LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận vă[.]
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
Một số khái niệm liên quan
1.1.1 Khái niệm về nông thôn
Nông thôn là khái niệm chỉ các khu vực có tỷ trọng lớn trong sản xuất nông nghiệp, đồng thời phản ánh các góc độ kinh tế, chính trị và văn hóa của địa phương Ngoài hoạt động nông nghiệp, khu vực nông thôn còn phát triển các ngành công nghiệp dịch vụ phi nông nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế địa phương Nông thôn không chỉ là khu vực xã hội mà còn là một trung tâm kinh tế đa dạng, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.
Nông thôn được định nghĩa theo Thông tư số 54/TT-BNNPTNT ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn, do ủy ban nhân dân xã quản lý Phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước hiện nay, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững và nâng cao đời sống của người dân miền quê.
1.1.2 Khái niệm về nông thôn mới Đến nay chưa có khái niệm chính thức về nông thôn mới, nông thôn phát triển như thế nào, ở mức độ nào thì được gọi là nông thôn mới, vấn đề này mang tính lịch sử, tùy theo từng quốc gia, khu vực và tùy theo từng thời điểm phát triển, người ta có thể đưa ra tiêu chí về nông thôn mới khác nhau. Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X “Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn” đã xác định mục tiêu xây dựng nông thôn mới đến năm 2020 là:
Xây dựng nông thôn mới đạt được kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, thúc đẩy phát triển cơ cấu kinh tế hợp lý và các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp Phát triển nông nghiệp gắn liền với sự phát triển nhanh của công nghiệp, dịch vụ và đô thị theo quy hoạch đã tạo ra xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc Đồng thời, nâng cao dân trí, bảo vệ môi trường sinh thái và củng cố hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng là những yếu tố then chốt thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới bền vững.
Nông thôn mới phải là sự phát triển toàn diện của khu vực nông thôn, khác biệt rõ ràng với nông thôn truyền thống hiện nay Đây là mục tiêu hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn, thúc đẩy hạ tầng và dịch vụ xã hội đạt chuẩn mới Chương trình nông thôn mới đặt ra các tiêu chí rõ ràng về kinh tế, môi trường, giáo dục và y tế, nhằm xây dựng một cộng đồng nông thôn phát triển bền vững Việc phát triển nông thôn mới không chỉ dựa trên cải thiện về cơ sở hạ tầng mà còn cần sự đổi mới về nhận thức và phong cách sống của người dân, hướng tới một cuộc sống chất lượng và hiện đại hơn.
Làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại là tiêu chí hàng đầu trong việc xây dựng cộng đồng nông thôn phát triển bền vững Những khuôn viên, cảnh quan của làng xã và hộ gia đình nông thôn luôn thể hiện sự gắn kết và giữ gìn nét đẹp truyền thống, tạo nên môi trường sống trong lành và thân thiện.
Ngày thứ hai, phát triển sản xuất bền vững theo hướng kinh tế hàng hoá tập trung là ưu tiên hàng đầu, đảm bảo thu nhập ổn định và công ăn việc làm lâu dài cho người lao động Chính sách này giúp giảm nghèo một cách hiệu quả và duy trì mức sống cao, đồng thời loại bỏ hoàn toàn các hộ nghèo và hộ đói Việc này thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao đời sống người dân và củng cố an sinh xã hội.
Thứ ba, đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn ngày càng được nâng cao.
Thứ tư, tập trung vào việc bảo vệ và phát triển tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững, đồng thời giữ gìn môi trường sống sạch, xanh và an toàn Việc bảo tồn và khai thác cảnh quan tự nhiên cần được thực hiện một cách hợp lý để duy trì cân bằng sinh thái, góp phần phát triển bền vững cho cộng đồng và hệ sinh thái tự nhiên.
Vào ngày thứ năm, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt chú trọng bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa truyền thống của các dân tộc và địa phương Việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì bản sắc dân tộc và phát triển du lịch văn hóa Đây là những nội dung quan trọng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của các cộng đồng địa phương.
