Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hoá học phần kim loại và phi kim cho học viên lớn tuổi tại các trung tâm giáo dục thường xuyên

Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hoá học phần kim loại và phi kim cho học viên lớn tuổi tại các trung tâm giáo dục thường xuyên

bộ giáo dục và đào tạo

trường đại học sư phạm hμ nội

- -

Nguyễn Thị Kim Thành

Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hóa học phần kim loại và phi kim

cho học viên lớn tuổi tại các trung tâm giáo dục thường xuyên

Chuyên ngành : Lý luận và Phương pháp giảng dạy Hóa học Mã số : 62.14.10.03

Tóm tắt luận án tiến sĩ giáo dục học

Hμ Nội – 2008

Luận án được hoàn thành tại Bộ môn Phương pháp dạy học hóa học

Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS TS Đặng Thị Oanh

2 PGS TS Trần Quốc Đắc

Phản biện 1: TS Lê Văn Năm

Trường Đại học Vinh

Phản biện 2: PGS TS Đặng Quốc Bảo

Học viện Quản lí Giáo dục

Phản biện 3: TS Đoàn Việt Nga

Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp nhà nước Họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Vào hồi 8 giờ 30 ngày 16 tháng 8 năm 2008

Có thể tìm hiểu luận án tại : Thư viện Quốc Gia

Và Thư viện trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Các công trình khoa học

có liên quan đến luận án đ∙ được công bố

1 Đặng Thị Oanh, Nguyễn Thị Kim Thành (2003), “Sử dụng phần

mềm thí nghiệm hóa học để tích cực hóa hoạt động nhận thức của học viên

lớn tuổi ở các trung tâm giáo dục thường xuyên”, Kỷ yếu hội thảo khoa

trong dạy học và nghiên cứu hóa học, tr 89-97

2 Nguyễn Thị Kim Thành, Ngô Quang Sơn (2003), “Xu thế nghiên

cứu và thiết kế sử dụng thiết bị dạy học mới có ứng dụng công nghệ thông

tin và truyền thông”, Tạp chí Giáo dục, (số 52), tr 6-8

3 Nguyễn Thị Kim Thành (2004), “Multimeđia với dạy học tích cực”,

Kỷ yếu hội thảo khoa học Đổi mới phương pháp dạy học với sự tham gia của thiết bị kỹ thuật, Đại học Huế, tr 63-68

4 TS Ngô Quang Sơn, Ths Nguyễn Thị Kim Thành (2005) “Hướng

dẫn sử dụng hiệu quả máy chiếu đa năng”, Tạp chí Thiết bị giáo dục, (số 4),

tr 17-18

5 Nguyễn Xuân Trường, Nguyễn Thị Kim Thành (2006), “Những

điểm mới và khó của sách giáo khoa lớp 10 mới”, Tạp chí Giáo dục, số

(145), tr 37-38

6 Đặng Thị Oanh- Nguyễn Thị Kim Thành (2006), “Nguyên tắc xây

dựng và việc sử dụng thư viện tư liệu hỗ trợ quá trình dạy học hóa học”,

Tạp chí Giáo dục, (số 148), tr 34-35

7 Nguyễn Thị Kim Thành, Đặng Thị Oanh (2006), “ Thiết kế và sử

dụng mô đun tra cứu bổ trợ kiến thức cho học viên lớn tuổi khi tự học bài

Clo”, Kỷ yếu hội thảo Nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và đào

tạo giáo viên hóa học trong giai đoạn mớí, tr 228-235

8 Nguyễn Thị Kim Thành (2007), “ Improving the Quality of

Teaching Chemistry for the Adults at the Continuing Education Centers (CECs) in Vietnam by Applying Information and Communication Technologies (ICTs)”, 12thAsian Chemical Congress (12ACC), Kuala

CHEMICAL EDUCATION (ICE).

