Tiểu luận môn học phân tích và đánh giá tính xanh của các dự án fdi vào việt nam năm 2020

Đối với Việt Nam, FDI ngày càng khẳng định vai trò và tầm ảnh hưởng sâusắc đến thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa.FDI đóng góp tích cực cho nh

FDI’s dISAdVANTAGE green fdi

1 Nguyễn Phương Thảo (NT)

2 Nguyễn Thanh Dung

3 Nguyễn Thùy Dung

4 Vũ Thị Thảo

5 Vũ Tiến Thành

6 Nguyễn Thị YếnNHÓM 2

Lấy ví dụ về tác động tiêu cực của các dự án FDI tại Việt Nam Phân tích và đánh giá tính xanh của các

dự án FDI vào Việt Nam năm 2020.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

I LẤY VD VỀ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA CÁC DỰ ÁN FDI TẠI VN 3

1 Ảnh hưởng tới Kinh tế 3

a Phụ thuộc về kinh tế 3

b Chuyển dịch cơ cấu kinh tế không hợp lý 4

c Chuyển giao công nghệ 4

d Chuyển giá 6

e Cạnh tranh khốc liệt với các DN có vốn FDI 7

2 Ảnh hưởng tới Xã hội - Bất bình đẳng thu nhập 8

3 Ảnh hưởng tới Môi trường 10

II PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ TÍNH XANH CỦA DỰ ÁN FDI VÀO VN 2020 12

1 Tổng quan về green FDI 12

a FDI xanh là gì? 12

b Tiêu chí đánh giá các dự án xanh 13

2 Đánh giá xu hướng FDI xanh 14

3 Phân tích và đánh giá tính xanh của các dự án FDI cụ thể năm 2020 16

a Dự án Điện mặt trời và điện gió Fujiwara Bình Định 16

b Dự án Nhà máy điện khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Bạc Liêu 17

c Dự án tổ hợp hoá dầu Miền Nam Việt Nam tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu 18

d Dự án Nhà máy chế tạo lốp xe radian toàn thép ACTR tại tỉnh Tây Ninh19 KẾT LUẬN 21

MỞ ĐẦU

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những nhân tố quan trọng trongquá trình phát triển kinh tế - xã hội, là hoạt động tất yếu và không thể thiếu của mọiquốc gia Đối với Việt Nam, FDI ngày càng khẳng định vai trò và tầm ảnh hưởng sâusắc đến thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa.FDI đóng góp tích cực cho những quốc gia đang phát triển nói chung và Việt Nam nóiriêng thông qua hoạt động bổ sung nguồn vốn trong nước và cải thiện cán cân thanhtoán, chuyển giao công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất, tạo ra những năng lực sảnxuất mới, nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong quá trình hộinhập kinh tế quốc tế

Tuy nhiên, FDI luôn có tác động 2 mặt song hành lên kinh tế - xã hội Bên cạnhnhững kết quả đóng góp ghi nhận và mặt tích cực mà FDI mang lại, hoạt động đầu tưFDI vào Việt Nam trong thời gian vừa qua vẫn tồn tại những bất cập, ảnh hưởng tiêucực đến nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, môi trường…của nước ta, do đó nếuthiếu đi sự quản lý chặt chẽ và hiệu quả của Nhà nước thì những hạn chế này sẽ bùngphát

Bài viết của nhóm chúng em sẽ tìm hiểu, đưa ra ví dụ cụ thể về mặt trái của các

dự án FDI tại Việt Nam và phân tích, đánh giá tính xanh của các dự án FDI vào nước

ta năm 2020

I LẤY VD VỀ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA CÁC DỰ ÁN FDI TẠI VN

