Pháp luật về sáp nhập và mua lại doanh nghiệp ở Việt Nam

MỤC LỤC: 1. Khái niệm sáp nhập, mua lại doanh nghiệp .......................................................... 3 1.1 Khái niệm sáp nhập doanh nghiệp .................................................................. 3 1.2 Khái niệm mua lại doanh nghiệp..................................................................... 3 2. Cơ sở lý luận của sáp nhập, mua lại doanh nghiệp................................................ 3 2.1 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về sáp nhập, mua lại doanh nghiệp . ....................................................................................................................... 3 2.2 Phân biệt giữa sáp nhập và mua lại doanh nghiệp ......................................... 10 3. Thực trạng sáp nhập, mua lại doanh nghiệp tại Việt Nam................................... 11 3.1 Lý do tăng mạnh hoạt động sáp nhập, mua lại doanh nghiệp......................... 11 3.2 Khó khăn của hoạt động sáp nhập, mua lại doanh nghiệp ............................. 17 4. Xu hướng và giải pháp trong thời gian tới........................................................ 20 5. Phân tích vụ VinaPhone và MobiFone ................................................................. 29 Tài liệu tham khảo................................................................................................... 36 1. Khái niệm sáp nhập, mua lại doanh nghiệp: 1.1 Khái niệm sáp nhập doanh nghiệp: Một hoặc một số công ty cùng loại có thể sáp nhập vào một công ty khác bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập. 1.2 Khái niệm mua lại doanh nghiệp: Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua lại toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại. 2. Cơ sở lý luận của sáp nhập, mua lại doanh nghiệp: 2.1 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về sáp nhập, mua lại doanh nghiệp: Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các quy định về sáp nhập và mua lại doanh nghiệp không chỉ gói gọn trong một văn bản luật mà còn bao gồm nhiều quy phạm pháp luật nằm rải rác ở các văn bản luật và dưới luật khác nhau. Trong đó, các luật gồm có: Bộ luật Dân sự 2005, Luật doanh nghiệp 2005, Luật cạnh tranh 2004, Luật đầu tư 2005, Luật chứng khoán 2006, Luật các tổ chức tín dụng 2010 và đi kèm là một hệ thống các văn bản dưới luật khác. - Bộ luật Dân sự 2005: Với vai trò là luật chung thì bộ luật dân sự chỉ quy định vấn đề sáp nhập đối với pháp nhân chứ không quy định việc mua lại doanh nghiệp và được cụ thể hóa tại Điều 95. Theo đó, một pháp nhân có thể được sáp nhập vào một pháp nhân khác cùng loại theo quy định của điều lệ, theo thỏa thuận giữa các pháp nhân hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.Sau khi sáp nhập, pháp nhân được sáp nhập chấm dứt; các quyền, nghĩa vụ dân sự của pháp nhân được sáp nhập được chuyển giao cho pháp nhân sáp nhập. - Luật Doanh nghiệp 2005: Luật doanh nghiệp quy định về việc thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động của doanh nghiệp và nhóm công ty. Do vậy Luật Doanh nghiệp có nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến sáp nhập, mua lại doanh nghiệp cụ thể như sau: + Điều 153 luật doanh nghiệp đã khái niệm hành vi sáp nhập doanh nghiệp và trình tự thủ tục sáp nhập: Một hoặc một số công ty cùng loại (sau đây gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (sau đây gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập. Thủ tục sáp nhập công ty được quy định như sau:  Các công ty liên quan chuẩn bị hợp đồng sáp nhập và dự thảo Điều lệ công ty nhận sáp nhập. Hợp đồng sáp nhập phải có các nội dung chủ yếu về tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty nhận sáp nhập; tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty bị sáp nhập; thủ tục và điều kiện sáp nhập; phương án sử dụng lao động; thủ tục, thời hạn và điều kiện chuyển đổi tài sản, chuyển đổi phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty bị sáp nhập thành phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty nhận sáp nhập; thời hạn thực hiện sáp nhập  Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc các cổ đông của các công ty liên quan thông qua hợp đồng sáp nhập, Điều lệ công ty nhận sáp nhập và tiến hành đăng ký kinh doanh công ty nhận sáp nhập theo quy định của Luật này. Trong trường hợp này, hồ sơ đăng ký kinh doanh phải kèm theo hợp đồng sáp nhập. Hợp đồng sáp nhập phải được gửi đến tất cả các chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày thông qua. Ngoài ra, luật doanh nghiệp quy định chỉ các doanh nghiệp có cùng loại hình thì mới được tiến hành hoạt động sáp nhập. + Luật doanh nghiệp chỉ đề cập việc mua lại doanh nghiệp tư nhân thông qua quy định tại điều 145 Luật doanh nghiệp 2005. Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền bán doanh nghiệp của mình cho người khác. Người bán, người mua doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định của pháp luật về lao động và người mua doanh nghiệp phải đăng ký kinh doanh lại theo quy định của pháp luật. - Luật cạnh tranh 2004 và nghị định số 116/2005/NĐ-CP: Luật cạnh tranh điều chỉnh sáp nhập, mua lại doanh nghiệp thông qua quy định về kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh. Các hành vi hạn chế cạnh tranh được điều chỉnh bao gồm hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền và tập trung kinh tế. Sáp nhập, mua lại doanh nghiệp thuộc hành vi tập trung kinh tế. Đ i ề u 1 6 l u ậ t c ạn h t r a n h 2 0 0 4 q u y đ ị n h : Tập trung kinh tế là hành vi của doanh nghiệp bao gồm: Sáp nhập doanh nghiệp; hợp nhất doanh nghiệp; mua lại doanh nghiệp; liên doanh giữa các doanh nghiệp; các hành vi tập trung kinh tế khác theo quy định của pháp luật. Khái niệm sáp nhập và mua lại doanh nghiệp được luật cạnh tranh quy định cụ thể tại điều 17: “Sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập.” “Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại.” Tuy nhiên không phải trường hợp mua lại doanh nghiệp nào cũng là hành vi tập trung kinh tế vì vậy Điều 35 NĐ 116/2005/NĐ-CP đã nêu ra trường hợp ngoại lệ: “Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm, tổ chức tín dụng mua lại doanh nghiệp khác nhằm mục đích bán lại trong thời hạn dài nhất là một năm không bị coi là tập trung kinh tế nếu doanh nghiệp mua lại không thực hiện quyền kiểm soát hoặc chi phối doanh nghiệp bị mua lại, hoặc thực hiện quyền này chỉ trong khuôn khổ bắt buộc để đạt được mục đích bán lại đó.”

