Nhóm nghiên cứu thuộc Trường Đại học Y tế Công cộng và Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam với sự hỗ trợ của trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Thanh Hóa đã triển khai điều tra đánh giá
Trang 1Thực hiện Chiến lược quốc gia Phòng chống HIV/AIDS năm 2004, chương trình can thiệp giảm tác hại đã được triển khai trên địa bàn nhiều tỉnh của Việt Nam Mặc dù vậy, các can thiệp này vẫn chưa được đánh giá đầy đủ và toàn diện Do đó, năm 2009, đánh giá thực trạng các hoạt động can thiệp giảm tác hại trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã được thực hiện nhằm đưa ra các khuyến nghị cho giai đoạn tiếp theo Đối tượng đích của đánh giá này là người nghiện chích ma túy (NCMT) và nữ mại dâm (NMD) cùng một số bên liên quan khác Kết quả đánh giá cho thấy, kênh truyền thông hiệu quả nhất là qua các giáo dục viên đồng đẳng với hoạt động tiếp cận, tư vấn, phát tờ rơi cho đối tượng đích Mặc dù tình trạng sử dụng chung bơm kim tiêm trong nhóm nghiện chích ma túy đã giảm (khoảng 5%) song tỷ lệ thu gom bơm kim tiêm đã sử dụng còn thấp (dưới 70%) Hoạt động cấp phát bao cao su miễn phí được thực hiện chủ yếu thông qua đội ngũ giáo dục viên GDVĐĐ (GDVĐĐ) tuy nhiên số bao cao su được phân phát và số lượt nữ mại dâm tiếp cận chưa tương xứng Việc huy động sự ủng hộ của chính quyền và các bên liên quan cùng với việc giảm kỳ thị sẽ góp phần thúc đẩy hiệu quả các hoạt động đang triển khai
Từ khóa: HIV/AIDS, can thiệp giảm tác hại, nghiện chích ma túy, nữ mại dâm
Real situation of harm reduction intervention activities for IDVs and CSWs in Thanh Hoa
province in 2009
Nguyen Minh Hoang(*), Do Mai Hoa(*), Le Bao Chau(*),
M Suresh Knumar (**), Nguyen Ba Can(***), Mai Van Khoa (***)
A rapid assessment on harm reduction was conducted by Thanh Hoa Provincial AIDS Center under the scope of HIV/AIDS program in 2009 to evaluate activities of this program and develop a work plan for the next period The target populations of this study are injecting drug users (IDUs) and
Thực trạng hoạt động can thiệp giảm tác hại dành cho nhóm nghiện chích ma túy và nữ mại
dâm tại tỉnh Thanh Hóa năm 2009
Nguyễn Minh Hoàng (*), Đỗ Mai Hoa (*), Lê Bảo Châu (*),
M Suresh Knumar (**), Nguyễn Bá Cẩn (***), Mai Văn Khoa (***)
Trang 2female sex workers (FSWs) and other stakeholders The main findings show that the most effective communication channel is peer educator (PE) with the major activities such as outreach work, counseling and leaflet distribution Although sharing syringes has declined among IDUs (about 5%), the rate of used syringe collection is still low (lower than 70%) Free condom distribution has been conducted mainly by PE, but the number of distributed condoms has not been equivalent to the number of FSW who have been approached Mobilizing support of the local authority and other stakeholders as well as fighting against stigma are very important for improving effectiveness of harm reduction activities
Keywords: HIV/AIDS, harm reduction, injecting drug users, female sex workers
Tác giả:
(*) CN Nguyễn Minh Hoàng; Ths Lê Bảo Châu; TS Đỗ Mai Hoa: Bộ môn Quản lý hệ thống Y tế - Trường Đại học Y tế Công cộng
