MỤC LỤC “ Tích hợp Văn học vào dạy – học môn L ịch sử lớp 9 – phần lịch sử Việt Nam ” TÊN ĐỀ TÀI “ TÍCH HỢP VĂN HỌC VÀO DẠY – HỌC MÔN LỊCH SỬ PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM” A PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ 1/ LÝ DO CHỌN ĐỀ[.]
Trang 1Tại Hội nghị ban chấp hành trung ương Đảng lần thứ hai, khoá tám đã đặt
ra nhiều vấn đề quan trọng như: coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, có vai tròquyết định đối với sự tồn vong, hưng thịnh của đất nước Riêng bộ môn Lịch sửphải xây dựng nội dung, chương trình, phương pháp, cấu trúc như thế nào để khắcphục được quan niệm chỉ chú trọng Lịch sử chính trị quân sự, đấu tranh giai cấpcoi nhẹ Lịch sử văn hoá, Lịch sử nghệ thuật…
Dạy học là một hoạt động đặc thù vì đối tượng dạy học là con người, đòihỏi giáo viên phải có vốn kiến thức về bộ môn và phương pháp dạy học Phươngpháp dạy học Lịch sử là con đường, cách thức hoạt động của thầy và trò trong quátrình thống nhất việc giảng dạy giáo viên và học tập của học sinh, nhằm truyềnthụ và tiếp thu kiến thức Lịch sử (cả lý thuyết và thực hành)
Trong dạy - học Lịch sử không phải chỉ có một phương pháp đơn nhất mà
có cả một hệ thống phương pháp Người giáo viên bên cạnh sử dụng phươngpháp lời nói sinh động, sử dụng đồ dùng trực quan mềm dẻo, linh hoạt…thì việc
sử dụng tài liệu văn học để bổ sung vào bài học là không thể thiếu được Qua việc
Trang 2sử dụng tài liệu văn học giáo viên sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về kiến thứcLịch sử, từ đó làm nảy sinh những tình cảm đúng đắn và hình thành những kỹnăng học tập, làm việc tương ứng, đặc biệt rèn luyện cho học sinh có phươngpháp học tập Lịch sử, phát huy năng lực tự học và trình độ tư duy của bản thân.
Vì thế, việc sử dụng tài liệu văn học đặc biệt là việc sử dụng thơ ca trong dạy học
sẽ phần nào khắc phục được quan niệm trên
Trong những năm gần đây, định hướng đổi mới phương pháp dạy học
đã được thống nhất theo tư tưởng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinhdưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên
Những định hướng này được thể hiện đồng bộ trong việc đổi mới nội dung
chương trình sách giáo khoa các bộ môn, các bậc học từ tiểu học đến trung học cơ
sở và trung học phổ thông, các phương pháp dạy học mới được các thầy cô giáo
và các bậc phụ huynh học sinh quan tâm Trong các giờ học đã được trang bịnhững đồ dùng dạy học hiện đại: máy chiếu, tranh ảnh cho các bài học Cácthầy, cô đã áp dụng thêm nhiều phương pháp dạy học mới trong giờ học: thảoluận nhóm, dạy học theo dự án, Sử dụng đồ dùng trực quan, ứng dụng côngnghệ thông tin, Powe point phong phú sinh động, Thế nhưng làm thế nào để chohọc sinh có hứng thú trong học tập Lịch sử vẫn là câu hỏi trăn trở với thầy cô khilên lớp
Xuất phát từ quan điểm đó tôi đã đi sâu nghiên cứu tìm tòi và thực hiện
đề tài “ Tích hợp Văn học vào dạy – học môn Lịch sử lớp 9 – phần lịch sử Việt Nam”
2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU :
1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quá trình sử dụng tài liệu văn học đểdạy học phần Lịch sử Việt Nam thuộc Lịch sử lớp 9 THCS
Trang 3và năm học 2020 – 2021 Nội dung đề tài chỉ giới hạn trong chương trình lịch sửlớp 9 - phần Lịch sử Việt Nam.