1 Ảnh hưởng tới Kinh tế

a Phụ thuộc về kinh tế

Các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (DN FDI) sẽ tăng sự phụ thuộc củanền kinh tế của nước nhận đầu tư vào vốn, kỹ thuật và mạng lưới tiêu thụ hàng hóacủa các công ty xuyên quốc gia Những năm gần đây, Việt Nam được đánh giá lànước có tốc độ tăng trưởng GDP nhanh trong khu vực và thế giới Theo Tổng cụcThống kê, tốc độ tăng GDP năm 2017 đạt 6,81%, năm 2018 đạt 7,07% và 6 tháng đầunăm 2019 ở mức 6,71% Một trong những đóng góp cho tốc độ tăng trưởng GDP hằngnăm nhờ vào tổng kim ngạch xuất khẩu gia tăng nhanh chóng thời gian qua Từ con số301,8 tỷ USD năm 2016, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã tăng lên482,2 tỷ USD vào năm 2018 và đạt con số 245,4 tỷ USD ở 6 tháng đầu năm 2019.Tuy nhiên, bên cạnh con số tăng nhanh chóng, nền kinh tế của Việt Nam đang bộc

lộ điểm yếu là phụ thuộc quá nhiều vào DN FDI Kim ngạch xuất nhập khẩu thuộckhối FDI chiếm 60% tổng kim ngạch xuất khẩu Thậm chí, tốc độ tăng trưởng nềnkinh tế phụ thuộc vào một vài “ông lớn” FDI Năm 2018, Samsung xuất khẩu 60 tỷUSD, bằng 1/4 tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam Vì FDI chiếm tỷ lệ lớn trongGDP nên khi FDI giảm thì GDP cũng giảm và ngược lại Điều này minh chứng rằngGDP nước ta phụ thuộc nhiều vào hoạt động của nước FDI khác

Một ví dụ điển hình cho thấy, tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam phụ thuộcvào DN FDI thể hiện ở vụ việc Samsung thu hồi sản phẩm Galaxy Note 7 do sự cố pin

bị cháy nổ vào năm 2017 Chỉ một sự cố với sản phẩm vừa ra mắt của Samsung đãkhiến ngành công nghiệp - xây dựng tụt giảm Trong đó, riêng ngành điện thoại vàlinh kiện xuất khẩu giảm ở mức - 10,7%, thấp nhất trong vòng 6 năm Sự việc nàycũng góp phần khiến tăng trưởng GDP quý 1 năm 2017 chỉ ở mức 5,1%, thấp hơnmức 5,5% của cùng kỳ năm 2016 và rất xa mục tiêu 6,7% của cả năm 2017 ViệcSamsung thu hồi sản phẩm, không chỉ ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu của Việt Nam

mà còn khiến GDP giảm Điều này phơi bày thực tế là nền kinh tế Việt Nam đang phụthuộc quá nhiều vào DN FDI

Cuối năm 2017, Samsung đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm mới và mở rộng sản xuấttại Bắc Ninh, Thái Nguyên Riêng việc Samsung ra mắt sản phẩm Galaxy Note 8 đãgóp phần giúp ngành công nghiệp điện tử trong quý 3 năm 2017 tăng trưởng tới 45% Nguồn vốn FDI tuy đóng vai trò quan trọng nhưng không thể để quốc gia phụthuộc hoàn toàn vào FDI Bởi lẽ FDI dù sao vẫn là nguồn vốn nước ngoài khó có thểkiểm soát và có thể rời quốc gia đầu tư nếu có biến cố chính trị Với sự phụ thuộc tolớn của kinh tế Việt Nam vào FDI như vậy, khi các DN FDI rút vốn sẽ làm cho xuất

khẩu của Việt Nam giảm mạnh và không kiểm soát được, ảnh hưởng tới cán cân thanhtoán Khi đó nền kinh tế quốc gia sẽ lâm nguy đe dọa tới an ninh của đất nước

b Chuyển dịch cơ cấu kinh tế không hợp lý

Để tạo sự thay đổi mạnh mẽ của cơ cấu kinh tế theo ngành và vùng lãnh thổ, cácquốc gia thiếu vốn, công nghệ và nguồn nhân lực ở trình độ thấp… nếu chỉ dựa vàonguồn lực trong nước, thì việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế rất chậm chạp và khó đạt tối

ưu trong môi trường cạnh tranh gay gắt Do vậy, FDI đã và đang là nguồn vốn là rấtcần thiết và ngày càng quan trọng đối với sự phát triển cũng như chuyển dịch cơ cấukinh tế ở các quốc gia

