slide bài giảng kiểm toán căn bản chương 7: Chọn mẫu kiểm toán

CÁC HÌNH THỨC CHỌN MẪU KIỂM - Các phần tử được lựa chọn ngẫu nhiên vào mẫu, - Sử dụng lý thuyết xác suất thống kê để đánh giá kết quả mẫu, bao gồm cả việc định lượng rủi ro lấy mẫu.. CHỌ

CHƯƠNG THỨ BẨY:

CHỌN MẪU KIỂM TOÁN

I Các khái niệm cơ bản về chọn mẫu kiểm toán

II Các hình thức chọn mẫu

III Phương pháp chọn các phần tử vào mẫu

IV Chọn mẫu theo đơn vị tiền tệ

V Kỹ thuật phân nhóm trong chọn mẫu kiểm toán

I CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CHỌN MẪU

KIỂM TOÁN

* Khái niệm về chọn mẫu kiểm toán:

Chọn mẫu kiểm toán là quá trình chọn một nhóm các phần tử hoặc đơn vị (gọi là mẫu) từ một tập hợp lớn các phần tử hoặc đơn vị (gọi là tổng thể) và sử dụng các đặc trưng của mẫu để suy rộng cho đặc trưng của toàn bộ tổng thể

* Yêu cầu của chọn mẫu:

Khi tiến hành chọn mẫu thì vấn đề cơ bản của chọn mẫu

là phải chọn được mẫu đại diện tức là mẫu mang những

I CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CHỌN MẪU

KIỂM TOÁN

* Rủi ro chọn mẫu:

Rủi ro chọn mẫu là khả năng mà kết luận của kiểm toán viên dựa trên mẫu sai lệch so với kết luận mà kiểm toán viên có được khi dùng thử nghiệm tương tự đối với toàn bộ tổng thể.

* Rủi ro không do chọn mẫu:

Rủi ro không do chọn mẫu là rủi ro mà kiểm toán viên đưa

ra những kết luận sai lầm không phải do lỗi chọn mẫu mà do các yếu tố không liên quan trực tiếp đến việc chọn mẫu như: đánh giá rủi ro tiềm tàng không đúng, đánh giá rủi ro kiểm soát không đúng, lựa chọn các thủ tục kiểm toán không thích hợp, thực hiện công việc kiểm toán không hợp lý,…

II CÁC HÌNH THỨC CHỌN MẪU KIỂM

- Các phần tử được lựa chọn ngẫu nhiên vào mẫu,

- Sử dụng lý thuyết xác suất thống kê để đánh giá kết quả mẫu, bao gồm cả việc định lượng rủi ro lấy mẫu

* Chọn mẫu phi thống kê: Là cách chọn mẫu không có một hoặc cả hai đặc điểm trên

II CÁC HÌNH THỨC CHỌN MẪU KIỂM

1 CHỌN MẪU XÁC SUẤT

* Khái niệm:

Chọn mẫu xác suất là cách chọn mẫu mà mỗi phần tử trong tổng thể có xác suất nhất định được chọn vào mẫu và quá trình chọn mẫu diễn

ra ngẫu nhiên.

* Chọn mẫu xác suất thường bao gồm:

- Chọn mẫu ngẫu nhiên,

- Chọn mẫu hệ thống.

CHỌN MẪU NGẪU NHIÊN

* Khái niệm:

Chọn mẫu ngẫu nhiên là một phương pháp lựa chọn các phần tử vào mẫu theo nguyên tắc mỗi phần tử trong tổng thể đều có cơ hội như nhau để được chọn vào mẫu.

* Điều kiện áp dụng:

Chọn mẫu ngẫu nhiên được áp dụng khi các phần tử trong tổng thể được đánh giá là tương đối đồng đều (về khả năng sai phạm,

về qui mô,…).

* Các cách thức chọn mẫu ngẫu nhiên:

- Chọn mẫu dựa trên Bảng số ngẫu nhiên

- Chọn mẫu theo chương trình vi tính

CHỌN MẪU NGẪU NHIÊN DỰA TRÊN BẢNG SỐ NGẪU NHIÊN

• Chọn mẫu sử dụng Bảng số ngẫu nhiên là một trong những cách chọn mẫu ngẫu nhiên trực quan nhất Đây là cách chọn mẫu ngẫu nhiên mà kiểm toán viên dựa trên Bảng số ngẫu nhiên được xây dựng sẵn để tiến hành lựa chọn các phần tử vào mẫu.

CHỌN MẪU NGẪU NHIÊN DỰA TRÊN BẢNG SỐ NGẪU NHIÊN

* Quy trình chọn mẫu:

Quy trình chọn mẫu theo Bảng số ngẫu nhiên có thể gồm bốn bước sau:

1 Định lượng đối tượng kiểm toán bằng hệ thống con số duy nhất

Kiểm toán viên tiến hành gắn cho mỗi phần tử trong tổng thể với một con số duy nhất

để tạo ra mối quan hệ giữa các phần tử của tổng thể với Bảng số ngẫu nhiên.

2 Thiết lập mối quan hệ giữa Bảng số ngẫu nhiên với đối tượng kiểm toán đã định lượng

* Thứ nhất, các con số định lượng của đối tượng kiểm toán cũng gồm 5 chữ số như các con số ngẫu nhiên trên Bảng số ngẫu nhiên.

* Thứ hai, các con số định lượng của đối tượng kiểm toán gồm số lượng chữ số ít hơn

CHỌN MẪU NGẪU NHIÊN DỰA TRÊN BẢNG SỐ NGẪU NHIÊN

* Lưu ý:

Khi sử dụng Bảng số ngẫu nhiên để chọn mẫu, có thể

có những phần tử xuất hiện nhiều hơn một lần

- Nếu kiểm toán viên không chấp nhận lần xuất hiện

thứ hai trở đi của các phần tử được lựa chọn vào mẫu thì cách chọn đó được gọi là chọn mẫu không lặp lại (chọn mẫu không thay thế)

- Nếu kiểm toán viên chấp nhần lần xuất hiện thứ hai trở đi của các phần tử được lựa chọn vào mẫu thì cách chọn đó được gọi là chọn mẫu lặp lại (chọn mẫu thay thế)

CHỌN MẪU NGẪU NHIÊN THEO CHƯƠNG TRÌNH VI TÍNH

• Chọn mẫu ngẫu nhiên theo chương trình máy vi tính là cách thức tiến hành chọn mẫu đối tượng kiểm toán dựa trên một chương trình chọn mẫu ngẫu nhiên được xây dựng sẵn trên máy vi tính.

CHỌN MẪU NGẪU NHIÊN THEO CHƯƠNG TRÌNH VI TÍNH

* Đặc điểm:

- Các chương trình chuyên dụng này rất đa dạng, nói chung vẫn tôn trọng hai bước đầu tiên của chọn mẫu ngẫu nhiên theo Bảng số ngẫu nhiên là:

+ Lượng hóa đối tượng kiểm toán bằng hệ thống con số duy nhất

+ Xác lập mối quan hệ giữa số định lượng của đối tượng kiểm toán với các

số ngẫu nhiên

- Các con số ngẫu nhiên do máy vi tính tạo ra.

- Đầu vào của chương trình cần có:

+ Số nhỏ nhất và số lớn nhất trong dãy số thứ tự của đối tượng kiểm toán + Qui mô mẫu cần chọn

+ Có thể cần có số một số ngẫu nhiên làm điểm xuất phát

- Đầu ra của chương trình thường là bảng kê số ngẫu nhiên theo trật tự lựa chọn hoặc theo dãy số tăng dần, hoặc cả hai.

CHỌN MẪU NGẪU NHIÊN

- Tiết kiệm thời gian

- Giảm sai sót chủ quan của con người (rủi ro không

do chọn mẫu) trong quá trình chọn mẫu

CHỌN MẪU HỆ THỐNG

* Khái niệm: Chọn mẫu hệ thống là cách chọn mà các phần tử được

chọn cách đều nhau một khoảng gọi là khoảng cách mẫu.

* Đặc điểm:

- Khoảng cách mẫu được xác định:

Khoảng cách mẫu=Kích cỡ của tổng thể (N)/Kích cỡ mẫu (n)

- Đơn vị mẫu đầu tiên (m1) được chọn một cách ngẫu nhiên trong khoảng

từ phần tử đầu tiên trong tổng thể (x1) đến phần tử cách đó (k – 1) vị trí.

2 CHỌN MẪU PHI XÁC SUẤT

* Khái niệm:

Chọn mẫu phi xác suất là cách chọn mẫu mà kiểm toán viên dựa vào nhận định nghề nghiệp

để chọn phần tử tổng thể vào mẫu.

* Chọn mẫu phi xác suất bao gồm:

- Chọn mẫu theo khối

- Chọn mẫu trực tiếp

CHỌN MẪU THEO KHỐI (THEO LÔ)

CHỌN MẪU THEO KHỐI (THEO LÔ)

* Điều kiện áp dụng:

- Việc chọn mẫu theo khối để kiểm toán các nghiệp vụ, tài sản, hoặc khoản mục chỉ được áp dụng khi kiểm toán viên đã nắm chắc tình hình của đơn vị được kiểm toán và khi có số lượng các khối vừa đủ

- Kiểm toán viên khi xác định các mẫu cụ thể cần đặc biệt chú ý đến các tình huống đặc biệt như:

+ Thay đổi nhân sự

+ Thay đổi hệ thống kế toán và chính sách kinh tế

+ Tính thời vụ của ngành kinh doanh,…

* Các tiêu thức mà kiểm toán viên thường sử dụng bao gồm:

- Các phần tử có khả năng sai phạm nhất

- Các phần tử có đặc trưng của tổng thể

- Các phần tử có qui mô tiền tệ lớn

IV CHỌN MẪU THEO ĐƠN VỊ TIỀN TỆ

* Khái niệm:

Chọn mẫu theo đơn vị tiền tệ là cách chọn lấy mỗi đơn vị tiền tệ (1 USD, 1VNĐ, 1 pound…) là một đơn vị của tổng thể và tổng thể sẽ là tổng số tiền lũy kế của đối tượng kiểm toán.

- Chọn mẫu theo Bảng số ngẫu nhiên

- Chọn mẫu theo chương trình máy tính

- Chọn mẫu hệ thống

1 CHỌN MẪU THEO ĐƠN VỊ TIỀN TỆ,

THEO BẢNG SỐ NGẪU NHIÊN

*Quy trình chọn mẫu:

- Bước 1: Xác định số tiền cộng dồn lũy kế

- Bước 2: Định lượng đối tượng kiểm toán bằng hệ thống con số duy nhất

- Bước 3: Thiết lập mối quan hệ tương quan giữa con số định lượng với các số ngẫu nhiên trên BSNN

- Bước 4: Xác định lộ trình sử dụng Bảng số ngẫu nhiên

- Bước 5: Chọn điểm xuất phát và lựa chọn các số ngẫu nhiên

- Bước 6: Lựa chọn số lũy kế từ số ngẫu nhiên đã được chọn và xác định các phần tử tương ứng.

2 CHỌN MẪU THEO ĐƠN VỊ TIỀN TỆ, THEO HỆ THỐNG

* Quy trình chọn mẫu:

- Bước 1: Xác định số tiền cộng dồn lũy kế

- Bước 2: Xác định qui mô của tổng thể

- Bước 3: Xác định qui mô mẫu

- Bước 4: Xác định khoảng cách mẫu

- Bước 5: Chọn điểm xuất phát và lựa chọn các số

ngẫu nhiên

- Bước 6: Lựa chọn số lũy kế từ số ngẫu nhiên đã được chọn và xác định các phần tử tương ứng

* Đặc điểm:

- Các phần tử trong một nhóm có những đặc tính khá tương đồng với nhau (thường là theo qui mô lượng tiền).

- Chọn mẫu độc lập được áp dụng đối với các tổng thể con (nhóm) và kết quả của các mẫu có thể được đánh giá độc lập hoặc kết hợp để từ đó suy rộng kết quả cho toàn tổng thể.

có thể giảm được qui mô mẫu chọn.

VI CÁC ÁP DỤNG CỦA CHỌN MẪU

THỐNG KÊ TRONG KIỂM TOÁN

• Chọn mẫu thuộc tính

• Chọn mẫu biến số