9 Trần Quốc Đắc, Nguyễn Thị Kim Thành (2007), “ Thực hiện một số

thí nghiệm hóa học đơn giản gắn với hiện tượng tự nhiên”, Tạp chí Khoa

học ĐHSP, (số 6), tr 104-109

24

4 Kết quả

- Soạn thảo 01 tài liệu tra cứu, 09 tài liệu TH có hướng dẫn và

09 giáo án dạy TH cho HV ở các trung tâm GDTX

- Xây dựng một Website học tập Trong đó nêu tóm tắt nội

dung những kiến thức, giáo án điện tử, kèm theo hình chụp hay hình

vẽ minh hoạ, phim video

- Đề ra phương pháp bồi dưỡng khả năng TH CHD ở trên lớp và

ở nhà cho HV lớn tuổi phù hợp với tình hình và trình độ HV hiện nay

- Hướng dẫn HV tự làm 3 thí nghiệm, cải tiến 2 thí nghiệm đơn

giản dễ thực hiện nhưng vẫn đảm bảo tính khoa học-sư phạm phục vụ

cho việc học tập phần kim loại và phi kim

5 Tổ chức thực nghiệm hình thức dạy học mới ở các trung

tâm GDTX (dạy TH có hướng dẫn) đạt kết quả khả quan

6 Ba biện pháp trên không chỉ áp dụng cho các bài dạy học về

đơn chất mà còn áp dụng cho việc dạy học các bài về hợp chất hóa

học, các bài hữu cơ ở khối THPT ở mức độ cao hơn, các biện pháp

này có thể áp dụng vào việc dạy học cho sinh viên ở các trường đại

học, cao đẳng thông qua các tài liệu TH CHD hoặc qua Website

Kiến nghị : Qua triển khai đề tài luận án, chúng tôi kiến nghị một số

điều sau :

1 Việc cải tiến PPDH đang là một vấn đề nóng bỏng của ngành

Giáo dục- Đào tạo Hơn nữa đây lại là PPDH hóa học cho HV trong

ngành GDTX một lĩnh vực còn mới mẻ và ít người nghiên cứu Để

thực hiện tốt các biện pháp trên, cần phải có sự kết hợp với các biện

pháp khác và các bộ môn khác Tăng cường trang bị tối thiểu cho các

phòng thí nghiệm ở các trung tâm GDTX phù hợp với PPDH mới Có

như vậy mới tạo được sức mạnh tổng hợp để góp phần đẩy nhanh sự

phát triển của ngành học GDTX trong thời gian tới.iến

2 Dựa vào SGK và chương trình dạy học hoá học ở bậc học

THPT, cần biên soạn các tài liệu TH có hướng dẫn phù hợp với trình

độ và đặc diểm của HV tại các trung tâm GDTX

3 Trong công tác đào tạo GV quan tâm đến nội dung rèn luyện

khả năng TH, tự làm và sử dụng có hiệu quả PTDH

1

Mở đầu

1.Tính cấp thiết của đề tài :

Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, khối lượng tri thức của nhân loại tăng lên không ngừng, vì vậy quan niệm học tập trước

đây được thay bằng "học tập suốt đời" và "xã hội học tập"

Để đáp ứng yêu cầu Việt Nam gia nhập WTO và theo Nghị quyết Đại hội X - Đảng Cộng sản Việt Nam đã định hướng phát triển

về giáo dục- đào tạo từ năm 2006 đến năm 2010 :“ Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, tăng cường cơ sở vật chất của nhà trường, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh”

Phương thức đào tạo không chính qui tại các trung tâm GDTX cho phép mọi người đều có cơ hội học tập suốt đời theo ý nguyện, sở trường của bản thân, đặc biệt là nhu cầu nâng cao học vấn trung học phổ thông (THPT)

Chất lượng dạy học tại các trung tâm GDTX ở Việt Nam còn rất hạn chế và đang trở thành bất cập so với yêu cầu trong giai đoạn mới Với mong muốn góp phần vào công cuộc đổi mới PPDH, nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học trong ngành học GDTX chúng tôi lựa chọn đề tài :

Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hóa học phần kim loại và phi kim cho học viên lớn tuổi tại các trung tâm Giáo dục thường xuyên

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu xây dựng một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học phần kim loại và phi kim cho HV lớn tuổi tại các trung tâm GDTX

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu là quá trình dạy học hóa học cho HV

lớn tuổi tại các trung tâm GDTX

3.2 Đối tượng nghiên cứu là các biện pháp nhằm nâng cao chất

2

lượng dạy học hóa học phần kim loại và phi kim ở các trung tâm

GDTX, trên cơ sở rèn luyện năng lực tự học cho HV

3.3 Phạm vi nghiên cứu dạy học :

- Phần phi kim - Lớp 10 trung học phổ thông gồm :