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

- CÔNG TRÌNH DỰ THI GIẢI THƯỞNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN

MỤC LỤC:

1 Khái niệm sáp nhập, mua lại doanh nghiệp 3

1.1 Khái niệm sáp nhập doanh nghiệp 3

1.2 Khái niệm mua lại doanh nghiệp 3

2 Cơ sở lý luận của sáp nhập, mua lại doanh nghiệp 3

2.1 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về sáp nhập, mua lại doanh nghiệp 3

2.2 Phân biệt giữa sáp nhập và mua lại doanh nghiệp 10

3 Thực trạng sáp nhập, mua lại doanh nghiệp tại Việt Nam 11

3.1 Lý do tăng mạnh hoạt động sáp nhập, mua lại doanh nghiệp 11

3.2 Khó khăn của hoạt động sáp nhập, mua lại doanh nghiệp 17

4 Xu hướng và giải pháp trong thời gian tới 20

5 Phân tích vụ VinaPhone và MobiFone 29

Tài liệu tham khảo 36

1 Khái niệm sáp nhập, mua lại doanh nghiệp:

1.1 Khái niệm sáp nhập doanh nghiệp:

Một hoặc một số công ty cùng loại có thể sáp nhập vào một công ty khác bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập

1.2 Khái niệm mua lại doanh nghiệp:

Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua lại toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại

2 Cơ sở lý luận của sáp nhập, mua lại doanh nghiệp:

2.1 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về sáp nhập, mua lại doanh nghiệp:

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các quy định về sáp nhập và mua lại doanh nghiệp không chỉ gói gọn trong một văn bản luật mà còn bao gồm nhiều quy phạm pháp luật nằm rải rác ở các văn bản luật và dưới luật khác nhau Trong đó, các luật gồm có: Bộ luật Dân

sự 2005, Luật doanh nghiệp 2005, Luật cạnh tranh 2004, Luật đầu tư 2005, Luật chứng khoán 2006, Luật các tổ chức tín dụng 2010 và đi kèm là một hệ thống các văn bản dưới luật khác

- Bộ luật Dân sự 2005:

Với vai trò là luật chung thì bộ luật dân sự chỉ quy định vấn đề sáp nhập đối với pháp nhân chứ không quy định việc mua lại doanh nghiệp và được cụ thể hóa tại Điều 95 Theo đó, một pháp nhân có thể được sáp nhập vào một pháp nhân khác cùng loại theo quy định của điều lệ, theo thỏa thuận giữa các pháp nhân hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.Sau khi sáp nhập, pháp nhân được sáp nhập chấm dứt; các quyền, nghĩa vụ dân sự của pháp nhân được sáp nhập được chuyển giao cho pháp nhân sáp nhập

- Luật Doanh nghiệp 2005:

Luật doanh nghiệp quy định về việc thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động của doanh nghiệp và nhóm công ty Do vậy Luật Doanh nghiệp có nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến sáp nhập, mua lại doanh nghiệp cụ thể như sau:

+ Điều 153 luật doanh nghiệp đã khái niệm hành vi sáp nhập doanh nghiệp

và trình tự thủ tục sáp nhập:

Một hoặc một số công ty cùng loại (sau đây gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (sau đây gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập

Thủ tục sáp nhập công ty được quy định như sau:

 Các công ty liên quan chuẩn bị hợp đồng sáp nhập và dự thảo Điều lệ công ty nhận sáp nhập Hợp đồng sáp nhập phải có các nội dung chủ yếu về tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty nhận sáp nhập; tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty bị sáp nhập; thủ tục và điều kiện sáp nhập; phương án sử dụng lao động; thủ tục, thời hạn và điều kiện chuyển đổi tài sản, chuyển đổi phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty bị sáp nhập thành phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công

ty nhận sáp nhập; thời hạn thực hiện sáp nhập

 Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc các cổ đông của các công ty liên quan thông qua hợp đồng sáp nhập, Điều lệ công ty nhận sáp nhập và tiến hành đăng ký kinh doanh công ty nhận sáp nhập theo quy định của Luật này Trong trường hợp này, hồ sơ đăng ký kinh doanh phải kèm theo hợp đồng sáp nhập Hợp đồng sáp nhập phải được gửi đến tất cả các chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày thông qua

Ngoài ra, luật doanh nghiệp quy định chỉ các doanh nghiệp có cùng loại hình thì mới được tiến hành hoạt động sáp nhập

+ Luật doanh nghiệp chỉ đề cập việc mua lại doanh nghiệp tư nhân thông qua quy định tại điều 145 Luật doanh nghiệp 2005

Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền bán doanh nghiệp của mình cho người khác Người bán, người mua doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định của pháp luật về lao động và người mua doanh nghiệp phải đăng ký kinh doanh lại theo quy định của pháp luật

- Luật cạnh tranh 2004 và nghị định số 116/2005/NĐ-CP:

Luật cạnh tranh điều chỉnh sáp nhập, mua lại doanh nghiệp thông qua quy định về kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh Các hành vi hạn chế cạnh tranh được điều chỉnh bao gồm hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền và tập trung kinh tế Sáp nhập, mua lại doanh nghiệp thuộc hành vi tập trung kinh tế Đ i ề u 1 6 l u ậ t c ạn h t r a n h 2 0 0 4 q u y đ ị n h : Tập trung kinh

tế là hành vi của doanh nghiệp bao gồm: Sáp nhập doanh nghiệp; hợp nhất doanh nghiệp; mua lại doanh nghiệp; liên doanh giữa các doanh nghiệp; các hành vi tập trung kinh tế khác theo quy định của pháp luật Khái niệm sáp nhập và mua lại doanh nghiệp được luật cạnh tranh quy định cụ thể tại điều 17: “Sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập.”

“Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại.” Tuy nhiên không phải trường hợp mua lại doanh nghiệp nào cũng là hành vi tập trung kinh tế vì vậy Điều 35 NĐ 116/2005/NĐ-CP đã nêu ra trường hợp ngoại lệ: “Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm, tổ chức tín dụng mua lại doanh nghiệp khác nhằm mục đích bán lại trong thời hạn dài nhất là một năm không bị coi là tập trung kinh

tế nếu doanh nghiệp mua lại không thực hiện quyền kiểm soát hoặc chi phối doanh nghiệp

bị mua lại, hoặc thực hiện quyền này chỉ trong khuôn khổ bắt buộc để đạt được mục đích bán lại đó.”

Hiện nay, các hoạt động sáp nhập, mua lại doanh nghiệp đang diễn ra ngày một nhiều trên thị trường kinh tế Tuy nhiên, mặc dù số lượng doanh nghiệp đăng ký sáp nhập, mua lại đang có xu hướng tăng nhưng trên thưc tế để thực hiên các thương vụ này thì còn gặp rất nhiều khó khăn nên số lượng thành công không nhiều Một trong những khó khăn đó bắt nguồn từ quy định của luật cạnh tranh Do vậy, để gỡ vướng cho doanh nghiệp trước

các quy định ngăn cản tập trung kinh tế nói chung hay sáp nhập, mua lại nói riêng thì nhóm xin phân tích trường hợp tập trung kinh tế bị cấm và các trường hợp miễn trừ

Đ i ề u 1 8 l u ậ t c ạ n h t r a n h 2 0 0 4 q u y đ ị n h trường hợp tập trung kinh tế bị cấm như sau: “Cấm tập trung kinh tế nếu thị phần kết hợp của các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế chiếm trên 50% trên thị trường liên quan, trừ trường hợp quy định tại Điều 19 của Luật này hoặc trường hợp doanh nghiệp sau khi thực hiện tập trung kinh tế vẫn thuộc loại doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của pháp luật.” Và Đ i ề u 1 9 l u ậ t c ạ n h t r a n h

2 0 0 4 quy định trường hợp miễn trừ đối với tập trung kinh tế bị cấm:

“Tập trung kinh tế bị cấm quy định tại Điều 18 của Luật này có thể được xem xét miễn trừ trong các trường hợp sau đây:

1 Một hoặc nhiều bên tham gia tập trung kinh tế đang trong nguy cơ bị giải thể hoặc lâm vào tình trạng phá sản;

2 Việc tập trung kinh tế có tác dụng mở rộng xuất khẩu hoặc góp phần phát triển kinh tế -

xã hội, tiến bộ kỹ thuật, công nghệ.”

Theo quy định của điều 18 thì tất cả các tập trung kinh tế - trong đó bao gồm sáp nhập và mua lại doanh nghiệp mà thị phần kết hợp của nó chiếm trên 50% trên thị trường liên quan thì bị cấm Thị phần kết hợp là tổng thị phần trên thị trường liên quan của các doanh nghiệp tham gia vào thoả thuận hạn chế cạnh tranh hoặc tập trung kinh tế( điều 3 khoản 6 luật cạnh tranh 2004) Tuy nhiên trường hợp doanh nghiệp sau khi thực hiện tập trung kinh tế vẫn thuộc loại doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của pháp luật thì không bị cấm Vậy doanh nghiệp nhỏ và vừa là như thế nào?

Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh

nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau:

Quy mô

Khu vực

Doanh nghiệp siêu nhỏ

Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa

20 tỷ đồng trở xuống

từ trên 10 người đến

200 người

từ trên 20 tỷ đồng đến 100

tỷ đồng

từ trên 200 người đến

300 người

II Công nghiệp và xây

dựng

10 người trở xuống

20 tỷ đồng trở xuống

từ trên 10 người đến

200 người

từ trên 20 tỷ đồng đến 100

tỷ đồng

từ trên 200 người đến

300 người

III Thương mại và

dịch vụ

10 người trở xuống

10 tỷ đồng trở xuống

từ trên 10 người đến

50 người

từ trên 10 tỷ đồng đến 50

tỷ đồng

từ trên 50 người đến

100 người

( Điều 3 khoản 1 nghị định số 56/ 2009 NĐ-CP về trợ giúp phát triển doanh nghiệp

vừa và nhỏ) Ngoài ra có những trường hợp thuộc hành vi tập trung kinh tế nhưng được miễn trừ bao gồm:

“Một hoặc nhiều bên tham gia tập trung kinh tế đang trong nguy cơ bị giải thể hoặc lâm vào tình trạng phá sản”

Điều kiện để xem xét cho phép doanh nghiệp được hưởng miễn trừ trong trường hợp này

đó là một hoặc nhiều bên tham gia vào giao dịch mua bán, sáp nhập doanh nghiệp phải đang trong nguy cơ bị giải thể hoặc lâm vào tình trạng phá sản Vấn đề đặt ra là thế nào là nguy cơ bị giải thể hoặc lâm vào tình trạng phá sản? Nguy cơ bị giải thể được giải thích tại điều 36 khoản 1 nghị định 116/2005/NĐ-CP: “Doanh nghiệp đang trong nguy cơ bị giải thể là doanh nghiệp thuộc trường hợp giải thể theo quy định của pháp luật hoặc theo

điều lệ của doanh nghiệp nhưng chưa tiến hành thủ tục giải thể hoặc đang tiến hành thủ tục giải thể nhưng chưa có quyết định giải thể của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.” Các trường hợp giải thể được quy định tại điều 157 luật doanh nghiệp

- Công ty không còn đủ số lượng thành viên tối thiểu theo quy định của Luật doanh nghiệp 2005 trong thời hạn sáu tháng liên tục

- Bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

Điều kiện để doanh nghiệp giải thể là chỉ khi doanh nghiệp bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác

Còn lâm vào tình trạng phá sản được khái niệm như sau: “Doanh nghiệp, hợp tác xã không có khả năng thanh toán được các khoản nợ đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu thì coi là lâm vào tình trạng phá sản”(điều 3 luật phá sản 2004) Vậy chỉ cần chủ nợ yêu cầu trả nợ

mà không thanh toán được coi như doanh nghiệp đã lâm vào tình trạng phá sản Xét dưới góc độ kinh tế điều này rất dễ xảy ra

Từ trường hợp miễn trừ thứ nhất đặt cho chúng ta một vấn đề rằng trên thực tế liệu có trường hợp các doanh nghiệp thuộc trường hợp sáp nhập hay mua lại mà có thị phần kết hợp trên 50% nhưng họ cố ý cho một bên trở nên “đang trong nguy cơ bị giải thể hoặc lâm vào tình trạng phá sản” không? Về nguyên tắc các nhà làm luật chỉ dự liệu trường hợp này xảy ra đối với các doanh nghiệp do vô ý Tức là có “một hoặc một số bên” “lỡ” rơi vào tình trạng đó thì bây giờ họ tiến hành sáp nhập hay mua lại mà thị phần kết hợp

có hơn ngưỡng 50% thì chẳng lẽ lại chế tài họ Nếu có trường hợp cố ý để được hưởng miễn trừ thì mục đích ổn định kinh tế của các nhà làm luật mất một phần tác dụng và ảnh hưởng đến các đối thủ cạnh tranh trên thị trường liên quan

Thứ hai, việc tập trung kinh tế có tác dụng mở rộng xuất khẩu hoặc góp phần phát triển kinh tế - xã hội, tiến bộ kỹ thuật, công nghệ

Trong trường hợp này thì nhà làm luật lại miễn trừ cho các doanh nghiệp tập trung kinh tế

có tác dụng tốt cho nền kinh tế nước nhà.Tuy nhiên với quy định như trên thì phải hiểu như thế nào cho đúng đây? Liệu có phải là doanh nghiệp xuất khẩu sau khi tập sáp nhập, mua lại có kim ngạch lớn hơn các doanh nghiệp trước khi sáp nhập, mua lại? Hay doanh nghiệp này xuất khẩu hàng sang một thị trường mới mà từ trước tới nay chưa doanh nghiệp nào trong lĩnh vực đó xuất khẩu đến được, Còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội, tiến bộ kỹ thuật, công nghệ thì quả thật là một khái niệm mơ hồ, mang tầm vĩ mô Từ

đó dẫn đến hai kết quả là dễ dãi trong việc cho hưởng miễn trừ hoặc không cho hưởng miễn trừ mặc dù có thể giao dịch mua bán sáp nhập có nhiều lợi ích đối với nền kinh tế hơn là những tác hại mà chúng mang lại Nói cho cùng thì quyết định cuối cùng vẫn thuộc

cơ quan quản lý cạnh tranh bởi vì cho dù doanh nghiệp cho rằng việc tập trung có tác dụng như trên nhưng cơ quan cạnh tranh không đồng ý thì doanh nghiệp vẫn phải tuân theo phán quyết

Luật Đầu tư 2005 và nghị định số 108/2006/NĐ-CP:

Luật đầu tư 2005 quy định đầu tư để thực hiện sáp nhập, mua lại doanh nghiệp là một trong số các hình thức đầu tư trực tiếp( Điều 21 khoản 6 luật đầu tư 2005) và nhà đầu tư được quyền sáp nhập, mua lại công ty, chi nhánh( Điều 25 khoản 2 luật đầu tư).Tỷ lệ góp vốn, mua cổ phần cửa nhà đầu tư nước ngoài đối với một số lĩnh vực ngành nghề do Chính phủ quy định Ngoài ra, nhà đầu tư nước ngoài khi góp vốn, mua cổ phần phải thực hiện đúng các quy định của các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên về tỷ lệ góp vốn, hình thức đầu tư và lộ trình mở cửa thị trường Đối với những 'ngành nghề kinh doanh có điều kiện thì nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện đầu tư như nhà đầu tư trong nước trong trường hợp các nhà đầu tư Việt Nam sở hữu từ 51% vốn điều lệ của doanh nghiệp trở lên (Điều 29 Khoản 4 luật đầu tư 2005)

Nghị định số 108/2006/NĐ-CP quy định về Thủ tục đầu tư trực tiếp theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, sáp nhập, mua lại doanh nghiệp ở điều 56 Tuy nhiên, nhà

đầu tư nước ngoài lần đầu đầu tư vào Việt Nam phải có dự án đầu tư và thực hiện thủ tục đầu tư để được cấp Giấy chứng nhận đầu tư; Giấy chứng nhận đầu tư đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho tổ chức kinh tế được thành lập để thực hiện dự án đầu tư

Luật Chứng khoán 2006

Luật Chứng khoán cũng có các điều khoản liên quan đến việc chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ phải được sự chấp thuận của ủy ban Chứng khoán Nhà nước.(Điều 69 luật chứng khoán 2006)

Luật các Tổ chức tín dụng 2010 và thông tư số 04/2010/TT-NHNN:

Luật các tổ chức tín dụng điều chỉnh việc sáp nhập, mua lại doanh một cách chung chung, chỉ đề cập rải rác trong các điều luật liên quan đến tổ chức lại các tổ chức lại các tổ chức tín dụng Còn thông tư số 04/2010/TT-NHNN thì quy định chi tiết việc sáp nhập, mua lại các tổ chức lại các tổ chức tín dụng

2.2 Phân biệt giữa sáp nhập và mua lại doanh nghiệp:

Để phân biệt giữa hai hành vi sáp nhập và mua lại doanh nghiệp nhóm xin đưa ra hai khía cạnh sau:

- Thứ nhất về khía cạnh pháp lý thì sáp nhập khác với mua lại doanh nghiệp ở chỗ mua lại doanh nghiệp là hình thức tập trung kinh tế bằng biện pháp thiết lập quan hệ

sở hữu giữa doanh nghiệp mua lại và doanh nghiệp bị mua lại Việc mua lại không phải là quá trình thống nhất về tổ chức giữa hai doanh nghiệp nói trên Sau khi mua lại, doanh nghiệp nắm quyền sở hữu có thể thực hiện việc sáp nhập hoặc không Nếu thực hiện việc sáp nhập thì sự thống nhất về tổ chức là kết quả của hoạt động sáp nhập và việc mua lại chỉ là tiền đề để có được quyết định sáp nhập Khi các doanh nghiệp tham gia đang hoạt động trên cùng thị trường liên quan thì việc mua lại đã làm cho quan hệ cạnh tranh giữa họ không còn tồn tại

- Thứ hai về khía cạnh kinh tế thuật ngữ tài chính Investopedia, sáp nhập xảy ra khi hai công ty (thường là các công ty có cùng quy mô) đồng ý tiến tới thành lập một công ty mới mà không duy trì sở hữu và hoạt động của các công ty thành phần

Chứng khoán của các công ty thành phần sẽ bị xoá bỏ và công ty mới sẽ phát hành chứng khoán thay thế Mua lại là hoạt động thông qua đó các công ty tìm kiếm lợi nhuận kinh tế nhờ quy mô, hiệu quả và khả năng chiếm lĩnh thị trường Khác với sáp nhập, các công ty thâu tóm sẽ mua công ty mục tiêu, không có sự thay đổi về chứng khoán hoặc sự hợp nhất thành công ty mới

Tuy nhiên, trong thực tế sự phân biệt giữa sáp nhập và mua lại chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà làm luật, các chuyên viên thuế, các kế toán viên nhưng nó lại ít quan trọng đối với các nhà kinh tế nói riêng và cho cả nền kinh tế nói chung, bởi lẽ người ta quan trọng cái bản chất của nó, do đó, họ thường không dùng cụm từ sáp nhập và mua lại một cách tách biệt mà thay vào đó là sử dụng một cụm đi đôi

3 Thực trạng

3.1 Hoạt động sáp nhập, mua lại trong thời gian gần đây

Trong cuộc chạy đua kinh tế thị trường hiện nay, hoạt động kinh doanh đã vốn phức tạp nay lại phải đối đầu với nhiều thách thức lớn Thương trường là chiến trường, thất bại của người này có khi là cơ hội thành công của người khác Để doanh nghiệp có được chỗ đứng vững chắc các thương nhân phải hóa thân thành “hiệp sĩ” với đầy đủ những vũ khí sắc bén mới có thể tồn tại trên chiến trường này Đặc biệt là trong điều kiện thị trường luôn luôn biến động không ngừng và nguồn lực của doanh nghiệp lại có hạn thì

“sáp nhập” là loại vũ khí không thể nào thiếu trong các cuộc chiến trên thương trường của các nhà kinh doanh Sáp nhập đã tạo ra được sức mạnh lớn hơn, vững chắc hơn, nguồn lực dồi dào hơn cho nhiều doanh nghiệp, từ đó đem lại lợi ích nhiều hơn cho tất cả các bên tham gia, đồng thời tránh được nguy cơ phá sản nếu điều đó đang đe dọa sự tồn tại của doanh nghiệp Khủng hoảng kinh tế toàn cầu buộc doanh nghiệp phải tìm cách tự tồn tại, tự khẳng định vị thế của mình, chỗ đứng trên thương trường đó Cùng với đó là xu hướng toàn cầu hóa ngày một tăng đã tạo ra một bối cảnh mới cho thị trường sáp nhập doanh nghiệp càng trở nên nóng hơn bao giờ hết Quy luật trong kinh doanh rất dễ hiểu và đơn giản: “phát triển hay là chết” Các công ty đang phát triển sẽ lấy đi thị phần từ các đối thủ cạnh tranh, tạo ra lợi nhuận kinh tế và mang lại thu nhập cho các cổ đông Ngược lại, những công ty không phát triển thường bị phá sản “Sáp nhập” đóng một vai trò quan

trọng đối với cả hai chiều của quy luật này, thúc đẩy các công ty mạnh phát triển nhanh hơn và chắc chắn các công ty yếu kém sẽ nhanh chóng bị loại khỏi cuộc chơi Vì thế, không có gì đáng ngạc nhiên khi các thương vụ “sáp nhập” càng trở nên sôi động sau thời kinh tế suy thoái Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển đó vẫn tồn tại rất nhiều những khó khăn, bất cập về nhiều mặt khiến cho hoạt động này chưa phát triển thực sự, chưa phát huy được hết những lợi ích của nó đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam.”

Hãy cùng nhìn lại hoạt động sáp nhập, mua lại trong thời gian qua

Theo nguồn tin từ Stoxplus 2008 – 2010, và dự đoán năm 2011(E) do tác giả Trần Hải Yến tổng hợp thì hoạt động sáp nhập, mua lại tại Việt Nam năm 2011 vẫn tiếp tục diễn ra một cách mạnh mẽ, dù kinh tế toàn cầu và các vấn đề kinh tế vĩ mô trong nước hiện tại còn nhiều bất ổn

Nguồn: Stoxplus 2008 – 2010, và dự đoán năm 2011(E) do tác giả tổng hợp

Số vụ sáp nhập, mua lại doanh nghiệp tại Việt Nam gia tăng mạnh từ 146 vụ năm

2008 lên tới con số 295 vào năm 2009 với tổng giá trị đạt trên 1,14 tỷ USD Năm 2010, con số này là 345 và tổng giá trị giao dịch đạt 1,75 tỉ USD Năm 2011, tuy không có sự tăng mạnh về số lượng các giao dịch sáp nhập, mua lại nhưng giá trị giao dịch thì ghi nhận sự tăng vọt so với năm 2010 đạt gần 4 tỷ USD Hãy cùng nhìn lại một năm với các thương vụ sáp nhập, mua lại nổi bật

Dẫn đầu các ngành với số lượng và giá trị giao dịch lớn là ngành dịch vụ tài chính Không quá ngạc nhiên với số liệu thống kê này nếu chúng ta nhìn vào số lượng, bản chất của ngành ngân hàng tại Việt Nam thời gian qua Cùng với việc quy định các ngân hàng phải tăng vốn điều lệ tối thiểu lên 3.000 tỉ đồng theo Nghị định 141/2006/NĐ-CP về ban hành danh mục mức vốn pháp định của các tổ chức tín dụng và việc các ngân hàng phải đối mặt với cạnh tranh hơn sẽ buộc các ngân hàng nhỏ tìm kiếm các nhà đầu tư nước ngoài để đảm bảo đủ vốn và vừa tiếp cận được công nghệ và kinh nghiệm

Sau khi bùng nổ việc thành lập các ngân hàng ở Việt Nam lên đến con số 42 ngân hàng thương mại cổ phần thì nay chính là thời điểm để thị trường ngành ngân hàng Việt Nam cơ cấu lại và có những điều chỉnh hợp lý để hoạt động ổn định, an toàn và phát triển hơn Thương vụ sáp nhập, mua lại lớn nhất trong lĩnh vực NH từ trước đến nay phải nói đến Tổng Công ty Bưu chính Việt Nam (VNPOST) góp vốn vào ngân hàng thương mại

cổ phần Liên Việt (LienVietBank) với việc sáp nhập Công ty Dịch vụ Tiết kiệm Bưu điện (VPSC) và LienVietBank Hai đơn vị này đã hoàn tất việc sáp nhập, với tên gọi mới là ngân hàng thương mại cổ phần Bưu điện Liên Việt (LPB) VPSC có tổng số vốn góp 997

tỷ đồng, tương đương 14,99% vốn điều lệ NH, trong đó 360 tỷ đồng là giá trị của chính VPSC, phần còn lại sẽ được VNPOST góp nhiều lần bằng tiền mặt Thương vụ đặc biệt này đã cho ra đời mô hình NH bưu điện đầu tiên tại Việt Nam, kết hợp giữa NHTM truyền thống với dịch vụ tiết kiệm bưu điện Nhờ việc kết hợp với VPSC, vốn điều lệ của LPB tăng từ 5.650 tỷ đồng lên 6.010 tỷ đồng, địa bàn hoạt động của LPB được mở rộng

so với trước khi sáp nhập, bởi LPB được sử dụng hơn 10.000 điểm giao dịch trên toàn quốc mà VPSC đã triển khai trước đó Ấy là chưa kể, số lượng khách hàng của LPB cũng

sẽ tăng mạnh

Đứng thứ hai sau ngành tài chính là ngành sản xuất kinh doanh hàng tiêu dùng do kinh tế Việt Nam tăng trưởng tốt và nhu cầu tiêu thụ hàng hóa của người tiêu dùng trong nước tăng nhanh, và ngày càng có nhiều người gia nhập vào nhóm trung lưu Năm 2011, giá trị các thương vụ sáp nhập, mua lại ước đạt gần 4 tỷ USD thì trong đó hơn 1 tỷ USD thuộc lĩnh vực hàng tiêu dùng

Đứng thứ ba là các hoạt động sáp nhập trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng Bởi, hiện nay, nướ ta có nhu cầu về vốn đầu tư là rất lớn cho các dự án điện, cầu và đường giao thông, cảng để duy trì tăng trưởng kinh tế và Chính phủ có chính sách thu hút các nguồn vốn để phát triển cơ sở hạ tầng

Tiếp sau đó là hoạt động sáp nhập, mua lại trong lĩnh vực bất động sản, bán lẻ và giáo dục cũng không kém phần sôi nổi

Vậy, quốc gia nào chiếm ưu thế trong các thương vụ mua bán sáp nhập ở Việt Nam?

Trong báo cáo về thị trường mua bán sáp nhập tại Việt Nam, PricewaterhouseCoopers cho rằng nhiều doanh nghiệp nước ngoài đang rất quan tâm đến

cơ hội đầu tư vào thị trường Việt Nam, và mua bán sáp nhập là một trong các kênh họ nhắm đến để nhanh chóng tiếp cận thị trường PricewaterhouseCoopers cho biết đầu tư của các công ty nước ngoài vào Việt Nam thông qua sáp nhập sẽ diễn ra trong nhiều lĩnh vực, nhưng sản xuất là một trong những ngành tập trung nhiều các hoạt động mua bán sáp nhập do kinh tế Việt Nam tăng trưởng tốt

Theo số liệu thông kê được, Nhật Bản là quốc gia dẫn đầu trong việc tham gia vào các thương vụ sáp nhập, mua lại tại Việt Nam Điển hình là thương vụ Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) bán cho Tập đoàn tài chính Mizuho của Nhật Bản 15% vốn tính trên số cổ phiếu đã phát hành và đang lưu hành Khoản đầu tư này tương đương 567,3 triệu USD, bằng 11.800 tỷ đồng Với 14 thương vụ sáp nhập, mua lại trong năm 2011, Nhật Bản là nhà đầu tư nước ngoài quan trọng trong các giao dịch sáp nhập, mua lại tại Việt Nam

Tiếp theo là Mỹ với các thương vụ tiêu biểu như KKR – một trong những công ty đầu tư vốn cổ phần lớn nhất thế giới – đã bỏ ra 159 triệu USD để mua 10% cổ phần của công ty cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer), hay Công ty quản lý quỹ của

Mỹ Mount Kellett Capital Management LP đã mua lại 20% cổ phần (tương đương 100 triệu USD) tại Masan Resources – công ty thành viên của Masan Group- công ty đang sở

hữu 100% quyền khai thác mỏ vonfram Núi Pháo nằm ở tỉnh Thái Nguyên phía Bắc Hà Nội

Singapore với 16 giao dịch trong năm 2011 cùng chiếm một tỷ lệ lớn về giá trị các giao dịch sáp nhập, mua lại, hầu hết là thông qua các công ty đầu tư vốn cổ phần

Như các chuyên gia nhận định, các doanh nghiệp Việt Nam còn mất nhiều thời gian nữa mới trở thành những bên mua dẫn đầu về mặt giá trị giao dịch trong các thương

vụ mua bán sáp nhập Đặc biệt, năm 2011 không có các trường hợp các công ty Việt Nam đầu tư hay mua bán cổ phần của các công ty nước ngoài (outbound deals)

Vậy nguyên nhân do đâu?

Thứ nhất, nhu cầu về vốn, công nghệ và năng lực quản lý

Vốn và công nghệ là điều cần thiết phải có để nước ta có thể hiện thực hóa định hướng phát triển trong tương lai Tuy nhiên, điều cần thiết đó lại là một mối lo ngại của Việt Nam Bởi, nước ta vốn là một nước nông nghiệp còn nghèo và lạc hậu, việc thiếu vốn là điều khó tránh khỏi, còn việc tiếp cận công nghệ lại càng khó khăn hơn Bên cạnh

đó, năng lực quản trị của các doanh nghiệp trong nước chưa cao Do đó, Việt Nam rất cần hợp tác với đối tác bên ngoài để gia tăng tiềm lực kinh doanh của mình, và chứng tỏ tiềm năng lớn về thị trường sáp nhập, mua lại công ty Việt Nam

Thứ hai, doanh nghiệp muốn hợp lực để cùng phát triển thay vì cạnh tranh với nhau

Trong một phân khúc thị trường mà số lượng doanh nghiệp tham gia quá nhiều sẽ gây áp lực cạnh tranh gay gắt, gây bất lợi cho tất cả các bên Cùng với sự phát triển của các tư tưởng kinh doanh theo thuyết “Lý thuyết trò chơi” (Game theory), các doanh nghiệp dần dần có sự thay đổi nhận thức trong chiến lược kinh doanh của mình Kinh doanh không còn có nghĩa là “kẻ thắng, người thua” như trước đây mà dần tiến đến tư tưởng “tất cả cùng thắng” Giả định như thị trường là một chiếc bánh, các doanh nghiệp cùng tranh nhau một chiếc bánh thì tất yếu phần được của người này là phần mất của người khác (tổng bằng không – Zero-Sum-Game) Đây là tư tưởng kinh doanh đã lạc hậu, việc cạnh tranh gay gắt với nhau sẽ gây thiệt hại cho tất cả các bên Thay vì vậy, nếu

có sự hợp tác với nhau, các bên có thể hợp lại để tạo ra một “chiếc bánh phúc lợi” to hơn cho tất cả theo nguyên tắc đôi bên cùng có lợi (tổng không bằng không – Non-Zero-Sum-Game) Do đó, xu hướng hiện nay là các doanh nghiệp tiến đến sáp nhập với nhau, hoặc một doanh nghiệp đi mua lại đối thủ cạnh tranh của nó để giảm số lượng “người chơi” trong thị trường, từ đó giảm sức ép cạnh tranh

Thứ ba, nâng cao hiệu quả hoạt động

Thông qua hoạt động sáp nhập, mua lại, các công ty có thể tăng cường tính hiệu quả kinh tế nhờ quy mô, khi thị phần tăng lên, giảm chi phí cố định (nhà xưởng, máy móc, trang thiết bị, chi phí nhân công, hệ thống phân phối) Các công ty còn có thể bổ sung cho nhau về nguồn lực (đầu vào), bí quyết công nghệ, thương hiệu, thông tin, cơ sở khách hàng Ngoài ra, có trường hợp công ty thực hiện việc mua bán sáp nhập với một công ty thua lỗ nhằm mục đích trốn thuế cho phần lợi nhuận của bản thân, hay thực hiện sáp nhập nhằm đạt được thị phần khống chế nhằm áp đặt giá cho thị trường Tuy nhiên, theo quy định ở Việt Nam, nhằm tránh việc lợi dụng sáp nhập để tạo ra những doanh nghiệp độc quyền, áp đặt giá cho thị trường, gây thiệt hại cho người tiêu dùng, luật quy định hoạt động sáp nhập, mua lại không được tạo ra pháp nhân nắm từ 50% thị phần trở lên, đồng thời nếu sáp nhập, mua lại tạo ra pháp nhân nắm giữ từ 30% thị phần thì đại diện hợp pháp của doanh nghiệp phải xin phép cơ quan quản lý cạnh tranh

Thứ tư, mở rộng thị trường kinh doanh

“Thị trường” ở đây mang nghĩa rộng, nó bao gồm cả về địa điểm địa lý, sản phẩm dịch vụ kinh doanh và lĩnh vực hoạt động Một công ty đi mua lại công ty khác có thể nhằm mục đích mở rộng thị trường về mặt địa lý, như: một doanh nghiệp đang kinh doanh ở TP Hồ Chí Minh mua lại một doanh nghiệp khác ở TP Cần Thơ để mở rộng phạm vi kinh doanh đến Cần Thơ Ngoài ra, một doanh nghiệp còn có thể mua lại một doanh nghiệp kinh doanh ở một lĩnh vực khác để đa dạng hóa hoạt động kinh doanh của mình

Thứ năm, giảm được chi phí gia nhập thị trường

Ở những thị trường có sự điều tiết mạnh của Chính phủ, việc gia nhập thị trường đòi hỏi phải đáp ứng nhiều điều kiện khắt khe và/ hoặc chi phí để tạo dựng một doanh nghiệp từ ban đầu cao, nhà đầu tư có thể xem xét đến việc mua một doanh nghiệp khác đã

có mặt trên thị trường để giảm thiểu chi phí và rủi ro

Thứ sáu, thực hiện chiến lược liên kết để tạo ra chuỗi giá trị thống nhất

Nhiều công ty thực hiện sáp nhập, mua lại nhằm mục đích tạo nên một chuỗi giá trị thống nhất, giúp cho việc kinh doanh hiệu quả hơn Điều này được thấy rõ qua các vụ sáp nhập theo kiểu sáp nhập tiến hoặc sáp nhập lùi

Thứ bảy, tái cấu trúc doanh nghiệp

Ngoài ra, các doanh nghiệp còn tìm đến hoạt động sáp nhập, mua lại như là một cách để “tái cấu trúc” doanh nghiệp, giúp cho nó vượt qua giai đoạn khó khăn hiện tại, để không phải dẫn đến phá sản Việc “tái cấu trúc” được thực hiện thông qua sự hỗ trợ của đối tác về: vốn, công nghệ, kinh nghiệm

Ngoài những lý do nêu trên thì nhiều ý kiến cho rằng, hoạt động sáp nhập, mua lại tại Việt Nam phát triển mạnh trong nhiều lĩnh vực như viễn thông, bất động sản và bán lẻ

VN là một trong những nước có chỉ số bán lẻ đứng đầu thế giới Tuy nhiên phần lớn doanh nghiệp vẫn hoạt động nhỏ lẻ, chưa hiện đại và chuyên nghiệp Khi các nhà bán lẻ nước ngoài vào thị trường VN thì chuyện mua bán sáp nhập là tất yếu Đối với thị trường địa ốc cũng vậy Tình hình kinh tế khó khăn khiến khá nhiều dự án bất động sản trong tình trạng ngưng trệ Các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản trong nước phải tìm kiếm nguồn lực từ bên ngoài để tiếp tục hợp tác triển khai hoặc bán đứt dự án cắt lỗ Đây là những điều kiện cho giao dịch sáp nhập, mua lại trong bất động sản tăng lên Tương tự đối với lĩnh vực viễn thông, khi đầu tư vào mạng 3G, các doanh nghiệp viễn thông trong nước phải đầu tư rất lớn về công nghệ và nhân lực Vì vậy sự hợp tác với các nhà đầu tư

có tiềm lực tài chính cũng như về công nghệ sẽ giúp các mạng di động VN nhanh chóng triển khai và đưa mạng 3G vào kinh doanh

3.2 Khó khăn của hoạt động sáp nhập, mua lại

Nói đi thì cũng phải nói lại, ta không hề phủ nhận những kết quả mà hoạt động sáp nhập, mua lại đã mang lại, nhưng ta phải thừa nhận rằng chính hoạt động này cũng gây ra không ít khó khăn cho nhiều công ty Theo đánh giá, tỷ lệ thất bại của sáp nhập, mua lại

là khá cao Mặc dù, chưa có con số thống kê chính xác về tỷ lệ thất bại và thành công của các vụ sáp nhập, mua lại tại Việt Nam nhưng ông Nguyễn Anh Tuấn nhận định một thực

tế đặt ra hiện nay là các doanh nghiệp Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn khi tiến hành hoạt động sáp nhập, mua lại bởi hạn chế về kinh nghiệm cũng như thiếu cơ sở pháp lý Điều này, phần nào làm cản trở doanh nghiệp khi tiến hành sáp nhập, mua lại, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư kinh doanh

Thất bại do đâu?

Trong hầu hết những vụ sáp nhập, mua lại gặp thất bại, phía mua lại là một công ty lớn nằm dưới sự điều hành của các nhà quản lý chuyên nghiệp và sự giám sát của hội đồng quản trị Các công ty mục tiêu của họ được nhà phân tích theo sát, được các cố vấn xem xét kỹ và được các cổ đông - mà trong số này có nhiều tổ chức đầu tư chuyên nghiệp

- thông qua Tuy nhiên, tất cả bọn họ vẫn không thể ngăn chặn được kết cục xấu như trong trường hợp của Time Warner, eBay hay Daimler

Lý do thứ nhất đó là yếu tố tâm lý Trong nhiều vụ sáp nhập, các nhà quản lý đổ ra những khoản tiền lớn vào vụ đánh cược giống như một tay chơi bạc ở Las Vegas đang tuyệt vọng và muốn giành một vụ thắng bạc lớn khi thấy túi tiền của mình đang teo dần

Và kết quả của nỗi sợ hãi hoặc tuyệt vọng thường là những thỏa thuận tồi tệ Nỗi sợ hãi hoặc tuyệt vọng đó có thể xuất phát từ việc một công ty đối thủ nào đó đang tạo ra một thị trường mới hoặc xâm nhập vào một thị trường đang tồn tại, khiến những công ty đang ở trong thị trường đó phải phản ứng lại có rất nhiều những thỏa thuận đáng buồn là kết quả của những thay đổi có tính chất cách mạng về công nghệ và quy định luật pháp đã gây ra những mối lo ngại, đẩy các nhà quản lý vào những quyết định tồi Tính cao ngạo, lòng ghen tị và tham vọng không bị kiềm chế cũng là những yếu tố dẫn tới những quyết định thiếu sáng suốt Tâm lý đóng một vai trò lớn trong lĩnh vực mua bán và sáp nhập

Ví dụ :