Để đạt mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, chiến lược của nhà đầu tư nước ngoàithường hướng đầu tư vào các ngành, lĩnh vực có nguồn lực ổn định và rẻ, tận dụng tối

đa các ưu đãi của chính phủ nước tiếp nhận Nếu chiến lược, chính sách thu hút FDIcủa nước tiếp nhận đảm bảo tính khoa học, thống nhất với mục đích, ý đồ chiến lượcđầu tư của nhà đầu tư, thì cơ cấu kinh tế ngành và vùng sẽ hình thành theo hướng nhưquy hoạch và mục tiêu đã đề ra

Trên thực tế, thường xuất hiện tình trạng không thống nhất giữa mục đích của nhàđầu tư và các mục tiêu đặt ra trong các chính sách của nước tiếp nhận, đặc biệt làtrong quy hoạch và bố trí cơ cấu kinh tế theo ngành và vùng lãnh thổ Chính sự bấtcập trong các chính sách thu hút đầu tư, tính động và hết sức linh hoạt trong chiếnlược của nhà đầu tư dẫn đến những phát sinh gây khó khăn và bất cập trong xây dựng

và thực hiện cơ cấu đầu tư của nước tiếp nhận Nhà đầu tư thường chỉ tập trung đầu tưvào một số ngành công nghiệp và dịch vụ mà họ có thế mạnh hoặc vào những nơi mà

họ có thể tận dụng triệt để được các nguồn lực tại chỗ phong phú, đa dạng và giá rẻ.Điều này làm xuất hiện tình trạng mất cân đối trong cơ cấu đầu tư theo ngành, vùngkinh tế Trên thực tế, ngành có công nghệ cao và vùng có điều kiện khó khăn, khanhiếm nguồn lực rất khó thu hút FDI Đây là bài toán khó đối với các nước tiếp nhậnhướng tới hình thành cơ cấu ngành, kinh tế vùng kinh tế hợp lý hơn

Bắc Ninh được đánh giá là có chỉ số PCI xếp thứ 4, nổi bật với chi phí gia nhậpthị trường thấp, tiếp cận đất đai dễ dàng và sử dụng đất ổn định, môi trường kinhdoanh minh bạch và thông tin kinh doanh công khai Chính vì vậy Bắc Ninh cũngđứng thứ 5 về việc thu hút FDI nhiều nhất năm 2019 Ngược lại, Bắc Kạn với chỉ sốPCI đứng sát cuối vì những lý do như chi phí đất đai, khả năng đào tạo lao động, tínhnăng động còn thấp, nên không thu hút được vốn FDI Bắc Kạn chỉ có 4 dự án đăng

ký với 6.3 triệu USD, trong khi Bắc Ninh có 1.518 dự án với tổng vốn FDI là gần 19

tỷ USD

c Chuyển giao công nghệ

Chuyển giao kỹ thuật thông qua kênh đầu tư trực tiếp nước ngoài, tức là chúng ta

đã đề cập đến một nguy cơ là sẽ nhận nhiều kỹ thuật không thích hợp và chỉ ở mứctrung bình Các công ty nước ngoài thường chuyển giao những công nghệ kỹ thuật lạchậu và máy móc thiết bị cũ Dưới sự tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuậtcho nên máy móc công nghệ nhanh chóng trở thành lạc hậu Vì vậy, họ thường

chuyển giao những máy móc đã lạc hậu cho các nước nhận đầu tư để đổi mới côngnghệ, đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng của sản phẩm của chính nước họ Việcchuyển giao công nghệ lạc hậu đã gây thiệt hại cho các nước nhận đầu tư như:

- Tính giá trị thực của những máy móc chuyển giao rất khó làm cho nước đầu tưthường bị thiệt hại trong việc tính tỷ lệ góp trong các doanh nghiệp liên doanh và hậuquả là bị thiệt hại trong việc chia lợi nhuận