3 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU :
1 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu quá trình sử dụng tài liệu văn học để dạy - học phần Lịch sửViệt Nam lớp 9 THCS ( Tức là phần Lịch Sử Viêt nam từ sau Chiến tranh thế giớithứ nhất đến nay) nhằm tạo hứng thú học tập và phát huy tính tích cực cho HS, từ
đó nâng cao hiệu quả bài học lịch sử
2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Điều tra cơ bản để tìm hiểu nhận thức và thực tiễn của việc sử dụng tàiliệu văn học trong dạy – học phần Lịch sử Viêt Nam lớp 9 ở trường THCS
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc sử dụng tài liệu văn học trong dạy họclịch sử Việt Nam ở trường THCS
- Xác định nội dung cơ bản của lịch sử Việt Nam giai đoạn từ sau Chiếntranh thế giới thứ nhất đến nay ở trường THCS
- Đề xuất nguyên tắc lựa chọn tài liệu văn học để dạy học phần Lịch sửViệt Nam từ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đến nay
- Xây dựng hệ thống tài liệu văn học để dạy – học phần Lịch sử Việt Nam
từ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đến nay ở trường THCS
- Đề xuất nguyên tắc và biện pháp sử dụng tài liệu văn học để dạy – họcphần Lịch sử Việt Nam từ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đến nay ở trườngTHCS
3 Phương pháp nghiên cứu :
Để thực hiện đề tài tác giả sử dụng phương pháp lý luận tâm lý, giáo dụchọc, phương pháp dạy học lịch sử của các nhà giáo dục, giáo dục lịch sử…để rút
ra những nhận xét, kết luận cần thiết
- Sử dụng phương pháp điều tra
Trang 4- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp khảo sát trước và sau khi áp dụng các biện pháp mà tôi đãđưa ra trong đề tài sáng kiến kinh nghiệm
4 DỰ BÁO ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI:
+ Cung cấp hệ thống tư liệu về sử dụng tài liệu văn học tích hợp Văn họcvào dạy – học môn Lịch sử lớp 9 – phần Lịch sử Việt Nam
+ Kết quả nghiên cứu của đề tài là nguồn tư liệu tham khảo cho những nhàkhoa học và những ai quan tâm về vấn đề này Giúp người đọc có cảm nhận và
hiểu biết sâu sắc hơn về việc “ Tích hợp Văn học vào dạy – học môn Lịch sử
lớp 9 – phần lịch sử Việt Nam ”
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lí luận
1.1 Quan điểm của Đảng ta.
Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng tháng 12 năm 1986 đã mở ra mộtbước ngoặt cho nước ta bằng đường lối đổi mới một cách toàn diện trên tất cả cácmặt Bắt đầu từ đây, vấn đề giáo dục, khoa học và công nghệ được đặt đúng vị trí
và được quan tâm một cách thích đáng Tiếp đó, Đại hội Đảng lần thứ VI, VII,VIII, IX, X lần lượt củng cố và hoàn thiện thêm đường lối đổi mới trong đó coigiáo dục là quốc sách hàng đầu và đề cao “Chiến lược con người” Để thực hiệnđược chiến lược này, rõ ràng không thể xem nhẹ việc giáo dục lòng yêu quêhương đất nước, tinh thần dân tộc và đặc biệt là thái độ của lớp trẻ đối với lịch sử,đối với cội nguồn, để xây dựng một nước Việt Nam độc lập, dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh mà trước hết là thực hiện sự nghiệp
“Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa đất nước”
Trang 5Như Bác Hồ cũng đã từng nói :
“ Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.
