Can thiệp dinh dưỡng (tldt 0014) },{ tag 260 , title thông tin xuất bản , value 2020 },{ tag 650 , title tiêu đề bổ sung chủ đề thuật ngữ chủ đề , value dinh dưỡng },

47 Bài 4 CAN THIỆP DINH DƯỠNG MỤC TIÊU 1 Trình bày những khái niệm về can thiệp dinh dưỡng 2 Liệt kê những nguyên tắc cơ bản của xây dựng chương trình can thiệp dinh dưỡng cộng đồng 3 Mô tả các bước t[.]

47

Bài 4

CAN THIỆP DINH DƯỠNG

MỤC TIÊU

1 Trình bày những khái niệm về can thiệp dinh dưỡng

2 Liệt kê những nguyên tắc cơ bản của xây dựng chương trình can thiệp dinh dưỡng cộng đồng

3 Mô tả các bước tiến hành xây dựng chương trình can thiệp dinh dưỡng

4 Hiểu biết các chương trình can thiệp dinh dưỡng hiện tại

NỘI DUNG

I NHỮNG KHÁI NIỆM VỀ CAN THIỆP DINH DƯỠNG

1.1 Định nghĩa

Can thiệp dinh dưỡng là những hoạt động có mục tiêu, trực tiếp hoặc gián tiếp tác động đến tình hình ăn uống (bao gồm bữa ăn và cách ăn) nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng của các đối tượng ở cộng đồng Các can thiệp dinh dưỡng

được nhóm theo mô hình sau: (Nguồn: [1])

Cung cấp thực phẩm

Phân phối thực phẩm

Tiêu thụ thực phẩm

Tình trạng sức khoẻ

Tình trạng dinh dưỡng

Sản xuất lương thực - thực

phẩm Sau thu hoạch Xuất nhập khẩu

Hệ thống thị trường Giá Chính sách Sức mua Thông tin

Tập tính dinh dưỡng Văn hoá, xã hội Dân số

Môi trường Nước sạch Tiêm chủng Chăm sóc y tế

Nông nghiệp, phát triển cộng đồng

Khoa học TP, kỹ thuật chế biến

Kinh tế dinh dưỡng và thực phẩm

Truyền thông, giáo dục

Xã hội hoá của dinh dưỡng

và thực phẩm Thống kê, nghiên cứu

Dinh dưỡng người

Những can thiệp dinh dưỡng ở cộng đồng thường trả lời câu hỏi:

- Cộng đồng tham gia vào chương trình can thiệp như thế nào, có được tham gia vào tất cả quá trình thực hiện không?

- Chương trình can thiệp có tiếp cận được chiến lược quốc gia về dinh dưỡng thực phẩm và phát triển cộng đồng bền vững không?

- Làm thế nào để chương trình can thiệp phù hợp với các hoạt động của cộng đồng?

- Các nguồn lực, phương tiện, kỹ thuật của các đối tác ở tại cộng đồng có đảm bảo cho chương trình can thiệp dinh dưỡng có hiệu quả và bền vững

- Các biện pháp, cách tiếp cận có hiệu quả và bền vững nào sẽ được cộng đồng tiếp tục sử dụng

Những thành công của chương trình can thiệp dinh dưỡng phần lớn phụ thuộc vào những cam kết của chính quyền, sự tham gia của cộng đồng, những hoạt động khuyến khích cộng đồng và những chương trình phát triển nguồn lực của cộng đồng

Những nguyên tắc cơ bản để cân nhắc khi lập kế hoạch và thực hiện những chương trình dinh dưỡng ở cộng đồng cần được làm sáng tỏ là:

- Vì sao cần nhấn mạnh đến sự tham gia của cộng đồng vào tất cả các giai đoạn thực hiện chương trình

- Những chương trình không chỉ giới hạn ở lĩnh vực Dinh dưỡng-Sức khoẻ

- Đã có mô hình nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng ở cộng đồng chưa?

II-NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG CỘNG ĐỒNG

2.1 Hỗ trợ và khuyến khích tham gia của cộng đồng và xã hội

Những quan niệm về sự tham gia của cộng đồng ở tất cả các giai đoạn trong quá trình thực hiện chương trình can thiệp Quá trình tham gia đó sẽ làm nâng cao năng lực của các thành viên trong cộng đồng, giúp họ vận dụng được những hiểu biết, kinh nghiệm của mình trong việc xác định vấn đề sức khoẻ, lập kế hoạch, triển khai, theo dõi và giám sát hoạt động của chương trình Sự tham gia của cộng đồng cũng tạo ra sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, đảm bảo tính bền vững của chương trình

Cộng đồng tham gia tích cực vào chương trình can thiệp sẽ tăng cường khả năng tự giải quyết vấn đề về dinh dưỡng và sức khoẻ khác còn tồn tại trong cộng đồng Quá trình đó còn đảm bảo cho chương trình áp dụng những biện pháp những

kỹ thuật phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của cộng đồng và tạo điều kiện để

49

người dân ở nhóm có nguy cơ tiếp cận được với dịch vụ và hoạt động của chương trình can thiệp

2.2 Lồng ghép chương trình can thiệp dinh dưỡng với phát triển cộng đồng

Đã có nhiều bằng chứng chỉ ra suy dinh dưỡng gây ra bởi nhiều nguyên nhân và các nguyên nhân đó phối hợp với nhau như thiếu thực phẩm, thiếu kiến thức chăm sóc dinh dưỡng và sức khoẻ, thiếu dịch vụ chăm sóc y tế, và giáo dục, sản xuất nông nghiệp kém, vệ sinh môi trường, phụ nữ lao động nặng và thu nhập thấp

Chính vì vậy những chương trình can thiệp dinh dưỡng thành công cần phải

có sự tham gia của nhiều ngành Các chương trình can thiệp dinh dưỡng không chỉ tập trung vào giải quyết tình trạng thiếu dinh dưỡng ở phụ nữ mà cùng với nó phải giải quyết cả lao động, việc làm và chăm sóc y tế cho đối tượng này Chính vì vậy những chương trình can thiệp theo hướng lồng ghép ở nhiều nước đã có những thành công nhất định

III CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG

3.1 Xác định những vấn đề dinh dưỡng và những yếu tố liên quan

Những người tham gia vào việc xác định vấn đề dinh dưỡng bao gồm những nhà lập kế hoạch dinh dưỡng, những người lãnh đạo cộng đồng, những ngành có liên quan, các hộ gia đình và nhóm đích của chương trình dinh dưỡng Có thể sử dụng những thông tin có sẵn hoặc đôi khi cần phải tiến hành điều tra để xác định những vấn đề dinh dưỡng và những yếu tố liên quan

Cần mô tả được hoàn cảnh thực tế và các điều kiện và các yếu tố liên quan với vấn đề dinh dưỡng Phân tích từ những nguyên nhân trực tiếp của vấn đề dinh dưỡng và sau đó lần lượt tới những nguyên nhân tiếp theo để xây dựng mô hình nguyên nhân Từ đó tìm ra mối tương tác giữa các yếu tố, tìm ra những cụm nguyên nhân dẫn đến tình trạng các vấn đề dinh dưỡng ở cộng đồng

Trước khi thiết lập mục tiêu của chương trình can thiệp, người lập kế hoạch cần biết những vấn đề dinh dưỡng ở địa phương, tầm cỡ và tính nghiêm trọng của vấn đề, những đối tượng chịu ảnh hưởng, khuynh hướng của vấn đề dinh dưỡng đó

3.2 Xây dựng mục tiêu của chương trình can thiệp dinh dưỡng

Mục tiêu của chương trình dinh dưỡng là kết quả cần đạt được để cải thiện vấn đề dinh dưỡng trong từng giai đoạn hoạt động Dựa trên vấn đề còn tồn tại và tình hình thực tế của địa phương, cũng như căn cứ vào những hiểu biết về giá thành hiệu của các chương trình can thiệp mà người lập kế hoạch có thể đưa ra mục tiêu chương trình can thiệp

Mục tiêu phải cụ thể, hợp lý, có thể đo lường được và có thể đạt được trong khuôn khổ chương trình can thiệp Mục tiêu cũng cần đề cập tới khoảng thời gian cần để thực hiện mục tiêu

3.3 Lựa chọn các can thiệp dinh dưỡng

Những vấn đề dinh dưỡng được xác định rõ ràng, những mục tiêu được đưa

ra chính xác và các biện pháp can thiệp được phân tích cân nhắc đầy đủ để xây dựng chương trình can thiệp hiệu quả cao nhất

Những quyết định cần cân nhắc những điểm sau:

- Xem xét những thay đổi nào có thể xảy ra khi tiến hành can thiệp

- Lựa chọn những thay đổi

- Những kết quả nào có thể đạt được trong thời gian trước mắt, thời gian trung hạn và thời gian lâu dài

Để lựa chọn biện pháp can thiệp thích hợp những tiêu chuẩn sau đây cần được xem xét và cân nhắc:

- Tính hợp lý: chúng ta cần cân nhắc biện pháp can thiệp đã hợp lý với vấn đề

dinh dưỡng của cộng đồng không, có thích hợp với mức độ của vấn đề, với sự cấp bách của tình hình, có thích hợp với các điều kiện của cộng đồng kể cả điều kiện quản lý chương trình, trình độ của người dân

- Tính đặc hiệu: can thiệp dinh dưỡng cần đặc hiệu đặc hiệu cho vấn đề dinh

dưỡng và đối tượng nhằm đạt được kết quả cao nhất Những giải pháp can thiệp trực tiếp, ví dụ như bổ sung viên nang vitamin A, bổ sung thực phẩm cho trẻ, hoặc các chương trình phòng chống bệnh tật thường là những giải pháp đặc hiệu ảnh hưởng tới tình trạng dinh dưỡng của trẻ, tuy nhiên nếu chỉ triển khai đơn thuần chương trình bổ sung, tính duy trì và bền vững có thể lại không cao Những giải pháp can thiệp về kinh tế, môi trường, văn hóa xã hội thường ít đặc hiệu hơn Tùy trường hợp cụ thể của địa phương, từng giai đoạn của can thiệp mà lựa chọn giải

pháp thích hợp nhất

- Tính khả thi: để có thể đảm bảo tính khả thi của chương trình can thiệp, cần

phân tích, đánh giá cụ thể tình hình thực tế về nguồn nhân lực, vật lực cũng như điều kiện kinh tế, xã hội, tập quán và địa lý của địa bàn định can thiệp Những giải pháp có tính khả thi cao sẽ được ưu tiên lựa chọn

- Dễ chọn đối tượng: một dự án can thiệp muốn thành công thì đối tượng phải

dễ tiếp cận về mặt địa lý, dễ chọn được đúng đối tượng và có khả năng tiếp xúc được đối tượng

- Sự quan tâm, tham gia và chấp nhận của cộng đồng: để đảm bảo sự thành

công của chương trình can thiệp, vấn đề can thiệp cần phải được cộng đồng quan

51

tâm, cộng đồng tham gia trong khâu phân tích tình hình, lựa chọn giải pháp can thiệp, triển khai, quản lý, theo dõi giám sát và đánh giá hoạt động của chương trình can thiệp Những giải pháp can thiệp được cộng đồng chấp nhận thì có tính ưu tiên cao hơn

- Tính bền vững: tính bền vững phản ánh khả năng địa phương tự duy trì hoạt

động của chương trình khi dự án đã kết thúc, người dân tiếp tục tự giác duy trì những hành vi có lợi cho sức khoẻ Một chương trình có thể duy trì được lâu dài thường chỉ khi năng lực của cán bộ địa phương tham gia chương trình được nâng cao, cần có sự cam kết của địa phương và cần có sự tham gia của người dân

- Dễ đánh giá: khi thực hiện chương trình can thiệp dinh dưỡng cần cân nhắc

cả điều kiện theo dõi, giám sát, đánh giá, đảm bảo chương trình thực hiện đúng mục tiêu

- Giá thành: nếu các chương trình can thiệp có cùng hiệu lực, chương trình nào có giá thành thấp hơn thì thường được ưu tiên hơn

3.4 Đánh giá hoạt động của chương trình can thiệp

Đánh giá nhằm xác định những tiến độ thực hiện mục tiêu:

- Cần đánh giá những hoạt động thực tế đạt được, xác định những điểm chưa thực hiện và những khó khăn xảy ra trong quá trình thực hiện

- Xác định những yếu tố cần thay đổi hoặc cần bổ sung để chương trình can thiệp đạt hiệu quả

- Cần trao đổi với những người lập kế hoạch những điểm yếu cần điều chỉnh

- Đánh giá cũng cần xem xét những tác động, thay đổi của tình trạng dinh dưỡng để có những nghiên cứu sâu hơn

- Đánh giá cũng cần xem xét điều trị và hiệu quả của những hoạt động thực tế của chương trình can thiệp

IV CÁC CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG

Những vấn đề dinh dưỡng của cộng đồng có thể do nguyên nhân trực tiếp, gián tiếp và các nguyên nhân cơ bản tiềm tàng Chính vì vậy các chương trình can thiệp dinh dưỡng cần có sự tham gia phối hợp của nhiều ban ngành, đoàn thể Can thiệp dinh dưỡng có thể phân theo các lĩnh vực can thiệp sau:

4.1 Những can thiệp về thực phẩm

Mục tiêu của chương trình can thiệp thực phẩm nhằm đảm bảo cho mọi đối tượng có được chế độ dinh dưỡng đủ về số lượng và chất lượng, để người dân có sức khoẻ tốt Các chương trình can thiệp nhằm đảm bảo an ninh thực phẩm với mong muốn đảm bảo cho mọi người dân có sẵn lương thực thực phẩm ở mọi nơi và

mọi thời điểm Chính vì vậy mà những yếu tố ảnh hưởng của thực phẩm liên quan với chính sách thực phẩm, đến tiêu thụ, sức mua của người tiêu dùng Chương trình can thiệp vào thực phẩm có thể can thiệp vào các lĩnh vực sau:

4.1.1 Kiểm soát giá cả thực phẩm

- Kiểm soát giá cả thực phẩm bảo vệ người tiêu dùng và cả cho người sản xuất

Hỗ trợ giá thực phẩm có thể trực tiếp hoặc gián tiếp Trợ giá gián tiếp bằng cách kiểm soát nhập khẩu, hỗ trợ xuất khẩu, đặt giá trần để giảm áp lực đối với các thực phẩm trong nước Trợ giá thực phẩm trực tiếp giữ cho giá đảm bảo cho người tiêu dùng có khả năng tiếp cận và mua thực phẩm đồng thời hỗ trợ người sản xuất

- Chính sách giá tiêu dùng: chính sách giá luôn cố gắng đảm bảo tăng sức mua cho người tiêu dùng có thu nhập thấp nhất là giá cả thực phẩm ở khu vực thị trường

tự do Chính sách giá bảo vệ người tiêu dùng cũng hướng tới cải thiện tình trạng dinh dưỡng, hiệu quả của nó cũng rất lớn nếu mục tiêu nhằm vào hộ gia đình có nguy cơ cao

- Chính sách giá với người sản xuất: hỗ trợ giá cho người tiêu dùng sẽ có ảnh hưởng tới tình trạng dinh dưỡng không chỉ ảnh hưởng tới hộ gia đình có sức mua tốt với những sản phẩm thực phẩm Mục tiêu chính sách giá là tăng cường sản xuất nông nghiệp cải thiện tình trạng kinh tế và như vậy sẽ cải thiện tình trạng dinh dưỡng của khu vực nông thôn Chính sách giá như vậy hướng tới thu nhập cho người nông dân với việc bổ sung tính bền vững của thị trường

4.1.2 Chính sách tác động tới sản xuất thực phẩm

Chính sách ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp có ảnh hưởng nhiều tới sản lượng, chất lượng thực phẩm và sẽ tác động rất nhiều tới tình trạng dinh dưỡng Chính sách về giá, thuế, về nông nghiệp và phát triển nông thôn hợp lý, sẽ khuyến khích nông dân chủ động cải tiến kỹ thuật, thay đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng nâng cao năng suất, chất lượng thực phẩm Qua đó, phát triển kinh tế hộ gia đình, tăng tính sẵn có của thực phẩm, và góp phần cải thiện tình trạng dinh dưỡng Tuy nhiên việc phát triển tự phát, thiếu quy hoạch ở một số nơi có thể làm cạn kiệt nguồn tài nguyên, ô nhiễm môi trường ảnh hưởng tới sự phát triển bền vững của cộng đồng

4.1.3 Áp dụng những tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp

Đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp sẽ tác động tới hiệu quả sản xuất thực phẩm, tăng thu nhập của người dân và tận dụng tốt hơn những vùng đất còn hoang hóa vào sản xuất nông nghiệp

53

4.1.4 Chính sách thực phẩm

Những chính sách thực phẩm đưa ra nhằm hỗ trợ người nông dân sản xuất thực phẩm, tăng cường sản xuất những thực phẩm và chế biến thực phẩm để nâng cao giá trị sản phẩm có sức cạnh tranh Chính sách thực phẩm cũng đề cập tới việc trợ giá sản xuất thực phẩm đưa vào sản xuất nông nghiệp như giống, phân bón, và thuốc bảo vệ thực vật Chính sách thực phẩm cũng đề cập tới việc đưa ra giá trần để bảo vệ người tiêu dùng

4.1.5 Luật thực phẩm

Luật thực phẩm với chức năng cơ bản là bảo vệ người tiêu dùng chống lại việc gian dối và những nguy hại từ thực phẩm Luật thực phẩm còn chú ý tới việc thông tin cho những người tiêu dùng, người buôn bán thực phẩm cả ở nội địa và quốc tế, và bảo vệ công nghiệp thực phẩm khỏi những cạnh tranh bất bình đẳng

4.1.6 Tiêu chuẩn thực phẩm

Những can thiệp vào luật thực phẩm nhằm mục đích đáp ứng những nhu cầu đảm bảo sức khoẻ cộng đồng, vệ sinh và những kỹ thuật thực phẩm hiện đại Mục đích chính là đảm bảo cho việc phát triển những tiêu chuẩn thực phẩm để duy trì chất lượng thực phẩm cả về giá trị dinh dưỡng và đề phòng việc gian dối thực phẩm

Điều đáng lưu ý là giải quyết những tồn tại không thống nhất về tiêu chuẩn giữa hệ thống tiêu chuẩn của FAO và WHO Mỗi nước cần phối hợp để thống nhất tiêu chuẩn đảm bảo thực phẩm đáp ứng được tiêu chuẩn với những khuyến cáo kỹ thuật

An toàn thực phẩm: các luật đảm bảo an toàn thực phẩm chú ý tới thành phần các chất dinh dưỡng các chất cho thêm và đảm bảo những giới hạn cho phép một số chất có trong thực phẩm đặc biệt các chất phụ gia, các chất tồn dư trong sản xuất chế biến thực phẩm, trong quá trình vận chuyển bảo quản thực phẩm Những can thiệp này nhằm mục đích đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng thực phẩm

4.1.7 Phổ biến chất lượng thực phẩm

Những sự khác nhau về tiêu chuẩn phải dần được thống nhất Phổ biến những tiêu chuẩn thực phẩm với chất lượng thực phẩm tối thiểu cần được thông tin truyền thông Những tiêu chuẩn cần sử dụng vào thanh tra giám sát thực phẩm bảo

vệ người tiêu dùng có hiệu quả hơn khi thực hiện quá trình giám sát ở lĩnh vực sản xuất thực phẩm

4.1.8 Can thiệp về nhãn mác và quảng cáo

Những nhà máy sản xuất thực phẩm phải tuân thủ yêu cầu về giá trị dinh dưỡng thích hợp cho người dân và nó không được ảnh hưởng tới sức khoẻ chung của cộng đồng Đặc biệt chú ý tới bao gói, nhãn mác phải công bố chất lượng, những thông tin cơ bản như tên thực phẩm, thành phần các chất dinh dưỡng, địa chỉ

cơ sở sản xuất, ngày sản xuất thời hạn và cách bảo quản Điều này cho phép người tiêu dùng kiểm soát về chất lượng và thành phần các chất dinh dưỡng trong thực phẩm

4.1.9 Vệ sinh thực phẩm và điều kiện vệ sinh

Vệ sinh thực phẩm và điều kiện vệ sinh cần là một trong những biện pháp can thiệp đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng của người dân Mục đích là bảo vệ người tiêu dùng khỏi bị ngộ độc và các bệnh lây truyền qua thực phẩm Để đạt được mục tiêu đó cần chú ý tới thực hành vệ sinh trong quá trình sản xuất và điều kiện vệ sinh môi trường sản xuất Chú ý những yêu cầu về đảm bảo nước sạch, xử lý các chất thải bỏ, các thiết bị hỗ trợ vệ sinh như thông gió, ánh sáng và có những thiết kế phù hợp cho quá trình sản xuất chế biến thực phẩm Trong việc đảm bảo vệ sinh cần chú trọng đến việc chuyên chở thực phẩm, nơi bán thực phẩm để đảm bảo đến tay người tiêu dùng có được chất lượng

và thực phẩm đảm bảo an toàn

4.2 Những can thiệp về dinh dưỡng

Các chương trình can thiệp về dinh dưỡng có thể sử dụng các biện pháp can thiệp đặc hiệu hoặc sự phối hợp với các hoạt động của các ngành khác Các biện pháp can thiệp dinh dưỡng có thể có các biện pháp can thiệp ngắn hạn, trung hạn,

và dài hạn nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng của người dân ở một khu vực hay

cả nước

4.2.1 Bổ sung các chất dinh dưỡng

Các chất dinh dưỡng được sản xuất dưới dạng thuốc, sử dụng trong các chương trình ngắn hạn, nhằm bổ sung cho những đối tượng có nguy cơ bị thiếu hụt cao và thường ở những nơi mà tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ở tỷ lệ cao, có ý nghĩa sức khoẻ cộng đồng Biện pháp này nhằm cải thiện nhanh tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ở cộng đồng đối với những nhóm đối tượng có nguy cơ được xác định rõ

Những chương trình bổ sung các chất dinh dưỡng đã được thực hiện là bổ sung viên nang vitamin A, viên nang iod, viên sắt, vitamin K ở nước ta, chương

55

trình bổ sung viên nang vitamin A liều cao cho trẻ nhỏ, phụ nữ ngay sau sinh, bổ sung viên sắt cho phụ nữ có thai đã thu được những thành công khả quan

4.2.2 Chương trình thức ăn bổ sung

Chương trình thức ăn bổ sung thường cung cấp hay hỗ trợ bữa ăn hoặc thực phẩm với giá thấp hay miễn phí cho các nhóm đối tượng có nguy cơ cao với các mục tiêu sau:

Để cải thiện tốc độ phát triển, tình trạng dinh dưỡng và sức khoẻ nói chung

để tăng sức đề kháng với nhiễm trùng cho nhóm có nguy cơ cao Đặc biệt là ở các

hộ gia đình có thu nhập thấp

Thông qua chương trình ăn bổ sung mà có thể tăng cường số học sinh tới trường học, đối tượng bị bệnh đến cơ sở y tế khám chữa bệnh và tăng cường cơ hội giáo dục sức khoẻ

Chương trình dinh dưỡng tập trung vào các đối tượng trẻ em trước tuổi đến trường, phụ nữ có thai, bà mẹ cho con bú những người có nguy cơ cao bị thiếu dinh dưỡng Các đối tượng này nhận thức ăn bổ sung trong giai đoạn nhất định và giáo dục dinh dưỡng trong thời điểm đó đóng vai trò rất quan trọng

Chương trình thức ăn bổ sung thường được đưa vào bữa ăn trưa hay bữa ăn giữa ca hay bữa ăn thường xuyên Các chương trình này chú ý tới những khu vực bị thiên tai, mất mùa và cả những khu vực công nghiệp mà người công nhân ít việc hoặc thất nghiệp

Thực phẩm sử dụng trong chương trình bổ sung dinh dưỡng có thể là có nguồn gốc từ địa phương hoặc mang từ nơi khác đến Thực phẩm sản xuất ở địa phương thường được cộng đồng chấp nhận và nguồn thực phẩm tiếp tục được sử dụng ngay

cả khi chương trình kết thúc Các thực phẩm nhập khẩu có thể rất nhiều loại từ sữa gầy, các loại bột mì, gạo, bột đậu Các loại thực phẩm này thường sử dụng cho chương trình thức ăn bổ sung cho phụ nữ có thai, bà mẹ cho con bú và trẻ em trước tuổi đến trường Điều thuận lợi là các thực phẩm này có giá trị dinh dưỡng cao nhưng chương trình sẽ có thể tạo nên sự phụ thuộc của cộng đồng vào nguồn thực phẩm không sẵn có và ảnh hưởng tới tính duy trì của chương trình

Chương trình thức ăn bổ sung thường được lồng ghép với những hoạt động của trạm y tế, trường học, các tổ chức phụ nữ và luôn khuyến khích tham gia của cha mẹ, các thành viên cộng đồng tham gia vào việc chuẩn bị bữa ăn bổ sung cho trẻ Nơi thực hiện đảm bảo yêu cầu chuẩn bị thức ăn sạch, thuận tiện và tổ chức được việc giáo dục sức khoẻ

Một số chú ý để thực hiện chương trình thức ăn bổ sung thành công:

- Chương trình bổ sung dinh dưỡng không chỉ tập trung vào dinh dưỡng của nhóm đích mà cần khuyến khích cải thiện tiêu thụ thực phẩm, vệ sinh và phối hợp với các chương trình khác như cung cấp nước sạch, giáo dục dinh dưỡng, cải thiện điều kiện sống nói chung

- Những hoạt động lồng ghép toàn diện của chương trình can thiệp dinh dưỡng như tăng cường sản xuất thực phẩm địa phương, kiểm soát bệnh nhiễm trùng, ký sinh trùng và tăng cường các chất dinh dưỡng vào thực phẩm

- Trong quá trình triển khai cần có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các cơ quan hoặc tổ chức thực hiện các chương trình khác liên quan giữa dinh dưỡng và sức khoẻ

- Luôn khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào chương trình nhất là phụ

nữ

- Thực tế chương trình bổ sung dinh dưỡng khi phân phối cho đối tượng đích nhưng thường lại chia cho mọi người trong hộ gia đình vì vậy cần lựa chọn thời điểm và phân phối lượng lớn hơn để có chương trình thực phẩm cho lao động phối hợp với chương trình thức ăn bổ sung để có hiệu quả hơn

- Cần chú ý tới việc chọn lựa thực phẩm địa phương, lựa chọn đối tượng đích, người tham gia vào chương trình cần được đào tạo về dinh dưỡng và quản lý

4.2.3 Chương trình phục hồi dinh dưỡng

Chương trình phục hồi suy dinh dưỡng nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng của trẻ và cung cấp cho bà mẹ và những người nuôi dưỡng trẻ kiến thức kỹ năng cần thiết để duy trì và cải thiện tình trạng dinh dưỡng của trẻ ở hộ gia đình Trước đây việc điều trị và phục hồi dinh dưỡng cho trẻ thường ở bệnh viện ngày nay việc

đó chỉ thực hiện khi thấy thật cần thiết đối với trẻ ốm nặng còn phần lớn là ở hộ gia đình hiệu quả cao hơn để tránh lây nhiễm chéo cho trẻ

Chương trình phục hồi cho trẻ suy dinh dưỡng ở hộ gia đình cần cân nhắc những điểm sau:

ü Những thức ăn thích hợp

Những thức ăn cho trẻ cần phải đảm bảo đủ chất dinh dưỡng và năng lượng, sẵn có ở địa phương Những thực phẩm đó có thể có giá cả thấp và thích hợp với lứa tuổi của trẻ

ü Hướng dẫn cho bà mẹ hoặc người chăm sóc trẻ

- Hướng dẫn bà mẹ lựa chọn thực phẩm, cách chuẩn bị thực phẩm và chế biến cách cho trẻ ăn, cách tốt nhất là tạo nên nhóm chia sẻ kinh nghiệm và những kỹ năng cần thiết cho nuôi dưỡng trẻ