phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu này được tiến hành trên đàn bò Holstein Friesian HF thuần nuôi tại: • Công ty giống bò sữa Lâm Đồng • Công ty liên doanh Thanh Sơn Hà Lan-Việt Nam • Cá
Trang 1Sức sản xuất sữa của bò Holstein Friesian thuần
nuôi tại Lâm Đồng Milk productivity of purebed Holstein Friesian cows raised in Lam Dong province
Phạm Ngọc Thiệp và Nguyễn Xuân Trạch
Summary
A survey was undertaken to examine milk productivity of purebred Holstein Friesian (HF) cows raised in 2 large-scale farms (Thanh Son joint venture and Lam Dong dairy cattle company) and in small households (in Da Lat city and Don Duong district) of Lam Dong province Results showed that purebred HF raised in Lam Dong gave high milk yields with normal patterns of milking curves over milking months and over lactations Although there existed significant differences in milk yield between farm types and between localities, it can be concluded that Lam Dong is a good area for dairy production with purebred HF
Keywords: Holstein Friesian, milk, dairy cattle, lactation, Lam Dong
1 Đặt vấn đề
Hiện nay, chăn nuôi bò sữa đang được đẩy mạnh ở nước ta, nhưng còn gặp nhiều khó khăn về con giống Việc nhập nội và nhân thuần bò sữa Holstein Friesian (HF) đã và đang được tiến hành ở nhiều vùng khác nhau, trong đó có tỉnh Lâm Đồng, một tỉnh nằm trên cao nguyên có khí hậu tương
đối mát mẻ, có thể thuận lợi cho việc nuôi bò HF thuần Nếu giống bò sữa HF thích nghi được với
điều kiện khí hậu ở đây, thì tỉnh Lâm Đồng có thể phát triển ngành chăn nuôi bò sữa trên cơ sở nuôi
bò HF cao sản Do vậy việc đánh giá sức sản xuất sữa của đàn bò HF thuần nuôi tại Lâm Đồng sẽ
có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng
2 phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu này được tiến hành trên đàn bò Holstein Friesian (HF) thuần nuôi tại:
• Công ty giống bò sữa Lâm Đồng
• Công ty liên doanh Thanh Sơn (Hà Lan-Việt Nam)
• Các hộ nông dân chăn nuôi bò sữa thuộc huyện Đơn Dương
• Các hộ nông dân chăn nuôi bò sữa thuộc thành phố Đà Lạt
Số liệu nghiên cứu được thu thập từ sổ ghi chép theo dõi bò của các doanh nghiệp, các hộ chăn nuôi bò sữa, cán bộ kỹ thuật và dẫn tinh viên cơ sở Mặt khác, đàn bò được theo dõi trực tiếp trong thời gian từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2002 trên cơ sở lập phiếu ghi chép năng suất sữa hàng ngày cho từng bò sữa để người vắt sữa cân và ghi vào bảng theo dõi treo tại nơi vắt sữa trước khi đem sữa
đi bán hoặc ghi trực tiếp vào phiếu theo dõi
Số liệu được phân tích thống kê bằng chương trình Minitab 11 (1996)
3 Kết quả và thảo luận
Kết quả trình bày ở bảng 1 cho thấy có sự khác nhau rõ rệt về năng suất sữa của bò HF nuôi
được theo các phương thức chăn nuôi (khu vực kinh tế) khác nhau (P<0,01) và giữa các cơ sở/địa phương khác nhau (P<0,01)
Trang 2Bảng 1 Năng suất sữa của bò Holstein Friesian nuôi tại Lâm Đồng
Tham số
thống kê Công ty LD Thanh Sơn Công ty giống bò sữa Lâm Đồng TP Đà Lạt Huyện Đơn Dương
Năng suất sữa/chu kỳ (kg)
n 158 60 54 33
Năng suất sữa bình quân (kg/con/ngày)
n 158 60 54 33
Đối với khu vực nuôi tập trung, đàn bò của Công ty liên doanh Thanh Sơn cho năng suất sữa cao và khá ổn định Điều này có thể là nhờ ở Công ty này bò được chăm sóc nuôi dưỡng tốt, thức ăn
đầy đủ quanh năm và do làm tốt việc chọn lọc đàn bò Đàn bò nuôi ở Công ty giống bò sữa Lâm
Đồng có năng suất sữa thấp và kém ổn định hơn Thực tế đàn bò này mới được khôi phục lại trong mấy năm gần đây