- Gây tổn hại môi trường sinh thái Do các công ty nước ngoài bị cưỡng chế phảibảo vệ môi trường theo các quy định rất chặt chẽ ở các nước công nghiệp phát triển,thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài họ muốn xuất khẩu môi trường sang các nước

mà biện pháp cưỡng chế, luật bảo vệ môi trường không hữu hiệu

- Chất lượng sản phẩm, chi phí sản xuất cao và do đó sản phẩm của các nước nhậnđầu tư khó có thể cạnh tranh trên thị trường thế giới

Công nghệ được chuyển giao cho các nước đang phát triển thường là những côngnghệ không phù hợp, đã lạc hậu và thuộc ngành gây ô nhiễm môi trường, chứ khôngphải chủ yếu là công nghệ nguồn, công nghệ ở các nước tiên tiến Đây là những côngnghệ có khả năng biến nước tiếp nhận trở thành “bãi rác” công nghệ cho các nhà đầu

tư Tuy nhiên, mặt trái này cũng một phần phụ thuộc vào chính sách công nghệ củacác nước nhận đầu tư Chẳng hạn như Mehico có 1800 nhà máy lắp ráp sản xuất củacác công ty xuyên gia của Mỹ Một số nhà máy này được chuyển sang Mehico đểtránh những quy định chặt chẽ về môi thường ở Mỹ và lợi dụng những khe hở của luậtmôi trường ở Mehico

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp ViệtNam - cho biết, tỷ lệ DN FDI sử dụng công nghệ của châu Âu và Hoa Kỳ chỉ chiếmkhoảng 6%; trong khi tỷ lệ DN FDI sử dụng công nghệ Trung Quốc tới 30 - 45% cho

dù đang có xu hướng giảm Ở Việt Nam, chuyển giao công nghệ chưa như kỳ vọng.Hầu hết các nhà đầu tư FDI vào Việt Nam là từ các nước châu Á, có công nghệ và kỹthuật lạc hậu, các nước Hoa Kỳ, Tây Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc có công nghệ tiên tiến,hiện đại lại chiếm tỷ trọng nhỏ Theo số liệu của Bộ Kế hoạch - Đầu tư, 80% DN FDI

có công nghệ trung bình, 14% công nghệ thấp và lạc hậu, 6% là công nghệ cao Các

DN FDI cũng chủ yếu thực hiện thông qua việc mua công nghệ hơn là phát triển nângcao và đổi mới công nghệ Điều này làm hạn chế khả năng chuyển giao và lan tỏacông nghệ của khu vực FDI Máy móc, thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu, gây nên tìnhtrạng tiêu hao nhiều năng lượng, ô nhiễm môi trường, không đảm bảo an toàn laođộng

Trung Quốc hiện nằm trong số 10 nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Namvới hơn 1.600 dự án, tổng vốn đăng ký trên 11,2 tỷ USD Mấy năm gần đây, TrungQuốc cũng gia tăng quy mô tín dụng ưu đãi cho Việt Nam trong các dự án côngnghiệp (dệt nhuộm, may mặc), năng lượng (nhiệt điện), kết cấu hạ tầng (đường caotốc), những lĩnh vực nước này đang tập trung “cắt giảm” đầu tư trong nước do tiêu tốnnăng lượng và gây ô nhiễm môi trường ở mức độ cao Đơn cử như lĩnh vực nhiệt điệnthan, trong khi Trung Quốc đã đóng cửa khoảng 600 nhà máy nhiệt điện than thì vài

năm trở lại đây, hàng loạt nhà máy nhiệt điện lớn nhỏ từ Trung Quốc đang “nở hoa”tại Việt Nam Tại khu vực dDồng bằng sông Cửu Long có 14 nhà máy nhiệt điện thìhơn 2/3 số đó là đều do nhà thầu Trung Quốc thực hiện Dự án Nhiệt điện đốt thanBOT Vĩnh Tân I với vốn đầu tư 2 tỷ USD ở Bình Thuận là liên doanh giữa Công tyTNHH lưới điện Phương Nam và Công ty TNHH điện lực quốc tế Trung Quốc, trong