+ Chương V- Nhóm Halogien và Chương VI – Nhóm Oxi

- Phần kim loại – lớp 12 trung học phổ thông :

+ Chương VIII -Kim loại các phân nhóm chính nhóm I, II, III

4 Giả thuyết khoa học

Nếu thực hiện đồng bộ các biện pháp như : Biên soạn các tài

liệu TH có hướng dẫn, tài liệu tra cứu và rèn luyện kĩ năng TH cho

HV lớn tuổi ở trên lớp và ở nhà; Hướng dẫn HV tự làm và thực hiện

một số thí nghiệm đơn giản trong quá trình dạy học hóa học và ứng

dụng CNTT trong quá trình dạy học thì sẽ nâng cao được chất lượng

dạy học cho HV lớn tuổi tại các trung tâm GDTX

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt

động nhận thức cho HV lớn tuổi tại các trung tâm GDTX

5.2 Nghiên cứu xây dựng các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng

dạy học hóa học cho HV lớn tuổi ở các trung tâm GDTX

- Soạn thảo một số tài liệu tự học có hướng dẫn và tài liệu tra

cứu phần kim loại và phi kim

- Hướng dẫn cho HV tự làm và thực hiện thí nghiệm đơn giản

trong quá trình học tập hóa học

- Thiết kế và sử dụng các bài giảng điện tử có ứng dụng CNTT

và TT trong quá trình dạy học

5.3 Thực nghiệm sư phạm để khẳng định hiệu quả của việc áp

dụng các biện pháp trên đến chất lượng học tập của HV lớn tuổi ở các

trung tâm GDTX

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí thuyết

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

23

Kết luận chương 3

1 Những biện pháp đề ra là khả thi và có hiệu quả Các biện pháp

đã có tác dụng rõ rệt nâng cao hứng thú học tập, lòng tự tin của HV vào khả năng học tập của bản thân, rèn kĩ năng TH giúp cho HV tự lực hoàn thành được nhiệm vụ học tập

2 Về tài liệu TH có hướng dẫn đã tạo điều kiện thuận tiện rõ rệt

cho HV ở các trung tâm GDTX Với tài liệu đó HV đã hoàn thành

được nhiệm vụ học tập, đồng thời tự lấp lỗ trống về kiến thức cơ bản

và phần nào tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập của họ

3 Việc làm và sử dụng thí nghiệm đơn giản tự làm tỏ ra thu hút

được sự tham gia của HV lớn tuổi Họ tham gia tích cực và có nhiều sáng kiến, khắc phục được tình trạng dạy chay, học chay và và phát triển được tư duy

kết luận

1 Đã hệ thống hoá cơ sở lí luận về nâng cao chất lượng dạy

học tại các trung tâm GDTX Làm rõ thực trạng dạy học hóa học ở các trung tâm GDTX ở nước ta hiện nay

2 Xuất phát từ cơ sở lí luận của việc nâng cao chất lượng dạy

học và khả năng nhận thức của HV, kết hợp với nghiên cứu thực tiễn, nhu cầu phát triển của xã hội, đặc điểm của HV lớn tuổi ở các trung tâm GDTX và khả năng TH của họ Xuất phát từ cơ sở khoa học của việc TH và những nguyên tắc xây dựng tài liệu TH CHD, chúng tôi

đã đề xuất 3 biện pháp tạo điều kiện thuận lợi cho việc TH, bồi dưỡng khả năng TH cho họ nhằm nâng cao chất lượng TH của HV và qua đó nâng cao chất lượng dạy học cho HV lớn tuổi ở các trung tâm GDTX

3 Ba biện pháp hỗ trợ cho quá trình TH là :

Biện pháp 1: Biên soạn các tài liệu TH có hướng dẫn, tài liệu tra cứu và rèn luyện kĩ năng T cho HV lớn tuổi ở trên lớp và ở nhà Biện pháp 2: Hướng dẫn học viên tự làm dụng cụ thí nghiệm thực hiện các thí nghiệm đơn giản trong quá trình học tập hóa học tại các trung tâm GDTX