Thứ sáu, an ninh trật tự được đảm bảo, dân chủ được phát huy.
Thứ bảy, hệ thống chính trị ở nông thôn được củng cố, tăng cường, hoạt động thiết thực, hiệu quả.
Nông thôn mới là nơi đời sống vật chất, văn hoá và tinh thần của người dân liên tục được nâng cao, thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị Người nông dân trở thành chủ thể chủ động trong quá trình xây dựng nông thôn mới nhờ được đào tạo và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng Kinh tế nông thôn phát triển toàn diện và bền vững, kết hợp hài hòa giữa nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và đô thị theo quy hoạch đồng bộ Hạ tầng hiện đại và đồng bộ góp phần thúc đẩy sự phát triển, trong khi môi trường sinh thái được bảo vệ và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Hệ thống chính trị vững mạnh được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và ổn định xã hội trong khu vực nông thôn mới.
Theo Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ, nông thôn được xác định là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn, do UBND xã quản lý Các đặc điểm của vùng nông thôn Việt Nam liên quan chặt chẽ đến các hình thức lao động như nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp Dân cư nông thôn thường có tinh thần đoàn kết và sẵn lòng giúp đỡ nhau, tạo nên tình làng nghĩa xóm bền chặt Lối sống và phương thức sinh hoạt của cộng đồng nông thôn khác biệt rõ rệt so với dân cư thành thị, phản ánh đặc trưng văn hóa và cách thức phát triển riêng biệt của vùng nông thôn Việt Nam.
1.1.3 Khái niệm quản lý nhà nước về nông thôn mới
Quản lý là hoạt động có ý thức nhằm chỉ huy, điều hành và hướng dẫn các quá trình xã hội cũng như hành vi của con người Mục tiêu của quản lý là thúc đẩy các hoạt động đạt được mục đích đề ra, đúng ý chí và phù hợp với quy luật khách quan Quản lý hiệu quả giúp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao năng suất và đảm bảo sự phát triển bền vững của tổ chức Trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, quản lý được coi là yếu tố quyết định thành công của doanh nghiệp.
Quản lý nhằm điều khiển và chỉ đạo chung con người, phối hợp các hoạt động cá nhân để tạo thành một hoạt động tập thể thống nhất và hướng hoạt động đó theo mục tiêu đã định trước Thuật ngữ quản lý thể hiện việc tác động có tổ chức và có chủ đích của người quản lý lên đối tượng và khách thể để sử dụng tối đa các tiềm năng và cơ hội của hệ thống, nhằm đạt được mục tiêu trong điều kiện môi trường biến động.
Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội, các hành vi và hoạt động của mọi công dân, tổ chức trong xã hội theo đường lối, quan điểm của Đảng cầm quyền nhắm duy trì và phát triển trật tự xã hội, bảo toàn, củng cố và phát triển quyền lực nhà nước.
Quản lý nhà nước là quá trình thực hiện quyền lực nhà nước thông qua pháp luật, nhằm tổ chức, điều chỉnh các hoạt động xã hội và hành vi con người để duy trì trật tự pháp lý và phát triển các mối quan hệ xã hội phù hợp với chức năng của nhà nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước xã hội chủ nghĩa Quản lý nhà nước được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp, phản ánh các phạm vi và phương thức khác nhau của quá trình quản lý này.