đó phía Trung Quốc nắm giữ tới 95% vốn

d Chuyển giá

Chuyển giá là việc thực hiện chính sách giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sảnđược chuyển dịch giữa các thành viên trong tập đoàn hay nhóm liên kết không theogiá thị trường nhằm tối thiểu hóa số thuế của các tập đoàn hay của nhóm liên kết Trênthực tế, hành vi chuyển giá đối với các giao dịch quốc tế thường được quan tâm hơn lànhững giao dịch trong nước, do sự khác biệt về chính sách thuế giữa các quốc giakhác nhau

Việc chuyển giá tạo ra hiện tượng “lỗ giả, lãi thật” ngày càng phổ biến trong cácdoanh nghiệp FDI, điều này khiến cho khu vực kinh tế FDI có tỷ lệ thua lỗ cao nhất sovới khu vực doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước Để thu hút FDI vào ViệtNam, nhiều năm qua Nhà nước đã có chính sách ưu đãi về thuế, tài chính… đối vớicác doanh nghiệp này Nhờ đó, tỷ trọng đóng góp vào GDP của khối DN FDI cũngngày càng cao, tuy nhiên, việc kê khai, thực hiện nghĩa vụ nộp thuế của một số DNFDI chưa thật sự tương xứng với kỳ vọng Hiện tượng các DN FDI kê khai, báo lỗ đãkhá phổ biến, chiếm khoảng 50% tổng số DN FDI đang hoạt động trên cả nước, vàphần lớn các liên doanh đã chuyển sang hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài làhiện tượng không bình thường, cho thấy có hiện tượng lạm dụng chính sách ưu đãi và

cơ chế “chuyển giá”, gây thiệt hại cho Ngân sách Nhà nước và tình trạng kinh doanhthiếu minh bạch, cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp

Mặc dù thua lỗ liên tục và lỗ lớn nhưng DN FDI vẫn mở rộng quy mô sản xuất,kinh doanh Trong khi đó, hầu hết các DN trong nước cùng ngành nghề đều có lãi,nhất là trong lĩnh vực may mặc, giày da Qua đối chiếu thuế, Kiểm toán Nhà nước đãphát hiện ra một hình thức chuyển giá nữa là công ty FDI ở Việt Nam nhưng bán hàngcông ty mẹ ở chính quốc giá thấp hơn giá thành; lỗ lũy kế qua nhiều năm trong khiquy mô hoạt động và doanh số của DN FDI vẫn ổn định, thậm chí tăng trưởng qua cácnăm; có lãi trong thời gian được miễn thuế, nhưng sau đó báo lỗ khi hết thời hạn miễnthuế

Điển hình nhất là vụ Coca-Cola Việt Nam bị truy thu, xử phạt về thuế hơn 821 tỷđồng vào cuối năm 2019 Đây được xem là DN FDI đứng đầu danh sách nghi ánchuyển giá tại Việt Nam và Cục Thuế TP.HCM đã xếp DN này ở vị trí số 1 trongdanh sách DN có nghi vấn chuyển giá Kể từ khi vào Việt Nam từ năm 1995 đến nay,Coca-Cola báo lỗ tới hơn 20 năm liên tiếp

Ngoài Coca-Cola Việt Nam, cuối năm 2019, qua kiểm tra, cơ quan thuế cũng truythu Heineken Việt Nam 916 tỉ đồng tiền thuế và tiền chậm nộp thuế Trước đó, mộtloạt DN FDI khác cũng bị truy thu thuế như Ngân hàng TNHH MTV StandardChartered bị truy thu 19 tỷ đồng

Việc chuyển giá của các DN FDI mục đích để tránh thuế tại nước ta Để thu hútđầu tư, các quốc gia thường phải đưa ra nhiều chính sách ưu đãi Chúng rất đắt đỏ vàmột khi đã ban hành sẽ khó rút lại.

e Cạnh tranh khốc liệt với các DN có vốn FDI

Đầu tư FDI một mặt, tạo áp lực buộc các doanh nghiệp trong nước (nước tiếpnhận đầu tư) phải đổi mới để nâng cao năng lực, khả năng cạnh tranh; mặt khác, gây

ra cạnh tranh khốc liệt, thậm chí không cân sức giữa các doanh nghiệp FDI và cácdoanh nghiệp trong nước

