía Bắc hồ có một đảo nhỏ trên đảo là đền Thuỷ Trung Tiên
Các hồ nước có giá trị thường nằm ở chân các vùng núi như Ba Vì, Mỹ Đức nên cólượng nước lớn Trước kia chúng chủ yếu phục vụ cho mục đích tưới tiêu, khai thác thuỷsản Nay, do có phong cảnh đẹp, không gian thoáng đãng, vi khí hậu trong lành, cây cốixanh tươi nên có nhiều khả năng phát triển du lịch cuối tuần như bơi lội, tắm, bơi thuyền,câu cá, ngắm cảnh Các hồ thuộc loại này ở ngoại thành Hà Nội có rất nhiều, một số đượckhai thác từ đã lâu cho du lịch nghỉ dưỡng như hồ Suối Hai, hồ Quan Sơn, hồ Đồng Mô,
hồ Văn Sơn, hồ Đồng Sương, hồ Đồng Quan
+ Hồ Đồng Mô: Hồ Đồng Mô nằm trọn vẹn trong khu du lịch Đồng Mô thuộc địa
phận thị xã Sơn Tây và một phần huyện Ba Vì, Hà Nội Hồ Đồng Mô bao gồm một hồ
Trang 34chứa nước rộng khoảng 200 ha, nằm trong vùng chân núi Ba Vì, các khu nghỉ dưỡng nằmrải rác trên các hòn đảo trên hồ Khách du lịch tới đây được đi tham quan lòng hồ, ngắmcảnh núi non hùng vỹ, sơn thủy hữu tình và các dịch vụ câu cá, ẩm thực theo phong cáchdân tộc Đặc biệt trong khu du lịch Đồng Mô có một sân golf nổi tiếng: Sân golf Đồng
Mô - 36 lỗ nằm trên các đảo ở giữa hồ Đồng Mô, thuộc địa phận thị xã Sơn Tây
+ Hồ Quan Sơn: nằm chạy dài theo hướng Bắc Tây Bắc - Nam Đông Nam, trên các
xã Thượng Lâm, Tuy Lai, Hồng Sơn của huyện Mỹ Đức, lan một phần nhỏ sang huyệnKim Bôi tỉnh Hòa Bình, cách Hà Nội khoảng 50 km về hướng Nam Tây Nam Hồ rộngkhoảng 850 ha, chứa trong mình gần 100 ngọn núi đá vôi Chính vì vậy mà Hồ Quan Sơnđược mệnh danh là “Hạ Long trên cạn của tỉnh Hà Tây cũ” (nay thuộc ngoại thành HàNội)
+ Hồ Suối Hai: là hồ nước ngọt nhân tạo nằm dưới chân núi Ba Vì, thuộc địa bàn
xã Cẩm Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội Công trình được xây dựng vào thập niên
50 của thế kỷ 20 (năm 1958 hoàn thành) Hồ Suối Hai có diện tích mặt nước khoảng 10
km2, có lượng nước khoảng 50 triệu m3 được xây dựng với đa mục tiêu: thủy lợi (giảiquyết vấn đề hạn hán tại vùng Ba Vì và khống chế dòng sông Tích), cải thiện môi trường,
du lịch
2.4 Không gian nông nghiệp
Bao gồm vành đai cây chuyên canh ở các huyện Thanh Trì, Gia Lâm, Đông Anh,Hoài Đức, Thanh Oai, Thường Tín, Mê Linh; vành đai trồng hoa cây cảnh tại các huyện
Từ Liêm, Đông Anh, Sóc Sơn, Mê Linh Không gian nông nghiệp có truyền thống lâuđời, vừa sản xuất các loại sản phẩm nông nghiệp phục vụ đô thị, vừa là cảnh quan tựnhiên và nhân văn phục vụ phát triển du lịch đặc biệt du lịch nông thôn, du lịch trang trại
3 Tiềm năng du lịch không gắn với đất
Với hơn 1000 năm hình thành và phát triển, nếu tính từ thời điểm bắt đầu hìnhthành đô thị trên vùng đất Hà Nội ngày nay thì lịch sử Hà Nội đã trải qua hơn 2000 năm
có lẻ Trải qua thời gian, bề dày văn hóa lịch sử của Hà Nội đã tạo ra một hệ thống cácgiá trị văn hóa là nguồn tài nguyên du lịch nhân văn quý giá
3.1 Di tích lịch sử - văn hoá