(**) TS M Suresh Knumar: Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam
(***) BS Nguyễn Bá Cẩn, TS Mai Văn Khoa: Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Thanh Hóa
1 Đặt vấn đề
Phòng tránh lây nhiễm HIV trong nhóm nguy cơ
cao như người nghiện chích ma túy (NCMT) và nữ
mại dâm (NMD) hiện vẫn đang là một trong những
ưu tiên hàng đầu của chính phủ Việt Nam [1] Tình
hình sức khỏe của các đối tượng NCMT rất đáng
báo động với tỷ lệ mắc HIV, viêm gan B và viêm
gan C ở mức cao [5] Tình hình sức khỏe không tốt
của nhóm đối tượng này có mối liên quan mật thiết
với các đặc điểm chung như trẻ tuổi (18-20 tuổi),
trình độ học vấn thấp và đặc biệt là hành vi dùng
chung bơm kim tiêm (BKT) hoặc các dụng cụ tiêm
chích [7] Một nghiên cứu trên các đối tượng NMD
trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng
tỷ lệ HIV dương tính trong nhóm NMD đường phố
và nhà hàng khá cao với tỷ lệ lần lượt là 18% và 7%
Nguyên nhân chủ yếu là họ không thuyết phục được
khách hàng sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục
hoặc do áp lực từ phía khách hàng cũng như việc
muốn duy trì mối liên hệ lâu dài với khách hàng [4]
Năm 2004, chương trình can thiệp giảm tác hại đã được đưa vào Chiến lược quốc gia Phòng chống HIV/AIDS - khung chính sách toàn diện về dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV của Việt Nam [6] Luật phòng chống HIV ra đời năm 2006 và quyết định số 108/2007 đã tạo ra khung pháp lý trong việc triển khai các hoạt động can thiệp giảm tác hại [2] Bộ Y tế Việt Nam đã hợp tác với nhiều nhà tài trợ, tổ chức quốc tế và Liên Hợp Quốc để triển khai can thiệp giảm tác hại trên địa bàn nhiều tỉnh trong cả nước Mặc dù vậy, các can thiệp này vẫn chưa được đánh giá đầy đủ và toàn diện tại các điểm triển khai Nhóm nghiên cứu thuộc Trường Đại học Y tế Công cộng và Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam với sự hỗ trợ của trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Thanh Hóa đã triển khai điều tra đánh giá thực trạng các hoạt động can thiệp giảm tác hại trên địa bàn tỉnh năm 2009 và đưa ra khuyến nghị về việc xây dựng một chương trình can thiệp thích hợp trong giai đoạn tiếp theo
Trang 32 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện tại thành phố Thanh
Hóa và thị xã Bỉm Sơn trong năm 2009 với việc sử
dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và
định lượng Trong quy trình thu thập số liệu định
lượng, nhóm nghiên cứu đã thảo luận với một nhóm
GDVĐĐ để vẽ bản đồ các khu vực diễn ra các hoạt
động liên quan đến ma túy/mại dâm và xác định các
điểm nóng rồi sau đó xây dựng kế hoạch chọn mẫu
nghiên cứu Nhóm nghiên cứu tiến hành phỏng vấn
200 đối tượng NCMT và 80 NMD được lựa chọn
bằng kỹ thuật quả bóng tuyết (snow-ball) với điều
tra viên là những GDVĐĐ có kinh nghiệm và nắm
rõ về tình hình ma túy và mại dâm trên địa bàn Các
điều tra viên được tham gia một khóa tập huấn về
kỹ năng phỏng vấn, khai thác thông tin và sử dụng
các công cụ điều tra và được lựa chọn với tinh thần
cam kết cao
Trong thu thập số liệu định tính, nhóm nghiên
cứu tiến hành 75 cuộc thảo luận nhóm (TLN), 29
cuộc phỏng vấn sâu (PVS) với nhiều bên liên quan
trong chương trình can thiệp giảm tác hại Các đối
tượng được phỏng vấn gồm có cán bộ phòng Tư vấn