Biện pháp 3: Thiết kế và sử dụng nguồn tư liệu điện tử trong môi trường dạy học đa phương tiện

22

• Bài kiểm tra 15 phút

Qua các bài kiểm tra đều được T > t Điều đó chứng tỏ là sự

khác nhau giữa X TN và X DC là có ý nghĩa Do đó có thể kết luận:

trung bình cộng về điểm số của các bài kiểm tra của HV ở cả 5 lớp

TN cao hơn 5 lớp ĐC là thực chất

b Khối lớp 12

3.6.2 Phân tích định tính kết quả thực nghiệm

3.6.2.1 Về sự tiến bộ của HV qua từng bài học

Dưới sự tổ chức học tập, hướng dẫn tận tình chu đáo của GV,

thông qua các tài liệu tự học có hướng dẫn, tài liệu tra cứu, video,…

có tác dụng huy động cao nhất khả năng tư duy và ham muốn tiếp

nhận kiến thức mới của các HV

3.6.2.2 Đánh giá hiệu quả của từng biện pháp

Cả 3 biện pháp đã có tác dụng giúp HV nhiệt tình, say mê, ham

thích làm quen với phương pháp học tập mới, tiếp thu nếp suy nghĩ

mới Nhờ đó kết quả học tập của họ có sự tiến bộ rõ rệt

Hình 3.7 là đồ thị luỹ tích biểu diễn kết quả kiểm tra một tiết của một lớp

TN và một lớp ĐC (Hà Tây)

Đồ thị luỹ tích biểu diễn kết quả kiểm tra 2 bài 1 tiết

của 1 lớp TN và 1 lớp ĐC

0

20

40

60

80

100

120

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Lớp TN Lớp ĐC

Đồ thị tần suất biểu diễn kết quả kiểm tra

15 phút của 1 lớp TN và 1 lớp ĐC (Hoà Bình)

0 10 20 30 40 50 60

lớp ĐC

Hình 3.1

Hình 3.1 là đồ thị tần suất biểu

diễn kết quả hai bài kiểm tra 15

phút của một lớp thực nghiệm

và một lớp đối chứng (Hoà

Bình)

3

6.4 Nhóm các phương pháp thống kê toán học

7 Những đóng góp mới của luận án

7.1 Hệ thống hóa cơ sở lí luận về nâng cao chất lượng dạy học

và tổ chức tự học có hướng dẫn tại các trung tâm GDTX

7.2 Làm rõ thực trạng dạy học hóa học ở các trung tâm GDTX hiện nay

7.3 Xây dựng và triển khai ba biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hóa học ở các trung tâm GDTX

- Soạn thảo 09 tài liệu tự học có hướng dẫn và 01tài liệu tra cứu về kiến thức

- Hướng dẫn HV tự làm và thực hiện một số thí nghiệm đơn giản

- Xây dựng 09 giáo án điện tử cho quá trình dạy học hóa học có ứng dụng ICTs (thiết kế 01 Website học tập)

8 Cấu trúc của luận án

Luận án gồm : mở đầu, kết luận, nội dung ba chương và các tài liệu tham khảo

chương 1

cơ sở lí luận vμ thực tiễn của việc nâng cao chất lượng dạy học hóa học cho học viên lớn tuổi tại các trung tâm GDTX

Trong chương này chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu tổng quan một số vấn đề sau :

1.1 Sơ lược về giáo dục thường xuyên

1.1.1 Giáo dục thường xuyên ở các nước trên thế giới

1.1.2 Giáo dục thường xuyên ở Việt Nam 1.1.3 Tình hình dạy học hoá học cho học viên lớn tuổi tại các trung tâm giáo dục thường xuyên ở Việt Nam

