Bài tập nhóm môn kinh doanh quốc tế i đề tài vai trò của công ty đa quốc gia xuyên quốc gia trong kinh doanh quốc tế

2, Đặc trưng  Đa dạng hóa Diversification: Để thoả mãn nhu cầu đa dạng của thị trường mục tiêu nước ngoài, các công ty đa quốc gia không có cách lựa chọn nào khác là phải đa dạng h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM MÔN KINH DOANH QUỐC TẾ I

Đề tài: “Vai trò của công ty đa quốc gia/ xuyên quốc gia

trong kinh doanh quốc tế”

Nhóm thực hiện: Nhóm 2 Thành viên:

Hoàng Thanh Trúc

Đỗ Hoàng Yến Ngô Nguyên Phương Chu Thị Giang

Hak Channa

Lớp tín chỉ : TMKD1115(122)_03

Hà Nội, tháng 10 năm 2021

MỤC LỤC

I.Tổng quan……… 2

1, Khái niệm, phân loại………2

2, Đặc trưng ……….3

3, Số lượng các công ty quốc tế……….3

4, Doanh thu các công ty quốc tế……… 5

5, Các công ty quốc tế theo quốc gia, vùng lãnh thổ……….5

6, Các công ty quốc tế theo ngành………6

II Các công ty quốc tế, chuỗi sản xuất toàn cầu ( production network) và liên kết giữa các công ty quốc tế và công ty trong nước………… 6

1, Các công ty quốc tế, chuỗi sản xuất toàn cầu ( production network)………6

2, Liên kết các công ty quốc tế với công ty trong nước……….7

III Vai trò của các công ty đa quốc gia/xuyên quốc gia (TNCs) trong kinh doanh quốc tế…9 1, Đối với thương mại thế giới………9

2, Đối với đầu tư quốc tế……….11

3, Đối với lao động quốc tế……….13

4, Đối với hoạt động phát triển và chuyển giao công nghệ……… 16

IV Tài liệu tham khảo………18

V Đánh giá các thành viên về làm việc nhóm……… 19

I Tổng quan

1, Khái niệm, phân loại:

a, Khái niệm:

Các công ty đa quốc gia/ xuyên quốc gia là những công ty hoạt động tại nhiều quốc gia khác nhau Các công ty này sở hữu hay có quyền kiểm soát khả năng sản xuất hoặc dịch vụ ở ít nhất 2 quốc gia trở lên

*Điểm khác biệt:

Công ty xuyên quốc gia (TNCs

-Transnational Corporations)

Công ty đa quốc gia (MNCs -Multinational Corporations)

 Vận hành theo cơ cấu quản lý phi tập

trung

 Không có trụ sở chính cụ thể nào,

mỗi công ty ở mỗi quốc gia sẽ được điều hành khác nhau

Ví dụ: Tập đoàn Vodafone (Là tập đoàn có

trụ sở tại Hoa Kỳ Nhưng tại Ấn Độ, công ty

này được điều hành riêng biệt với tên gọi

Vodafone India và đưa ra các quyết định

một cách độc lập

 Vận hành theo cơ cấu quản

lý tập trung

 Có một trụ sở tập trung, là nơi điều phối toàn bộ hoạt động kinh doanh chung của công ty

Ví dụ: Công ty Apple (sản xuất

hàng hóa ở Trung Quốc và các quốc gia khác nhưng điều hành hoặc quyết định thông qua nước sở tại là Mỹ)

=> Ngàу naу, ᴄáᴄ khái niệm ᴠề ᴄáᴄ ᴄông tу хuуên quốᴄ gia ᴠà đa quốᴄ gia ᴄó uуên quốᴄ gia ᴠà đa quốᴄ gia ᴄó thể đượᴄ `ử dụng làm từ đồng nghĩa Cả hai ᴄông tу хuуên quốᴄ gia ᴠà đa quốᴄ gia ᴄó uуên quốᴄ gia ᴠà đa quốᴄ gia đều ᴄó một ᴄông tу mẹ mở rộng thông qua ᴄáᴄ ᴄông tу ᴄon hoặᴄ ᴄhi nhánh ở nướᴄ ngoài Sự kháᴄ biệt đượᴄ tạo ra giữa хuуên quốᴄ gia ᴠà đa quốᴄ gia ᴄó uуên quốᴄ gia ᴠà đa quốᴄ gia nằm ᴄhủ уếu trong ᴄấu trúᴄ quốᴄ tế hóa ᴄủa họ

b, Phân loại:

Các doanh nghiệp đa quốc gia/ xuyên quốc gia có thể được chia thành 3 nhóm

chính thông qua cấu trúc của những phương tiện sản xuất:

 Theo chiều ngang: sản xuất các sản phẩm tương tự hoặc cùng loại ở các quốc gia khác nhau (ví dụ: Mcdonald, KFC )

 Theo chiều dọc: các cơ sở sản xuất tại một quốc gia sản xuất các sản phẩm

là đầu vào được sử dụng để sản xuất ở các quốc gia khác (ví dụ: công ty Adidas, công ty Nike)

 Đa hướng: Có các cơ sở sản xuất ở các quốc gia khác nhau hợp tác theo chiều ngang và chiều dọc (ví dụ: công ty Microsoft)

2, Đặc trưng

 Đa dạng hóa (Diversification): Để thoả mãn nhu cầu đa dạng của thị

trường mục tiêu nước ngoài, các công ty đa quốc gia không có cách lựa chọn nào khác là phải đa dạng hoá sản phẩm, và do đó mỗi nhóm sản phẩm của công ty phải theo hướng "cá biệt hóa" (Differentiation)

Đặc trưng này là sự quán triệt nguyên lý chung "tư duy toàn cầu, hành động địa phương" (Thinking global, Action Local) như đã nói trên để thực hiện chiến lược cụ thể "sản phẩm toàn cầu, thị hiếu địa phương" (Global Product, Local Tastes)

 Tiêu chuẩn hóa (Standardization): Các công ty đa quốc gia xác định

những nhu cầu, thị hiếu giống nhau trên các thị trường khác nhau nhằm thoả mãn nhu cầu đồng nhất của số khách hàng đông nhất trên các thị trường, đặc biệt là trên thị trường toàn cầu

 Quốc tế hoá (Internationalization): Đây là đặc trưng nổi bật của các công

ty đa quốc gia Đó cũng là quá trình nỗ lực để mở rộng hoạt động kinh doanh ra hàng loạt quốc gia Đặc trưng này còn gọi là đa quốc gia hóa hay khu vực hoá (như toàn bộ khu vực châu á - Thái Bình Dương hay trên toàn

bộ châu Âu…)

 Toàn cầu hoá (Globalisation): Ở đặc trung này, toàn bộ hoạt động chiến

lược Marketing – mix của các công ty đa quốc gia thường mở rộng trên cấp độ toàn cầu, như chiến lược thị trường toàn cầu, chiến lược sản phẩm toàn cầu hay chiến lược giá toàn cầu

Đây cũng là đặc trưng nổi bật hiện nay của nhiều công ty, điển hình như Coca – Cola, IBM, P&G, Toyota… Đặc trưng này cũng là mục tiêu cao nhất mà TNCs hướng tới, theo đó người lãnh đạo TNCs rất chú trọng nguyên tắc: "xem xét toàn bộ thị trường thế giới như một đơn vị kinh tế thống nhất", Chủ tịch Hội đồng quản trị hãng IBM Jacques Maison Rouge

đã nói như vậy

3, Số lượng các công ty quốc tế

Vào thời điểm hiện tại, có khoảng 60.000 MNC trên toàn thế giới, kiểm soát hơn 500.000 công ty con Họ chịu trách nhiệm về một nửa thương mại quốc tế,

đặc biệt là do quy mô giao dịch nội bộ công ty (giữa các công ty con của cùng một công ty)

10 công ty đa quốc gia hàng đầu trên thế giới năm 2017

10 công ty đa quốc gia hàng đầu trên thế giới năm 2020

4, Doanh thu các công ty quốc tế

Theo xếp hạng mới nhất của Fortune Global 500 năm 2022 Top 10 công ty đa quốc gia có doanh thu lớn nhất:

5, Các công ty quốc tế theo quốc gia, vùng lãnh thổ

2.000 công ty đa quốc gia lớn nhất, 2008-2017

Các công ty đa quốc gia chủ yếu tập trung ở Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc Chỉ riêng 4 khu vực này đã chiếm hơn nửa phần trăm số công ty đa quốc gia trên toàn thế giới

Ngoài ra các nhóm nước đang phát triển cũng đang đẩy mạnh hoạt động đầu tư

ra nước ngoài Trong đó, nhiều công ty đa quốc gia của các nước thuộc khu vực Nam, Đông và Đông Nam Á cũng đang có nguồn dự trữ lớn, cho nên hoạt động đầu tư ra nước ngoài rất sôi động

6, Các công ty quốc tế theo ngành

Tập trung phát triển 2 ngành chính:

 Công nghiệp: Công nghiệp nguyên liệu, khai thác khoáng sản, công

nghiệp điện tử, công nghiệp vũ trụ, công nghệ thông tin, sản xuất tiêu dùng,

 Dịch vụ: Du lịch, khách sạn nghỉ dưỡng, logistic, thương mại điện tử,

II Các công ty quốc tế, chuỗi sản xuất toàn cầu

( production network) và liên kết giữa các công ty quốc tế và công

ty trong nước.

1, Các công ty quốc tế, chuỗi sản xuất toàn cầu ( production network)

Chuỗi giá trị (Value chain) là 1 dãy các hoạt động LÀM TĂNG GIÁ TRỊ tại

mỗi bước trong quy trình, bao gồm: Khâu thiết kế, sản xuất và giao sản phẩm chất lượng đến tay người sử dụng Và ở mỗi giai đoạn đó ta sẽ thấy giá trị gia tăng của sản phẩm được tăng thêm

Ví dụ điển hình là việc cắt một viên kim cương, việc cắt có thể chỉ tốn một chi phí thấp nhưng việc đó đã thêm vào nhiều giá trị cho sp cuối cùng bởi trên thực

tế viên kim cương đã được cắt và tạo hình sẽ đắt hơn nhiều so với một viên kim cương thô chưa được mài dũa

Mạng sản xuất là sự thể hiện liên kết bên trong hoặc giữa các nhóm công ty trong cùng một chuỗi giá trị

=> Chuỗi giá trị toàn cầu và mạng sản xuất toàn cầu giống hai khái niệm trên nhưng ở phạm vi toàn cầu

- Chuỗi giá trị toàn cầu và mạng lưới sản xuất toàn cầu có 2 cách tiếp cận:

+ Cách tiếp cận thứ nhất: mỗi doanh nghiệp đa quốc gia/xuyên quốc gia đều có một chuỗi giá trị toàn cầu và mạng lưới sản xuất cầu riêng

+ Cách tiếp cận thứ 2: Khi xét tổng thể, các doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm sự tương tự nhau tạo ra các ngành và các ngành có sự tương tác với nhau tạo ra tổng thể nền kinh tế thì toàn bộ các mạng lưới sản xuất toàn cầu của các doanh nghiệp đa quốc gia/xuyên quốc gia sẽ được tổng hợp lại tạo lưới sản xuất toàn cầu tổng thể dưới góc nhìn của toàn bộ nền kinh tế thế giới

2, Liên kết các công ty quốc tế với công ty trong nước

Ngày nay việc liên kết các công ty quốc tế với công ty trong nước đóng vai trò hết sức quan trọng trong thời đại hội nhập để tạo nên sức mạnh khổng lồ trong mỗi ngành, lĩnh vực, xây dựng thương hiệu sản phẩm uy tín nhằm tăng năng lực cạnh tranh tại thị trường trong nước và thị trường quốc tế

Liên kết công ty quốc tế với công ty trong nước là sự hợp tác liên kết giữa các công ty nhằm hướng tới mục tiêu hợp tác cùng phát triển, thiết lập mở rộng các mối quan hệ thông qua việc kí kết hợp đồng giữa các bên tham gia

Nhờ có sự liên kết, các công ty có thể tăng hiệu quả hoạt động đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh tạo lợi nhuận tốt, nâng cao vị thế của mình và sự cạnh tranh không chỉ ở thị trường trong nước mà còn cả ở thị trường nước ngoài Không những thế mà còn mở rộng được nhiều mối quan hệ, đối tác, học hỏi kinh nghiệm tiếp thu kiến thức công nghệ hiện đại Tạo nên sự ổn định, hình thành cơ cấu kinh tế mới về quy mô, nguồn lực phát triển và tạo việc làm cải thiện đời sống nhân dân Tiết kiệm thời gian

Ví dụ: Huyndai Thành Công

Tập đoàn Thành Công đã khởi nguồn từ lĩnh vực cơ khí vào tháng 1/ 1999, Tập đoàn Thành Công với khát vọng vươn mình trở thành một tập đoàn đa

ngành, đã tạo lập nền tảng một cách vững chắc về kinh nghiệm hệ thống cơ sở vật chất… hợp tác sâu rộng cùng các đối tác thương hiệu lớn và bắt dầu phát triển mạnh mẽ bằng lĩnh vực công nghiệp ô tô

Ngày 27/09/2017 – Tập đoàn Thành Công và Hyundai Motor đã chính thức liên doanh sản xuất và phân phối xe thương mại tại Việt Nam với tên gọi

Hyundai Thành Công xe thương mại (HTCV) Với những thành tựu to lớn mà Tập đoàn Thành Công nỗ lực xây dựng và đạt được, Tập đoàn Hyundai Motor quyết định lựa chọn Tập đoàn Thành Công là đối tác duy nhất trong khu vực để hợp tác liên doanh sản xuất lắp ráp các dòng xe du lịch từ tháng 3/2017 và tiếp tục là lĩnh vực thương mại mang thương hiệu Hyundai từ tháng 9/2017 Sau gần

8 năm sản xuất, lắp ráp, phân phối các dòng xe du lịch của Huyndai tại thị

trường Việt Nam, Hyundai Thành Công (đơn vị trực thuộc Tập đoàn Thành Công) đã chứng tỏ được tiềm lực vững mạnh cùng sự nỗ lực và quyết liệt trong bối cảnh thị trường ô tô cạnh tranh khốc liệt tại Việt Nam Năm 2015, 2016 với thị phần xe du lịch đều trên 18%, đứng thứ 2 tại thị trường Việt Nam So với các thị trường khác trong khu vực, Hyundai Thành Công luôn có sự tăng trưởng cao nhất cùng số lượng xe bán ra thị trường lớn nhất Cũng 2 năm liên tiếp 2014,

2015 Hyundai Thành Công đều vinh dự được Tập đoàn Hyundai Motor trao tặng danh hiệu “Nhà phân phối của năm” (Distributor of the Year)

Năm 2020 có hơn 81 nghìn xe được bán ra trong đó có nhiều mẫu xe đứng đầu trong các phân khúc như Huyndai Santa fe, KONA, Accent Con số này không những thể hiện chất lượng của sản phẩm Huyndai mà còn cho thấy sự ưa chuộng của khách hàng với các mẫu xe mang thương hiệu Hàn Quốc được sản xuất lắp ráp tại Việt Nam Năm 2021 với doanh số bán hàng ghi nhận sự bứt phá trong tháng 12 đã góp phần đưa tổng số doanh số bán xe Hyundai của tập đoàn Thành

Công trong năm 2021 đạt hơn 70 nghìn xe, doanh số bán hàng năm 2021 của hãng ghi nhận sụt giảm 13,3% so với năm 2020 Theo thống kê bán hàng của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), cuối tháng 11/2021 mẫu xe Hyundai Accent đã lọt top 10 dòng xe ô tô bán chạy nhất thị trường Việt Nam

III Vai trò của các công ty đa quốc gia/xuyên quốc gia (TNCs) trong kinh doanh quốc tế

Các công ty đa quốc gia/xuyên quốc gia đã có những tác động to lớn đến đời sống kinh tế xã hội của thế giới nói chung và của các quốc gia nói riêng Các tác động đó cơ bản được thể hiện qua các hoạt động thương mại, đầu tư, phát triển nguồn nhân lực, phát triển và chuyển giao công nghệ

1, Đối với thương mại thế giới

a, Thúc đẩy hoạt động thương mại thế giới phát triển

Trong quá trình hoạt động của mình các TNCs đã thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu giữa các quốc gia và gia công quốc tế, thúc đẩy thương mại phát triển với ba dòng lưu thông hàng hoá cơ bản:

-Hàng hóa xuất nhập khẩu từ công ty mẹ

-Hàng hóa bán ra từ các chi nhánh nước ngoài

-Hàng hóa trao đổi giữa các công ty trong cùng một tập đoàn

TNCs chi phối hầu hết chu chuyển hàng hoá giữa các quốc gia bởi các kênh lưu thông xuyên quốc gia của mình

Trong những năm gần đây TNCs chiếm khoảng 40% giá trị nhập khẩu và 60% xuất khẩu của toàn thế giới Với các hoạt động hướng về xuất khẩu, TNCs hiện đang chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị xuất khẩu của các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển ở Châu Á

Vào năm 2017,100 MNEs hàng đầu trên toàn cầu đại diện cho 9% tài sản nước ngoài trên thế giới, 17% doanh thu từ nước ngoài trên thế giới và 13% việc làm nước ngoài MNEs hàng đầu ước tính chiếm 0.1% tổng MNEs trên toàn thế giới, nhưng tổng doanh thu của họ trong năm 2017 tương đương với khoảng 10% GDP thế giới

Hiện nay các công ty đa quốc gia đang hoạt động cực kỳ mạnh mẽ trong thị trường Việt Nam và có dấu hiệu tăng lên không ngừng, từ các mặt hàng thực phẩm, may mặc… đến các mặt hàng kỹ thuật, điện tử, điện thoại… Đây là một dấu hiệu tích cực cho Việt Nam trong bối cảnh căng thẳng kinh tế và an ninh hiện nay và đang giúp giảm áp lực đối với các nhà hoạch định chính sách, đặc biệt là khi dòng vốn FDI có dấu hiệu suy giảm một chút do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19(trong năm tháng đầu năm 2021, tổng vốn đầu tư mới đăng ký và

bổ sung chỉ là 5,5 tỷ USD, giảm 34,3% so với cùng kỳ năm ngoái )

b, Thay đổi cơ cấu thương mại quốc tế

-Thay đổi cơ cấu hàng hóa:

Chiến lược phát triển của TNCs gắn liền với các hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu Qua đó ảnh hưởng trực tiếp tới cơ cấu hàng hoá xuất khẩu

Trong những năm gần đây, tỷ suất lợi nhuận trong ngành dịch vụ tăng cao còn trong ngành nông nghiệp và công nghiệp giảm dần Do đó, các công ty nói

chung và các TNCs nói riêng cũng chuyển mạnh sang đầu tư vào các ngành dịch

vụ và thúc đẩy giá trị xuất khẩu của hàng hoá dịch vụ tăng cao Bên cạnh đó, hiện nay giao dịch trên thế giới đang thay đổi theo chiều hướng tăng tỉ trọng hàng hoá có hàm lượng vốn hoặc kỹ thuật cao và giảm dần tỉ trọng hàng sử dụng nhiều lao động và nguyên liệu Điều này được thể hiện qua tỉ trọng hàng xuất khẩu của hàng hoá có hàm lượng công nghệ cao trong nội bộ TNCs chiếm tới 43,1% tổng giá trị hàng hoá xuất khẩu Như vậy, sự thay đổi trong chiến lược toàn cầu của TNCs tác động trực tiếp tới cơ cấu hàng hoá xuất khẩu của nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước hướng về xuất khẩu

Ví dụ tại Mehico, trong số 10 mặt hàng xuất khẩu chủ yếu thì phần lớn những sản phẩm thuộc ngành ô tô, điện tử do các chi nhánh của TNCs sản xuất

-Thay đổi cơ cấu đối tác:

Cùng với sự thay đổi trong cơ cấu hàng hoá thì cơ cấu đối tác trong thương mại thế giới hiện nay cũng đang dần thay đổi Tỷ trọng của hàng hoá xuất khẩu của các nước đang phát triển ngày càng cao, đặc biệt là các nước mới công nghiệp

Sự thay đổi chiến lược của các TNCs và hệ thống sản xuất quốc tế của chúng mở

ra nhiều cơ hội cho các nước đang phát triển và các nền kinh tế chuyển đổi tham gia vào các hoạt động hướng về xuất khẩu

2, Đối với đầu tư quốc tế

a, Thúc đẩy tự do hóa đầu tư giữa các nước

Giảm bớt rào cản đầu tư quốc tế: Thông qua việc trực tiếp tham gia các hoạt động đầu tư quốc tế, TNCs đã góp phần vào quá trình phát triển bền vững của nhiều nước, đặc biệt là chìa khóa cho công nghiệp hóa ở các nước đang phát triển Nguồn vốn FDI đến từ TNCs có vai trò quyết định đối với sự phát triển của nhiều quốc gia Do đó để thu hút đầu tư nước ngoài và đặc biệt của TNCs, nhiều nước đã không ngừng giảm bớt rào cản đầu tư để thu hút nguồn vốn quan trọng này

Tăng cường hợp tác song phương và đa phương trong thu hút đầu tư nước ngoài

b, Thúc đẩy lưu thông dòng vốn đầu tư trên toàn thế giới

Trên thực tế, hầu hết các hoạt động đầu tư nước ngoài được thực hiện qua kênh TNCs Các TNCs hiện chi phối trên 90% Tổng FDI trên toàn thế giới Chỉ tính riêng TNCs của tam giác kinh tế (Mỹ, Nhật Bản, Tây Âu) đã chiếm 1/3 lượng FDI toàn cầu Giá trị của lượng vốn FDI thực sự là thước đo vai trò to lớn của