xét nghiệm tự nguyện, cán bộ Trung tâm 05-06,
công an, lãnh đạo địa phương, cán bộ y tế, chủ nhà
thuốc và chủ các khu vui chơi giải trí Các điều tra
viên thực hiện PVS và TLN đều là các điều tra viên
có kinh nghiệm của Trường đại học Y tế công cộng
Các cuộc phỏng vấn đều được thực hiện tại các
địa điểm kín đáo và thuận tiện Đối tượng phỏng
vấn có thể tiết lộ danh tính hoặc không Trước khi
bắt đầu phỏng vấn các điều tra viên đều giải thích
rõ mục đích nghiên cứu cũng như tính bảo mật về
các thông tin họ sẽ cung cấp
3 Kết quả nghiên cứu
3.1 Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
Theo kết quả điều tra, phần lớn đối tượng
NMCT trong nghiên cứu là nam giới và chỉ có 03
trường hợp là nữ Gần một nửa các đối tượng nghiện
ma túy đều đã kết hôn (40,5%) Phần đông số họ
(72%) chưa được đào tạo bất cứ nghề nào và chỉ gần
một nửa số đối tượng nghiên cứu đã học hết cấp 2
Đối với nhóm NMD, rất ít người đã kết hôn (3,6%)
trong khi đó tỷ lệ đã ly dị là 28,7% và có đến 67,5%
các đối tượng chưa kết hôn Gần 1/4 các đối tượng
hiện vẫn đang sống với người thân (cha
mẹ/chồng/con cái) và gần 1/3 số này hiện sống một
mình Đáng lưu ý là có khoảng 16% các đối tượng này không có nơi ở ổn định Về trình độ học vấn, 42,5% NMD đã học hết cấp hai và có gần 24% đối tượng đã học hết cấp 3
3.2 Hành vi nguy cơ và kiến thức phòng lây nhiễm HIV của đối tượng nghiên cứu Với nhóm NCMT, chỉ có một tỷ lệ nhỏ (khoảng 2%) sử dụng lại bơm kim tiêm (BKT) mà người khác đã sử dụng trong tháng trước và trong lần tiêm chích gần nhất Mặc dù không có nhiều trường hợp dùng chung BKT một cách trực tiếp nhưng cũng có khoảng 13% đối tượng cho biết thi thoảng cũng dùng chung các dụng cụ tiêm chích trong tháng trước đó Mặt khác, có khoảng 3/4 số đối tượng trả lời rằng họ vẫn có quan hệ tình dục (QHTD) trong tháng trước thời điểm nghiên cứu, trong đó có hơn 1/3 số họ đã có QHTD với NMD Tỷ lệ sử dụng BCS khi QHTD với cả nhóm NMD và bạn tình thường xuyên đều thấp (trên dưới 30%) Một yếu tố cũng đáng lưu ý khác là phần lớn trong số họ (84,3%) sử dụng rượu/bia trước trong lần QHTD gần nhất với NMD Với nhóm NMD, tỷ lệ cho biết có QHTD với khách hàng và bạn tình thường xuyên (chồng/người yêu) trong vòng một tháng từ thời điểm nghiên cứu lần lượt là 95,1% và 75% Tỷ lệ có sử dụng bao cao
su khi QHTD với hai nhóm trên trong tháng qua lần lượt là 64,1% và 48% Còn tính theo tuần thì tỷ lệ lần lượt là 97,5% và 59,3% Tuy vậy, việc thuyết phục khách hàng sử dụng với NMD không phải là lúc nào cũng dễ dàng, đặc biệt là với nhóm NMD đường phố
Về mặt kiến thức, kết quả nghiên cứu cho thấy 100% các đối tượng ở cả hai nhóm đều đã từng nghe nói đến HIV/AIDS và có kiến thức tương đối tốt về các phương thức lây nhiễm HIV (100% nói được phương thức truyền máu không an toàn với 100% và 50% biết là lây truyền qua sữa mẹ) Tuy nhiên, mặc dù có kiến thức đúng nhưng chỉ có khoảng 20% các đối tượng tin rằng họ có khả năng nhiễm HIV cao và hơn 25% nghĩ rằng mình có thể bị lây nhiễm HIV, đặc biệt là ở nhóm NCMT Kết quả điều tra đã cho thấy tỷ lệ đã từng đi xét nghiệm và biết kết quả xét nghiệm ở nhóm NCMT (45%) thấp hơn so với nhóm NMD (90%) Điều này cũng tương tự đói với các nhóm bạn tình của NCMT và NMD với tỷ lệ lần lượt là 17% và 38,8%
