ĐẶT VẤN ĐỀ Do đặc điểm khí hậu nhiệt đới đặc biệt trong điều kiện vụ xuân và vụ hè, kén tằm nuôi ở vùng đồng bằng sông Hồng thường khó lên tơ, khó lấy mối.. dưới của né cách nền nhà khoả
Trang 1NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT TRỞ LỬA ĐỐI VỚI TẰM DÂU
Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
Phạm Thị Phương
summary
Study on technology of maintenance temperature and humidity for mulberry
silkworm in Red river Delta
Reared silkworm is very popular in Red river Delta of Vietnam The results showed that, after silkworm in mountage, maintenance temperature and humidity of rearing house by brazier Consequently, we get in good quality of cocoon in three seasons and the most outstanding is cocoon in Spring season The reelability ratio is higher 24.78%, renditta lower 6.71% than the control experiment
Keywords: Silkworm, cocoon, mountage, temperature, humidity, brazier
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Do đặc điểm khí hậu nhiệt đới đặc biệt
trong điều kiện vụ xuân và vụ hè, kén tằm
nuôi ở vùng đồng bằng sông Hồng thường
khó lên tơ, khó lấy mối Mặc dù kén dày,
chiều dài tơ đơn khoảng 800-1000 m nhưng
khi ươm sợi tơ vẫn bị đứt Hiện tượng này
gọi là kén tan hay là kén có tỷ lệ lên tơ
thấp Kén có tỷ lệ lên tơ thấp làm giảm
năng suất ươm, chất lượng tơ, tiêu hao
nguyên liệu tăng Tỷ lệ lên tơ thấp phụ
thuộc vào rất nhiều yếu tố như giống tằm,
điều kiện chăn nuôi, kỹ thuật chế biến và
một yếu tố đặc biệt quan trọng gồm nhiệt
độ và Nm độ môi trường khi tằm lên né Vì
vậy việc nghiên cứu tìm ra phương pháp
“trở lửa kén ươm” phù hợp với điều kiện
sản xuất là hết sức cần thiết
II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
1 Vật liệu nghiên cứu
- Giống tằm lưỡng hệ kén trắng 1862;
giống tằm F1 kén vàng (ĐSK x TM) x TQ
- Vật liệu: Than tổ ong; vôi + sỉ than;
quạt
2 Phương pháp nghiên cứu
*Bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm gồm 4
công thức, nhắc lại 3 lần
- Công thức 1: Trở lửa bằng than đốt
để tăng nhiệt: Bố trí phòng trở lửa có diện tích khoảng 10-20 m2, sắp xếp các xà treo
né sao cho khi treo né đầu dưới của né cách nền nhà khoảng 50-80 cm, cho bếp than vào đốt và điều chỉnh nhiệt Nm độ theo các vụ sau:
Vụ xuân, thu: Nhiệt độ trung bình khoảng 24-30oC và Nm độ trung bình khoảng 65-70%
Vụ hè: Nhiệt độ trung bình khoảng 28-32oC và Nm độ trung bình khoảng 70-80% (Trong điều kiện này tằm nhả tơ không
bị dính bết Tỷ lệ lên tơ sẽ tăng cao)
- Công thức 2: Trở lửa bằng vôi + sỉ than: Rải đều vôi + sỉ than trên nền nhà với
độ dày từ 0,5-1 cm, rồi sắp xếp các xà treo
né sao cho khi treo né đầu dưới của né cách nền nhà khoảng 20-30 cm
- Công thức 3: Trở lửa bằng quạt: Sắp xếp các xà treo né sao cho khi treo né đầu
Trang 2dưới của né cách nền nhà khoảng 20-30 cm,
né được sắp xếp theo hình vòng cung, các
né cách nhau khoảng 20-30 cm, đặt một
quạt cây hướng về các né tằm và cho quạt
quay nhẹ (quạt có tác dụng làm khô nước
tiểu tằm bài tiết xuống nền nhà, làm thông
không khí và đNy các né đung đưa đảo nhẹ)
- Công thức 4: Không trở lửa (đối chứng)
Xử lý số liệu sử dụng chương trình IRRISTAT
III KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Bảng 1 Kết quả thí nghiệm trở lửa vụ tằm xuân
Hà #ội, ngày 14-18/4/2008 (giống tằm lưỡng hệ 1862)
Công thức Tỉ lệ lên tơ (%) Tăng so đối chứng
(%)
Tiêu hao nguyên liệu (kg)
Giảm % so đối chứng
Từ số liệu bảng 1 thấy rằng: Trở lửa ở