1.2 Văn học là một tấm gương phản chiếu cuộc sống
Văn học là nhân học (Mac-xim Goóc-ky); Văn học là một loại hình sángtác, tái hiện những vấn đề của đời sống xã hội con người Phương thức sáng tạocủa văn học thông qua sự hư cấu, cách thể hiện nội dung các đề tài được biểu hiệnqua ngôn ngữ Khái niệm văn học đôi khi có nghĩa tương tự như khái niệm vănchương và thường bị dùng lẫn lộn Theo từ điển tiếng Việt, văn học là “nghệ thuậtdung ngôn ngữ và hình tượng để thể hiện đời sống xã hội và con người” Nhưvậy, dù là định nghĩa nào thì đối tượng của văn học đều là con người và xã hộitrong một không gian và thời gian cụ thể Tài liệu là văn bản giúp cho việc tìmhiểu một vấn đề nào đó Như vậy, khái niệm tài liệu có nội hàm rất rộng, liênquan đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Tài liệu văn học là nhữngcông trình, những tác phẩm văn học được nhà văn sáng tác nên dưới nhiều hìnhthức, thể loại khác nhau
Tri thức lịch sử là những hiểu biết của con người về quá trình phát triểncủa xã hội loài người cũng như dân tộc Tri thức lịch sử gồm nhiều yếu tố như sựkiện lịch sử, các niên đại, địa danh, nhân vật, biểu tượng, khái niệm, quy luật lịchsử…
(Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, NguyễnThị Côi - Phương pháp dạy học Lịch sử, Tập 1, Nxb ĐHQG, Hà Nội; tr 138)
Trong dạy học lịch sử, tri thức lịch sử chính là những yếu tố quan trọngnhất để giáo dục tư tưởng chính trị, hình thành thế giới quan khoa học cho họcsinh
Trang 61.3 Đặc điểm bộ môn Lịch sử.
Dạy học lịch sử là một quá trình giáo viên cung cấp cho học sinh nhữngkiến thức cơ bản của lịch sử nhân loại nói chung cũng như những kiến thức củalịch sử dân tộc nhằm phục vụ cho việc giáo dục học sinh phát triển toàn diện lịch
sử nó vốn tồn tại khách quan và đã diễn ra trong quá khứ cho nên muốn học sinhtiếp thu được vấn đề đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn các phương pháp dạy họckhác nhau sao cho đạt kết quả cao
Với phương pháp dạy học mới lấy học sinh làm trung tâm, học sinh chủđộng lĩnh hội tri thức càng đòi hỏi người thầy giáo phải khai thác triệt để cácphương pháp dạy học tích cực để thu hút sự chú ý của học sinh
Đặc thù của bộ môn Lịch sử là dài, nhiều sự kiện với những mốc Lịch sửkhác nhau nên khó ghi nhớ
1 4 Mối quan hệ giữa tài liệu văn học với tri thức Lịch sử.
Tài liệu văn học với tri thức lịch sử có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Tuychức năng nhiệm vụ của mỗi bên là khác nhau nhưng cả hai đều có chung đốitượng là con người, cả hai đều phản ánh mọi hoạt động của xã hội loài ngườitrong lao động, sinh hoạt và cả trong việc chống thiên tai, ngoại xâm Tài liệu vănhọc bao gồm nhiều tác phẩm, tác giả và nội dung khác nhau nhưng trong đó mỗitác giả đều viết lên nó với những tâm tư của chính bản thân mình Để có đượcnhững tác phẩm này, các nhà thơ nhà văn đã phải xâm nhập tìm hiểu thực tế,nghiên cứu các tri thức lịch sử liên quan để rồi tìm ra nguồn cảm hứng hay mạchcảm xúc để viết nên tác phẩm của mình Tuy mỗi tác giả có một phong cách vàcách cảm nhận riêng nhưng lại giống nhau ở chỗ đó là đã mang được hơi thở, tâmhồn thời đại, tinh thần chiến đấu… Những gì họ nhìn thấy, cảm giác được đềughi lại thông qua các tác phẩm của mình Vì thế, tài liệu văn học cũng là mộttrong những tri thức lịch sử cụ thể nhất, sinh động nhất Hơn thế nữa, bản thâncác bài thơ, bài văn chính là những tư liệu lịch sử rất hùng hồn, có giá trị, minh
Trang 7chứng cho từng chặng đường mà lịch sử đã đi qua Chẳng hạn như: Bản tuyênngôn độc lập của Hồ Chí Minh, Tắt đèn của Ngô Tất Tố, Vợ nhặt của Kim Lân,Khoảng trời và hố bom của Lâm Thị Mỹ Dạ… Ở những tác phẩm này thì giá trịLịch sử và giá trị nghệ thuật đã hòa quyện vào nhau Tuy nhiên, vì phản ánh lịch
sử thông qua nghệ thuật ngôn từ, nên ngoài việc phản ánh sự thật lịch sử nó cònchứa đựng những yếu tố chủ quan, nghệ thuật hư cấu của tác giả Do đó, khi sửdụng tài liệu văn học vào giảng dạy lịch sử, GV cần có sự sàng lọc để lựa chọnnhững tác phẩm có nội dung phản ánh lịch sử cao nhất Bên cạnh đó, đặc trưngcủa lịch sử là tìm hiểu các sự kiện, hình tượng đã diễn ra trong quá khứ Muốn táihiện lại các tri thức lịch sử phải cần đến các nguồn tư liệu có liên quan, trong đó
có tài liệu văn học Giáo viên có thể sử dụng thơ ca cách mạng để tiến hành bàigiảng nội khóa, ngoại khóa, củng cố kiến thức hay để kiểm tra đánh giá…
Như vậy, việc sử dụng tài liệu văn học để DHLS nói chung , LSVN giaiđoạn 1930 - 1945 ở trường THCS (Chương trình Chuẩn) nói riêng đã làm choviệc truyền tải tri thức đến HS mềm mại hơn, tạo hứng thú học tập cho các em,nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả bài học lịch sử
1.5 Vị trí của việc sử dụng tài liệu văn học trong dạy học Lịch sử
Ở trường THCS trong chiến lược phát triển giáo dục hiện nay thì việc dạyhọc liên môn để phát huy tính tích cực cho học sinh được chú trọng Nhờ vậy mà
vị trí của tài liệu tham khảo nói chung và tài liệu văn học nói riêng ngày càngchiếm một vị trí quan trọng trong dạy học ở trường THCS Xét theo nghĩa đó việc
sử dụng tài liệu văn học chiếm một vị trí quan trọng và không thể thiếu đượctrong dạy học lịch sử ở trường THCS Bởi vì lịch sử không phải là một chuổi sựkiện mà người viết sử ghi lại, rồi người dạy sử đọc và người học sử thuộc lòng(Phạm Văn Đồng) Bài giảng của giáo viên không phải là chỉ trình bày những vấn
đề chủ yếu then chốt, gợi mở cho người học những vấn đề để hiểu rõ và vậndụng Bởi vậy giáo viên phải đọc nhiều, hiểu rộng Giáo viên và học sinh ngoài
Trang 8bài giảng ở sách giáo khoa thì phải đọc thêm các tài liệu tham khảo nói chung vàtài liệu văn học nói riêng.
1.6 Ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử ở trường THCS
Quy luật chung của loài người là “trực quan sinh động đến tư duy trừutượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiển đó là con đường nhận thức biện chứngcủa nhận thức chân lý, nhận thức hiện thực khách quan”
Do đặc trưng của môn Lịch sử là nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng đãdiễn ra trong quá khứ, vì thế giáo viên khó có thể tái hiện lại những sự kiện, hiệntượng lịch sử một cách chính xác như những gì nó đã diễn ra trong quá khứ nhưnhững môn khoa học khác Chính vì vậy, trong dạy học, giáo viên phải dựa vàonhững tài liệu Tài liệu càng đầy đủ, có giá trị bao nhiêu thì tri thức lịch sử càngchính xác, sinh động bấy nhiêu Nguồn tài liệu có thể sử dụng trong dạy học lịch
sử rất đa dạng và phong phú Nó có thể là tài liệu thành văn, tài liệu hiện vật, tàiliệu văn học… Vì vậy, việc sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử có ýnghĩa vô cùng to lớn Nó không chỉ giúp góp phần tái hiện lịch sử mà còn giúpcho học sinh tiếp thu những kiến thức lịch sử một cách sâu sắc và chân thực nhất;bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cũng như phát triển kĩ năng cho các em Đồng thời,trong dạy học lịch sử giáo viên luôn băn khoăn giải cho được bài toán giữa khốilượng kiến thức và thời giờ lên lớp Với thời lượng một tiết học, dù muốn nhưnggiáo viên không thể đi sâu để trình bày hay giải thích một vấn đề, nội dung lịch sử
cụ thể hay những phần có liên quan đến nội dung bài học; Vậy làm sao để đảmbảo truyền đạt đủ kiến thức mà thời gian một tiết học quy định? Đó là một vấn đềkhó Nhưng với phương pháp này, việc sử dụng các nguồn tài liệu cũng như tàiliệu văn học sẽ giúp cho giáo viên không chỉ giải được bài toán này mà còn gópphần đa dạng phương pháp dạy học, tạo hứng thú cho học sinh trong việc tiếp thucác kiến thức, HS sẽ cảm không thấy nhàm chán khi học sử,…
Trang 92 Cơ sở thực tiễn
Bản thân là một giáo viên có nhiều năm tham gia giảng dạy môn Lịch sử
9 nên nắm bắt rõ đặc điểm của bộ môn, mục đích, yêu cầu của chương trình vànắm bắt rất rõ những khó khăn mà các em gặp phải khi lĩnh hội kiến thức lịch sử
Tâm lí học sinh vẫn xem nhẹ bộ môn Lịch sử và coi Lịch sử là môn phụ,các em chưa thực sự tập trung tìm hiểu sâu bài học mà chỉ dừng lại ở mức độ họcthuộc những gì thầy cô cho ghi Mặt khác bộ môn Lịch sử vốn khô khan, dễ nhàmchán, nhiều giáo viên chưa có phương pháp phù hợp nên các em không ưa thích,không hứng thú
Trong những năm gần đây kết quả các kì thi đại học, cao đẳng cho thấy đa
số học sinh không nắm được những kiến thức của Lịch sử dân tộc, tỉ lệ điểm mônlịch sử đạt trên điểm trung bình rất thấp, điều đó làm cho chúng ta không khỏibăn khoăn và càng thấy sự cấp bách của việc thay đổi phương pháp dạy học
Ngày nay với sự bùng nổ của các phương tiện thông tin truyền thông đãgiúp các em tiếp cận Lịch sử với nhiều nguồn khác nhau để lĩnh hội kiến thứcLịch sử một cách đầy đủ nhất Bên cạnh đó các em nhìn nhận bộ môn Lịch sửcũng theo chiều hướng tích cực hơn
Học sinh trường trung học cơ sở nơi tôi công tác hầu hết là con em vùngmiền núi, đời sống vật chất khó khăn, trình độ không đồng đều nên chất lượng bộmôn thấp
Chưa có phòng học bộ môn, các trang thiết bị phục vụ dạy học vẫn cònthiếu, xuống cấp
Đa số các em chưa biết khai thác các kênh thông tin để nâng cao hiệu quảlĩnh hội kiến thức Lịch sử
Để vận dụng tốt đề tài này vào dạy học Lịch sử đòi hỏi giáo viên giảngdạy phải am hiểu văn học Việt Nam và chịu khó tìm tòi, sưu tầm các tác phẩmvăn học cách mạng
Trang 10Là giáo viên đã công tác được 19 năm trong ngành trong quá trình đượctham gia tập huấn, dự giờ đồng nghiệp và hơn hết là có nhiều năm trực tiếp giảngdạy bộ môn lịch sử lớp 9 tôi thấy nhiều giáo viên vẫn xem nhẹ bộ môn của mình.Tâm lí môn phụ đã làm cho không ít giáo viên có suy nghĩ “dạy cho xong”, hoặc
là chỉ truyền tải những gì trong sách giáo khoa yêu cầu mà không chú ý đến việcđầu tư chiều sâu cho bài giảng mặt khác, chương trình lịch sử lớp 9 vẫn còn dài,nặng về kiến thức làm cho học sinh khó khăn trong việc lĩnh hội kiến thức
Bên cạnh đó, quá trình đào tạo chính quy chuyên ngành lịch sử chỉ có ởbậc đại học còn ở bậc cao đẳng thì đào tạo môn kép như: Sử - Giáo dục công dân,
Sử - Địa, Văn - Sử… đã làm cho chất lượng đội ngũ giáo viên chưa cao
Từ những thực trạng trên và nhiều năm giảng dạy bộ môn lịch sử 9 tôi
muốn chia sẻ với đồng nghiệp những kinh nghiệm “ Tích hợp Văn học vào nội
dung giảng dạy môn lịch sử lớp 9 – phần lịch sử Việt Nam”
II NỘI DUNG ĐỀ TÀI:
1 Nội dung cơ bản: “ Tích hợp Văn học vào nội dung giảng dạy môn lịch sử lớp 9 – phần lịch sử Việt Nam”
Văn học và sử học có mối quan hệ mật thiết với nhau Trước đây người tacho rằng “ Văn, Sử, Triết bất phân” bởi lúc đó Văn học, Sử học, Triết học chưatrở thành những môn khoa học độc lập Còn ngày nay chúng đã trở thành các mônkhoa học độc lập nhưng giữa chúng vẫn có mối quan hệ mật thiết với nhau Vănhọc bổ trợ cho Sử học ngược lại Sử học bổ trợ cho Văn học Nếu chúng ta biếtvận dụng yếu tố Văn học trong dạy học Lịch sử thì hiệu quả dạy học sẽ đượcnâng lên
Trước hết giáo viên dạy – học môn Lịch sử đều biết trong giai đoạn từ sauchiến tranh thế giới thứ nhất đến nay văn học Việt Nam phát triển mạnh mẽ Giaiđoạn trước cách mạng Tháng Tám có 3 dòng văn học lớn với nhiều nhà văn, nhàthơ lớn, nhiều tác phẩm văn học đặc biệt là dòng văn học hiện thực phê phán và
Trang 11dòng văn học cách mạng Từ sau cách mạng Tháng Tám văn học lại có bước pháttriển mạnh mẽ hơn bao giờ hết Nhiều tác phẩm văn học đã được chọn lựa đưavào chương trinh môn ngữ văn bậc THCS.
+ “ lão hạc “ – Nam Cao
+ Bài thơ: “Đập đá ở Côn Lôn” – Phan Châu Trinh
+ Bài thơ : “ Ngắm trăng ,Đi Đường” – Nguyễn Ái Quốc
- Lớp 9 có các văn bản:
+ Bài thơ : “ Đồng chí” - Chính Hữu
+ Bài thơ : “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” – Phạm Tiến Duật
+ Bài thơ : “Đoàn thuyền đánh cá;” – Huy Cận
+ Bài thơ : “Bếp lửa” – Bằng Viêt
+ Tác Phẩm : “ Làng” – kim lân
+ “Chiếc lược ngà” – Quang Sáng…
Để tạo nên những cảm xúc thực sự trước những sự kiện thì việc vận dụngkiến thức văn học vào giảng dạy lịch sử là điều cần thiết, nó góp phần làm cho bàigiảng trở nên sinh động và hấp dẫn, nâng cao hứng thú học tập của học sinh Văn Học và Lịch Sử có liên hệ với nhau, kiến thức môn này sẽ hỗ trợ chomôn kia, văn học sẽ cung cấp cho ta những tư liệu lịch sử mà nhờ đó học sinh cóthể nhận thức một cách rõ ràng, như khi học tác phẩm …
Trang 12Trong quá trinh dạy học môn Lịch sử giáo viên có thể cho học sinh nắmđược hoàn cảnh ra đời các tác phẩm Để từ đó học sinh khắc sâu hơn kiến thức
về tác phẩm đó Và chính những từ hình tượng văn học mà các tác phẩm xâydựng học sinh sẽ tái hiện được hiện thực xã hội đương thơi và từ đó nắm chắckiến thức lịch sử một cách nhẹ nhàng hấp dẫn
Khi dạy về cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta giáo viên có thểvận dụng triệt để kiến thức văn thơ kháng chiến của nhà thơ Tố Hữu vào nhữngbài dạy ở các chương này
Ví dụ như khi dạy về nguyên nhân thắng lợi của hai cuộc kháng chiếnchống Mĩ giáo viên có thể vận dụng đoạn thơ sau để gây ấn tượng cho học sinh
“ 31 triệu dân Tất cả hành quân, tất cả thành chiến sĩ hiện đại, thô sơ của ngày xưa và của bây giờ
với cách mạng đều là vũ khí tên lửa, tên tre, lưỡi lê, lưỡi mác
và thuyền và xe chân đi vai vác qua núi qua khe mạnh hơn thác trùng trùng vô tận ”
Với những lời thơ ấy, kết hợp với giọng đọc truyền cảm của giáo viên dạy
sẽ khắc sâu được nguyên nhân góp phần làm nên thắng lợi cho cuộc kháng chiếnchống Mỹ hào hùng của nhân dân ta
Học sinh sẽ chú ý lắng nghe, khi được gọi nhận xét, các em có khả năngnhận xét được không khí trong cuộc khởi nghĩa khi liên tưởng đến những sự kiệnmình đang học bằng hình ảnh miêu tả của bài thơ Đồng thời còn giúp các em
Trang 13đánh giá đúng vai trò của quần chúng nhân dân là những người làm nên lịch sử
-Là động lực chính đưa cách mạng đến thành công
Không chỉ mô tả về diễn biến của các trận đánh của từng chiến dịch mà cònhướng cho học sinh đi tìm hiểu nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến hàohùng của dân tộc ta, để thấy rằng các em rất xúc động về những hình ảnh màmình thu nhận được
Điều này có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục tinh thần cảm phục đối vớicông lao của các thế hệ đi trước Đồng thời cũng góp phần nâng cao ý thức bảo vệquê hương đất nước trong nhận thức của các em
Khi nói về ý nghĩa “Chiến thắng của Điện Biên phủ”, giáo viên trích câu
thơ:
“Chín năm làm một Điện Biên Nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng ”
bộ môn Lịch sử Ta có thể đưa vào bài giảng một câu thơ, một đoạn văn hay mộttrích đoạn nhằm giúp học sinh có thể nêu ra một kết luận khái quát cụ thể hóa mộtvấn đề hay một sự kiện lịch sử đã được học
Như vậy ta thấy rằng: Sử dụng tích hợp kiến thức văn học trong giảng dạyLịch sử không những giúp các em nắm vững nhanh chóng, nhớ lâu bài học màcòn góp phần củng cố thêm kiến thức văn học, tạo điều kiện cho học sinh hìnhthành phương pháp liên hệ trong quá trình học tập của mình
Ngoài ra trong kho tàng văn học Việt Nam giai đoạn từ sau chiến tranhthế giới thứ nhất đến nay còn vô số tác phẩm văn học để giáo viên có thể sử dụngnhằm tạo nên sự hấp dẫn… giúp học sinh tái hiện sự kiện một cách đầy đủ vàsinh động
2 Một số nội dung tích hợp văn học trong một số bài cụ thể