3.2 Các hoạt động can thiệp giảm tác hại
Trang 4đang triển khai trên địa bàn tỉnh
Chương trình can thiệp giảm tác hại được triển
khai tại Thanh Hóa từ năm 2004, trong đó thành phố
Thanh Hóa và thị xã Bỉm Sơn là một trong những
địa bàn triển khai Các hoạt động này nhận được sự
hỗ trợ từ nhiều nguồn như Chương trình mục tiêu
Quốc gia, dự án Ngân hàng thế giới, dự án
LIFE/GAP và dự án Quỹ toàn cầu đã được triển
khai trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa với nhiều cấu
phần như: thông tin, giáo dục, truyền thông (IEC),
tiếp cận cộng đồng và giáo dục đồng đẳng cho các
nhóm nguy cơ cao bên cạnh tư vấn xét nguyện tự
nguyện (VCT) Ở thành phố Thanh Hóa đã có
83,3% (12/18) các xã/phường được triển khai hoạt
động can thiệp giảm tác tác hại trong khi tỷ lệ này
ở thị xã Bỉm Sơn là 85,7% (6/7) [2] Bảng 1 cho thấy
số lượng các GDVĐĐvà cán bộ y tế tham gia vào
các hoạt đông can thiệp giảm tác hại tại 02 địa bàn
nghiên cứu trong khi bảng 2 cho thấy một số kết quả
chính trong các hoạt động can thiệp giảm tác hại đã
đạt được trong năm 2008
Truyền thông thay đổi hành vi: Kết quả TLN và
PVS cho thấy hiện tại hoạt động truyền thông qua
các phương tiện truyền thông đại chúng được thực
hiện nhiều nhưng hiệu quả chưa cao với các lý do liên quan đến thời điểm truyền thông chưa phù hợp hoặc khó khăn về ngôn ngữ truyền thông do có một bộ phận không nhỏ người dân tộc trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
“Có thể nói là chúng ta đã làm tương đối nhiều nhưng chưa mang lại kết quả, trên các phương tiện thông tin đại chúng thời lượng xuất hiện chưa đủ, đặc biệt là các giờ vàng, chưa đến được với địa bàn miền núi, một số nơi người dân không biết tiếng Kinh” (PVS CB Lao động, Thương binh, Xã hội tỉnh Thanh Hóa)
Kênh truyền thông được đánh giá hiệu quả nhất là qua các GDVĐĐ với hoạt động tiếp cận, tư vấn, phát tờ rơi cho từng đối tượng đích Tuy nhiên, kết quả đạt được còn hạn chế do khó khăn trong việc tiếp cận với các đối tượng mới, đặc biệt các đối tượng mại dâm Nhiều trường hợp các đối tượng chỉ nhận BKT và BCS miễn phí mà không muốn tư vấn, thường gặp ở các đối tượng nhận BKT và BCS qua GDVĐĐ Một nguyên nhân nữa cũng cần kể đến là trình độ và kỹ năng của GDVĐĐ còn hạn chế
“Nhiều trường hợp rất khó tiếp cận nói chuyện, họ (NCMT hoặc NMD) chỉ nhận BKT hoặc BCS thôi, hỏi chuyện là nó đi luôn, không thèm lấy nữa” (TLN GVD đồng đẳng NMD – Thành phố Thanh Hóa) Trao đổi BKT: Các GDVĐĐ cho biết tình trạng sử dụng chung BKT trong nhóm NCMT đã giảm nhờ việc phân phát BKT đầy đủ Tuy nhiên tỷ lệ thu gom bơm kim tiêm sau khi sử dụng còn thấp (dưới 70% số BKT phát ra) Sau khi sử dụng xong thì rất
ít người trả lại cho đồng đẳng viên hoặc bỏ vào hộp
an toàn, đa số là vứt ngay tại địa điểm tiêm chích
ma túy Tỷ lệ BKT được phân phát qua các điểm đặt tại trạm y tế (TYT) tỏ ra không mấy hiệu quả Hình thức phân phát BKT hiệu quả và được ưa thích nhất là trao đổi trực tiếp qua GDVĐĐ Bên cạnh đó, việc tiếp cận các đối tượng mới chưa đạt yêu cầu do kỹ năng GDVĐĐ còn hạn chế và sự kỳ thị và phân biệt đối xử của xã hội đã tồn tại từ nhiều năm
“Do tâm lý của người chơi, lúc mới nghiện họ vẫn giấu nên họ thường hay ra mua tại các cửa hàng thuốc, không dám ra TYT để lấy”(TLN NCMT TP Thanh Hóa)
Phân phát BCS: Hoạt động cấp phát BCS miễn phí được thực hiện chủ yếu thông qua đội ngũ GDVĐĐ và đối tượng nhận là NMD và chủ các nhà hàng, khách sạn, cơ sở vui chơi giải trí Một số TYT
Bảng 1 Nhân lực của chương trình can thiệp giảm
tác hại ở thành phố Thanh Hóa và thị xã
Bỉm Sơn
Bảng 2 Các hoạt động can thiệp giảm tác hại tại
thành phố Thanh Hóa và thị xã Bỉm Sơn
năm 2008
Trang 5cũng là điểm cấp phát BCS Ngoài ra, trong quá
trình tiếp cận các đối tượng nghiện chích ma túy,
các GDVĐĐ đôi khi cũng phát cả BKT và BCS
Tuy nhiên số BCS được phân phát và số lượt NMD
được tiếp cận và nhận BCS chưa tương xứng Đối
tượng không tiếp cận được chủ yếu là nhóm NMD
đường phố do tính di biến động của nhóm này
Các hoạt động khác: Hiện trên địa bàn có triển
khai công tác cai nghiện tập trung cho người NCMT
tại Trung tâm 06 Người nghiện vào trung tâm theo
2 hình thức: thứ nhất là làm đơn tự nguyện vào trung
tâm, hai là cưỡng chế nghĩa là họ đã cai nghiện
nhiều lần tại gia đình nhưng vẫn tái nghiện hoặc
nguy cơ tái nghiện cao thì được đưa vào trung tâm
để quản lý và giáo dục
“Hầu hết sau cai đều tái nghiện, phải đến 99%
Cai xong không có việc làm, làm ruộng thì không
được bao nhiêu, nghề phụ thì không có Làng xóm,
thậm chí vợ con cũng xa lánh” (TLN NCMT thị xã
Bỉm Sơn)
Bên cạnh đó, các dịch vụ khám các bệnh lây
truyền qua đường tình dục (STIs) cũng sẵn có trên
địa bàn, tại các phòng khám của bệnh viện hoặc
tại TYT xã phường (tổ chức khám theo định kỳ)
Dịch vụ tư vấn xét nghiệm tự nguyện (VCT) cũng
sẵn có và dễ dàng tiếp cận ở cả thành phố Thanh
Hóa và thị xã Bỉm Sơn, cung cấp cho đối tượng tư
vấn cần thiết và xét nghiệm HIV miễn phí, đảm
bảo bí mật, giấu tên Tuy nhiên, chưa nhiều nhà
hàng, khách sạn, cơ sở vui chơi giải trí đồng ý
tham gia chương trình
“Nhiều chủ nhà hàng không nhận bất cứ sự hỗ trợ
nào từ chương trình vì họ nghĩ rằng nếu nhận thì đã
công nhận rằng nhà nghỉ của họ có NMD và có hoạt
động mại dâm, GDVĐĐ đến là bị đuổi luôn” (PVS
chủ nhà hàng/khách sạn – thành phố Thanh Hóa)
Cán bộ phụ trách chương trình chủ yếu là cán
bộ y tế, lực lượng còn mỏng và phải kiêm nhiệm
nhiều công tác khác nên cũng là một khó khăn khi
triển khai chương trình Bên cạnh đó, kinh phí dành
cho nhóm GDVĐĐ đi tiếp cận còn thấp, chưa
khuyến khích được tinh thần làm việc của GVD
đồng đẳng
“Dưới xã phường chỉ có vài ba nhân viên y tế,
mỗi TYT giỏi lắm có một bác sỹ, một số y tá Một
người làm y tế ở cộng đồng phải tham gia hết các
hoạt động dự phòng và chữa bệnh nên cũng quá tải”
(PVS Chi cục Phòng chống Tệ nạn xã hội tỉnh)
4 Bàn luận Với cách tiếp cận đối tượng theo phương pháp quả bóng tuyết, nghiên cứu đã cố gắng tiếp cận được đúng các đối tượng và đảm bảo tính chính xác và chân thực của các câu trả lời Tuy nhiên, cũng do áp dụng phương pháp trên mà nghiên cứu cũng có một hạn chế đó là số lượng người nghiện ma túy trong nghiên cứu rất ít và không đáp ứng được yêu cầu cần thiết để đánh giá được đầy đủ và có ý nghĩa đối với nhóm này Bên cạnh đó, số người sử dụng ma túy tham gia nghiên cứu không đảm bảo tính đại diện về mặt kinh tế - xã hội Để hạn chế sai số gây ra từ việc chọn mẫu điều tra, nhóm nghiên cứu đã kết hợp nhiều phương pháp thu thập số liệu với nhiều đối tượng khác nhau (kết hợp cả định tính, định lượng), các kết quả thu được từ nghiên cứu đánh giá này vẫn có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch nhằm triển khai các hoạt động can thiệp giảm tác tại Thanh Hóa được phù hợp
Hiệu quả can thiệp: Can thiệp giảm tác hại cho nhóm đối tượng NCMT và NMD đã được triển khai tại Thanh Hóa từ năm 2004 với nhiều hoạt động khác nhau và góp phần cải thiện các hành vi nguy
cơ lây nhiễm HIV của các nhóm NCMT và NMD Theo kết quả nghiên cứu, tính đến thời điểm thực hiện đánh giá, việc sử dụng chung BKT và dụng cụ tiêm chích đã được hạn chế rất nhiều (2%) Tuy nhiên tỷ lệ sử dụng BCS khi QHTD ở cả hai nhóm này lại tương đối thấp nhất là ở nhóm NCMT Trong khi đó với nhóm NMD, mặc dù tỷ lệ sử dụng BCS khi QHTD với khách làng chơi khá cao (trên dưới 90%) nhưng khi QHTD với bạn tình thường xuyên thì họ không dùng BCS Có nhiều yếu tố ảnh hưởng trong đó vấn đề thuyết phục khách hàng đang là vấn đề đáng lưu tâm đối với nhóm NMD Mặt khác, vấn đề chưa tương xứng giữa số BCS được phân phát và số lượt NMD được tiếp cận và nhận BCS cũng góp phần làm cho ảnh hưởng tới hành vi sử dụng BCS của các nhóm nguy cơ cao, đặc biệt là nhóm NMD đường phố do tính di biến động của nhóm này Sự chấp nhận: Nhìn chung, mức độ chấp nhận của đối tượng đích (NCMT, NMD) với các hoạt động giảm tác hại khá cao Tuy nhiên vẫn có khá nhiều đối tượng từ chối tiếp cận chương trình, nguyên nhân chính là do sợ bị lộ hoạt động nghiện chích/mại dâm Mặc dù chính quyền và ban ngành đoàn thể, đến nay, cũng đã chấp nhận và tạo điều kiện cho việc triển khai chương trình tại địa phương, đặc biệt là ngành công an tuy nhiên vẫn còn đó các
Trang 6vấn đề cần phải cải thiện, trong đó có việc nâng cao
nhận thức của cộng đồng Chính vì sự hạn chế này
nên chưa nhiều nhà hàng, khách sạn, cơ sở vui chơi
giải trí đồng ý tham gia chương trình Điều này ảnh
hưởng trực tiếp đến việc đưa hoạt động BCS đến
nhóm NMD
Tính duy trì: Mặc dù có những hạn chế nói trên
nhưng một số cơ sở vui chơi giải trí khi đã hiểu lợi
ích thì tham gia rất nhiệt tình từ việc nhận BCS để
phân phát cho NMD, khách làng chơi và người
NCMT đồng thời tạo điều kiện cho nhân viên đi
khám, xét nghiệm định kỳ và tham gia các buổi
truyền thông, tập huấn Mặt khác, tất cả đối tượng
được phỏng vấn và thảo luận đều cho rằng các hoạt
động giảm tác hại rất cần được tiếp tục duy trì
Thuận lợi: Sau một thời gian triển khai, chương
trình giảm tác hại đã vận động và có được sự ủng
hộ, quan tâm và hỗ trợ của chính quyền, các ban
ngành đoàn thể tại địa phương Trong đó, sự ủng hộ
của ngành công an đóng một vai trò rất lớn trong
việc triển khai các hoạt động can thiệp giảm tác hại
Mặc dù ban đầu ngành công an không ủng hộ các
hoạt động của chương trình giảm tác hại với việc
không đồng ý để đối tượng phân phát bơm kim tiêm
cho nhau bởi cho rằng họ có thể lợi dụng việc này
để buôn bán ma túy Nhưng sau khi đã hiểu được
mục đích của chương trình, ngành công an đã tạo
điều kiện thuận lợi hơn để cho các GDVĐĐ thực
hiện công việc
Khó khăn: Các khó khăn chủ yếu trong quá
trình triển khai chương trình liên quan đến kinh phí
và nhân lực Có thể thấy kinh phí dành cho các hoạt
động giảm tác hại chủ yếu từ các dự án, tổ chức
quốc tế Một khó khăn khác có thể kể đến là khó
khăn trong việc tiêu hủy BKT do TYT là đơn vị
chịu trách nhiệm tiêu hủy BKT bẩn đã được thu
gom nhưng lại chưa có lò đốt Một vấn đề khác cũng
cần chú ý đó là chất lượng của BCS và BKT cấp
phát miễn phí không đáp ứng được nhu cầu và sở
thích của đối tượng Mặc dù nhà thuốc hoặc TYT được xem là địa điểm phù hợp và thuận lợi cho các đối tượng đến nhận BCS và BKT tuy nhiên bản thân chủ các nhà thuốc hoặc cán bộ TYT dường như còn
e ngại Vấn đề cuối cùng mang tính bao trùm đó là sự kỳ thị của cộng đồng đối với vấn đề ma túy, mại dâm còn lớn khiến những đối tượng này thường tìm cách che giấu bản thân, không muốn tiếp cận với chương trình
Từ kết quả ở trên, nhóm nghiên cứu đề xuất một sốâ khuyến nghị cho chương trình can thiệp giảm hại tại Thanh Hóa ở giai đoạn tiếp theo như sau:
- Cần cải thiện công tác truyền thông để nâng cao nhận thức và thay đổi quan niệm không đúng của chính quyền, các bên liên quan (hội phụ nữ, đoàn thanh niên) và cộng đồng về giảm tác hại cũng như giảm sự kỳ thị, phân biệt đối xử của cộng đồng với những đối tượng này để tăng cường sự tiếp cận của đối tượng đích với chương trình
- Triển khai trực tiếp tại các địa điểm có nhiều khách hàng như nhà nghỉ, khách sạn, điểm vui chơi giải trí Một điều quan trọng là cần quan tâm tới tất cả các bên liên quan bao gồm NMD, khách hàng, chủ nhà nghỉ, khách sạn, cơ sở vui chơi giải trí, người môi giới khi thiết kế và triển khai các can thiệp
- Tiếp tục duy trì và tăng cường hiệu quả hoạt động của nhóm GDVĐĐ
- Hỗ trợ việc ban hành các văn bản pháp lý để tạo điều kiện cho các nhà hàng và khách sạn có thể cung cấp bao cao su và trao đổi BKT cho nhóm có hành vi nguy cơ cao
- Khuyến nghị cung cấp các thiết bị thiêu hủy BKT đã sử dụng tại các TYT
- Cán bộ làm công tác cai nghiện cần được tập huấn về can thiệp giảm tác hại; cần có sự thay đổi về mặt chính sách để các hoạt động cai nghiện có hiệu quả hơn
Trang 7Tài liệu tham khảo
Tiếng Việt
1 Bộ Y tế - Cục Phòng chống HIV/AIDS (2008), Báo cáo
quốc gia công tác Phòng, chống HIV/AIDS năm 2008
2 (2004), Quyết định số 36/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng
Chính phủ về việc phê duyệt chiến lược quốc gia phòng,
chống HIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn
2020
3 Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS tỉnh Thanh Hóa
(2008), Báo cáo công tác Phòng, chống HIV/AIDS năm
2009
Tiếng Anh
4 Nemoto T, Iwamoto M, Colby D, Witt S, Pishori A, Le
MN, Vinh DT, Giang le T (2008), HIV-related risk behaviors among female sex workers in Ho Chi Minh City, Vietnam AIDS Educ Prev 2008;20(5):435-53
5 Oanh Khuat TH (2007), HIV/AIDS policy in Viet Nam: A Civil Society Perspective, Open Society Institute
6 Quan VM, Go VF, Nam le V, Bergenstrom A, Thuoc NP, Zenilman J, Latkin C, Celentano DD (2009), Risks for HIV, HBV, and HCV infections among male injection drug users
in northern Vietnam: a case-control study AIDS Care.2009;21(1):7-16.
7 Tran et al (2006), HIV prevalence and factors associated with HIV infection among male injection drug users under 30: a cross-sectional study in Long An, Vietnam BMC Public Health 2006, 6:248
