1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA MÔI TRƯỜNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐÔ THỊ ĐỀ ÁN MÔN HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ Đề tài TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HOÁ ĐẾN DÂN SỐ, LAO ĐỘNG V[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA MÔI TRƯỜNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐÔ THỊ
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN DÂN SỐ, LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM 7
1.1 Đô thị hóa 7
1.1.1 Khái niệm 7
1.1.2 Các hình thái biểu hiện của đô thị hóa 8
1.2 Dân số, lao động và việc làm 9
1.2.1 Khái niệm 9
1.2.2 Tác động của đô thị hóa đến vấn đề dân số, lao động việc làm 10
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HOÁ ĐẾN DÂN SỐ, LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM TRÊN ĐỊA BÀN XÃ CỰ KHÊ 12
2.1 Giới thiệu chung về xã Cự Khê và quá trình đô thị hóa trên địa bàn xã 12
2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội 12
2.1.2 Quá trình đô thị hóa ở xã Cự Khê 17
2.2 Tình hình dân số xã Cự Khê 18
2.2.1 Quy mô dân số xã Cự Khê và xu hướng phát triển dân số xã Cự Khê những năm gần đây 18
2.3 Thực trạng lao động, việc làm ở xã Cự Khê 19
2.3.1 Quy mô, cơ cấu, chất lượng lao động việc làm trên địa bàn xã Cự Khê trong những năm gần đây 19
2.3.2 Tình hình thất nghiệp ở xã Cự Khê 20
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN DÂN SỐ, LAO ĐÔNG, VIỆC LÀM TRÊN ĐỊA BÀN XÃ CỰ KHÊ 22
3.1 Giải pháp điều tiết quy mô dân số 22
3.1.1 Kế hoạch hóa gia đình ở địa phương 22
3.1.2 Quản lý nhập cư 22
3.1.3 Một số biện pháp khác 22
3.2 Giải pháp cho vấn đề lao động việc làm 23
3.2.1 Giải pháp nhằm tăng cơ hội tìm việc cho người lao động 23
3.2.2 Phát triển thế mạnh làng nghề, tạo công ăn việc làm cho người lao động 24
Trang 3KẾT LUẬN 24 TÀI LIỆU THAM KHẢO 26
Trang 4và việc làm
Đô thị là nơi tập trung đông đúc dân cư, chủ yếu là lao động phi nông nghiệp, có cơ sở hạ tầng thích hợp, là trung tâm tổng hợp hay trung tâm chuyên ngành có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội của cả nước, một vùng lãnh thổ, một tỉnh ,… Còn đô thị hóa có thể hiểu đơn giản là quá trình biến đổi về phân bố các yếu tố nguồn lực như vốn, lao động hình thành các yếu tố đô thị hoặc phát triển đô thị hiện có theo chiều sâu Vậy thì làm sao
có thể tách biệt được đô thị hóa khỏi phát triển, dường như đô thị hóa là tiền đề, là điều kiện cần của sự phát triển nhân loại Đô thị hóa giúp thay đổi hoàn toàn bộ mặt của một quốc gia chỉ trong vài trăm năm, vài chục năm và thậm chí chỉ vài năm
Đô thị hóa là xu thế tất yếu đối với các quốc gia chậm phát triển khi bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đô thị hóa có tác động tích cực, sâu sắc tới mọi mặt đời sống kinh tế- xã hội của mỗi quốc gia nói chung, tới khu vực nông thôn mỗi quốc gia nói riêng Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực, quá trình đô thị hóa cũng phát sinh nhiều vấn đề cần giải quyết như: Việc làm cho nông dân mất đất sản xuất; dân số ở đô thị tăng lên nhanh chóng… Do vậy, nếu không có một chiến lược giải pháp cụ thể, các quốc gia trong quá trình phát triển sẽ gặp phải nhiều vấn đề vướng mắc và lúng túng trong quá trình giải quyết, đôi khi làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp từ quá trình đô thị hóa
2 Tổng quan nghiên cứu
Có lẽ cũng chính bởi sự cấp thiết cũng như tính toàn cầu mà đô thị hóa và tác động của nó lên các mặt nói chung cũng như lên vấn đề dân số, lao động việc làm nói riêng được nhắc đến cũng như được nghiên cứu bởi rất nhiều cá nhân tổ chức với nhiều phương pháp khác nhau
Tác giả Nguyễn Thị Hải Vân Hay với cuốn sách “Đô thị hóa và việc làm: lao động
ngoại thành Hà Nội” (2013) Cuốn sách của tác giả Nguyễn Thị Hải Vân được xuất bản
năm 2013, tức là sau năm 2008 một mốc rất đặc biệt khi thủ đô Hà Nội có những thay đổi lớn về mặt địa giới hành chính dẫn đến những thay đổi về mặt kinh tế xã hội Vấn đề lao động, việc làm cũng bị ảnh hưởng mạnh khi mà một bộ phận lớn lao động nông nghiệp bị mất đất canh tác Những giải pháp được tác giả Nguyễn Thị Hải Vân đưa ra cũng rất hay ở chỗ, nó không chỉ tác động hoặc lên quá trình đô thị hóa hoặc lên vấn đề lao động việc làm
mà nó nhằm điều tiết tác động của đô thị hóa tới lao động, việc làm ở nông thôn ngoại thành
Hà Nội
Trang 5Tác giả Mai Thị Kim Hồng với luận văn Thạc sĩ “Đô thị hoá ngoại thành Hà Nội theo
hướng phát triển bền vững” (2014) cũng đề cập rất nhiều đến vấn đề dân số, lao động và
việc làm, từ đó đề xuất rất nhiều giải pháp hay, phù hợp với những vùng nông thôn ngoại thành Hà Nội
Luận văn thạc sĩ nông nghiệp “Nghiên cứu ảnh hưởng của đô thị hóa đến phát triển
kinh tế- xã hội của huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên”, tác giả Ngô Thị Mỹ Luận văn đã đi
sâu nghiên cứu những tác động tích cực cũng như hạn chế của đô thị hóa đối với các hộ nông dân mất đất nói riêng và tình hình kinh tế- xã hội của huyện Phổ Yên nói chung Từ việc nghiên cứu thực trạng của đô thị hóa, luận văn chỉ ra những ảnh hưởng của nó đến phát triển kinh tế- xã hội của huyện Phổ Yên; trên cơ sở đó luận văn đã đề ra những định hướng
và giải pháp phù hợp thúc đẩy kinh tế- xã hội của huyện tiếp tục phát triển
Nghiên cứu “Tác động của đô thị hoá đến dân số, lao động và việc làm trên địa bàn
xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội” có thể không mới về ý tưởng nhưng sẽ
rất mới về khu vực cũng như những vấn đề của riêng xã Cự Khê, một xã thuộc huyện ngoại thành của Hà Nội, được tách ra từ tỉnh Hà Tây cũ vài năm trở lại đây, tuy còn đang trên đà phát triển nhưng xã Cự Khê đang cho thấy tốc độ tăng trưởng đáng kể, quá trình đô thị hóa
ở đây diễn ra mạnh mẽ với những khu đô thị cao tầng, những khu vui chơi giải trí mọc lên ngày một nhiều kèm theo đó là sự gia tăng về dân số, lao động và cũng giống như những
đô thị khác, xã Cự Khê cũng phải đối mặt với những tiêu cực mà đô thị hóa mang lại
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Tác động của quá trình đô thị hóa đến dân số, lao động và việc
làm
Phạm vi nghiên cứu: Trên địa bàn xã Cự Khê
5 Câu hỏi nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đã đề ra, cần trả lời được những câu hỏi sau
- Quá trình đô thị hóa trên xã Cự Khê những năm gần đây diễn ra như thế nào?
- Những tác động của quá trình đô thị hóa lên vấn đề dân số lao động là gì?
- Giải pháp nào cho những vấn đề còn tồn tại trên địa bàn xã?
Trang 66 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp chọn lọc, phân tích, tổng hợp, thống kê các số liệu chọn lọc 1 cách phù hợp
từ các nguồn khác nhau để góp phần làm rõ các nội dung trong đề tài nghiên cứu
Trang 7CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN DÂN
SỐ, LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM
1.1 Đô thị hóa
1.1.1 Khái niệm
a Đô thị
Đô thị là điểm tập trung dân cư với mật độ cao, chủ yếu là lao động phi nông nghiệp, có
cơ sở hạ tầng thích hợp, là trung tâm tổng hợp hay trung tâm chuyên ngành có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, của một miền lãnh thổ, một tỉnh, một huyện hoặc một vùng trong tỉnh hoặc trong huyện (Thông tư số 31/TTLD, ngày 20/11/1990 của liên Bộ xây dựng và Ban tổ chức cán bộ của Chính phủ)
b Đô thị hoá
Đô thị hoá là quá trình phức tạp có thể định nghĩa ở nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên,
nói một cách tổng quát: Đô thị hóa là quá trình biến đổi về phân bố các lực lượng sản xuất
trong nền kinh tế quốc dân, bố trí dân cư, hình thành, phát triển các hình thức và điều kiện sống theo kiểu đô thị đồng thời phát triển đô thị hiện có theo chiều sâu trên cơ sở đại hóa
cơ sở vật chất kỹ thuật và tăng quy mô dân số
c Các yếu tố tác động đến quá trình đô thị hoá
Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình đô thị hóa
Bởi lẽ ngay từ quá trình hình thành đô thị, vị trí đã chiếm vai trò vô cùng quan trọng, những vị trí thuận lợi cho việc phát triển kinh tế xã hội đảm bảo quốc phòng sẽ phù hợp với quá trình đô thị hóa Cũng giống như vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên đóng vai trò then chốt từ thuở sơ khai khi quá trình đô thị hóa diễn ra còn chậm chạp Những vùng có khí hậu tốt, giao thông thuận lợi sẽ thu hút dân cư mạnh hơn, đô thị hóa sớm hơn và ngược lại
Trình độ phát triển kinh tế là yếu tố then chốt trong quá trình đô thị hóa Nói đến kinh tế
là nói đến tài chính, GDP, tiêu dùng và tích lũy và để xây dựng hay phát triển đô thị thì không thể thiếu được nguồn tài chính lớn Tuy nhiên kinh tế phát triển không thôi chưa đủ
để phát triển đô thị, cái cần ở đây là phương hướng, cơ chế cho phát triển đô thị, có vậy quá trình đô thị hóa mới diễn ra mạnh mẽ và vững bền
Trình độ phát triển khoa học kỹ thuật là điều kiện cho đô thị hoá Toàn cầu hoá và cuộc
cách mạng công nghệ thông tin đang ngày càng tạo ra một không gian kinh tế mới vượt
xa phạm vi một đô thị, tạo ra sự liên kết, phụ thuộc lẫn nhau giữa các đô thị, giữa đô thị
và nông thôn, giữa các vùng, các khu vực Song, vấn đề là liệu các nước đang phát triển nói chung cũng như Việt Nam nói riêng có nắm bắt kịp các thành tựu khoa học hiện đại, rút ra được kinh nghiệm phát triển kinh tế, giải quyết tốt các vấn đề môi trường, dân số, giao thông, nhà ở, việc làm… ở đô thị hay không? Đó là những thách thức lớn
Truyền thống và tính đa dạng về văn hoá có ảnh hưởng quan trọng đến quá trình đô thị
hoá, trước hết là công tác quản lý đất đai đô thị, quản lý xã hội, quản lý dân số Mỗi nơi lại có một đặc điểm văn hoá riêng và nó có ảnh hưởng đến tất cả các vấn đề kinh tế, chính
Trang 8trị, xã hội nói chung và hình thái đô thị nói riêng Trình độ dân trí và trình độ văn hoá là những vấn đề có liên quan mật thiết với nhau và có ảnh hưởng đến những điều kiện phát triển kinh tế, hình thành văn hoá xã hội, và quản lý xã hội ở đô thị Trình độ dân trí cao biểu hiện người dân có sự hiểu biết, được học hành đào tạo tốt Lối sống, đạo đức, cách nghĩ cách làm của những người được học hành và có văn hoá sẽ tạo ra những phong tục tập quán tốt đẹp cho một đô thị
Hội nhập toàn diện là nhân tố thúc đẩy quá trình đô thị hoá nhanh hơn Nhập khẩu các
hình thái kiến trúc, phương pháp quản lý hiện đại, thương mại hoá các quan hệ, liên doanh trong xây dựng đô thị, khu đô thị là một thực tế đã diễn ra khá sinh động ở các nước phát triển Về kinh tế, hội nhập tạo cơ hội cho kinh tế phát triển, tiêu biểu là thị trường tài chính Nền kinh tế thế giới có tính hội nhập ngày càng cao đã được hình thành thông qua quá trình toàn cầu hóa và giao dịch quốc tế Sự cạnh tranh giữa các đô thị trong
và ngoài nước ngày càng mạnh mẽ Sự phụ thuộc lẫn nhau đang hình thành vượt qua các biên giới quốc gia, tạo ra những mối liên hệ chặt chẽ hơn về hợp tác kinh tế Tự do hóa thương mại, hội nhập đang tạo ra những cơ hội và sự biến động mới bên trong các đô thị
Sự hội nhập giữa các quốc gia còn là điều kiện cho các hoạt động giao lưu thương mại và
là cơ hội cho sản xuất phát triển, đặc biệt sự trao đổi về khoa học kỹ thuật Hoạt động đầu
tư nước ngoài trước hết ở các đô thị và đặc biệt là đô thị lớn, luôn mang lại hiệu quả cao cho các nhà đầu tư
Quy hoạch và quản lý nhà nước cũng tác động không nhỏ đến quá trình đô thị hóa Vì
quy hoạch đô thị là sự tổ chức, sắp xếp, xác định chức năng mục đích sử dụng các nguồn lực trong không gian đô thị, đảm bảo sự phát triển đô thị hiệu quả và bền vững Vì vậy tầm nhìn trong quy hoạch là yếu tố quyết định đến sự phát triển đô thị sau này, một quy hoạch tốt có tầm nhìn sẽ là bước đà vững chắc cho quá trình đô thị hóa Cũng tương tự như vậy, khi xã hội càng phát triển chững, ta lại càng thấy được tầm quan trọng của sự quản lý, quản lý nhà nước tác động không nhỏ đến quá trình đô thị hóa, nó góp phần quyết định tốc độ, và cách thức của quá trình đô thị hóa
1.1.2 Các hình thái biểu hiện của đô thị hóa
Đô thị hoá theo chiều rộng: Mở rộng quy mô diện tích các đô thị hiện có trên cơ sở hình
thành các khu đô thị mới, các quận, phường mới là hình thức phổ biến với các đô thị của Việt Nam trong điều kiện kinh tế còn nhiều hạn chế Việc hình thành các khu đô thị mới, các quận, phường mới được xem là hình thức đô thị hoá theo chiều rộng và là sự mở đường của quan hệ sản xuất cho lực lượng sản xuất phát triển Với hình thức này, dân số
và diện tích đô thị tăng nhanh chóng Sự hình thành các đô thị mới để phát triển đồng đều các khu vực, các đô thị mới được xây dựng trên cơ sở xây dựng các khu công nghiệp và các vùng kinh tế là xu hướng tất yếu của sự phát triển
Đô thị hoá theo chiều sâu: Hiện đại hoá và nâng cao trình độ các đô thị hiện có là quá
trình thường xuyên và tất yếu của quá trình tăng trưởng và phát triển Các nhà quản lí đô thị và các thành phần kinh tế trên địa bàn đô thị thường xuyên vận động nhằm làm giàu
Trang 9thêm cho đô thị của mình Quá trình đòi hỏi phải điều tiết, tận dụng tối đa những tiềm năng sẵn có và hoạt động có hiệu quả cao trên cơ sở hiện đại hoá trong mọi lĩnh vực kinh
tế - xã hội ở đô thị
Cả hai hình thái đều dẫn đến hiện tượng dân số đô thị tăng nhanh Sự thay đổi về pháp lí dẫn đến những người dân hôm qua còn là nông dân, hôm nay trở thành người thành thị, cộng với sự nhập cư ồ ạt vào các đô thị cũ với cơ sở hạ tầng sẵn đã có cung cấp cho đô thị nguồn nhân lực dồi dào là cơ sở cho các doanh nghiệp sản xuất mới ra đời, doanh nghiệp
cũ mở rộng quy mô sản xuất… nhưng nó cũng tạo ra những mất cân đối về cung cầu lao động, việc làm và hàng loạt các vấn đề khác trong đô thị
1.2 Dân số, lao động và việc làm
1.2.1 Khái niệm
a Dân số
Theo điều 3, chương I, Pháp lệnh dân số thì khái niệm dân số được định nghĩa như sau:
Dân số là tập hợp người sinh sống trong một quốc gia, khu vực, vùng địa lý kinh tế hoặc một đơn vị hành chính
Dân số đô thị là bộ phận dân số sống trên lãnh thổ được quy định là đô thị Dân số đô thị luôn luôn biến động do các yếu tố sinh chết, đi, đến Do đó khi nói đến dân số đô thị cần phân biệt rõ dân số thường trú và dân số hiện có vào những thời điểm nhất định của đô thị
b Lao động và việc làm
Sức lao động là phạm trù chỉ khả năng lao động của con người, là tổng hợp thể lực, và
trí lực của con người được con người sử dụng trong quá trình lao động
Lao động là hoạt động có mục đích của con người, thông qua hoạt động đó con người
tác động vào giới tự nhiên, cải biến chúng thành những vật có ích nhằm đáp ứng nhu cầu nào đó của con người
Lực lượng lao động (hay còn gọi là dân số hoạt động kinh tế) bao gồm toàn bộ những
người từ đủ 15 tuổi trở lên đang có việc làm hoặc đang tìm kiếm việc làm Lực lượng lao động trong độ tuổi lao động (còn gọi là dân số hoạt động kinh tế trong độ tuổi lao động) bao gồm những người trong độ tuổi lao động (nam từ 15-60 tuổi, nữ từ 15-55 tuổi) đang co việc làm hoặc không có việc làm nhưng có nhu cầu tìm việc
Dân số không hoạt động kinh tế bao gồm những người ngoài tuổi lao động và những,
người trong độ tuổi lao động nhưng trong khoảng thời gian xác định của cuộc điều tra không làm việc và không có nhu cầu tìm việc, như những người làm công việc nội trợ cho gia đình mình: học sinh, sinh viên; người mất khả năng lao động
Việc làm là hoạt động sản xuất cụ thể, tương đối ổn định trong hệ thống phân công lao
động xã hội, mang lại thu nhập cho người lao động được pháp luật cho phép
Trang 101.2.2 Tác động của đô thị hóa đến vấn đề dân số, lao động việc làm
Trong quá trình phát triển, đô thị hoá luôn luôn có những tác động mạnh và trực tiếp đến vấn đề dân số, lao động và việc làm Việc hình thành đô thị về cơ bản là cần có một quy
mô dân số phù hợp, quá trình đô thị hóa khiến đô thị mở rộng và phát triển không những tác động đến dân số về mặt lượng mà còn cả về mặt chất Bên cạnh đó, chất lượng dân số, lao động lại tác động ngược trở lại quá trình đô thị hóa, là một trong những nhân tố quyết định đến tốc độ đô thị hóa Từ đó có thể thấy mối quan hệ giữa đô thị hóa và vấn đề dân số lao động việc làm là mối quan hệ tác động hai chiều, khó có thể tách rời
Tác động đến quy mô dân số, lao động đô thị Đô thị hóa góp phần thúc đẩy sự phát triển
nền kinh tế đô thị, vì vậy nó khiến cho dân số đô thị ngày một tăng lên Bên cạnh yếu tố gia tăng tự nhiên thì yếu tố di cư cũng tác động không hề nhỏ đến dân số đô thị Bởi sự đa dạng
về ngành, lĩnh vực kinh tế mà các đô thị lớn luôn thu hút một lực lượng lớn lao động từ khắp nơi đổ về, bởi vậy mà tại nơi đây luôn có quy mô dân số cũng như quy mô lao động rất lớn
Tuy nhiên nó cũng đồng thời gây ra tình trạng quá tải dân số tại các đô thị lớn mà tiêu biểu
là thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh Việc quá tải dân số đô thị sẽ gây ra hậu quả
vô cùng lớn mà các chính quyền phải đối mặt Trước tiên là áp lực về vấn đề nhà ở, ý tế giáo dục, nước sạch hay môi trường Riêng vấn đề nhà ở cũng gây không ít khó khăn trong vài năm trở lại đây, khi mà rất nhiều khu đô thị mới được xây dựng, cung nhà nhiều nhưng lại không phu hợp, trong lúc nền kinh tế đang trong thời kì khủng hoảng, giá nhà thu nhập thấp vẫn ở mức cao Vì vậy rất nhiều người không có khả năng mua nhà để ở trong khi rất nhiều căn nhà xây xong lại bỏ không Bên cạnh đó các vấn đề thiếu nước sạch hay ô nhiễm môi trường xảy ra thường xuyên
Thay đổi cơ cấu dân số, lao động: Điều này cũng là điều khá dễ hiểu, bởi lẽ hoạt động ở
các đô thị chủ yếu là các hoạt động phi nông nghiệp, quá trình đô thị hóa hoặc là mở rộng
đô thị, hoặc phát triển đô thị đều tác động trực tiếp đến cơ cấu dân số lao động Để nền kinh
tế phát triển mạnh mẽ hơn, công nghiệp dịch vụ luôn đóng vai trò then chốt Chính vì vậy
mà cơ cấu lao động ở hai khu vực này ngày một tăng trong khi tỷ lệ lao động ở khu vực nông nghiệp ngày một giảm Bên cạnh đó việc hình thành các đô thị mới khiến cho diện tích đất nông nghiệp ngày một ít đi khiến cho những lao động nông thôn buộc phải lựa chọn giữa thất nghiệp hoặc một nghề mới phù hợp với hoàn cảnh
Đô thị hóa tác động đến chất lượng dân số, lao động: Thứ nhất trên khía cạnh về dân số,
chất lượng dân số cơ thể đánh giá thông qua chỉ số phát triển con người HDI (Human Development Index) theo ba căn cứ: thu nhập quốc dân bình quân đầu người; trình độ dân trí; tuổi thọ trung bình Có thể thấy đô thị hóa góp phần phát triển kinh tế- xã hội kéo theo
sự phát triển cơ sở hạ tầng Vì vậy tại các vùng đô thị chất lượng dân cư thường cao hơn các vùng nông thôn Thứ hai trên khía cạnh lao động, chất lượng nguồn lao động được đánh giá dựa trên sức khỏe, trình độ học vấn chuyên môn, phẩm chất cá nhân (ý thức kỷ luật, tính chủ động, tính hợp tác ) Có thể thấy cùng với việc nâng cao chất lượng dân số cũng đồng thời kéo theo việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời tính cạnh tranh khốc liệt tại các trung tâm lớn cũng buộc người lao động phải tự hoàn thiện bản thân nếu không muốn bị đào thải
Trang 11Đô thị hóa ảnh hưởng đến phân bố dân cư Như đã nói ở trên, việc hình thành các đô
thị, siêu đô thị góp phần thu hút một lượng vô cùng lớn dân cư, lao động tập trung tại đây Vậy nên ở hầu hết mọi quốc gia đều có sự phân bố dân cư thiếu đồng đều, tập trung chủ yếu ở các khu đô thị, vùng phát triển kinh tế Ngay tại các quận huyện trên địa bàn Hà Nội, mật độ dân cư giữa các vùng cũng chênh lệch khá cao, thậm chí có những quận huyện mức chênh lệch lên đến 40 lần Sự phân bố dân cư một cách thiếu đồng đều như hiện nay góp phần ngày càng gia tăng khoảng cách phát triển kinh tế giữa các vùng, kèm theo đó là cơ hội làm việc và phát triển, cứ như thế người dân lại đổ sô ra các thành phố lớn để tìm kiếm việc làm trong khi các vùng kém phát triển hơn thì lại thiếu lao động Cái vòng luẩn quẩn mãi không được tháo gỡ khiến cho những vùng đã phát triển lại càng phát triển trong khi những nơi kinh tế yếu kém thì lại càng khó cạnh tranh
Từ đó có thể thấy sự tác động của quá trình đô thị hóa lên vấn đề dân số, lao động việc làm bao hàm cả hai mặt tích cực và tiêu cực Vì vậy câu hỏi làm sao để phát triển một cách bền vững, để phát triển thị trường lao động vững mạnh cần được chính quyền các địa phương xem xét một cách đa chiều, kỹ lưỡng và có cái nhìn dài hạn để có câu trả lời thích hợp nhất
Trang 12CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HOÁ ĐẾN DÂN SỐ, LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM TRÊN ĐỊA BÀN XÃ CỰ KHÊ
2.1 Giới thiệu chung về xã Cự Khê và quá trình đô thị hóa trên địa bàn xã
2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội
2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên
Địa giới hành chính:
• Phía Đông giáp: xã Tả Thanh Oai (Thanh Trì)
Xã gồm có 3 làng: Khê Tang, Khúc Thủy và Cự Đà Làng Khúc Thủy và Cự Đà quanh co uốn lượn theo dòng Nhuệ giang cổ kính Trong khi đó làng Khê Tang thuần nông tách biệt với 2 làng còn lại Từ ngày 1/8/2008, Hà Tây sáp nhập về Hà Nội, đồng thời tuyến đường trục phía Nam chạy qua cơ bản làm thay đổi diện mạo giao thông, kinh tế và đời sống dân cư nơi đây
Trang 13Bản đồ vị trí xã Cự Khê Nếu Đường Lâm là làng Việt cổ điển hình của vùng trung du, thì Cự Đà lại là ngôi làng
cổ mang những đặc trưng cơ bản nhất của làng cổ ven sông Cho đến nay, trải qua nhiều biến cố, thăng trầm của lịch sử, làng vẫn giữ được gần như vẹn nguyên so với thuở ban đầu
Đây là làng vẫn còn giữ được một nền kiến trúc xây dựng cổ xưa, đặc biệt trên vùng châu thổ sông Hồng như chùa Linh Minh, đình Thượng, đình Trung, nơi có những dòng tộc lâu đời như họ Trịnh, Đinh, Vũ, Vương
Hằng năm, cứ vào đúng ngày 14 tháng giêng âm lịch, người dân làng Cự Đà lại nô nức tổ chức lễ hội Đại kỳ phúc; còn lễ Đại đám tổ chức 5 năm một lần Năm 2015, làng Cự Đà
sẽ tổ chức Đại đám, tiến hành lễ rước nhị thánh: Vũ Lôi thần uy Đại vương (có công đánh