2 công thức dùng than đốt để tăng nhiệt và
dùng vôi + sỉ than các chỉ tiêu công nghệ
tơ tăng lên rõ rệt Tỷ lệ lên tơ
70,27-83,51% (tăng 11,54-24,78%), tiêu hao
nguyên liệu 6,39-6,84 kg giảm 0,10-6,71%
so với đối chứng
Do đặc điểm của vụ xuân có nhiệt độ
thấp, độ Nm cao nên trở lửa bằng than cho
kén có chất lượng tốt: Tỷ lệ lên tơ tăng
24,78%, tiêu hao nguyên liệu giảm 6,71%
so với đối chứng
Tuy nhiên do điều kiện thời tiết của vụ
xuân có nhiều biến động nên có thể lựa
chọn dùng các công thức trở lửa khác nhau
trong các điều kiện khác nhau
Dùng công thức quạt để trở lửa các chỉ tiêu công nghệ tơ cũng có sự khác biệt so với đối chứng Tuy nhiên qua quan sát giữa các
vụ trong các năm kết quả này chưa ổn định
0 20 40 60 80 100
Biểu đồ 1 Ảnh hưởng các công thức trở lửa
đến tỷ lệ lên tơ
Bảng 2 Kết quả thí nghiệm trở lửa vụ tằm hè
Hà #ội, ngày 22-27/6/2008 (giống tằm đa hệ (ĐSK × TM) × TQ)
Công thức Tỉ lệ lên tơ (%) Tăng so đối chứng
(%)
Tiêu hao nguyên liệu (kg)
Giảm % so đối chứng
Vôi + Sỉ
Trang 3LSD (0,05) 7,78 0,71
Từ kết quả bảng 2 cho thấy: Các chỉ tiêu
công nghệ kén đều tốt hơn khi có trở lửa Tỷ lệ
lên tơ đạt 58,94-73,56% (tăng 0,70-15,32%),
tiêu hao nguyên liệu kén 8,47-8,54 kg (giảm
từ 7,80-8,13%) so với đối chứng
Trong 3 công thức trở lửa thì dùng than đốt tăng nhiệt cho các chỉ tiêu chất lượng kén tốt nhất Tỉ lệ lên tơ tăng 15,32%, tiêu hao nguyên liệu giảm 8,13% so đối chứng
Bảng 3 Kết quả thí nghiệm trở lửa vụ tằm thu
Hà #ội, ngày 15-20/10/2008 (giống tằm lưỡng hệ 1862)
Công thức Tỉ lệ lên tơ (%) Tăng so đối chứng (%) Tiêu hao nguyên liệu (kg) Giảm % so đối chứng
Vụ thu do điều kiện thời tiết có nhiệt độ
thấp, Nm độ thấp nên quá trình trở lửa rất thuận
lợi Số liệu bảng 3 cho thấy trở lửa bằng cả 3
công thức đều cho các chỉ tiêu công nghệ tơ cao
hơn đối chứng Tỉ lệ lên tơ tăng 5,62-22,70%,
tiêu hao nguyên liệu giảm 5,29-10,58%
Từ các kết quả nghiên cứu cho thấy việc trở lửa khi tằm lên né làm tăng tỉ lệ lên
tơ của kén ở cả 3 vụ xuân, hè, thu Công thức trở lửa tốt nhất là dùng bếp than đốt tăng nhiệt
Bảng 4 Hiệu quả kinh tế của việc trở lửa bằng đốt than tăng nhiệt ở vụ xuân 2008
(tính cho 600 kg kén)
lớn hơn so đ/c (đồng)
Có trở lửa Đ/C Tăng so Đ/C
1 Than, dụng cụ: 200.000 đ 93,89 87,59 6,30 2.583.000
2 Công lao động: 300.000 đ
Ghi chú: Công lao động 50.000 đ/ngày; giá tơ 410.000 đ/ kg
Trang 4T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
4
Từ bảng 4 cho thấy áp dụng kỹ thuật trở lửa bằng đốt than tăng nhiệt cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với đối chứng Chi phí trở lửa cho 600 kg kén chỉ có 500.000 đ nhưng đổi lại khối lượng tơ thu được hơn 6,30 kg tương đương với 2.583.000 đ Như vậy một đồng vốn bỏ ra để trở lửa sẽ cho kết quả gấp 7,38 lần
IV KẾT LUẬN
Từ các kết quả nghiên cứu cho thấy việc trở lửa khi tằm lên né làm tăng tỉ lệ lên tơ của kén ở cả 3 vụ xuân, hè, thu Điển hình là vụ xuân, tỉ lệ lên tơ tăng 24,78%, tiêu hao nguyên liệu giảm 6,71% so với đối chứng Công thức trở lửa tốt nhất là dùng bếp than đốt tăng nhiệt
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Phạm Văn Vượng, #guyễn Thị Đảm, 2004 Báo cáo tổng kết khoa học kỹ thuật Đề
tài độc lập cấp Nhà nước năm 2004, tr 226-236
2 Tơ sống ươm máy Tiêu chuNn N hà nước TCVN 2366-78, năm 1980, tr 3-31
3 Chuyên san ươm tơ N hà xuất bản N ông nghiệp, năm 1990, tr 20-25
4 Kỹ thuật nuôi tằm dâu N hà xuất bản N ông nghiệp, năm 1995, tr 123-128
,gười phản biện: ,guyễn Văn Viết