1.1.3.1 Tổng quan về sự phát triển về ngành học GDTX 1.1.3.2 Tình hình dạy học hoá học tại các trung tâm GDTX

1.2 Quan điểm hiện đại về dạy học hoá học

1.2.1 Hoạt động học hóa học

4

1.2.1.1 Hoạt động học

1.2.1.2 Hoạt động học hóa học

1.2.2 Hoạt động dạy hóa học

1.2.2.1 Hoạt động dạy

1.2.2.2 Hoạt động dạy hóa học

a Quan điểm hiện đại về dạy học

b Bản chất của dạy học hóa học

c Các hoạt động dạy của GV hóa học

1.2.2.3 Dạy học tích cực môn hóa học

1.2.3 Đánh giá chất lượng dạy học

1.2.4 Sự cần thiết phải đổi mới PPDH hóa học

1.3 Dạy học hóa học ở các trung tâm giáo dục thường xuyên

1.3.1 Đặc điểm của học viên lớn tuổi

1.3.2 Những yếu tố xã hội ảnh hưởng đến việc TH của HV lớn tuổi

1.3.3 Những yếu tố tâm lí ảnh hưởng đến kết quả TH của HV lớn

tuổi

1.3.3.1 Động cơ học tập

1.3.3.2 Lòng tự tin trong học tập của HV lớn tuổi

1.3.3.3 Sự lo lắng vì có nhiều lỗ hổng trong kiến thức

1.3.3.4 Không kịp thời đánh giá được kết quả học tập của mình

1.3.3.5 Thói quen học dựa vào lời của GV, không quen tự học

1.3.4 Thực trạng dạy - học hóa học ở các trung tâm GDTX

1.3.4.1 Về phương tiện học tập

1.3.4.2 Về phương pháp dạy và học

1.3.4.3 Chất lượng học tập

1.3.5 Mục tiêu giáo dục thường xuyên trong giai đoạn mới

1.4 Hình thức tự học có hướng dẫn môn hóa học

1.4.1 Khái niệm tự học

1.4.2 Những nghiên cứu về tự học ở Việt Nam

1.4.3 Các hình thức TH đã có

1.4.4 Tự học có hướng dẫn về hóa học

1.4.5 Động cơ hoạt động TH quyết định kết quả TH của HV

21

3.4 Thiết kế giáo án thực nghiệm các bài TH có hướng dẫn

Cấu trúc của giáo án gồm 4 phần :

a Mục tiêu

b Chuẩn bị của HV và GV

c Tiến trình dạy học

d Luyện tập - Kiểm tra đánh giá

Có thể thiết kế giáo án dạy học với 3 cách hướng dẫn HV tự học khác nhau như :

(1) Hướng dẫn HV TH từng phần trên lớp

(2) Hướng dẫn HV TH một phần ở nhà

(3) Hướng HV TH hoàn toàn trên lớp (hoặc ở nhà)

3.5 Đánh giá kết quả thực nghiệm

3.5.1 Đánh giá chất lượng tiếp thu kiến thức 3.5.2 Các bài kiểm tra

3.5.2.1 Bài kiểm tra lớp 10

a Bài kiểm tra 15 phút thứ nhất

b Bài kiểm tra 15 phút thứ 2

c Bài kiểm tra 1 tiết thứ nhất và thứ 2

3.5.2.2 Bài kiểm tra lớp lớp 12

a Bài kiểm tra 15 phút thứ nhất

b Bài kiểm tra 15 phút thứ 2

c Bài kiểm tra 1 tiết

3.6 Kết quả thực nghiệm

3.6.1 Đánh giá về mặt định lượng (1) Kết quả chấm bài được xử lý theo phương pháp thống kê toán

học như:

9 Lập bảng phân phối, bảng tần suất, bảng luỹ tích

9 Vẽ các đường đặc trưng đường tần suất, đường luỹ tích

9 Tính các tham số đặc trưng thống kê : Điểm trung bình ; Sai

số tiêu chuẩn; Phương sai; Độ lệch chuẩn ; Hệ số biến thiên; Đại lượng kiểm định T

