Trình bày được phương pháp và kỹ thuật thử nghiệm tài liệu truyền thông 3.. Thử nghiệm trước pre-test tài liệu, phương tiện GDSK là để xác định phản ứng của đối tượng với bản thảo tài li
Trang 1BÀI 4 THỬ NGHIỆM TÀI LIỆU TRUYỀN THÔNG - GIÁO DỤC SỨC KHỎE
1 Trình bày được khái niệm, ý nghĩa việc thử nghiệm tài liệu truyền thông
2 Trình bày được phương pháp và kỹ thuật thử nghiệm tài liệu truyền thông
3 Mô tả được các bước tiến hành thử nghiệm tài liệu truyền thông
4 Thử nghiệm được bản phác thảo tài liệu truyền thông tại thực địa
5 Chỉnh sửa và hoàn thiện được các phác thảo sau khi thử nghiệm
1 Khái niệm về thử nghiệm tài liệu
Thử nghiệm tài liệu, phương tiện nghe nhìn GDSK là một bước không thể bỏ qua cho dù các bước trước đó có làm tốt hay không
Thử nghiệm trước (pre-test) tài liệu, phương tiện GDSK là để xác định phản ứng của đối tượng với bản thảo tài liệu truyền thông (về nội dung, hình thức, hình ảnh, chữ viết, bố cục, màu sắc…) trên thực địa Nhờ thử nghiệm chúng ta có thể được đối tượng có hiểu được ý định, nội dung không? Họ có thích và chấp nhận tài liệu không? Và căn cứ vào đó để hoàn chỉnh tài liệu trước khi xuất bản
2 Ý nghĩa của việc thử nghiệm
Đảm bảo chất lượng của tài liệu: xem tài liệu có đáp ứng được các tiêu chuẩn của một tài liệu truyền thông tốt hay không? Tài liệu chỉ được in ấn và phân phối khi đối tượng hiểu được và ưa thích tài liệu đó
Hiệu quả kinh tế: Nếu không thử nghiệm tài liệu làm ra không có hiệu quả, lãng phí tiền bạc, thời gian, nhân lực và vật lực Khi in ấn với số lượng lớn mà không thử nghiệm thì lãng phí càng lớn
Trong thực tế rất nhiều nơi sản xuất tài liệu không thử nghiệm trước là vì: do không biết kỹ thuật thử nghiệm như thế nào hoặc không tin sự cần thiết phải thử nghiệm hoặc không có tiền
Thử nghiệm là nhằm đảm bảo chất lượng và lợi ích thực tế của tài liệu nếu không vì chất lượng và lợi ích thì thử nghiệm trở thành vô nghĩa
Trang 23 Các phương pháp thử nghiệm
3.1 Đối tượng thử nghiệm
Là đối tượng truyền thông đích và những người sẽ sử dụng tài liệu truyền thông sau này
Số đối tượng thử nghiệm cho một tài liệu: tùy theo câu trả lời Nếu phần lớn câu trả lời tốt thì nên thăm dò 20-30 người Nếu ý kiến tản mạn quá thì thăm dò đến
50 người Nếu có khoảng 20 người đều không hiểu như nhau thì nên vẽ lại tranh 3.2 Phương pháp thử nghiệm
Có 2 phương pháp chính: phỏng vấn cá nhân và phỏng vấn nhóm Để quyết định phương pháp thử nghiệm phải dựa vào tính chất của tài liệu, thời gian, đối tượng đích và nguồn lực Mỗi lần nên thử nghiệm ít tài liệu (1 đến 2 tài liệu), mỗi đối tượng đáp ứng chỉ nên xem 1, 2 tài liệu riêng lẽ hoặc 10 trang liên hoàn
Lưu ý: Đối tượng phỏng vấn cá nhân không được trùng với đối tượng phỏng vấn nhóm
3.2.1 Phỏng vấn cá nhân
Mục đích: tìm hiểu những đáp ứng về xúc cảm, thái độ, niềm tin và mối quan tâm của đối tượng
Áp dụng: thử nghiệm những hình ảnh, những vấn đề nhạy cảm và tài liệu phức tạp Tài liệu dành cho người không biết đọc, không biết viết phải sử dụng phương pháp phỏng vấn cá nhân
Số người: 20 – 30 người cho một tài liệu
Ưu điểm: đưa ra một kết quả thử nghiệm rõ ràng, ít bị ảnh hưởng bởi người khác Thu thập được những thông tin mang tính nhạy cảm, thời gian thử nghiệm với một người ngắn hơn
Hạn chế: Tốn thời gian cho việc sắp xếp, thực hiện và phân tích kết quả Thông tin thu được không thể đại diện cho một số đông người
3.2.2 Phỏng vấn nhóm
Mục đích: đưa ra những bằng chứng về điểm mạnh, điểm yếu của tài liệu
Áp dụng: thử nghiệm những tài liệu dùng trong truyền thông nhóm, hoặc những tài liệu chứa đựng thông điệp chủ yếu bằng văn xuôi Tài liệu dành cho người có trình
độ học vấn nhất định
Trang 3Số người: ít nhất là 2 nhóm cho 1 tài liệu (8-12 người một nhóm) Thành phần để thảo luận nhóm chính là với đối tượng sử dụng hoặc tiếp cận tài liệu sau này
Ưu điểm: tạo không khí hưng phấn cho người trả lời, có thể sẽ gợi ra những thông tin
có giá trị mà trong phỏng vấn cá nhân thường không có
Hạn chế: cần chuẩn bị trước, phải đào tạo kỹ năng cho người hướng dẫn thảo luận Địa điểm phải đủ rộng và yên tĩnh
3.2.3 Các loại câu hỏi trong thử nghiệm
Nên dùng nhiều câu hỏi mở liên tiếp
Nên ít dùng câu hỏi đóng
Không dùng câu hỏi dẫn dắt
Nội dung các câu hỏi thường là:
Câu hỏi về nhận thức: Hỏi nội dung tài liệu nói gì? Làm như thế nào? Khi nào làm? Điều gì không rõ ràng, nhầm lẫn?
Câu hỏi về sự hấp dẫn: Điều gì thích, điều gì không thích, màu sắc, bố cục, cách trình bày…)
Câu hỏi về sự chấp nhận: tài liệu có phù hợp với kinh tế, văn hóa của địa phương không? Có tin tưởng không?
Câu hỏi về sự khích lệ hành động: Tài liệu nhắc nhỡ làm những điều gì? Có làm theo được không?
Thử nghiệm tài liệu nào thì phải thiết kế bộ câu hỏi riêng cho tài liệu đó 3.3 Địa điểm thử nghiệm
Tùy theo đối tượng truyền thông và người sử dụng tài liệu mà lựa chọn địa điểm thử nghiệm Tốt nhất là thử nghiệm ở địa phương mà sau này sẽ phân phối, sử dụng tài liệu truyền thông và ở nơi có thể tìm được những người đáp ứng tiêu chuẩn của cuộc thử nghiệm
Khi thử nghiệm nên chọn nơi yên tỉnh để tập trung sự chú ý của đối tượng 3.4 Thời gian tiến hành thử nghiệm
Phác thảo xong là tiến hành thử nghiệm
Sửa bản thảo xong lại tiến hành thử nghiệm lần khác cho đến khi gần đạt được nội dung Tuy mất nhiều thời gian nhưng kết quả tốt hơn là thử nghiệm sau khi tài liệu đã hoàn chỉnh
Trang 43.5 Người tiến hành thử nghiệm
Về nguyên tắc ai được huấn luyện về kỹ thuật thử nghiệm đều có thể tiến hành thử nghiệm như người nghiên cứu, người làm kế hoạch và thực hiện, họa sĩ, người nhiếp ảnh, cán bộ thực địa Tuy nhiên, những người có thể tiến hành thử nghiệm nói trên, ở mỗi cá nhân đều có những thuận lợi và có bất lợi riêng
Khi thử nghiệm tài liệu nên có 1 nhóm gồm: Họa sĩ, người chụp ảnh hoặc người viết tài liệu; Cán bộ kế hoạch, người thực hiện Nếu có thể có cán bộ nghiên cứu hoặc cán bộ kiểm tra
4 Các bước tiến hành thử nghiệm
4.1 Chuẩn bị trước khi thử nghiệm
Xác định mục tiêu thử nghiệm (thu thập ý kiến về nội dung/chủ đề gì?)
Xác định đối tượng thử nghiệm:
Thử nghiệm với ai: nam.nữ, độ tuổi, trình độ văn hóa
Số lượng bao nhiêu người, bao nhiêu cá nhân, bao nhiêu nhóm Xác định địa điểm thử nghiệm: nơi địa phương sẽ tiến hành thử nghiệm, chọn địa điểm yên tỉnh để tập trung sự chú ý của đối tượng
Xác định thời gian: Thời gian không nên quá kéo dài với một đối tượng Chọn thời điểm đối tượng không quá bận để có thể tham gia cuộc thử nghiệm
Lựa chọn nhóm thử nghiệm: Tùy tài liệu muốn thử nghiệm mà nhóm có thể ít hoặc nhiều người Là những người tham gia phát triển tài liệu, được tập huấn về thử nghiệm tài liệu
Nhóm có 2 người: một người hỏi và người còn lại ghi chép câu trả lời
Chuẩn bị bản phác thảo tài liệu thử nghiệm: in màu, kích thước giống như tài liệu thật
Thiết kế bộ câu hỏi thử nghiệm: đối với mỗi loại tài liệu truyền thông khác nhau cần chuẩn bị những bộ câu hỏi khác nhau
Chuẩn bị phương tiện, kinh phí: Liên hệ trước với địa phương nơi sẽ tiến hành thử nghiệm để họ giúp tổ chức thực hiện các yêu cầu của cuộc thử nghiệm
4.2 Tiến hành thử nghiệm tại thực địa
Giới thiệu các phỏng vấn viên, sau đó trình bày kế hoạch công việc
Trang 5Phân nhóm đối tượng và địa điểm: Phỏng vấn riêng từng người (phỏng vấn cá nhân); Phỏng vấn riêng từng nhóm (phỏng vấn nhóm)
Khi phỏng vấn, người ghi chép ghi tất cả các ý kiến của đối tượng, phải ghi chép câu trả lời một cách có hệ thống
Những điều cần lưu ý khi thử nghiệm:
Nên: Tôn trọng đối tượng; Chú ý lắng nghe; Giữ thái độ trung lâp; Kiên nhẫn,
giải thích rõ điều muốn hỏi; Khuyến khích động viên góp ý
Không nên: Phê bình - Lên lớp - Ngắt lời - Nói ngược lại - Gợi ý - Dẫn dắt trả lời
4.3 Phân tích kết quả thử nghiệm
Sau thử nghiệm tiến hành phân tích kết quả bằng cách sắp xếp và phân tích các câu trả lời của đối tượng ở tất cả các phiếu thử nghiệm
Có thể phân tích kết quả bằng máy tính hoặc sử dụng phương pháp thống kê thông thường Phần tranh hay phần lời được mã hóa ở 2 cột riêng Nếu có chỗ nào cần thay đổi, viết những gợi ý thay đổi vào cột thay đổi
4.4 Báo cáo kết quả thử nghiệm
Trình bày những kết quả đối với phần hình ảnh và phần lời
Người ghi kết quả vào phiếu nên chỉ là một người trong suốt toàn bộ quá trình thử nghiệm để đảm bảo sự thống nhất và chính xác
LƯỢNG GIÁ
Câu hỏi tự luận
Câu 1 Trình bày khái niệm, ý nghĩa việc thử nghiệm tài liệu truyền thông?
Câu 2 Trình bày phương pháp và kỹ thuật thử nghiệm tài liệu truyền thông?
Câu 3 Mô tả các bước tiến hành thử nghiệm tài liệu truyền thông?
Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1 Số đối tượng được thử nghiệm cho một tài liệu truyền thông, tùy vào:
A kinh phí, phương tiện B thời gian thử nghiệm
Trang 6Câu 2 Có mấy phương pháp chính trong thử nghiệm tài liệu truyền thông:
Câu 3 Ưu điểm của phỏng vấn nhóm khi thử nghiệm tài liệu truyền thông, là:
A Đưa ra một kết quả thử nghiệm rõ ràng, ít bị ảnh hưởng của người khác
B Thu thập được những thông tin mang tính nhạy cảm
C Tốn thời gian cho việc sắp xếp, thực hiện và phân tích kết quả
D Tạo không khí hưng phấn cho người trả lời
Câu 4 Chọn câu phát biểu Sai về Phương pháp thử nghiệm tài liệu TT GDSK:
A Mỗi lần nên thử nghiệm ít tài liệu (1 đến 2 tài liệu),
B Mỗi đối tượng đáp ứng chỉ nên xem 1, 2 tài liệu riêng lẽ hoặc 10 trang liên hoàn
C Phương pháp thử nghiệm phải dựa vào tính chất của tài liệu, thời gian, đối tượng đích và nguồn lực
D Đối tượng phỏng vấn cá nhân được trùng với đối tượng phỏng vấn nhóm
Câu 5 Nên sử dụng các loại câu hỏi trong thử nghiệm tài liệu truyền thông GDSK:
A Dùng nhiều câu hỏi mở liên tiếp B Ít dùng câu hỏi đóng
Câu 6 Nội dung câu hỏi “Tài liệu nhắc nhỡ làm những điều gì? Có làm theo được không?” trong thử nghiệm tài liệu, thuộc loại:
A Câu hỏi về nhận thức B Câu hỏi sự hấp dẫn
C Câu hỏi về sự chấp nhận D Câu hỏi về sự khích lệ hành động Câu 7 Đội thử nghiệm tài liệu truyền thông, thường gồm có:
Câu 8 Phát biểu trong bài Thử nghiệm tài liệu truyền thông GDSK: “Ai được huấn luyện về kỹ thuật thử nghiệm đều có thể tiến hành thử nghiệm”, là