So với bò nuôi tập trung, bò nuôi ở nông hộ có năng suất sữa cao hơn rõ rệt Lý do cơ bản có thể là trong chăn nuôi nông hộ bò đã được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt hơn Mặt khác, cũng có thể
do trong nhiều năm trước đây giá mua sữa thấp và thị trường tiêu thụ sữa khó khăn nên các hộ chăn nuôi chỉ giữ lại những con cho năng suất sữa cao để không bị thua lỗ Bởi vậy, năng suất sữa của bò nuôi trong nông hộ tăng nhanh một phần là nhờ kết quả của sự chọn lọc này Tuy nhiên, hệ số biến
dị về năng suất sữa của bò nuôi ở các nông hộ vẫn cao, phản ánh sự không đồng đều giữa các hộ, do mỗi hộ có mức đầu tư và trình độ chăn nuôi khác nhau Hơn nữa, nguồn gốc bò nuôi ở các hộ và các địa phương khác nhau cũng không giống nhau
So với kết quả điều tra trước đây trên đàn bò HF thuần nuôi ở Mộc Châu (Nguyễn Xuân Trạch
và Lê Văn Ban, 1994) và đàn bò HF nuôi ở Thành phố Hồ Chí Minh (Vũ Đình Hiểu và Lương Văn Tác, 1994) thì đàn bò HF nuôi tại Lâm Đồng hiện nay có năng suất sữa cao hơn nhiều Đó có thể là
do kết quả của công tác chọn lọc và cải thiện điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng ở các thế hệ bò HF sau này trên một địa bàn vốn có khí hậu mát mẻ thuận lợi cho việc chăn nuôi bò sữa cao sản Nhìn chung, so với các nước nhiệt đới khác (trừ Ixraen) thì năng suất sữa của bò HF nuôi ở Lâm Đồng là khá cao
Bảng 2 Diễn biến năng suất sữa của các lứa đẻ của bò HF nuôi tại Công ty Thanh Sơn
Trang 3Lứa đẻ n (con) X ± SE (kg) SD Cv (%)
Theo dõi năng suất sữa qua các lứa đẻ, số liệu trình bày ở bảng 2 cho thấy sự biến động tuân theo quy luật tự nhiên, mặc dù số liệu về những con có 5 chu kỳ tiết sữa trở lên còn ít Biết được quy luật này cho phép người chăn nuôi dự đoán được năng suất sữa ở các chu kỳ khác khi đã biết
được năng suất của một chu kỳ cụ thể Theo kết quả này, nếu tính trọn đời sinh sản là 9 lứa đẻ thì một bò cái HF nuôi ở Lâm Đồng có khả năng cho tổng sản lượng trên 40 000 kg
Bảng 3 Diễn biến năng suất sữa qua các tháng của chu kỳ của bò HF nuôi tại Công ty Thanh Sơn
(n= 193)
NS sữa (kg) 500,8 547,5 540,5 551,0 481,6 445,1 405,9 343,9 297,9 242,2 4316
% 11,60 12,68 12,52 11,84 11,16 10,31 9,40 7,97 6,90 5,61 100 Mặt khác, theo dõi biến động năng suất sữa qua các tháng tiết sữa của 193 chu kỳ sữa khác nhau trên đàn bò HF nuôi tập trung của Công ty Thanh Sơn (bảng 3) cho thấy sau khi đẻ năng suất sữa tăng, đạt cao nhất ở tháng thứ 2 và sau đó giảm dần qua các tháng cuối của chu kỳ Như vậy, chu kỳ tiết sữa đàn bò HF này cũng tuân theo quy luật tự nhiên với hệ số sụt sữa bình quân hàng tháng khoảng 8-10% Kết quả tính toán này cho phép người chăn nuôi ước tính được năng suất sữa của cả chu kỳ hay một tháng nào đó của chu kỳ sữa khi biết được năng suất sữa của một hay một số tháng nhất định của chu kỳ
4 Kết luận
Từ nghiên cứu này có thể rút ra một số kết luận như sau:
- Bò HF thuần nuôi tại Lâm Đồng cho năng suất sữa khá cao
- Quy luật tiết sữa qua các các tháng của chu kỳ và qua các lứa đẻ tuân theo quy luật tự nhiên
- Có sự khác nhau rõ rệt về năng suất sữa của bò HF được nuôi ở các khu vực kinh tế và các địa phương khác nhau
Tài liệu tham khảo
Minitab Release 11 (1996), MINITAB User’s Guide USA
Vũ Đình Hiểu và Lương Văn Tác (1994), “Báo cáo kết quả nghiên cứu về hiệu quả kinh tế trên các
mô hình chăn nuôi bò sữa hộ gia đình ở Thành Phố Hồ Chí Minh”, Báo cáo khoa học Hội nghị khoa học kỹ thuật chăn nuôi năm 1994, Bộ NN&PTNT
Nguyễn Xuân Trạch và Lê Văn Ban (1994), ”Diễn biến sức sản xuất sữa của bò Holstein thuần ở
Mộc Châu”, Thông tin khoa học kỹ thuật nông nghiệp, Đại học Nông nghiệp 1-Hà Nội, Số
2/1994
