Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật điều khiển sinh trưởng, phát triển và nở hoa của cây hoa hồng pdf

ghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa, uốn, vít đến sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng hoa và hiệu quả kinh tế của cây hoa hồng Thí nghiệm tiến hành trên giống hoa hồng

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐIỀU KHIỂN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NỞ HOA CỦA CÂY HOA HỒNG

Bùi Thị Hồng, Đặng Văn Đông

SUMMARY

Research on some of growth, development and bloom controlling measures

to the rose plants

Rose is the flower that has very large requirement of use, therefore application of new technology in the production of Rose plants to increase productivity, quality and economical profit is always necessary request Research Institute of Fruits and Vegetables already carried out a research on some of growth, development and bloom controlling measures to the Rose plants The results indicate that the growth controlling measures by using the methods of cutting, trimming, bending, pulling-down increase the growth and development ability of Rose plants, therefore increase productivity and economical profit (1,52 - 1,88 times higher than the control) Within the measures, bending and pulling down are more effective When the measures of bending and pulling down are applied to the mass production, effectiveness of the model is 1,8 - 2,0 times higher than the control

Keywords: Rose plant, bloom, cutting, trimming, bending, profit

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Cây hoa hồng có tên khoa học là (Rosa

sp.), được trồng phổ biến và rộng rãi ở hầu

khắp các nước trên thế giới Đây là loại hoa

có nhu cầu sử dụng rất cao, luôn có mặt

trong các dịp lễ hội lớn cũng như những lúc

thường nhật Hiện nay ở Việt Nam, mặc dù

có những vùng sản xuất hoa hồng với diện

tích rất lớn, nhưng nhìn chung năng suất

thấp, chất lượng hoa kém, nguyên nhân của

tồn tại trên là do kỹ thuật canh tác còn lạc

hậu, chưa áp dụng kỹ thuật tiên tiến vào sản

xuất Thực tiễn của nghề trồng hoa cho thấy,

muốn đạt hiệu quả cao, không những cần

nâng cao năng suất, chất lượng mà còn phải

điều khiển để hoa nở đồng đều và tập trung

Nội dung bài báo trình bày một số kết

quả nghiên cứu, biện pháp kỹ thuật điều

khiển sinh trưởng phát triển và nở hoa của

cây hoa hồng có khả năng ứng dụng phục

vụ sản xuất

II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 ghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa, uốn, vít đến sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng hoa và hiệu quả kinh tế của cây hoa hồng

Thí nghiệm tiến hành trên giống hoa hồng đỏ Pháp (là giống đang trồng phổ biến nhất ở Việt Nam hiện nay), được bố trí theo ô, mỗi ô 10 m2 theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh RCB với 3 lần nhắc lại Khoảng cách trồng là: 35 cm x 25 cm Gồm 4 công thức (CT):

CT1: Để nguyên không tác động làm đối chứng (đ/c)

CT2: Cắt tỉa cành (cắt tỉa) Những cành dùng làm cành mẹ tiến hành cắt cách gốc từ

20 - 25 cm, đồng thời cắt tỉa những cành vô hiệu không có khả năng thu hoa

CT3: Uốn cong cành (uốn) Dùng dây

đè 2 bên uốn cong tất cả các cành dùng làm

cành mẹ và các cành vô hiệu ra 2 bên phía

ngoài của luống

CT4: Bẻ gập cành (vít) Tại vị trí cách

gốc của cành mẹ 20 - 25 cm tạo thành vết

thương bẻ gập ra bên ngoài nhưng không

làm gẫy cành

2 Xây dựng mô hình áp dụng biện

pháp cắt tỉa, uốn, vít cho cây hoa hồng

ngoài sản xuất ở một số địa phương

Các số liệu được xử lý trên máy tính

theo chương trình IRRISTAT

III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO

LUẬN

1 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa, uốn, vít đến sinh trưởng, phát triển, năng suất

và hiệu quả kinh tế của cây hoa hồng

Cây hoa hồng sau khi đã ổn định về mặt sinh trưởng (sau trồng 4 tháng) trên những cành được dùng làm cành mẹ và cành vô hiệu, chúng tôi tiến hành bố trí các công thức cắt tỉa, uốn, vít và theo dõi động thái bật mầm trên cây, kết quả được trình bày ở Bảng 1

Bảng 1 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa, uốn, vít đến động thái bật mầm

và tỷ lệ mầm hữu hiệu của cây hoa hồng

CTTN Số lượng mầm sau thời gian tác động (mầm/cây) Tỷ lệ mầm hữu hiệu sau

tác động 180 ngày (%)

10 ngày 30 ngày 60 ngày 90 ngày 180 ngày

Kết quả Bảng 1 cho thấy: Thời gian

đầu số mầm xuất hiện trên các CT là tương

đương nhau, sự sai khác thể hiện rõ sau

thời gian tác động 30 ngày Số mầm trên

các CT cắt tỉa, uốn, vít đều cao hơn CT đối

chứng, cao nhất là CT2 tiếp đến là CT3 và

CT4 Nguyên nhân là do ở các CT được

cắt tỉa, uốn, vít có sự thông thoáng tốt,

tăng độ chiếu sáng đến gốc, kích thích khả

năng bật mầm

Trên các công thức cắt tỉa, uốn, vít có

số mầm tăng mạnh vào giai đoạn sau thời

gian tác động 30 ngày, giai đoạn 30 - 60

ngày số mầm tăng chậm, sau đó lại tiếp tục

tăng mạnh ở giai đoạn 60 - 90 ngày Còn ở

CT đối chứng số lượng mầm tăng đều qua

các giai đoạn Sở dĩ có hiện tượng này là do

một cành hoa hồng có thời gian từ khi bật

mầm đến lúc thu hoạch dao động từ 45 - 60 ngày Thời gian này dài hay ngắn phụ thuộc vào giống, mùa vụ và tình trạng sinh trưởng của cây Khả năng bật mầm của cây chịu sự tác động của các biện pháp kỹ thuật, khi hoa thu hoạch, cành trên cây được cắt đi góp phần tạo điều kiện kích thích mầm phát triển, cứ như vậy cành phát triển và được thu hoạch tập trung Điều này không những rất thuận lợi cho việc thu hoạch sau này mà

có tác dụng trong việc điều khiển thu hoạch hoa theo ý muốn

Tính đến thời điểm sau thời gian tác động 180 ngày, trong các CT cắt tỉa, uốn, vít, số lượng mầm ở CT2 cao hơn CT3 và CT4 Như vậy ngoài việc tạo độ thông thoáng, tăng ánh sáng chiếu gốc, thì ở CT2 (cắt tỉa) còn có tác dụng phá bỏ chồi ngọn,

tạo điều kiện kích thích mầm phát triển

Tuy nhiên tỷ lệ mầm hữu hiệu ở CT3 và

CT4 lại cao hơn CT2, điều này cho thấy

biện pháp cắt tỉa kích thích mầm bật nhiều,

nhưng số mầm hữu hiệu thấp hơn, do cành

bị cắt, khả năng quang hợp của cây bị hạn

chế Còn ở CT uốn cong và bẻ gập cành số

mầm hữu hiệu cao hơn là do khi cây được

uốn cong, bẻ gập cành ra ngoài, tạo độ

thông thoáng tăng khả năng thu nhận ánh

sáng, kích thích mầm phát triển, đồng thời

dinh dưỡng lại không bị mất đi do trên cành

vẫn duy trì được bộ lá để quang hợp nuôi

cây tạo điều kiện thuận lợi cho mầm sinh trưởng, phát triển

Cành hoa được hình thành từ cành mẹ,

độ dài nhất định của cành là sản phNm mà người trồng mong muốn Sau khi nảy mầm một thời gian ngắn thì bắt đầu xảy ra sự phân hóa mầm hoa và tăng kích thước cành hoa (chiều dài, đường kính), thông thường

để hình thành một cành hoa mất từ 45 - 60 ngày Kết quả nghiên cứu về khả năng phát triển cành hoa hồng khi áp dụng biện pháp cắt tỉa, uốn, vít, được trình ở Bảng 2

Bảng 2 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa, uốn, vít đến động thái tăng trưởng chiều dài

và đường kính cành hoa hồng

Đơn vị tính: cm

Chỉ tiêu

theo dõi

CTTN

Thời gian theo dõi (ngày)

CD & ĐK tối đa

CD cành

ĐK cành

CD cành

ĐK cành

CD cành

ĐK cành

CD cành

ĐK cành

CD cành

ĐK cành

Qua số liệu Bảng 2 cho thấy: Thời

gian đầu (thời gian ở đây tính cho 1 chu

kỳ sinh trưởng của cành hoa từ khi bật

mầm đến khi thu hoạch) chiều dài (CD)

và đường kính (ĐK) cành ở các CT là gần

tương đương nhau Sau 30 ngày đã có sự

khác nhau đáng kể giữa các CT Cao nhất

là CT2 (9,0 cm), tiếp đến là CT3 và CT4

(7,4 - 7,7 cm), thấp nhất là CT đối chứng

chỉ đạt 5,0 cm Tốc độ phát triển kích

thước cành (chiều dài x đường kính) ở

CT2 giai đoạn 15 - 30 ngày mạnh hơn so

với CT3 và CT4, nhưng giai đoạn 30 - 45

ngày thì tốc độ phát triển kích thước cành

ở CT3 và CT4 lại cao hơn CT2 Sở dĩ có

được điều này là do CT2 ngoài việc tăng khả năng chiếu sáng còn bị ức chế sự bật mầm sớm, tuy nhiên những mầm này chủ yếu là các mầm gần ngọn, mà sức sinh trưởng cành càng gần ngọn càng yếu Vì vậy tốc độ tăng trưởng kích thước cành ở giai đoạn sau của CT2 chậm hơn so với CT3 và CT4

Như vậy việc áp dụng biện pháp cắt tỉa, uốn, vít đã làm tăng khả năng sinh trưởng của cây, còn chất lượng hoa trên các công thức bị ảnh hưởng như thế nào chúng tôi có kết quả trình bày ở Bảng 3

Kết quả ở bảng 3 thấy rằng: Chiều dài

và đường kính cành ở các CT cắt tỉa, uốn,

vít có ưu thế vượt trội hơn hẳn CT đối

chứng, đây là một điểm nổi bật khi áp dụng

biện pháp kỹ thuật cắt tỉa, uốn, vít Ngoài ra

đường kính và chiều cao hoa cũng cao hơn

đối chứng từ 0,5 - 0,7 cm

Số cánh/hoa của hoa hồng thường bị

thay đổi do có tác động của yếu tố bên

ngoài, cụ thể hơn ở đây là bị tác động của các biện pháp cắt tỉa, uốn, vít Các CT được tác động đều có số cánh/hoa cao hơn đối chứng từ 5 - 12,5 cánh, trong đó số cánh/hoa của CT3, CT4 cao hơn CT2

Bảng 3 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa, uốn, vít, đến chất lượng hoa hồng

Chỉ tiêu

theo dõi

CTTN

Chất lượng hoa

CD cành (cm)

ĐK cành (cm)

ĐK hoa (cm)

Chiều cao hoa (cm)

Số cánh hoa (cánh)

Độ bền hoa cắt (ngày)

Về độ bền hoa cắt: Cùng tiến hành ở điều

kiện như nhau về các yếu tố ngoại cảnh,

nhưng các CT cắt tỉa, uốn, vít đều cao hơn CT

đối chứng từ 1,6 - 2,0 ngày và giữa các công

tắc này cũng chênh nhau từ 0,9 - 1,2 ngày

Mục đích cuối cùng của người sản xuất

là hiệu quả kinh tế Kết quả về hiệu quả kinh tế khi áp dụng biện pháp cắt tỉa, uốn, vít được trình bày ở Bảng 4

Bảng 4 Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa, uốn, vít đến năng suất, sản lượng

và hiệu quả kinh tế của hoa hồng

(Tính trên 1000 m 2 sau trồng 10 tháng)

Chỉ tiêu

CTTN

Sản lượng hoa (bông)

Tỷ lệ hoa thương phẩm (%)

Tổng thu (1.000 đ)

Tổng chi (1.000 đ)

Lãi thuần (1.000 đ)

So với đối chứng (lần) Loại

1

Loại

2

Loại

3

Trên các công thức cắt tỉa, uốn, vít đều

có sản lượng hoa cao hơn đối chứng từ

10.000 - 30.000 bông/1000 m2 Sản lượng

hoa cao, nhưng giá trị thu được còn phải

phụ thuộc vào giá trị hoa thương phNm của

từng loại, ở các công thức có tỷ lệ hoa loại

1 cao, loại 3 thấp thì tổng giá trị thu được sẽ

cao hơn, bởi vì hoa loại 1 có chất lượng tốt nên giá trị thương phNm cao

Ngoài ra hiệu quả kinh tế còn phụ thuộc vào phần chi phí đầu tư Mặc dù phần chi phí ở các công thức cắt tỉa, uốn, vít có cao hơn công thức đối chứng do phải chi phí thêm phần công lao động và vật tư để phục

vụ cho việc cắt tỉa, uốn, vít nhưng ở các

công thức này có số mầm và tỷ lệ mầm hữu

hiệu cao nên sản lượng hoa cao, hơn nữa tỷ

lệ hoa loại 1, loại 2 ở các công thức này

cũng cao, do đó phần lãi thuần đều cao, cao

hơn công thức đối chứng từ 1,52 - 1,88 lần

Trong đó công thức 3 (uốn) và công thức 4

(vít) là hiệu quả hơn cả

Qua kết quả nghiên cứu trên chúng tôi

có nhận xét sau: Các biện pháp cắt tỉa, uốn,

vít đều có tác dụng làm tăng khả năng sinh

trưởng, phát triển cho cây hoa hồng, dẫn

đến năng suất chất lượng và hiệu quả tế tăng cao hơn từ 1,52 - 1,88 lần so với đối chứng Trong đó biện pháp uốn cong và vít gập cành là hiệu quả nhất

2 Kết quả áp dụng các biện pháp điều khiển sinh trưởng ngoài sản xuất tại một

số địa phương

Chúng tôi đã tiến hành áp dụng biện pháp cắt tỉa, uốn, vít cho cây hoa hồng ra ngoài sản xuất tại một số địa phương Sau đây là một số kết quả thu được

Bảng 5 Kết quả về khả năng sinh trưởng phát triển của cây hoa hồng

áp dụng biện pháp vít cành ngoài sản xuất ở một số địa phương

Địa

điểm

CT

TN

Số lượng và tỷ lệ mầm hữu hiệu sau thời gian áp dụng Chất lượng hoa

2 tháng 4 tháng 6 tháng CD

cành

TB (cm)

ĐK cànhTB (cm)

C.cao hoa TB (cm)

ĐK hoa

TB (cm)

Số cánh/hoa (cánh)

SL (mầm)

Tỷ lệ (%)

SL (mầm)

Tỷ lệ (%)

SL (mầm)

Tỷ lệ (%)

Hà Nội đ/c 3,4 44,5 8,5 52,7 16,7 53,8 60,3 0,58 0,38 0,40 23,5

A/D 7,2 50,6 14,3 61,3 20,6 62,8 71,4 0,74 0,42 0,46 30,7

Hà Nam đ/c 4,2 45,5 9,3 53,7 15,8 54,6 58.7 0,60 0,40 0,39 24.4

A/D 7,8 51,6 15,1 63,2 21,2 61,7 69,3 0,72 0.44 0,44 32.6

Sơn La đ/c 4,0 45,4 8,5 54,7 17,2 54,8 59,4 0,60 0.37 0,41 22,3

A/D 7,6 52,6 15.6 63,5 22,4 63,5 70,4 0,75 0.42 0,46 36.8

Ghi chú: A/D = Áp dụng biện pháp vít cành

Kết quả bảng 5 đã cho thấy: Nhìn chung

ở hầu hết các địa phương khi được áp dụng

các biện pháp cắt tỉa, uốn, vít cây đều có khả

năng sinh trưởng tốt hơn khi không áp dụng

Số lượng (SL) mầm nhiều hơn, tỷ lệ mầm

hữu hiệu cao hơn, các chỉ tiêu về chất lượng

hoa cũng cao hơn hẳn so với đối chứng Tuy

nhiên khả năng sinh trưởng và chất lượng

hoa ở các vùng khác nhau thì có khác nhau, trong đó ở vùng Sơn La do có điều kiện khí hậu phù hợp với khả năng sinh trưởng của cây hoa hồng nên sinh trưởng tốt hơn các vùng khác Vùng Hà Nội do có nhiều kinh nghiệm trong trồng hoa hồng hơn nên mức

độ đầu tư thâm canh ở đó cao hơn, vì vậy chất lượng hoa ở đó cũng cao hơn

Như vậy biện pháp vít cành đã làm

tăng khả năng sinh trưởng của cây và đó

cũng là tiền đề để chất lượng hoa được

nâng cao, tuy nhiên hiệu quả kinh tế vẫn là

mục đích của người sản xuất, chúng tôi tiến hành đánh giá qua các chỉ tiêu về năng suất và hiệu quả, kết quả được trình bày ở bảng 6

Bảng 6: Hiệu quả kinh tế của hoa hồng ở các địa phương khi được áp dụng biện pháp điều khiển sinh trưởng

(Tính trên 1000 m 2 sau trồng 1 năm)

Địa điểm CTTN Sản lượng

hoa

Tổng thu (1000 đ)

Tổng chi 1000 đ

Lãi thuần

1000 đ

So với đối chứng (lần) Giống Vật tư, công LĐ Tổng chi

Ghi chú: A/D = Áp dụng biện pháp điều khiển sinh trưởng

Năng suất và hiệu quả kinh tế cây hoa

hồng ở các địa phương được áp dụng biện

pháp uốn, vít cành kết quả đã cho thấy:

Sản lượng hoa thu được đều cao hơn

đối chứng, vì vậy tổng thu cao hơn Mặc

dù chi phí khi được áp dụng có cao hơn

vì phải chi phí thêm công lao động (LĐ)

và vật tư cho việc vít cành, nhưng do có

sản lượng hoa cao hơn nên hiệu quả cao

hơn đối chứng từ 1,8 - 2,0 lần Tuy nhiên

ở các địa phương khác nhau thì tỷ lệ này cũng khác nhau, nguyên nhân là do phần chi phí cho công lao động và vật tư ở mỗi địa phương không giống nhau, ngoài ra phần thu ở mỗi nơi bị biến động bởi yếu

tố chất lượng và giá cả Trong đó ở vùng

Hà Nội đạt cao nhất gấp 2,0 lần so với đối chứng

Khả năng bật mầm

ở CT bẻ gập cành

Khả năng bật mầm

ở CT uốn cong cành

Khả năng bật mầm của hoa hồng khi được áp dụng biện pháp uốn cong và bẻ

gập cành

IV KẾT LUẬN

Từ các kết quả nghiên cứu trên chúng

tôi rút ra một số kết luận sau:

1 Các biện pháp điều khiển sinh trưởng

bằng cắt tỉa, uốn, vít đều làm tăng khả năng

sinh trưởng, phát triển của cây hoa hồng,

dẫn đến năng suất và hiệu quả kinh tế cao

gấp 1,52 - 1,88 lần so với đối chứng Trong

đó biện pháp uốn cong và bẻ gập cành cho

hiệu quả hơn cả

2 Khi đưa ra áp dụng các biện pháp

điều khiển sinh trưởng bằng uốn, vít ngoài

sản xuất hiệu quả của mô hình đều cao hơn

1,8 - 2,0 lần so với đối chứng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Văn Đông, Đinh Thế Lộc, Nguyễn

Quang Thạch, 2002 Cây hoa hồng và

kỹ thuật trồng Nhà xuất bản Lao động -

Xã hội

2 Đặng Văn Đông, Đinh Thế Lộc, 2003

Công nghệ mới trồng hoa cho thu nhập

cao - cây hoa hồng Nhà xuất bản Lao

động - Xã hội

3 Đặng Văn Đông, Bùi Thị Hồng, 2003

Nghiên cứu tuyển chọn một số giống

hoa hồng phục vụ sản xuất Kết quả

nghiên cứu khoa học - Viện Nghiên cứu

Rau quả

4 Nguyễn Quang Thạch, Hoàng Minh

Tấn, Trần Văn PhUm, 2000 Giáo trình

Sinh lý thực vật NXB Nông nghiệp,

Hà Nội

5 Hoàng Ngọc Thuận, 2005 Trồng hoa

thương mại ở Bắc Giang, Hội thảo

Quốc tế Việt Nam - Hà Lan

6 Hoàng Ngọc Thuận, 2006 Nghiên cứu

đặc tính nông sinh học của một số giống hoa hồng đã tuyển chọn và biện pháp kỹ thuật chủ yếu nhằm nâng cao năng suất, chất lượng hoa cắt, Báo cáo nghiên cứu khoa học Trường Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội

gười phản biện: Trần Duy Quý

T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam

8