tài chính công chương 6, hệ thống hóa kiến thức môn tài chính công chương 6, khuôn khổ phân tích chính sách thuế, trình bày về thuế tác động như thế nào đến cung cầu

tài chính công chương 6, hệ thống hóa kiến thức môn tài chính công chương 6, khuôn khổ phân tích chính sách thuế, trình bày về thuế tác động như thế nào đến cung cầu

CHƯƠNG 6:

KHUÔN KHỔ PHÂN TÍCH CHÍNH

SÁCH THUẾ

6.1 Thuế và sự phân phối thu nhập

6.2 Thuế và hiệu quả kinh tế

6.3 Phân tích thuế tối ưu

• Mô hình cân bằng cục bộ

+ Thuế gián thu (VD: Thuế hàng hóa)

+ Thuế trực thu (VD: Thuế thu nhập và thuế tài sản)

• Mô hình cân bằng tổng thể

6.1 Thuế và sự phân

phối thu nhập

tranh hoàn hảo

Ảnh hưởng đến người tiêu dùng, nhà sản xuất và Chính phủ?

Nếu người trả thuế theo luật

định là người sản xuất

Mô hình cân bằng cục bộ

Thuế gián thu

Tác động của thuế phụ thuộc vào độ

co giãn của cung và cầu hàng hóa

Mối quan hệ giữa việc phân chia gánh nặng thuế với tương quan co giãn của cung và cầu:

Ttd/ Tsx = - ES/ED = ES / |ED|

Mô hình cân bằng cục bộ

Thuế gián thu

Tác động của thuế phụ thuộc vào độ

co giãn của cung và cầu hàng hóa

Mô hình cân bằng cục bộ

Thuế gián thu

Tác động của thuế phụ thuộc vào độ

co giãn của cung và cầu hàng hóa

Mô hình cân bằng cục bộ

Thuế gián thu

• Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí

• Lợi nhuận kinh tế = Doanh thu – Chi phí kinh tế

Vấn đề đặt ra:

Nhược điểm của mô hình cân bằng cục bộ là gì?

Mô hình cân bằng tổng thể

Ví dụ: Thị trường Cà phê

Mô hình cân bằng tổng thể

Ví dụ: Thị trường Lao động

Mô hình cân bằng tổng thể

Ví dụ: Thị trường Vốn

Mô hình cân bằng tổng thể

Các vấn đề cần chú ý

Yếu tố thời gian đối với phạm vi ảnh hưởng của thuế

Phạm vi đánh thuế tác động đến ảnh hưởng của thuế

Sự lan tỏa giữa các thị trường hàng hóa

Tính hiệu quả của thuế thể hiện gánh nặng phụ trội

do thuế tạo ra phải ở mức thấp nhất

• Gánh nặng phụ trội là gì?

• Đo lường gánh nặng phụ trội

• Tối thiểu hóa gánh nặng phụ trội khi đánh thuế

6.2 Thuế và hiệu

quả kinh tế

Gánh nặng phụ trội là gì?

Gánh nặng phụ trội là phần tổn thất phúc lợi xã hội vượt quá số thuế mà chính phủ thu được

Giả sử chi phí biên xã hội của lương thực là

cố định

Đo lường gánh nặng phụ trội

Thị trường hàng hóa lương thực

Xác định DWL?

Đo lường gánh nặng phụ trội

Đo lường gánh nặng phụ trội

Thị trường lao động

Xác định DWL?

Tối thiểu hóa gánh nặng phụ trội khi đánh thuế

Đánh thuế trên hai thị trường

có độ co giãn cầu khác nhau

Nhận xét: Cùng 1 thuế suất đánh trên 2 thị trường, thị trường

nào mà đường cầu co giãn nhiều hơn thì gánh nặng phụ trội

sẽ lớn hơn

Quy tắc Ramsey: Để tối thiểu hóa gánh nặng phụ trội của

đánh thuế, thuế nên đánh vào hàng hóa theo tỷ lệ nghịch đảo với độ co giãn của cầu hàng hóa đó Tức t1/t2 = E2/E1

Tối thiểu hóa gánh nặng phụ trội khi đánh thuế

Đánh thuế trên hai thị trường

có độ co giãn cầu khác nhau

Tối thiểu hóa gánh nặng phụ trội khi đánh thuế

Đánh thuế vào một hàng hóa

hay phân bổ giữa các háng hóa

Thuế tối ưu là cơ cấu thuế làm tối đa hóa phúc lợi xã hội, trong đó có tính đến sự cân đối nguồn thu ngân sách nhà nước.

• Thuế hàng hóa tối ưu

• Thuế thu nhập tối ưu

6.3 Phân tích

thuế tối ưu

• Ông A có:

+ Thời gian nhàn rỗi L

+ Thời gian có thể làm việc T

+ Mức giá cho L và T đều là W (tiền lương)Vậy, thu nhập của ông A là: W.(T – L)

• Hai hàng hóa X, Y với giá là Px, Py

• Phương trình giới hạn ngân sách ông A:

W.(T – L) = Px.X + Py.YHay W.T = P x X + P y Y + W.L

Thuế hàng hóa tối ưu

• Phương trình giới hạn ngân sách ông A:

W.T = P x X + P y Y + W.L

• W.T thể hiện điều gì?

• Chính phủ đánh thuế t lên hàng hóa

• Yếu tố nào chịu ảnh hưởng bởi t, đó là: T, X, Y hay L?

• Phương trình giới hạn ngân sách ông A sau khi có thuế:

W.T = (1 + t) P x X + (1 + t) P y Y + (1 + t).W.L

• Hay: W.T : (1 + t) = P x X + P y Y + W.L

Thuế hàng hóa tối ưu

• Thuế khoán là gì?

• Chính sách đánh thuế hàng hóa tối ưu là lựa chọn các mức thuế suất đánh vào hai loại hàng hóa X, Y sao cho gánh nặng phụ trội từ việc gia tăng số thu thuế là ít nhất có thể được Để giải quyết vấn đề này

có lẽ biện pháp đơn giản nhất là đánh thuế vào hàng hóa X, Y với mức thuế giống nhau – còn gọi là thuế trung lập

Thuế hàng hóa tối ưu

• Về nguyên lý, muốn tối thiểu hóa gánh nặng phụ trội tổng thể, thì gánh nặng phụ trội biên của đôla thuế cuối cùng thu được từ mỗi hàng hóa phải như nhau Mặt khác, cũng có thể làm giảm gánh nặng phụ trội tổng thể bằng cách tăng thuế suất đánh vào hàng hóa có gánh nặng phụ trội biên thấp hơn

và ngược lại.

• Vậy, gánh nặng phụ trội biên phân tích như thế nào?

Thuế hàng hóa tối ưu

Quy tắc Ramsey

Thuế hàng hóa tối ưu

Quy tắc Ramsey

• Gánh nặng phụ trội biên được xác định là:

Ý nghĩa phương trình ( X1 - X) = ( Y1 - Y):

Để tối thiểu hóa tổng gánh nặng phụ trội, thì thuế suất nên được thiết kế sao cho tỷ lệ phần trăm giảm đi lượng cầu của các mặt hàng đều như nhau.

Thuế hàng hóa tối ưu

Quy tắc Ramsey

Quy tắc đánh thuế tối ưu hay còn gọi là quy tắc Ramsey: Chính phủ

nên đánh thuế vào tất cả hàng hóa sao cho tỷ lệ tổn thất biên (MDWL)

so với nguồn thu thuế biên huy động được đối với tất cả các loại hàng

hóa là bằng nhau.

Thuế tối ưu hàng hóa = = 

Thuế hàng hóa tối ưu

Quy tắc Ramsey

Trong đó:

+ Và  giá trị nguồn thu thuế gia tăng Hằng số này đo lường giá trị có thêm 1 đôla tiền thuế của chính phủ so với sử dụng tốt nhất kế tiếp trong khu vực tư.

• Nếu  lớn, hàm ý tiền thuế tăng thêm của chính phủ có giá trị lớn hơn so với giữ tiền ở khu

vực tư.

• Nếu  nhỏ, hàm ý tiền thuế tăng thêm của chính phủ được đánh giá có giá trị nhỏ hơn so

với tư nhân nắm giữ.

Thuế hàng hóa tối ưu

Quy tắc Ramsey

Có thể diễn tả công thức Ramsey theo công thức đơn giản bằng việc liên hệ với co giãn đường cầu Giả sử, khía cạnh cung hàng hóa là cạnh tranh hoàn hảo thì quy tắc Ramsey hàm ý như sau:

t 1 = -1/E d 

Trong đó:

+ t1* tỷ lệ thuế tối ưu đối với hàng hóa I

+ E d là co giãn cầu của hàng hóa i

Phương trình trên hàm ý chính phủ nên đánh thuế sao cho thuế suất trên mỗi đơn vị hàng hóa là tương xứng với 1 trên co giãn của cầu, những hàng hóa co giãn (có độ co giãn cầu cao hơn) nên đánh thuế với thuế suất thấp hơn và ngược lại, hàng hóa ít co giãn nên đánh thuế với thuế suất cao hơn.

Thuế hàng hóa tối ưu

Quy tắc Ramsey

Thuế hàng hóa tối ưu

Quy tắc Ramsey

• Hai yếu tố phải được cân bằng khi thiết lập thuế hàng hóa tối ưu:

+ Quy luật co giãn

+ Quy luật đánh thuế trên diện rộng

• Ngoài tính hiệu quả mô hình Ramsey còn xem xét đến tính công bằng

• Tính tối ưu theo quy luật Ramsey phụ thuộc vào hai khía cạnh:

+ Mức độ thiên hướng theo chủ nghĩa bình quân của xã hội

+ Trong một chừng mực nhất định, cách thức tiêu dùng của người giàu và người nghèo có khác nhau

Thuế thu nhập tối ưu

Mô hình của Edgeworth

Vấn đề đánh thuế thu nhập tối ưu dựa vào mô hình đơn giản với 3 giả thiết:

• Dựa vào số thu thuế được yêu cầu, mục tiêu đặt ra là phải làm cho tổng mức thỏa dụng của các cá nhân tăng lên càng cao càng tốt Nếu gọi Ui là mức thỏa dụng của người thứ i và W là phúc lợi xã hội, thì hệ thống thuế cần phải tối

đa hóa:

W = (Trong đó, n là số lượng người trong xã hội)

• Mọi cá nhân đều có hàm thỏa dụng giống nhau và chỉ phụ thuộc vào mức thu nhập của họ

• Tổng thu nhập khả dụng là cố định

Thuế thu nhập tối ưu

Mô hình của Edgeworth

Từ các giả thiết trên:

• Để tối đa hóa phúc lợi xã hội thì mức thỏa dụng biên thu nhập của mỗi người phải như nhau.

• Khi hàm thỏa dụng giống nhau, độ thỏa dụng biên thu nhập sẽ bằng nhau nhưng với điều kiện thu nhập bằng nhau Điều này hàm ý cho việc xây dựng chính sách thuế là: Thuế nên được thiết kế sao cho sự phân phối thu nhập sau thuế thật công bằng.

• Mô hình của Edgeworth gợi lên một cấu trúc tích lũy tiến với hàm ý nên bằng phẳng hóa thu nhập từ những đối tượng có thu nhập cao cho đến khi đạt được sự công bằng hoàn toàn.

Thuế thu nhập tối ưu

Mô hình tổng quát về ảnh hưởng hành vi

Xem xét thuế đánh vào thu nhập lao động:

• Một sự gia tăng thuế suất đánh vào thu nhập lao động có 2 tác động:

+ Tác động 1: Tiền thu thuế sẽ gia tăng đối với một mức thu nhập lao

động nhất định

+ Tác động 2: Người lao động sẽ giảm số tiền thu nhập lao động mà họ

kiếm được và cơ sở thuế sẽ thu hẹp

Nếu thuế suất thấp/cao thì tác động nào (tác động 1 hay 2) là chủ yếu?

Thuế thu nhập tối ưu

Mô hình tổng quát về ảnh hưởng hành vi

Cũng giống thuế hàng hóa tối

ưu, thuế thu nhập tối ưu được xác định như sau:

= 

Thuế thu nhập tối ưu

Mô hình tổng quát về ảnh hưởng hành vi

Hai khía cạnh đánh thuế thu nhập tối ưu:

• Công bằng thoe chiều dọc: Phúc lợi xã hội được tối đa hóa khi có những người có mức tiêu dùng cao (thỏa dụng biên thấp) bị đánh thuế cao, và những người có mức tiêu dùng thấp (thỏa dụng biên cao) bị đánh thuế thấp.

• Phản ánh hành vi: Khi thuế đánh thuế cao cào bất kỳ một nhóm nào đó, họ phản ứng bằng cách giảm làm việc, thu nhập giảm thấp

Thuế thu nhập tối ưu

Các nghiên cứu hiện đại

Giả sử rằng số thuế thu được từ một cá nhân bất kỳ là:

T(W.L) = -g + t.W.L