Tài nguyên du lịch nổi trội của Hà Nội là tài nguyên du lịch nhân văn Tính đếnnay ở Hà Nội có 5.175 di tích văn hóa lịch sử trong đó có 1.050 di tích được xếp hạngcấp quốc gia, chiếm tỉ lệ gần 20%, với mật độ di tích cao nhất trong cả nước Chỉ tínhriêng số di tích đang được khai thác phục vụ mục đích du lịch của Hà Nội có mật độ 23,3
di tích/100 km2, trong khi đó mật độ di tích trung bình của cả nước chỉ 3 di tích/100 km2
Trang 35Hà Nội nổi tiếng với Văn Miếu, trường Đại học đầu tiên của Việt Nam được xâydựng từ năm 1.070 Hà Nội còn nổi tiếng với nhiều di tích lịch sử kiến trúc khác nhưchùa Trấn Quốc, chùa Một Cột, chùa Quán Sứ, đền Quán Thánh
Hà Nội còn có những di tích gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch HồChí Minh vĩ đại, nhà văn hoá lớn của thế giới được UNESCO ca ngợi Chỉ có ở Hà Nộimới có hàng loạt các bảo tàng quốc gia như Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Cách mạng, Bảotàng Dân tộc học Đây là những kho tư liệu cô đọng, súc tích nhất giúp du khách nângcao sự hiểu biết về đất nước và con người Việt Nam nói chung, Hà Nội nói riêng
Khu phố cổ Hà Nội là tên gọi thông thường của một khu vực đô thị có từ lâu đời
của Hà Nội nằm ở ngoài hoàng thành Thăng Long Khu đô thị này tập trung dân cư hoạtđộng tiểu thủ công nghiệp và buôn bán giao thương, hình thành nên những phố nghề đặctrưng, mang những nét truyền thống riêng biệt của cư dân thành thị, kinh đô Ngày naykhu phố cổ Hà Nội là điểm đến hấp dẫn cho những ai muốn tìm hiểu về Thăng Long -Đông Đô - Hà Nội Đặc trưng nổi tiếng nhất của khu phố cổ là các phố nghề
Di sản văn hóa thế giới Hoàng Thành Thăng Long: Cụm di tích Hoàng thành
Thăng Long nằm tại trung tâm Thủ đô Hà Nội Các di tích còn lại trong khu Thành cổ HàNội như Bắc Môn, Đoan Môn, Hậu Lâu, điện Kính Thiên, nhà Con rồng, Cột cờ Hà Nội
và Tổng hành dinh của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương trong kháng chiến chống Mỹ.Với chiều dài liên tục suốt hơn 13 thế kỷ, Hoàng thành Thăng Long là di sản có liên hệtrực tiếp với nhiều sự kiện trọng đại của lịch sử dân tộc Đây cũng là nơi ghi dấu sự nốitiếp truyền thống ông cha trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc
Cuối năm 2002, khu di tích Hoàng thành Thăng Long phát lộ Kể từ đó cho đếnnăm 2009, các phát hiện khảo cổ học ở đây đã chứng minh sự tồn tại “một thời vàng son”của kinh đô ngàn năm văn hiến mà trước đây chỉ được ghi trong sử sách Diện mạo củaHoàng thành Thăng Long ngàn năm tuổi cùng các thời kỳ thăng trầm của lịch sử đượchiện ra dưới các hố khai quật, gồm: thời Đại La và Đinh-Tiền Lê, Thời Lý - Trần, thời Lê
- Mạc, thời Nguyễn
Với những ý nghĩa đó, vào lúc 20h30’ ngày 31/7/2010 tại thủ đô Brasilia củaBraxin, Ủy ban di sản thế giới của UNESCO đã thông qua Nghị quyết công nhận khu ditích trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội là di sản văn hóa thế giới
Cùng với việc sáp nhập tỉnh Hà Tây vào với thủ đô Hà Nội hệ thống di tích lịch sửcàng thêm phong phú Vùng đất Hà Tây cũ là một vùng đất cổ, trải qua hàng nghìn nămlịch sử đã để lại một kho tàng di tích lịch sử - văn hoá đồ sộ và quý giá Trong số 351 di