(2) Kết quả thực nghiệm cụ thể như sau :

a Khối lớp 10

20

đơn giản cho học viên trong quá trình học tập hóa học tại các

trung tâm giáo dục thường xuyên

Dựa trên nội dung giảng dạy và thực tiễn các trung tâm GDTX,

chúng tôi đã thiết kế, tự tạo và hướng dẫn HV tự làm 3 dụng cụ thí

nghiệm, cải tiến 2 thí nghiệm biểu diễn của GV có sử dụng chung

thiết bị môn vật lý và mang nội dung gắn liền với thực tiễn đời sống

và sản xuất Việc làm này vừa giúp HV tự tạo cơ sở vật chất và thiết

bị dạy học ở trung tâm GDTX, giúp HV nắm kiến thức, hứng thú, sâu

sắc, nội dung học tập gắn với đời sống, hoạt động sản xuất của HV

Biện pháp 3: Thiết kế và sử dụng nguồn tư liệu điện tử trong

môi trường dạy học đa phương tiện

Trong phần này chúng tôi đã nghiên cứu, đề xuất một số

nguyên tắc, qui trình thiết kế Website; các bước tiến hành thiết kế bài

giảng điện tử ; cách sử dụng nguồn tư liệu điện tử trong môi trường

dạy học đa phương tiện Dựa vào những yêu cầu trên, chúng tôi đã

thiết kế được: một Website học tập bao gồm 9 bài giảng điện tử được

hỗ trợ bởi nhiều hình ảnh, phim, thông tin bổ sung

CHƯƠNG 3

THựC NGHIệM SƯ PHạM

3.1 Mục đích thực nghiệm : Tổ chức thực nghiệm, kiểm tra tính

đúng đắn của giả thuyết khoa học

3.2 Tìm hiểu, lựa chọn đối tượng và chuẩn bị thực nghiệm

Thực nghiệm được tiến hành hai vòng tại 12 trung tâm GDTX

của 6 tỉnh thành (Hà Nội, Hà Tây, Hải Dương, Hoà Bình, Lao Cai và

An Giang)

Mỗi vòng thực nghiệm gồm 12 lớp đối chứng (398 HV) và 12

lớp thực nghiệm (412 HV) ở lứa tuổi người lớn ; Người ít tuổi nhất là

19 tuổi, cao tuổi nhất là 37 tuổi Trong đó :

- Lớp 10 có : 6 lớp ĐC (201 HV) và 6 lớp TN (208 HV)

- Lớp 12 có : 6 lớp ĐC (197 HV) và 6 lớp TN (204 HV)

Chúng tôi đã tiến hành khảo sát GV và HV trước và sau thực nghiệm

3.3 Huấn luyện GV dạy thực nghiệm

5

1.4.6 Vai trò của giáo viên trong hình thức TH có hướng dẫn 1.4.7 Những kĩ năng cần thiết của việc tự học hóa học 1.4.8 Những điều kiện vật chất cần thiết hỗ trợ cho việc TH 1.4.9 Phương pháp dạy tự học có hướng dẫn về hóa học

1.5 Vai trò và những yêu cầu chất lượng của PTDH đối với việc nâng cao chất lượng dạy học hóa học

1.5.1 Khái niệm về phương tiện dạy học (PTDH) hóa học 1.5.2 Phân loại hệ thống phương tiện dạy học

1.5.3 Vai trò của phương tiện dạy học 1.5.4 Những yêu cầu chất lượng của phương tiện dạy học 1.5.5 Tình hình trang bị và sử dụng phương tiện dạy học ở các trung tâm giáo dục thường xuyên

1.6 ứng dụng CNTT và TT trong dạy học hóa học

1.6.1 Một số khái niệm

1.6.2 Xu hướng sử dụng CNTT và TT trong dạy học hóa học

Kết luận chương 1

1 Chúng tôi đã khái quát hóa sự phát triển của ngành học GDTX trên thế giới và ở nước ta GDTX ở nước ta đã trở thành hình thức giáo dục có tổ chức khá chặt chẽ, phát triển tương đối ổn định Nhờ thế mà có thể nghiên cứu đề xuất một số biện pháp để nâng cao chất lượng GDTX trên một diện rộng

2 Chúng tôi đã trình bày những nghiên cứu về đặc điểm của GDTX

ở nước ta: mục đích, nhiệm vụ, hình thức tổ chức, phương tiện dạy học, tâm lí và điều kiện học tập của HV lớn tuổi… ở trên lớp, HV lớn tuổi chỉ dựa một cách thụ động vào lời giảng của GV và ghi chép tóm tắt nội dung để về nhà học Cùng với việc các trung tâm GDTX không

có đủ thiết bị dạy học đã gây nhiều khó khăn cho quá trình lĩnh hội các kiến thức hóa học mới của HV lớn tuổi ở trên lớp và HV không

có kĩ năng TH để tiến hành hoạt động TH ở nhà Trong quá trình dạy học, GV cũng không chú trọng rèn luyện cho HV các kĩ năng TH, làm cho HV không có khả năng TH, dẫn đến chất lượng dạy học môn hóa học hiện nay ở các trung tâm GDTX là thấp, chưa đáp ứng được

