ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 6 Năm học 2022 2023 Môn Ngữ Văn Thời gian 120 phút (không kể thời gian giao đề) A ĐỌC HIỂU (10 điểm) I TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (4 điểm) Cho đoạn văn “Mùa xuân đã đến hẳn rồ.
Trang 1ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 6
Năm học: 2022 - 2023
Môn Ngữ Văn Thời gian:120 phút (không kể thời gian giao đề)
A - ĐỌC HIỂU (10 điểm)
I TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (4 điểm)
Cho đoạn văn:
“Mùa xuân đã đến hẳn rồi, đất trời lại một lần nữa đổi mới, tất cả những gì sống trên trái đất lại vươn lên ánh sáng mà sinh sôi, nảy nở với một sức mạnh không cùng Hình như từng kẽ lá khô cũng cựa mình vì một lá cỏ non vừa xoè nở, hình như mỗi giọt khí trời cũng rung động không lúc nào yên vì tiếng chim gáy, tiếng ong bay” (Mùa xuân đã đến bên bờ sông Lương)
Câu 1: Trong cụm từ “mỗi giọt khí trời”, tác giả đã sử dụng phép tu từ nào?
A Ẩn dụ
B Hoán dụ
C So sánh
D Nhân hoá
Câu 2: Dựa vào phương thức cấu tạo, “sinh sôi”, “nảy nở là loại từ gì?
A Từ láy
B Từ ghép
C Từ đơn
D Từ mượn
Câu 3: Có mấy cụm danh từ trong đoạn văn trên?
A 8
B 9
C 10
D 11
Câu 4: Đoạn văn trên được viết theo phương thức biểu đạt nào?
A Tự sự
B Biểu cảm
C Miêu tả
D Tự sự - Miêu tả - Biểu cảm
II TỰ LUẬN (16 điểm)
Câu 5 (6 điểm): Cảm nhận của em về những nét nghệ thuật đặc sắc của khổ thơ sau:
“Loài tre đâu chịu mọc cong Mới lên đã nhọn như chông lạ thường Lưng trần phơi nắng phơi sương
Có manh áo cộc tre nhường cho con”
(Tre Việt Nam- Nguyễn Duy)
B - VIẾT (TẠO LẬP VĂN BẢN)
Trang 2Câu 6 (10 điểm): Dựa theo diễn biến của truyện Bức tranh của em gái tôi (của Tạ
Duy Anh), em hãy nhập vai Kiều Phương để kể lại câu chuyện Bức tranh của tôi
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM
A - ĐỌC HIỂU
I TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (4 điểm)
Mỗi câu đáp án khoanh đúng được 1 điêm
II TỰ LUẬN (6 điểm)
Câu 1
(6 điểm)
1 Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nội dung, nghệ thuật khái
quát của đoạn trích
Những nét nghệ thuật chính: nhân hoá, so sánh, ẩn dụ, thể thơ lục
bát
1,0
2 Thân bài:
- Phân tích từng nét nghệ thuật chính và nêu tác dụng của mỗi
biện pháp nghệ thuật đó
- Bình giá, nâng cao
3,0
1,0
3 Kết bài
- Khẳng định lại giá trị nghệ thuật của khổ thơ 1,0
B - VIẾT (TẠO LẬP VĂN BẢN)
II TỰ LUẬN ( 10 điểm)
Câu 2
(10
điểm)
a Kiểu bài: Tự sự - kể chuyện tưởng tượng: Thay đổi ngôi kể 1,0
b Bố cục hợp lý, rõ ràng, mạch lạc 1,0
c Nội dung:
- Kể theo trình tự của chuyện Bức tranh của em gái tôi 2,0
- Thay đổi ngôi kể (ngôi thứ nhất - nhân vật Kiều Phương) 2,0
- Kể được những suy nghĩ, việc làm, diễn biến tâm lý của nhân vật
Kiều Phương không được kể trong chuyện Bức tranh của em gái
tôi
2,0
- Không kể lại diễn biến tâm lý, suy nghĩ của nhân vật người anh
như trong chuyện Bức tranh của em gái tôi 2,0
SP dự
kiến Sau khi Kiều Phương tham gia trại thi vẽ quốc tế trở về, bố mẹ tôi vui lắm vì bức tranh của em được trao giải nhất Kiều Phương
muốn tôi cùng đi nhận giải trong ngày lễ phát thưởng Tuy trong
lòng không vui nhưng tôi vẫn phải cùng bố mẹ dự triển lãm tranh
Trang 3thiếu nhi Người xem đông lắm.
Bố mẹ kéo tay tôi chen qua đám đông để xem bức tranh của Kiều Phương được đóng khung, lồng kính treo ở một vị trí trang trọng Dưới bức tranh có hàng chữ đề: Giải nhất - Kiều
Phương - 8 tuổi Bức tranh vẽ một chú bé đang ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh Mặt chú bé như toả ra một thử ánh sáng rất lạ Toát lên từ cặp mắt, tư thế ngồi của chú không chỉ sự suy tư mà còn rất mơ mộng nữa
Khi nghe mẹ thì thầm hỏi: Con có nhận ra con không? thì tôi giật sững người và chẳng hiểu sao tôi phải bấm chặt lấy tay mẹ. Một
cảm xúc khó tả dâng lên trong lòng tôi Thoạt tiên là sự ngỡ
ngàng Chú bé trong tranh kia là tôi đấy ư? Có lẽ nào như vậy
được? Hoá ra những lần “Mèo” (biệt danh của em gái tôi) xét nét khiến tôi bực mình, khó chịu chính là những lúc em quan sát
thật kĩ để vẽ chân dung tôi Em đã có chủ ý chọn tôi làm đề tài cho bức tranh của nó từ trước lúc đi thi, Vậy mà vì thói ghen tị xấu xa,
tôi đã không nhận ra thiện ý ấy của nó. “Mèo” yêu quý tôi thực sự
nên nó phát hiện ra những nét đẹp ẩn giấu dưới vẻ mặt “khó ưa”
của tôi để thể hiện lên tranh, biến tôi thành chú bé suy tư và mơ mộng. Ôi! Em gái tôi có tấm lòng vị tha và nhân hậu đáng quý biết
chừng nào!
Ngắm kĩ bức tranh, tôi thấy em gái tôi quả là có tài năng thật sự Nét vẽ của nó linh hoạt và sinh động Đôi mắt của chú bé trong tranh rất có thần, phản ánh được trạng thái tâm hổn nhân vật Phải,
tôi vốn hay suy tưvà mơ mộng nhưng sự đố kị đã biến tôi thành kẻ
nhỏ nhen đáng ghét Tôi xấu hổ vì cảm thấy nhỏ bé đến tội nghiệp trước đứa em gái bé bỏng Tôi nhủ thầm hãy vượt khỏi mặc cảm
tự ti, hãy đánh giá lại mình một cách khách quan để tìm ra mặt mạnh, mặt yếu Từ đó cố gắng phấn đấu để trở thành một người anh trai xứng đáng với cô em gái tài hoa
Trang 4BẢNG MA TRẬN ĐỀ THI HSG MÔN NGỮ VĂN 6
T
T năng Kĩ
Đơn vị kiến thức / kĩ năng
% điểm
dụng cao
1
Đọc
hiểu Truyện đồngthoại, truyện
ngắn
- Nhận ra từ đơn và từ phức (từ ghép
và từ láy); từ
đa nghĩa và từ đồng âm, các thành phần của câu; các biện pháp tu
từ ẩn dụ và hoán dụ
- Có mấy cụm danh từ trong đoạn văn
)
Thơ và thơ lục bát - Giới thiệu tác giả, tác
phẩm, nội
- Phân tích từng nét định lại giá- Khẳng
Trang 5dung, nghệ thuật khái quát của đoạn trích
- Những nét nghệ thuật chính: nhân hoá, so sánh,
ẩn dụ, thể thơ lục bát
nghệ thuật chính và nêu tác dụng của mỗi biện pháp nghệ thuật đó
- Bình giá, nâng cao
trị nghệ thuật của khổ thơ
2 Viết Tự sự - kể
chuyện tưởng tượng
Dựa theo diễn biến của truyện
Bức tranh của em gái tôi (của Tạ Duy Anh), em hãy nhập vai Kiều Phương
để kể lại câu
Trang 6chuyện Bức tranh của tôi
Tổng số câu 4 (C1,2,3,4) 1/3 (C5a) 1/3 (C5b) 1/3 (C5c) 1 (C6) 6
BẢNG ĐẶC TẢ
TT Kĩ năng Đơn vị kiến thức / Kĩ năng Mức độ đánh giá Số câu hỏi (Số ý) Câu hỏi (Số ý)
2 Truyện đồng thoại, truyện ngắn
Nhận biết:
- Nhận biết được chi tiết tiêu
biểu, nhân vật, đề tài, cốt truyện, lời người kể chuyện và lời nhân vật
- Nhận biết được người kể chuyện ngôi thứ nhất và người
kể chuyện ngôi thứ ba
- Nhận ra từ đơn và từ phức (từ ghép và từ láy); từ đa nghĩa và
từ đồng âm, các thành phần của câu
- Xác định các cụm danh từ
4
Trang 7trong đoạn văn.
Thông hiểu:
- Tóm tắt được cốt truyện
- Nêu được chủ đề của văn bản
- Phân tích được tình cảm, thái
độ của người kể chuyện thể hiện qua ngôn ngữ, giọng điệu
- Hiểu và phân tích được tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể, cách kể chuyện
- Phân tích được đặc điểm nhân vật thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ, ý nghĩ của nhân vật
- Giải thích được nghĩa thành ngữ thông dụng, yếu tố Hán Việt thông dụng; nêu được tác dụng của các biện pháp tu từ (ẩn dụ, hoán dụ), công dụng của dấu chấm phẩy, dấu ngoặc kép được
sử dụng trong văn bản
Vận dụng:
- Trình bày được bài học về cách nghĩ, cách ứng xử do văn bản gợi ra
- Chỉ ra được điểm giống nhau
và khác nhau giữa hai nhân vật
Trang 8trong hai văn bản.
Thơ và thơ lục
bát Nhận biết:- Nêu được ấn tượng chung về
văn bản
- Nhận biết được số tiếng, số
dòng, vần, nhịp của bài thơ lục bát
- Nhận diện được các yếu tố tự
sự và miêu tả trong thơ
- Chỉ ra được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn bản
- Nhận ra từ đơn và từ phức (từ ghép và từ láy); từ đa nghĩa và
từ đồng âm; các biện pháp tu từ
ẩn dụ và hoán dụ
Thông hiểu:
- Nêu được chủ đề của bài thơ, cảm xúc chủ đạo của nhân vật trữ tình trong bài thơ
- Nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ
- Chỉ ra tác dụng của các yếu tố
tự sự và miêu tả trong thơ
- Phân tích từng nét nghệ thuật chính và nêu tác dụng của mỗi
1/3
C5a
C5b
Trang 9biện pháp nghệ thuật đó.
- Bình giá, nâng cao
Vận dụng:
- Trình bày được bài học về cách nghĩ và cách ứng xử được gợi ra
từ văn bản
- Đánh giá được giá trị của các yếu tố vần, nhịp
- Khẳng định lại giá trị nghệ thuật của khổ thơ
2 Viết/ Tạo
lập văn bản Tự sự - kể chuyện tưởng
tượng
Nhận biết:
Thông hiểu:
Vận dụng:
Vận dụng cao:
Viết được bài văn - Kể được những suy nghĩ, việc làm, diễn biến tâm lý của nhân vật Kiều Phương không được kể trong chuyện Bức tranh của em gái tôi
- Thay đổi ngôi kể (ngôi thứ nhất - nhân vật Kiều Phương)
BẢNG MA TRẬN ĐỀ THI HSG MÔN NGỮ VĂN 6
Trang 10T năng thức / kĩ năng
% điểm
dụng cao
1
Đọc
hiểu Truyện đồngthoại, truyện
ngắn
- Nhận ra từ đơn và từ phức (từ ghép
và từ láy); từ
đa nghĩa và từ đồng âm, các thành phần của câu; các biện pháp tu
từ ẩn dụ và hoán dụ
- Có mấy cụm danh từ trong đoạn văn
)
Thơ và thơ lục bát - Giới thiệu tác giả, tác
phẩm, nội dung, nghệ thuật khái
- Phân tích từng nét nghệ thuật chính và nêu
- Khẳng định lại giá trị nghệ thuật của
Trang 11quát của đoạn trích
- Những nét nghệ thuật chính: nhân hoá, so sánh,
ẩn dụ, thể thơ lục bát
tác dụng của mỗi biện pháp nghệ thuật đó
- Bình giá, nâng cao
khổ thơ
2 Viết Tự sự - kể
chuyện tưởng tượng
Dựa theo diễn biến của truyện
Bức tranh của em gái tôi (của Tạ Duy Anh), em hãy nhập vai Kiều Phương
để kể lại câu chuyện Bức tranh
Trang 12của tôi.
Tổng số câu 4 (C1,2,3,4) 1/3 (C5a) 1/3 (C5b) 1/3 (C5c) 1 (C6) 6
BẢNG ĐẶC TẢ
TT Kĩ năng Đơn vị kiến thức / Kĩ năng Mức độ đánh giá Số câu hỏi (Số ý) Câu hỏi (Số ý)
2 Truyện đồng thoại, truyện ngắn
Nhận biết:
- Nhận biết được chi tiết tiêu
biểu, nhân vật, đề tài, cốt truyện, lời người kể chuyện và lời nhân vật
- Nhận biết được người kể chuyện ngôi thứ nhất và người
kể chuyện ngôi thứ ba
- Nhận ra từ đơn và từ phức (từ ghép và từ láy); từ đa nghĩa và
từ đồng âm, các thành phần của câu
- Xác định các cụm danh từ trong đoạn văn
4
Trang 13Thông hiểu:
- Tóm tắt được cốt truyện
- Nêu được chủ đề của văn bản
- Phân tích được tình cảm, thái
độ của người kể chuyện thể hiện qua ngôn ngữ, giọng điệu
- Hiểu và phân tích được tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể, cách kể chuyện
- Phân tích được đặc điểm nhân vật thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ, ý nghĩ của nhân vật
- Giải thích được nghĩa thành ngữ thông dụng, yếu tố Hán Việt thông dụng; nêu được tác dụng của các biện pháp tu từ (ẩn dụ, hoán dụ), công dụng của dấu chấm phẩy, dấu ngoặc kép được
sử dụng trong văn bản
Vận dụng:
- Trình bày được bài học về cách nghĩ, cách ứng xử do văn bản gợi ra
- Chỉ ra được điểm giống nhau
và khác nhau giữa hai nhân vật trong hai văn bản
Trang 14Thơ và thơ lục
bát Nhận biết:- Nêu được ấn tượng chung về
văn bản
- Nhận biết được số tiếng, số
dòng, vần, nhịp của bài thơ lục bát
- Nhận diện được các yếu tố tự
sự và miêu tả trong thơ
- Chỉ ra được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn bản
- Nhận ra từ đơn và từ phức (từ ghép và từ láy); từ đa nghĩa và
từ đồng âm; các biện pháp tu từ
ẩn dụ và hoán dụ
Thông hiểu:
- Nêu được chủ đề của bài thơ, cảm xúc chủ đạo của nhân vật trữ tình trong bài thơ
- Nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ
- Chỉ ra tác dụng của các yếu tố
tự sự và miêu tả trong thơ
- Phân tích từng nét nghệ thuật chính và nêu tác dụng của mỗi biện pháp nghệ thuật đó
1/3
C5a
C5b
Trang 15- Bình giá, nâng cao.
Vận dụng:
- Trình bày được bài học về cách nghĩ và cách ứng xử được gợi ra
từ văn bản
- Đánh giá được giá trị của các yếu tố vần, nhịp
- Khẳng định lại giá trị nghệ thuật của khổ thơ
2 Viết/ Tạo
lập văn bản Tự sự - kể chuyện tưởng
tượng
Nhận biết:
Thông hiểu:
Vận dụng:
Vận dụng cao:
Viết được bài văn - Kể được những suy nghĩ, việc làm, diễn biến tâm lý của nhân vật Kiều Phương không được kể trong chuyện Bức tranh của em gái tôi
- Thay đổi ngôi kể (ngôi thứ nhất - nhân vật Kiều Phương)