Các doanh nghiệp FDI sử dụng những lợi thế về vốn, công nghệ, trình độ quản lý,thoả thuận với Chính phủ để hưởng ưu đãi từ phía nước nhận đầu tư như là công cụhữu hiệu trong cạnh tranh nhằm tối đa hoá lợi nhuận, liên tục đưa ra thị trường nhữngsản phẩm, dịch vụ mới với chất lượng cao, có thương hiệu uy tín, nổi tiếng Đây lànhững tiềm năng và thế mạnh vốn có của các doanh nghiệp FDI Trong khi đó, cácdoanh nghiệp của nước tiếp nhận còn đang trong tình trạng thiếu vốn hoặc sử dụngvốn không hiệu quả, công nghệ chưa cao, trình độ nguồn nhân lực thấp Không ítdoanh nghiệp trong nước dường như vẫn còn loay hoay với việc tìm cách đổi mới dâychuyền và công nghệ sản xuất Vì vậy, thông thường các sản phẩm do các doanhnghiệp trong nước tạo ra với chất lượng chưa cao, chưa đáp ứng được những yêu cầungày càng cao của các khách hàng, sản phẩm khó tiêu thụ và do đó rủi ro trong hoạtđộng sản xuất kinh doanh là khó tránh khỏi Điều này dẫn đến sự cạnh tranh khôngcân sức giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp của nước tiếp nhận

Bên cạnh đó, nhà đầu tư nước ngoài thường có chiến lược, “mánh khoé” trongkinh doanh nhằm chiếm lĩnh thị trường nước tiếp nhận, làm ảnh hưởng không nhỏ đếnmôi trường đầu tư như bán phá giá, tăng chi phí quảng cáo, cạnh tranh gay gắt, buônlậu, trốn thuế, chuyển hoạt động đầu tư sang buôn bán thiết bị, máy móc,…, biến nướctiếp nhận đầu tư thành nơi tiêu thụ hàng hoá cho các DN FDI Đây là yếu tố có thể dẫnđến các hoạt động lũng đoạn thị trường diễn ra sau đó Các doanh nghiệp trong nướcchưa thích ứng được có thể bị phá sản và dẫn đến tình trạng người lao động mất việclàm, gia tăng thất nghiệp

Sau khi ký kết Hiệp định EVFTA, mở cửa thị trường Việt Nam cho hàng hóa,dịch vụ từ EU, đồng nghĩa với việc DN Việt Nam sẽ phải nâng cao năng lực cạnhtranh ngay tại thị trường nội địa, bởi các DN châu Âu có lợi thế hơn hẳn các DN ViệtNam cả về năng lực cạnh tranh, kinh nghiệm thị trường lẫn khả năng tận dụng cácFTA Trong khi đó, hàng hóa Việt Nam vẫn chưa được thị trường EU biết đến, hiệuquả công tác quảng bá và thúc đẩy các sản phẩm chưa cao Phần lớn các doanh nghiệpViệt Nam là các doanh nghiệp nhỏ và vừa với nguồn lực hạn chế Chỉ có một số ítdoanh nghiệp lớn của Việt Nam có đủ năng lực để cạnh tranh, khẳng định vị thế củamình trên thị trường Việt Nam Sức ép cạnh tranh quá lớn sẽ làm sụp đổ nhiều doanhnghiệp vừa và nhỏ của nước ta Ngoài ra, Nhà nước cần quan tâm đến thách thức từnguồn lao động: Do quá trình dịch chuyển sản xuất, các DN nước ngoài cũng tăng dầnlàn sóng đầu tư vào Việt Nam, cạnh tranh lao động giữa các ngành nghề cũng trở nênthiếu cục bộ Trong đó, nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ trong các ngành sảnxuất đòi hỏi kỹ thuật cũng trở nên thiếu ở mức báo động trong lĩnh vực sản xuất điện

tử, viễn thông, công nghiệp xe hơi…

Ngành công nghiệp điện tử, vi mạch của Việt Nam vẫn đang phải đối mặt vớinhiều thách thức do phần lớn giá trị xuất khẩu (khoảng 95%) đều nằm trong khu vực