Khái quát về xây dựng nông thôn mới
1.2.1 Vai trò của nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội
Xây dựng nông thôn mới là việc cụ thể hóa thực hiện Nghị quyết số 26- NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa
X) về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” nhằm hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện, hài hòa và bền vững giữa kinh tế và xã hội, đặc biệt là giữa khu vực nông thôn với khu vực thành thị, không để khu vực nông thôn bị tụt hậu trong sự nghiệp phát triển chung, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Sau hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã đạt những thành tựu quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về phát triển bền vững, khả năng cạnh tranh, chuyển giao khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực Khu vực nông nghiệp và nông thôn thiếu quy hoạch, hạ tầng như giao thông, thuỷ lợi, trường học, y tế còn yếu kém, môi trường ngày càng ô nhiễm, đời sống vật chất và tinh thần của nông dân còn thấp Chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị còn lớn, gây ra nhiều vấn đề xã hội bức xúc Xây dựng nông thôn mới là một nhiệm vụ trọng tâm trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội vùng nông thôn, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, bảo vệ quyền lợi của người nông dân và giảm thiểu bất ổn xã hội Thực hiện chương trình này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa trong tương lai.
- Về kinh tế: Để nông thôn có nền sản xuất hàng hoá mở, hướng đến thị trường và giao lưu, hội nhập Yêu cầu là kết cấu hạ tầng của nông thôn phải đồng bộ, hiện đại, nhằm tạo điều kiện cho mở rộng sản xuất giao lưu buôn bán, khuyến khích mọi người tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh, giảm bớt sự phân hoá giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị Hình thức sở hữu đa dạng, trong đó hình thức kinh tế tập thể như hợp tác xã, tổ hợp tác được chú trọng Nhà nước quan tâm hỗ trợ các hợp tác xã ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ phù hợp với các phương án sản xuất kinh doanh, phát triển ngành nghề ở nông thôn.
Phát huy dân chủ và tinh thần thượng tôn pháp luật là yếu tố cốt lõi trong xây dựng chính trị vững mạnh Xây dựng, hương ước và quy ước dựa trên pháp luật và đạo đức xã hội nhằm điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý và giữ gìn kỷ cương phép nước Việc này cũng thúc đẩy tính tự chủ của làng xã và phát huy dân chủ ở cơ sở, Tăng cường sự độc lập và tôn trọng hoạt động của các tổ chức đoàn thể chính trị – xã hội, các tổ chức hiệp hội, hướng tới huy động tối đa sức mạnh cộng đồng để xây dựng nông thôn mới hiệu quả.
- Về văn hoá xã hội: Xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, giúp nhau xoá đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng Xây dựng hình mẫu người nông dân sản xuất hàng hoá khá giả, giàu có, là người công dân tốt.
- Về môi trường: Xây dựng đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái.
Bảo vệ rừng đầu nguồn, chống ô nhiễm nguồn nước, môi trường không khí và chất thải từ các khu công nghiệp để nông thôn phát triển bền vững Các nội dung trên trong cấu trúc mô hình nông thôn mới có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Nhà nước đóng vai trò chỉ đạo, tổ chức điều hành quá trình hoạch định và thực thi chính sách, xây dựng đề án, cơ chế, tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nguồn lực, tạo điều kiện, động viên tinh thần Nhân dân tự nguyện tham gia, chủ động trong thực thi chính sách Trên tinh thần đó, các chính sách kinh tế - xã hội sẽ tạo hiệu ứng tổng thể nhằm xây dựng mô hình nông thôn mới.
1.2.2 Mục tiêu xây dựng nông thôn mới
(1)- Xây dựng cộng đồng văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến.
Phát triển nông nghiệp gắn liền với quá trình đẩy mạnh công nghiệp, dịch vụ và du lịch, góp phần thúc đẩy nền kinh tế toàn diện Đồng thời, quy hoạch phát triển nông thôn kết hợp với đô thị hóa hợp lý nhằm hướng tới sự bền vững và đồng bộ Thực hiện từng bước công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền nông nghiệp quốc gia.
Xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; trình độ dân trí ngày càng được nâng cao và môi trường sinh thái được bảo vệ bền vững Hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh góp phần giữ vững an ninh trật tự, tạo điều kiện thuận lợi để đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện và nâng cao.
1.2.3 Đặc điểm xây dựng nông thôn mới
Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nông thôn Đây không chỉ đơn thuần là vấn đề kinh tế - xã hội mà còn mang ý nghĩa kinh tế - chính trị tổng hợp, giúp nâng cao đời sống và tinh thần cho người dân Việc xây dựng nông thôn mới tạo niềm tin, thúc đẩy sự tích cực, chăm chỉ, đoàn kết và giúp đỡ nhau của người nông dân Nhờ đó, các địa phương nông thôn trở nên giàu đẹp, dân chủ và văn minh hơn trong quá trình phát triển toàn diện. -**Sponsor**Bạn đang tìm kiếm cách để cải thiện bài viết của mình cho chuẩn SEO? Với [Article Generation](https://pollinations.ai/redirect-nexad/XdbtpV4d), bạn có thể dễ dàng tạo ra các bài viết chất lượng cao, tối ưu hóa SEO chỉ trong vài phút, giúp bạn tiết kiệm thời gian và tiền bạc Xây dựng nông thôn mới là một sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng và toàn dân, và chúng tôi có thể giúp bạn truyền tải thông điệp này một cách hiệu quả Hãy để chúng tôi giúp bạn làm cho bài viết của bạn trở nên hấp dẫn và tối ưu hơn!
Trong nghiên cứu quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới, cần hiểu rõ mục tiêu, đặc điểm, bản chất và chức năng của hoạt động này Xây dựng nông thôn mới đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển bền vững của địa phương, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế xã hội Quản lý nhà nước đối với xây dựng nông thôn mới bao gồm các nội dung chính nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả Các đặc điểm của xây dựng nông thôn mới bao gồm tính toàn diện, đa dạng và gắn kết chặt chẽ giữa các lĩnh vực phát triển kinh tế, văn hóa và hạ tầng cơ sở.
Một là, tính kinh tế:
Phát triển nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, hiệu quả bền vững dựa trên lợi thế của nền nông nghiệp nhiệt đới là mục tiêu hàng đầu, nhằm xây dựng nền nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng tới thị trường và hội nhập quốc tế Cần đầu tư và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng nông thôn để tạo điều kiện thuận lợi cho mở rộng sản xuất, giao lưu và buôn bán Khuyến khích phát triển nhanh nông nghiệp, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào thị trường, đồng thời hạn chế rủi ro cho nông dân Việc điều chỉnh và giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện Sản xuất hàng hóa chất lượng cao, mang đặc trưng riêng của từng vùng miền sẽ tạo ra những sản phẩm độc đáo, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước.
Hai là, tính văn hóa - xã hội:
Nông thôn phát triển theo quy hoạch, đồng bộ về hạ tầng, kinh tế và xã hội, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái và phát huy tối đa giá trị truyền thống làng xã, tạo nên môi trường tích cực cho sự phát triển kinh tế nông thôn Người nông dân có cuộc sống ổn định, giàu có, trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật và tay nghề cao, giữ gìn nét văn hóa truyền thống như "tắt lửa, tối đèn" trong khi vẫn hiện đại và văn minh, tin tưởng vào sự quản lý của nhà nước và tích cực tham gia các phong trào chính trị, kinh tế, xã hội Sự phát triển này không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống của gia đình mà còn góp phần xây dựng quê hương văn minh, giàu đẹp, giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội trong nông thôn.
Ba là, tính dân chủ:
Dân chủ nông thôn được mở rộng và đi vào thực chất Người dân và cộng đồng phát huy vai trò làm chủ trong quá trình giám sát, đánh giá hoạt động thực thi các dự án đầu tư tại địa phương Các chủ thể nông thôn (lao động nông thôn, chủ trang trại, hộ nông dân, các tổ chức phi chính phủ, nhà nước, tư nhân….) có khả năng, điều kiện và trình độ để tham gia tích cực vào các quá trình ra quyết định về chính sách phát triển nông thôn; thông tin minh bạch, thông suốt và hiệu quả giữa các tác nhân có liên quan; phân phối công bằng Người nông dân thực sự “được tự do và quyết định trên luống cày và thửa ruộng của mình”, lựa chọn phương án sản xuất kinh doanh và làm giàu cho mình, cho quê hương theo đúng chính sách pháp luật của Nhà nước Phát huy dân chủ với tinh thần tôn trọng pháp luật, gắn lệ làng, hương ước với pháp luật để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, tôn trọng kỷ cương phép nước, phát huy tính tự chủ của làng xã Phát huy tối đa Quy chế dân chủ ở cơ sở tôn trọng hoạt động của các hội, đoàn thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhắm huy động tổng lực vào xây dựng nông thôn mới.
Bốn là, tính phối hợp:
Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp ủy đảng, chính quyền đóng góp vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, đề án, kế hoạch và tổ chức thực hiện Đây là công việc mới, vừa làm vừa thí điểm rút kinh nghiệm, do đó sự phối hợp giữa các ngành, Mặt trận đoàn thể, Ban chỉ đạo và Ban quản lý xã phải chặt chẽ, đồng bộ để hạn chế những thiếu sót Căn cứ vào đặc điểm tình hình cụ thể, lợi thế và nhu cầu thiết thực của địa phương, của người dân để chọn nội dung nào làm trước, nội dung nào làm sau Phân công, phân cấp trong quản lý nhưng cần có sự chỉ đạo tập trung, liên tục và huy động sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị; của Ban chỉ đạo các cấp trong công tác phối hợp, kiểm tra, giám sát các hoạt động quản lý xây dựng nông thôn mới, nhằm thúc đẩy thực hiện một cách hiệu quả.
Năm là, tính định hướng:
Nhà nước đóng vai trò định hướng, ban hành các tiêu chí, quy chuẩn, chính sách và các cơ chế hỗ trợ để thúc đẩy phát triển nông thôn mới Các hoạt động cụ thể do cộng đồng dân cư địa phương bàn bạc dân chủ, quyết định và tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo sự phù hợp và hiệu quả Chính sách kinh tế - xã hội nhằm tạo ra hiệu ứng tổng thể, xây dựng mô hình nông thôn mới bền vững Nhà nước cũng thực hiện các dự án thí điểm tại một số xã để làm cơ sở nhân rộng mô hình thành công cho các địa phương còn lại, hướng tới mục tiêu xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa.
Sáu là, tính đa dạng:
Xây dựng nông thôn mới phải huy động tổng hợp các nguồn lực: vốn cộng đồng, vốn doanh nghiệp các tổ chức tín dụng xã hội, vốn nhà nước.
Quản lý nhà nước về nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới
1.3.1.1 Hoạch định chiến lược, quy hoạch xây dựng nông thôn mới
Hoạch định là quá trình xác định mục tiêu và cách thức để đạt được mục tiêu đó, bao gồm các quyết định và hành động của lãnh đạo nhằm xây dựng các đề án, chương trình phù hợp Việc hoạch định giúp tổ chức xác định ưu tiên, tập trung nguồn lực và phân tích, dự báo các cơ hội, thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp trong từng giai đoạn Trong xây dựng NTM, hoạch định chính là việc xác định mục tiêu, nội dung và giải pháp ngắn hạn, trung hạn và dài hạn phù hợp với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, nâng cao khả năng thành công của địa phương.
Quy hoạch xây dựng NTM là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển nông thôn, đóng vai trò là cơ sở để đầu tư các công trình và chỉnh trang hạ tầng Việc lập quy hoạch đúng mức giúp đảm bảo sự thống nhất giữa các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của vùng, ngành và địa phương, thúc đẩy phát triển văn minh, hiện đại Đặc biệt ở cấp xã, quy hoạch chi tiết phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, gắn liền với quy hoạch sử dụng đất và xây dựng, đảm bảo tổ chức lại không gian chức năng, mạng lưới giao thông và sắp xếp dân cư phù hợp với đặc điểm quy hoạch, giá trị lịch sử, kiến trúc và bản sắc văn hóa địa phương Quản lý xây dựng NTM hiệu quả cần dựa trên quy hoạch rõ ràng, góp phần nâng cao hệ thống hạ tầng kinh tế xã hội, kỹ thuật và chỉnh trang nhà ở cũng như công trình công cộng phù hợp điều kiện thực tế.
1.3.1.2 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quản lý nhà nước và chính sách về xây dựng nông thôn mới
Văn bản quản lý nhà nước là các quyết định và thông tin do các cơ quan nhà nước ban hành theo thẩm quyền nhằm điều chỉnh mối quan hệ quản lý hành chính nhà nước Chúng thể hiện ý chí, mệnh lệnh và quyền lực của Nhà nước, là phương tiện điều chỉnh các quan hệ xã hội trong phạm vi Nhà nước Đồng thời, văn bản quản lý nhà nước cũng phản ánh kết quả hoạt động quản lý của các cơ quan, tổ chức và đóng vai trò quan trọng trong quản lý hành chính nhà nước.
Trong xây dựng nông thôn mới, hệ thống các văn bản quản lý nhà nước là các văn bản do cơ quan có thẩm quyền ban hành theo đúng trình tự, thủ tục nhằm thiết lập các quy tắc xử sự chung Những văn bản này điều chỉnh các vấn đề liên quan đến phát triển nông thôn mới, đảm bảo chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới được thực hiện hiệu quả trên thực tiễn.
Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã tập trung xây dựng và ban hành hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến xây dựng Nông thôn Mới (NTM), nhằm hướng dẫn các địa phương thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển nông thôn Các chính sách tiêu biểu như Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của BCH Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Nghị quyết 24/2008/NĐ-CP ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 của BCH Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; cùng với các quyết định của Thủ tướng Chính phủ như Quyết định số 491/2009/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí Quốc gia về NTM, và Quyết định số 800/QĐ-TTg về phê duyệt chương trình MTQG về xây dựng NTM giai đoạn 2010-2020, đã góp phần thúc đẩy phát triển nông thôn bền vững Ngoài ra, các bộ ngành trung ương và địa phương cũng đã ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành đồng bộ nhằm tối ưu hóa nguồn lực Nhà nước còn triển khai tiếp nối các chương trình từ giai đoạn trước nhằm tiết kiệm nguồn vốn hiện có, trong đó đã có 11 chương trình MTQG tác động chủ yếu đến khu vực nông thôn như phát triển ứng dụng khoa học công nghệ, cung cấp nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn, kiên cố hóa hệ thống kênh mương, nâng cao mức sống với mục tiêu xóa đói giảm nghèo.
1.3.1.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
Tổ chức bộ máy và biên chế đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự vận hành hiệu quả của hệ thống tổ chức nhà nước Việc đổi mới và kiện toàn tổ chức bộ máy phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước giúp tăng cường hiệu lực hoạt động Bố trí đúng, đủ biên chế là yếu tố quyết định đến hiệu quả công việc của các đơn vị, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước được quy định chặt chẽ trong Hiến pháp, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống pháp luật quốc gia Nội dung cốt lõi của các bản Hiến pháp chính là những quy định về bộ máy nhà nước nhằm đảm bảo sự hoạt động hiệu quả và thống nhất của chính quyền các cấp Tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước ở từng lĩnh vực, ngành, và cấp chính quyền cũng được xây dựng dựa trên các văn bản pháp luật rõ ràng và cụ thể Trong xây dựng NTM, bộ máy quản lý gồm các bộ phận tham mưu, giúp việc nhằm hỗ trợ cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý một cách khoa học, thống nhất và hiệu quả.
Ngày 01/7/2010, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1013/QĐ-TTg về việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu Quốc gia Xây dựng Nông thôn Mới (XDNTM) giai đoạn 2010-2020 Đây là cơ quan tham mưu giúp việc trong quản lý nhà nước về xây dựng NTM các cấp, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững nông thôn Việt Nam Ban Chỉ đạo Trung ương tiếp tục xây dựng và ban hành kế hoạch triển khai cụ thể của chương trình nhằm đạt các mục tiêu đề ra trong giai đoạn 2010-2020.
Theo Quyết định số 1013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 gồm 24 thành viên, với quy chế hoạt động và phân công trách nhiệm rõ ràng đối với từng thành viên Thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương được thành lập gồm Trưởng ban, Phó trưởng ban và 3 ủy viên là lãnh đạo các Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Xây dựng, đảm bảo hoạt động hiệu quả và thống nhất trong triển khai các nhiệm vụ của chương trình.
+ Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình giúp Ban Chỉ đạo
Trung ương đặt tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (do Bộ trưởng
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định). b, Cấp tỉnh
Ủy ban Chỉ đạo của tỉnh do Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban, cùng Phó Chủ tịch UBND tỉnh và Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là Phó ban thường trực Các thành viên của BCĐ có thành phần tương tự như của Ban Chỉ đạo Trung ương, đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong công tác chỉ đạo Thường trực BCĐ cấp tỉnh gồm trưởng ban, các phó trưởng ban và ba ủy viên là lãnh đạo các sở Xây dựng, Kế hoạch & Đầu tư, Tài chính, nhằm tăng cường khả năng điều phối và thực thi các nhiệm vụ liên ngành.
Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu Quốc gia tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh nhằm hỗ trợ BCĐ tỉnh thực hiện các mục tiêu của chương trình hiệu quả Ở cấp huyện, thị xã (gọi chung là huyện), các địa phương có vai trò quan trọng trong triển khai các hoạt động của chương trình để đảm bảo sự đồng bộ và phát triển bền vững tại địa phương Việc thành lập và tổ chức các văn phòng điều phối huyện giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và đẩy mạnh tiến độ thực hiện các nhiệm vụ của Chương trình mục tiêu Quốc gia.
Ban chỉ đạo cấp huyện do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện làm Trưởng ban, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân là Phó Trưởng ban Thành viên của ban gồm lãnh đạo các phòng, ban có liên quan của địa phương, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ trong công tác chỉ đạo và thực hiện các nhiệm vụ được giao.
Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (hoặc Phòng Kinh tế) là cơ quan thường trực giúp Ban Chỉ đạo cấp huyện điều phối và thực hiện các chương trình phát triển nông nghiệp tại địa phương Tại cấp xã, chức năng này tập trung vào việc phối hợp và hỗ trợ các hoạt động nông nghiệp phù hợp với đặc điểm của từng khu vực, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
Thành lập Ban Quản lý xây dựng NTM xã do Chủ tịch UBND xã làm Trưởng ban và Phó Chủ tịch UBND xã làm Phó Trưởng ban, cùng các thành viên là đại diện các cơ quan chuyên môn, ban ngành, đoàn thể chính trị xã Đồng thời, cần tổ chức hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực và xây dựng chế độ đãi ngộ phù hợp cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm việc ở nông thôn, đặc biệt là cán bộ chuyên trách về NTM Kinh nghiệm thành công trong xây dựng NTM cho thấy, một tập thể lãnh đạo có năng lực và trách nhiệm là yếu tố quyết định thành công, do đó công tác đào tạo cán bộ cơ sở luôn được coi trọng như lực lượng trực tiếp thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng NTM.
Sự năng động và tinh thần trách nhiệm của họ đã thúc đẩy và khơi dậy tính sáng tạo cùng ý thức tự lực tự cường của người nông dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới, góp phần nâng cao đời sống và thúc đẩy phát triển bền vững cho cộng đồng.
1.3.1.4 Tổ chức chỉ đạo thực hiện các nội dung xây dựng NTM