6

yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực Nhằm khắc phục tình trạng trên, các

GV ở trung tâm GDTX cần thường xuyên bồi dưỡng năng lực TH cho

HV qua phương pháp dạy TH và phương pháp TH có hướng dẫn

3 Một mục tiêu quan trọng của GDTX là nhằm chuẩn bị cho HV tự

học, bồi dưỡng khả năng tự học cho họ Dạy học ở các Trung tâm

GDTX, với mục tiêu của nó phải hướng tới việc dạy HV tự học

Trong chương này cũng nghiên cứu tầm quan trọng của việc TH,

những vấn đề cần giải quyết để đảm bảo cho hoạt động TH của HV

lớn tuổi đạt kết quả việc TH đối với việc nâng cao chất lượng dạy học

ở các trung tâm GDTX

ưỡng khả năng tc ch

Chương 2

Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học

phần kim loại vμ phi kim cho học viên lớn tuổi

tại các trung tâm giáo dục thường xuyên

2.1 Đặc điểm, vai trò, vị trí, mục tiêu của phần kim loại và

phi kim trong chương trình hóa học phổ thông

2.1.1 Tinh thần chủ đạo về mặt khoa học của chương trình hoá học

Thuyết cấu tạo nguyên tử, định luật tuần hoàn, bảng tuần hoàn

và thuyết cấu tạo hóa học hữu cơ là cơ sở lý thuyết chủ đạo của toàn

bộ hệ thống kiến thức cơ bản về hóa học Đây chính là tinh thần cơ

bản, chủ đạo về mặt khoa học và triết học của chương trình hóa học

THPT Vì vậy, có thể nói mục tiêu của chương trình hóa học là:

Về kiến thức: giúp người học có được hệ thống kiến thức hoá

học phổ thông cơ bản, hiện đại và thiết thực từ đơn giản đến phức tạp

Về kĩ năng : giúp người học có được hệ thống kĩ năng hoá học

phổ thông cơ bản và thói quen làm việc khoa học như kĩ năng : học

tập hoá học; thực hành hoá học; vận dụng kiến thức hoá học

Về thái độ : giúp người học có thái độ tích cực, hứng thú học hoá

học; có ý thức trách nhiệm với bản thân, với xã hội và cộng đồng;

phát hiện và giải quyết vấn đề một cách khách quan, trung thực,

2.1.2 Đặc điểm của phần kim loại và phi kim trong chương trình

19

- Khả năng kết nối và cập nhật TT một cách nhanh chóng, hiệu quả

- Tham khảo, bổ sung kiến thức cho bài dạy, kiểm tra đánh giá trình

độ nhận thức của người học,

- Website học tập tạo ra sự liên kết tổng thể nội dung bài dạy với các hình ảnh trực quan, khác với các thiết bị dạy học riêng rẽ

2.4.3 Cách tạo lập một Website học tập đơn giản Qui trình tạo lập một Website dựa vào phần mềm Macromedia Dreamweaver MX như : Lập kế hoạch, Tạo và phát triển Website

2.4.4 Thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử

2.4.4.1 Thiết kế bài giảng điện tử 2.4.4.2 Sử dụng bài giảng điện tử

2.4.4.3 ý nghĩa của việc thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử

Kết luận chương 2 Biện pháp 1: Biên soạn các tài liệu TH có hướng dẫn, tài liệu tra cứu và rèn luyện kĩ năng TH cho HV lớn tuổi ở trên lớp và ở nhà

Việc biên soạn lại tài liệu TH có hướng dẫn để thuận tiện cho việc học tập thiên về TH của HV lớn tuổi ở các trung tâm GDTX là rất cần thiết Tài liệu này sẽ giúp cho HV có thể TH dễ dàng và làm quen dần với việc tự học hoàn toàn sau này Chúng tôi đã đưa ra hệ

thống kĩ năng tự học cần rèn luyện cho HV và cách hướng dẫn cho

HV rèn luyện những hoạt động chủ yếu trong việc tự học

Biện pháp 2: Hướng dẫn tự làm và sử dụng một số thí nghiệm

Hình 2.10 : Giao diện của Website

18

• Hướng dẫn HV quan sát và giải

thích hiện tượng, liên hệ thí nghiệm

với hiện tượng trong tự nhiên(hình 2.19)

- Liên hệ: Sấm sét trong cơn mưa tạo

thành nguồn phân đạm tự nhiên, làm tươi

tốt cho mùa màng

- PTHH : N2 + O2 ←⎯⎯⎯⎯→ 2NO

Sau đó : 2NO + O2 ⎯⎯→ 2NO2

Chú ý : Để thí nghiệm xảy ra nhanh hơn, trước khi đóng mạch điện

nên nạp thêm O2 vào trong ống hình trụ (điểm mới trong cải tiến TN)

(4) Cải tiến một số thí nghiệm đơn giản

a Lưu huỳnh tác dụng với khí hiđro

b Điều chế và nhận biết tính tẩy màu của clo ẩm

2.4 Biện pháp 3: Thiết kế và sử dụng nguồn tư liệu điện tử

trong môi trường dạy học đa phương tiện

2.4.1 Thiết kế và sử dụng Website học tập cho học viên

Thực chất của Website học tập là sự thể hiện giáo án điện tử trong

môi trường Web Trang Web học tập chính là quá trình thiết kế giáo án

điện tử, thiết kế quá trình dạy học tích cực nhằm đáp ứng nhu cầu tự học

Vì vậy khi xây dựng một Website học tập cần phải đảm bảo sự kết hợp

hài hoà giữa các ý đồ sư phạm của nhà giáo dục và kĩ thuật thiết kế Web

Mặt khác, phải tuân thủ các bước của việc thiết kế dạy học (ADDIE)

2.4.2 Những ưu điểm và nhược điểm của Website học tập

Hình 2.20 : Lưu huỳnh tác dụng

Tia lửa điện

7

hóa học THPT

2.1.2.1 Vai trò, vị trí của phần phi kim trong chương trình THPT 2.1.2.2 Vai trò, vị trí của phần kim loại trong chương trình THPT 2.1.3 Mục tiêu của phần kim loại và phi kim trong chương trình

hóa học THPT

2.1.3.1 Mục tiêu của phần phi kim trong chương trình THPT 2.1.3.2 Mục tiêu của phần kim loại trong chương trình THPT

2.2 Biện pháp 1: Biên soạn các tài liệu tự học có hướng dẫn, tài liệu tra cứu và rèn luyện kĩ năng tự học cho học viên lớn tuổi ở trên lớp và ở nhà

2.2.1 Yêu cầu của tài liệu tự học

Tài liệu học tập riêng cho đối tượng HV lớn tuổi, tài liệu đó

cần đáp ứng những yêu cầu sau đây:

a Mục tiêu: giúp HV biết, hiểu và vận dụng kiến thức vào thực tế

b Nội dung : gồm nhiều nội dung kiến thức nhỏ, vừa phải, những vấn đề nhận thức vừa sức với HV

c Cung cấp thông tin cần thiết cho HV để chuẩn bị học bài mới

d Hướng dẫn PP làm việc để giải quyết các nhiệm vụ học tập

e Hướng dẫn để HV tự kiểm tra kiến thức của mình, điều chỉnh bổ sung kế hoạch TH cho đến khi nắm vững

2.2.2 Cấu trúc của tài liệu tự học Tên tài liệu

A Mục tiêu

B Chuẩn bị Câu hỏi kiểm tra đầu vào

C Nội dung Nội dung 1

- Hệ thống các câu hỏi hoặc vấn đề cần nghiên cứu

- Thông tin phản hồi (hay kết quả cần ghi nhớ) Nội dung 2

- Hệ thống các câu hỏi hoặc vấn đề cần nghiên cứu

- Thông tin phản hồi (hay kết quả cần ghi nhớ)