DN FDI Trong khi đó, các DN nội địa vẫn chưa đủ sức tham gia vào chuỗi cung ứngtoàn cầu và có đến 77% giá trị sản phẩm là hoàn toàn nhập khẩu

Dẫn chứng từ DN FDI có tỷ trọng xuất khẩu chi phối (với trên 20% tổng kimngạch trong năm 2018) - Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam - sẽ thấy rõđiều này Năm 2018, doanh thu của Samsung đạt hơn 216 tỷ USD và lợi nhuận đạthơn 52 tỷ USD Sản lượng sản xuất của Samsung trung bình khoảng 160 triệu thiếtbị/năm Chỉ tính riêng mảng điện thoại, hãng này có 2 nhà máy sản xuất ở Việt Nam,cung cấp 50% lượng điện thoại bán ra trên toàn cầu Song lâu nay DN này chủ yếudựa vào các nhà cung cấp đầu vào trung gian của Hàn Quốc có trụ sở tại Việt Nam;còn nhà cung cấp cấp 1 Việt Nam chủ yếu là DN bao bì có giá trị gia tăng thấp (baogồm bao bì giấy, bao bì màng mỏng, bao bì giấy gấp nếp) hay trong lĩnh vực cơ khí,

ép khuôn

2 Ảnh hưởng tới Xã hội - Bất bình đẳng thu nhập

Giai đoạn 1988 - 2018, Việt Nam thu hút được 27.849 dự án FDI Riêng giai đoạn

2007 - 2018, tổng vốn FDI thu hút được là 335.861,6 triệu USD tăng cao so với giaiđoạn 1988 - 2006 Khu vực FDI đã góp một lượng vốn lớn cho nền kinh tế, tạo công

ăn việc làm, lan tỏa về công nghệ tới khu vực kinh tế trong nước, gia tăng xuất khẩu,góp phần tăng GDP của Việt Nam, thúc đẩy quá trình hội nhập với kinh tế thế giới củaViệt Nam Tuy nhiên, FDI cũng tạo ra sự bất bình đẳng về thu nhập ngày càng tănggiữa các khu vực kinh tế của Việt Nam Những vùng có điều kiện tự nhiên, điều kiệnkinh tế - xã hội thuận lợi, có mức độ thu hút vốn FDI vào các lĩnh vực công nghiệp,dịch vụ, nên có tốc độ tăng trưởng cao, cơ hội làm việc nhiều hơn và như vậy mức thunhập cũng cao hơn rất nhiều so với các khu vực thu hút ít vốn FDI Cụ thể như sau:

Bất bình đẳng thu nhập giữa khu vực FDI với các khu vực kinh tế khác

Biểu đồ 1: Thu nhập bình quân 1 người/tháng tại các khu vực kinh tế giai

đoạn 2008 - 2018

Đơn vị: Nghìn đồng Nguồn: Tổng cục Thống kê và Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội

Biểu đồ 1 cho thấy, thu nhập tại các khu vực kinh tế đều có xu hướng tăng, trong

đó, khu vực DNNN là cao nhất, sau đó là doanh nghiệp FDI, thấp nhất là tại cácdoanh nghiệp ngoài nhà nước Tốc độ tăng thu nhập trong khu vực FDI là cao nhất(năm 2018 tăng gấp 4,4 lần, các DNNN tăng 3,86 lần, DN ngoài nhà nước tăng 4,2lần) Trong khu vực FDI, thì thu nhập trong doanh nghiệp liên doanh ở mức cao nhất

Bất bình đẳng thu nhập giữa các ngành nghề trong khu vực FDI

Biểu đồ 2: Thu nhập bình quân của 1 người lao động/tháng tại khu vực FDI

phân theo lĩnh vực, ngành nghề giai đoạn 2007 - 2017

Đơn vị: Nghìn đồng Nguồn: Tổng cục Thống kê và Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội