MỤC LỤC MỤC LỤC 1 A ĐẶT VẤN ĐỀ 2 B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4 I Lý luận chung về chủ nghĩa xã hội 4 II Tư tưởng Hồ Chí Minh 4 2 1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 4 2 2 Tư[.]
Trang 1MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
A ĐẶT VẤN ĐỀ 2
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4
I Lý luận chung về chủ nghĩa xã hội 4
II Tư tưởng Hồ Chí Minh 4
2.1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam: 4
2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội: .7 III Tính tất yếu đi lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 7
IV Kết quả thực hiện và liên hệ với bản thân 11
4.1 Thành tựu đạt được 11
4.2 Những mặt hạn chế 12
4.3 Bài học rút ra cho bản thân 14
C KẾT THÚC VẤN ĐỀ 14
TÀI LIỆU THAM KHẢO 15
Trang 2Đề tài: Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về tính tất yếu đi lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam sau
khi giành độc lập.
A ĐẶT VẤN ĐỀ Sau đại thắng mùa Xuân 1975, cả nước ta bước vào kỷ nguyên độc lập, thống nhất và quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội Đất nước đã hoàn toàn độc lập, thống nhất, có tài nguyên phong phú, dồi dào sức lao động, nhân dân có truyền thống lao động cần cù, thông minh, sáng tạo, có cơ sở vật chất - kỹ thuật ban đầu của miền Bắc sau 20 năm xây dựng Đó là những thuận lợi để
cả nước đi vào khắc phục hậu quả của mấy mươi năm chiến tranh để lại Hậu quả nặng nề của hàng chục năm chiến tranh với 7.850.000 tấn bom đạn do đế quốc Mỹ ném xuống nước ta, gần 2 triệu người bị chết, hơn 2 triệu người bị tàn tật, 2 triệu người, trong đó có khoảng 5 vạn trẻ em dị dạng do bị nhiễm chất độc màu da cam Mỹ ném xuống miền Nam 451.260 tấn chất độc hoá học, 338 tấn bom napan đang để lại những di chứng hết sức nặng nề Sau 20 năm chia cắt đất nước, thống trị miền Nam, đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã để lại cho ta những di chứng nặng nề của chế độ thực dân mới của
Mỹ về mặt chính trị, tư tưởng, kinh tế, văn hóa, xã hội Một nhu cầu thiết yếu lúc bấy giờ là phải đưa đất nước đi lên XHCN Để làm rõ tính tất yếu đi
lên xã hội chủ nghĩa, em xin chọn đề tài “Phân tích tính tất yếu đi lên XHCN ở Việt Nam sau khi giành độc lập dân tộc” làm bài tập học kỳ
Phần bài làm của em vẫn còn nhiều thiếu sót, mong thầy cô giúp đỡ để phần bài làm của em được hoàn thiện hơn!
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Lý luận chung về chủ nghĩa xã hội.
Chủ nghĩa xã hội theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, là giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa Đó là một xã hội tiến bộ,
ưu việt, là quá trình lịch sử tự nhiên phù hợp với quy luật phát triển của lịch sử
xã hội loài người, …
Tiếp thu và vận dụng sáng tạo những lý luận của Mác – Lênin, Hồ Chí Minh cũng đưa ra một số quan niệm về chủ nghĩa xã hội, có nội dung chủ yếu như sau: Chủ nghĩa xã hội là một phong trào lịch sử mang tính chính trị-xã hội; chủ nghĩa xã hội như là một lý tưởng tốt đẹp mà loài người sẽ đạt tới; là hệ tư tưởng của giai cấp công nhân; là giai đoạn đầu của hình thái cộng sản chủ nghĩa; là một chế độ đối lập hoàn toàn với chế độ tư bản chủ nghĩa
Hồ Chí Minh đã đưa ra một số định nghĩa về CNXH như sau:
Thứ nhất, xem chủ nghĩa xã hội như là một chế độ hoàn chỉnh: Làm cho nhân
dân lao động thoát nạn bần cùng, mọi người đều có công ăn việc làm, được ấm
no và sống một đời hạnh phúc Mục tiêu là giải phóng nhân dân lao động khỏi nghèo nàn, lạc hậu
Thứ hai, chủ nghĩa xã hội được xem xét từ một mặt nào đó như kinh tế, chính
trị, văn hoá Nhiệm vụ quan trọng nhất là phát triển sản xuất.Sản xuất là mặt
trận chính của chúng ta: “Lấy nhà máy, xe lửa, ngân hàng, là của chung Ai làm
nhiều thì ăn nhiều, ai làm ít thì ăn ít, ai không làm thì không ăn, tất nhiên trừ những người già cả, đau yếu và trẻ em ” 1
Thứ ba, mục tiêu của chủ nghĩa xã hội: Không có người bóc lột người, ai
cũng phải lao động, có quyền lao động; thực hiện công bằng, bình đẳng…“là mọi người được ăn no, mặc ấm, sung sướng, tự do”, “là đoàn kết, vui khoẻ”
Trang 4Thứ tư, xác định động lực xây dựng chủ nghĩa xã hội: Là phải gắn với phát
triển khoa học – kỹ thuật “nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân” do quần chúng nhân dân tự xây dựng nên dưới sự lãnh đạo của Đảng Tóm lại, Hồ Chí Minh nhấn mạnh chủ nghĩa xã hội trên các phương diện là một chế độ chính trị do nhân dân lao động là chủ và làm chủ; là một chế độ có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của khoa học – kỹ thuật; không còn chế độ người bóc lột người; phát triển cao về văn hóa và đạo đức; có quan
hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước
II Tư tưởng Hồ Chí Minh
II.1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam:
Cơ sở lý luận và thực tiễn Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội có cội nguồn sâu xa từ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam; tiếp thu lý luận của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác – Lênin, đặc biệt lý luận cách mạng không ngừng của C.Mác và Lê nin; thực tiễn đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam và thắng lợi cách mạng tháng Mười Nga,
Hồ Chí Minh tiếp cận tư tưởng về chủ nghĩa xã hội từ phương diện kinh tế; tiếp thu những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, vận dụng sáng tạo và đưa ra nhiều kiến giải mới phù hợp với Việt Nam Người khẳng định vai trò quyết định của sức sản xuất đối với sự phát triển của xã hội cũng như đối với
sự chuyển biến từ xã hội nọ sang xã hội kia Trên cơ sở nền tảng kinh tế mới, chủ nghĩa xã hội sẽ xác lập một hệ thống các giá trị đặc thù mang tính nhân bản thấm sâu vào các quan hệ xã hội
Hồ Chí Minh tiếp cận tư tưởng về chủ nghĩa xã hội từ khát vọng giải phóng dân tộc, nhu cầu giải phóng con người một cách triệt để và xu hướng phát triển của thời đại Cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX đặt ra yêu cầu
Trang 5khách quan là tìm một ý thức hệ mới đủ sức vạch ra đường lối và phương pháp cách mạng đúng đắn đem lại thắng lợi cho cách mạng Việt Nam Cách mạng tháng mười Nga giành thắng lợi đã mở ra con đường hiện thực cho giải phóng dân tộc ở phương Đông: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội và Nguyễn Ái Quốc đã bắt đầu truyền bá tư tưởng chủ nghĩa xã hội trong dân
Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ phương diện đạo đức, hướng tới giá trị nhân đạo, nhân văn mác- xít Chủ nghĩa xã hội là đối lập với chủ nghĩa cá nhân Giải quyết tốt quan hệ cá nhân và xã hội theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen trong bản tuyên ngôn của Đảng Cộng sản mà hai ông công bố tháng 2/1848: Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mỗi người
Hồ Chí Minh tiếp cận tư tưởng về chủ nghĩa xã hội truyền thống lịch
sử, văn hoá và con người Việt Nam Hồ Chí Minh quan niệm, chủ nghĩa xã hội
là thống nhất với văn hoá, “chủ nghĩa xã hội là giai đoạn phát triển cao hơn so với chủ nghĩa tư bản về mặt văn hoá và giải phóng con người” Về phương diện đạo đức Người cho rằng: chủ nghĩa xã hội đối lập với chủ nghĩa cá nhân Hồ Chí Minh nhận thức về chủ nghĩa xã hội là kết quả tác động tổng hợp của các nhân tố: truyền thống và hiện đại; dân tộc và quốc tế; kinh tế, chính trị, đạo đức, văn hoá Hồ Chí Minh đã làm phong phú thêm cách tiếp cận về chủ nghĩa xã hội, đóng góp vào phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin
Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa xã hội từ tư duy độc lập, sáng tạo, tự chủ Đặc điểm của định hướng tư duy tự chủ sáng tạo là: Định hướng tư duy trên cơ sở thực tiễn; luôn tìm tận gốc của sự vật, hiện tượng; kết hợp lý trí khoa học và tình cảm cách mạng Tư duy của Hồ Chí Minh là tư duy rộng mở và văn hoá
Trang 6Hồ Chí Minh nhận thức tính tất yếu và bản chất của chủ nghĩa xã hội là kết quả tác động tổng hợp của các nhân tố: Truyền thống và hiện đại; dân tộc và quốc tế; kinh tế, chính trị, đạo đức, văn hoá
II.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội:
Có thể khái quát bản chất của chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Chế độ do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất; một xã hội phát triển cao về văn hoá, đạo đức; một xã hội công bằng, hợp lý; là công trình tập thể của nhân dân, do nhân dân xây dựng dưới sự lãnh đạo của Đảng