Trang 36tích lịch sử - văn hoá quốc gia, đặc biệt có 12 di tích cổ tự nổi tiếng được Bộ Văn hoáThể thao và Du lịch xếp vào loại quan trọng: chùa Hương có Nam thiên đệ nhất động,chùa Thầy gắn với tên tuổi Thiền sư Từ Đạo Hạnh, chùa Bối Khê, chùa Trăm Gian vớiĐức thánh Nguyễn Bình An, chùa Tây Phương tinh hoa văn hoá thời Tây Sơn, chùa Míangôi chùa có nhiều tượng phật nhất ở Việt Nam với 287 pho tượng, chùa Đậu có 2 photượng lưu giữ thi hài của hai thiền sư đã trụ trì ở chùa vào thế kỷ 17 và những ngôi đìnhTây Đằng, Chu Quyến, Thuỵ Phiêu, Đại Phùng, Hoàng Xá Các di tích ấy là một bộ phậncủa di sản văn hoá gắn liền với những truyền thuyết tín ngưỡng dân gian của nhân dân tatrong suốt quá trình lịch sử dân tộc.
3.2 Lễ hội
Thăng Long - Hà Nội là một trong ba vùng tập trung nhiều lễ hội của miền Bắc ViệtNam, cùng với vùng đất tổ Phú Thọ và xứ Kinh Bắc Mỗi lễ hội giống như một viện bảotàng sống động về văn hoá truyền thống, mang đậm bản sắc của dân tộc tạo ra sức hấpdẫn bền vững đối với du khách
+ Lễ hội đền Cổ Loa: Lễ hội diễn ra tại xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, ngoại thành
Hà Nội Lễ hội hàng năm diễn ra từ ngày 6 đến 16 tháng giêng âm lịch (chính hội ngày 6)
để tưởng nhớ Thục Phán An Dương Vương, người đã được vua Hùng thứ 18 nhườngngôi, ông đã có công xây thành Cổ Loa, trị vì Âu Lạc trong 50 năm vào thế kỷ thứ 3trước Công nguyên Lễ hội đến Cổ Loa có đám rước thần uy nghiêm của 12 xóm Trongphần hội có nhiều trò vui: chơi đu, thổi cơm thi, hát ca trù, hát chèo
+ Lễ hội Phù Đổng: Nhiều địa phương thuộc Hà Nội tổ chức lễ hội suy tôn Thánh
Gióng: Phù Đổng, Chi Nam (Gia Lâm), Xuân Đỉnh (Từ Liêm), đền Sóc (Sóc Sơn) Trong
số bốn hội trên thì lễ hội Gióng ở Phù Đổng (Gia Lâm, Hà Nội) có quy mô, tổ chức chặtchẽ Lễ hội Gióng tại Phù Đổng được tổ chức vào ngày 9/4 âm lịch hàng năm với nhiềudiễn trận tái hiện sự tích, trò vui dân gian như lễ cắm cờ, mừng thắng trận, cáo trời đất vànhiều trò vui khác Ngày 16/11/2010, lễ hội Gióng tại Phù Đổng và Sóc Sơn đã đượcUnessco công nhận là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại
+ Lễ hội đền Hai Bà Trưng: Đây là lễ hội lớn được nhiều nơi tổ chức như đền Hát
Môm, huyện Phúc Thọ; đền Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng và lớn nhất là lễ hội đền Hai
Bà Trưng tại xã Mê Linh, huyện Mê Linh được tổ chức vào ngày 06/1 âm lịch hàng năm
+ Lễ hội Đống Đa: Lễ hội Đống Đa (thuộc quận Đống Đa, Hà Nội) hàng năm diễn
ra vào ngày mồng 5 tết Nguyên Đán (5/1 âm lịch) Đây là lễ hội chiến thắng, mừng côngtích lẫy lừng trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, do Hoàng đế Quang Trung(Nguyễn Huệ), người anh hùng áo vải Tây Sơn lãnh đạo Cuộc tế diễn ra ở đình KhươngThượng, chùa Đồng Quang Hội còn có nhiều trò vui, đua tài, đua trí trên sân bãi tại gò
Trang 37Đống Đa lịch sử.
+ Lễ hội chùa Thầy: Diễn ra từ ngày 5/3 - 7/3 âm lịch hàng năm, trong đó lễ Mộc
Dục diễn ra vào chiều ngày 05/3 được tiến hành rất trang nghiêm và lễ rước Thánh từchùa Cả ra Quán Thánh và các trò chơi dân gian như múa rối nước, đấu vật…
+ Lễ hội Chùa Hương: Hội chùa Hương diễn ra trên địa bàn xã Hương Sơn, trong
địa phận huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội Ngày mồng sáu tháng giêng là khai hội Lễhội thường kéo dài đến hạ tuần tháng 3 âm lịch Đỉnh cao của lễ hội là từ rằm tháng riêngđến 18 tháng hai âm lịch Lễ hội chùa Hương trong phần lễ thực hiện rất đơn giản Ởchùa Trong có lễ dâng hương, gồm hương, hoa, đèn, nến, hoa quả và thức ăn chay, vềphần lễ có nghiêng về “thiền” Ở chùa Ngoài lại thờ các vị sơn thần thượng đẳng với đủmàu sắc của đạo giáo Đền Cửa Vòng là “chân long linh từ” thờ bà chúa Thượng Ngổn.Chùa Bắc Đài, chùa Tuyết Sơn, chùa Cả và đình Quân thờ ngũ hổ và tín ngưỡng cá thần.Trẩy hội chùa Hương vì vậy cả tâm hồn và thể xác đều được đắm sâu vào trong mây ngàn
cỏ nội
+ Hội làng Lệ Mật: Làng Lệ Mật nay thuộc phường Việt Hưng, quận Long Biên.
Hàng năm mở hội vào ngày 23/3 âm lịch, tưởng nhớ Hoàng Quý Công (thành hoàng làng
Lệ Mật) là người đã có công được vua Lý ban đất lập 13 làng trại Hội Lệ Mật có trò múarắn nhằm tôn vinh nghề bắt và nuôi rắn, dịp để cư dân ôn lại lịch sử dựng làng và lòngbiết ơn đối với tổ tiên
+ Hội làng Triều Khúc: Làng Triều Khúc thuộc xã Tân Triều, huyện Thanh Trì.
Hội làng Triều Khúc diễn ra hàng năm từ ngày 10 đến 12 tháng giêng âm lịch tại đìnhSắc và đình Lớn để nghi nhớ công ơn người anh hùng dân tộc - Phùng Hưng và tôn vinhnghề Dệt
+ Hội thổi cơm thi Thị Cấm: Hội tổ chức ở làng Hoè Thị, xã Xuân Phương, huyện
Từ Liêm Hàng năm vào ngày 8 tháng giêng âm lịch dân làng mở hội có trò thi thổi cơm
để ôn lại tích xưa
Ngoài một số lễ hội trên, Hà Nội còn có hơn bốn trăm lễ hội nhỏ khác ở nhiều địaphương nội, ngoại thành
3.3 Các làng nghề thủ công
Hà Nội trước kia đã nổi tiếng với những làng nghề phong phú, thể hiện qua câuthành ngữ quen thuộc “Hà Nội 36 phố phường” Theo thời gian, bộ mặt đô thị của khuphố cổ đã có nhiều thay đổi, nhưng những con phố nơi đây vẫn giữ nguyên những cái tênthuở trước và không ít trong số đó vẫn là nơi buôn bán, kinh doanh những mặt hàngtruyền thống cũ Sau khi Hà Tây được hợp nhất vào Hà Nội, thành phố còn có thêm nhiều