Cả cuộc đời vĩ đại và thanh cao của Hồ Chí Minh là dành cho dân, cho nước, cho dân tộc và nhân loại Ở Người “chỉ có một ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”2 Theo Người, “nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân rét, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt, Đảng và Chính phủ có lỗi”3 Tất cả “mọi chủ trương, chính sách của Đảng là nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân nói chung và công nông nói riêng”
Nói cụ thể về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam thì Hồ Chí Minh nhấn mạnh chủ yếu những điểm như sau:
Đó là một chế độ chính trị do nhân dân lao động làm chủ
Chủ nghĩa xã hội có nền sản xuất phát triển cao, gắn liền với trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến và hiện đại Ngày càng không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân
Trang 7Chủ nghĩa xã hội không có nạn người áp bức, bóc lột người Có cuộc sống bình đẳng và tự do Làm theo năng lực, hưởng theo lao động … phúc lợi cho người già yếu, người tàn tật và trẻ mồ côi …
Chủ nghĩa xã hội là một xã hội phát triển cao về văn hóa và đạo đức, được kết tinh từ những truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc và những tinh hoa văn hóa của thế giới
Đó là một xã hội có nền đạo đức văn minh tiên tiến, trong đó người với người
là đồng chí, là bạn bè, là anh em Một xã hội đảm bảo cho con người sống xứng đáng với danh hiệu và vị thế con người
III Tính tất yếu đi lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Trong quá trình bôn ba ở nước ngoài, Hồ Chí Minh đã tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới, tìm hiểu nghiên cứu các kiểu nhà nước và khảo sát cuộc sống của nhân dân các dân tộc bị áp bức Sau thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng mười Nga, Người đã thấy rằng chỉ có đi theo con đường Cách mạng Tháng mười Nga thì mới giành được độc lập dân tộc Tiếp xúc với Luận cương của Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa, Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường chân chính cho sự nghiệp cứu nước giải phóng dân tộc Theo chủ tịch Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, như thế vấn
đề dân tộc cần phải được giải quyết theo lập trường của giai cấp vô sản Năm
1960, Bác nói: “Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ”4 Với Bác, nước có độc lập rồi thì dân phải được hưởng hạnh phúc, tự do vì hạnh phúc tự do là thước đo giá trị của độc lập dân tộc Muốn có hạnh phúc, tự
do thì độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội Người nhấn mạnh chỉ
có trong chế độ chủ nghĩa xã hội thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiện đời sống riêng của mình, phát huy tính cách và sở trường riêng của mình Khi Bác
Trang 8xác định giành độc lập theo con đường cách mạng vô sản tức là đã khẳng định độc lập dân tộc đi tới chủ nghĩa xã hội Người khẳng định: “Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân phải gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội, vì có tiến lên chủ nghĩa xã hội thì nhân dân mình mỗi ngày một ấm no thêm, Tổ quốc mỗi ngày được giàu mạnh thêm” Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội là “Độc lập, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhân dân lao động” Chủ nghĩa xã hội xóa bỏ căn nguyên kinh tế sâu xa của tình trạng người bóc lột người do chế độ chiếm hữu tư nhân
về tư liệu sản xuất sinh ra Nhờ đó, nó xóa bỏ cơ sở kinh tế sinh ra ách áp bức con người về chính trị và sự nô dịch con người về tinh thần, ý thức và tư tưởng Chủ nghĩa xã hội là một xã hội không có chế độ bóc lột người, một xã hội bình đẳng, nghĩa là ai cũng phải lao động và có quyền lao động, ai làm nhiều thì hưởng nhiều, ai làm ít thì hưởng ít, không làm không hưởng Từ đó, mọi thành viên trong cộng đồng dân tộc trở thành người chủ thực sự, có cuộc sống vật chất ngày càng đầy đủ - ai cũng có ăn, có mặc, có chỗ ở đến chỗ ăn ngon mặc đẹp, đời sống sung túc Người đủ ăn thì khá giàu Người khá giàu thì giàu thêm Vì vậy, cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội đó là quy luật của thời đại, đáp ứng nguyện vọng ngàn đời của nhân dân ta đó là độc lập, ấm no, hạnh phúc
Xuất phát từ học thuyết Mác - Lênin về hình thái kinh tế - xã hội:
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, sự ra đời của chủ nghĩa xã hội trên phạm
vi quốc tế là quy luật phát triển của xã hội loài người Dựa vào học thuyết hình thái kinh tế - xã hội Người khẳng định, sự ra đời của chủ nghĩa xã hội là một tất yếu kinh tế, nguyên nhân sâu xa là sự phát triển của sức sản xuất xã hội lực lượng sản xuất
Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội là do nhu cầu giải phóng con người một cách triệt để theo ba trình độ từ thấp đến cao: giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng từng cá nhân để hình thành những nhân cách phát triển toàn diện
Trang 9Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội là một tất yếu đạo đức xã hội Người lý giải theo quy luật đấu tranh giữa thiện - ác, tốt - xấu và quy luật chung là cái thiện, cái tốt nhất định sẽ chiến thắng cái ác, cái xấu
Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội là một tất yếu của văn minh nhân loại:
Dựa trên đặc điểm truyền thống và văn hóa tư tưởng, điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam và sự thống trị tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc tại các nước thuộc địa
Chủ nghĩa xã hội ra đời là do tác động của tất cả các nhân tố: Kinh tế, chính trị, đạo đức, xã hội, văn hóa Do vậy, sự ra đời của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa
cộng sản là không cưỡng lại được Người nói:“Không có một lực lượng nào
ngăn trở được mặt trời mọc Không có một lực lượng nào ngăn trở được xã hội loài người tiến lên Không có một lực lượng nào ngăn trở chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản phát triển”.
Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới thực sự đem lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho mọi người dân:
Theo Hồ Chí Minh, sự ra đời của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cũng là một sản phẩm tất yếu của quá trình phát triển lịch sử Bởi vì, sau khi nước ta giành được độc lập theo con đường cách mạng vô sản thì đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội là một bước phát triển hợp quy luật Chỉ có xây dựng một xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa thì nước nhà mới thật sự độc lập, nhân dân lao động mới thực sự được hưởng cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc
*Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội:
Một là, độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết, là tiền đề đi tới chủ nghĩa xã
hội Khát vọng độc lập đã hun đúc thành chủ nghĩa dân tộc chân chính, to lớn của dân tộc Việt Nam mà Hồ Chí Minh xem đó là động lực lớn của đất nước
Trang 10Sức mạnh của yếu tố dân tộc, theo Hồ Chí Minh, không là sức mạnh tự có mà còn phụ thuộc một cách quyết định vào việc kết hợp với chủ nghĩa xã hội
Hai là, chủ nghĩa xã hội là mục tiêu hướng tới, cơ sở đảm bảo vững chắc độc
lập dân tộc Theo Hồ Chí Minh, sau khi giành được độc lập, cách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành cách mạng chủ nghĩa xã hội thì mới giành được thắng lợi hoàn toàn.Vì có tiến lên chủ nghĩa xã hội thì nhân dân mới ngày càng ấm no, Tổ quốc mỗi ngày một giàu mạnh Chủ nghĩa xã hội là điều kiện để đảm bảo cho độc lập dân tộc được vững chắc, được thực thi trên thực tế Đó là một nền độc lập thật sự, lâu dài Nếu độc lập dân tộc mà dân vẫn đói vẫn rét thì độc lập chẳng có ý nghĩa gì
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nội dung cốt lõi của tư tưởng
Hồ Chí Minh và xuyên suốt đường lối cách mạng Việt Nam
IV Kết quả thực hiện và liên hệ với bản thân
IV.1 Thành tựu đạt được
Qua gần 30 năm đổi mới, đất nước ta đã giành được những thắng lợi to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố và tăng cường Chính trị, xã hội ổn định, an ninh, quốc phòng được giữ vững Vai trò và
vị thế của nước ta trên trường quốc tế ngày càng nâng cao Đời sống nhân dân ngày càng nâng cao, không khí dân chủ trong xã hội ngày càng được phát huy, văn hóa xã hội không ngừng phát triển Việt Nam đã vượt qua ngưỡng nước nghèo, chậm phát triển trở thành nước có thu nhập trung bình; đang thực hiện
có hiệu quả mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý; chủ dộng và tích cực hội nhập quốc tế