Tiêu luận chủ nghĩa xã hội quan điểm của chủ nghĩa mác lênin về tôn giáo và chính sách tôn giáo của đảng, nhà nước việt nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

TIỂU LUẬN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề tài Quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin về tôn giáo và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong đời sống tinh thần của con người tôn giáo luôn đóng một vai trò nhất định. Cùng với tiến trình phát triển của lịch sử loài người, tôn giáo ra đời và trở thành một hiện tượng xã hội. Chủ nghĩa cộng sản không phủ nhận tuyệt đối tôn giáo mà dung hòa tôn giáo trong đời sống, chính trị, xã hội để phát triển. Ở nước ta cũng vậy, tôn giáo đóng vai trò nhất định trong đời sống tinh thần. Nhìn chung mọi giáo lý của các tôn giáo đều chứa đựng tính nhân văn sâu sắc. Những chiết lý ấy giúp cho con người sống với nhau gần gũi hơn, có trách nhiệm hơn với bản thân, cộng đồng, với sự phát triển chung của toàn xã hội. Tôn giáo là sự tự do tin ngưỡng của mỗi công dân. Vì vậy trong định hướng trên con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa, Đảng và nhà nước ta luôn coi trọng vai trò của các tôn giáo. Mặt khác ở Việt Nam là một quốc gia có nhiều tôn giáo, có tôn giáo du nhập từ bên ngoài vào, có tôn giáo nội sinh. Trong những năm qua tôn giáo ở Việt Nam phát triển phong phú và đa dạng. Vấn đề tôn giáo là một vấn đề hết sức nhạy cảm, nếu không giải quyết vấn đề này một cách khéo léo và đúng đắn thì sẽ dẫn đến những hậu quả lớn. Chính vì thế mà mỗi người dân cần xác định rõ tư tưởng tự do tín ngưỡng phải đi đôi với chấp hành pháp luật của Đảng và nhà nuớc. Trong đó, Những quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin về tôn giáo đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta vận dụng sáng tạo trong điều kiện lịch sử tôn giáo của Việt nam. Đây là lý do em quyết định chọn đề tài: “Quan điểm của chủ nghĩa MácLênin về tôn giáo và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội” làm đề tài nghiên cứu.

TIỂU LUẬN MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài: Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và

chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong

thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội

MỤC LÚC

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

NỘI DUNG 5

Chuong 1: Cơ sở lý luận của quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội 5

1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo 5

1.1 Khai niên tôn giáo 5

1.1.1 Định nghĩa tôn giáo 5

1.1.2 Nguồn gốc của tôn giáo 5

1.1.3 Đặc trưng cơ bản của tôn giáo 7

1.1.4 Chức năng cơ bản của tôn giáo 7

1.2 Nguyên tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin trong giải quyết các vấn đề tôn giáo 9 1.2.1 Cần phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi giải quyết vấn đề tôn giáo 9

1.2.2 Khắc phục dần những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải gắn liền với quá trình cải tạo xã hội củ, xây dựng xã hội mới 9

1.2.3 Tôn trọng, đảm bảo quyền tự do tính ngưỡng, tôn giáo và không tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân 9

1.2.4 Cần phân biệt 2 mặt chính trị và tư tưởng khi giải quyết vấn đề tôn giáo 10 1.2.5 Giải quyết các vấn đề tôn giáo phải hướng vào củng cố khối đoàn kết nhân dân, tăng cường củng cố khối đại đoàn kết dân tộc 11

2 Chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội ở Việt Nam 12

2.1 Căn cứ để xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách tôn giáo ở Việt Nam .122.2 Nội dung cơ bản của chính sách tôn giáo ở Việt Nam 12Chuong 2: Thực trạng tôn giáo ở Việt Nam hiện nay và nhận thức của bản thân tác giả về chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam 13

1 Thực trạng tôn giáo ở Việt Nam hiện nay 13

2 Nhận thức của bản thân tác giả về chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước 17KÊT LUẬN 20

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong đời sống tinh thần của con người tôn giáo luôn đóng một vai trònhất định Cùng với tiến trình phát triển của lịch sử loài người, tôn giáo ra đời vàtrở thành một hiện tượng xã hội Chủ nghĩa cộng sản không phủ nhận tuyệt đốitôn giáo mà dung hòa tôn giáo trong đời sống, chính trị, xã hội để phát triển Ởnước ta cũng vậy, tôn giáo đóng vai trò nhất định trong đời sống tinh thần Nhìnchung mọi giáo lý của các tôn giáo đều chứa đựng tính nhân văn sâu sắc Nhữngchiết lý ấy giúp cho con người sống với nhau gần gũi hơn, có trách nhiệm hơnvới bản thân, cộng đồng, với sự phát triển chung của toàn xã hội Tôn giáo là sự

tự do tin ngưỡng của mỗi công dân Vì vậy trong định hướng trên con đườngxây dựng xã hội chủ nghĩa, Đảng và nhà nước ta luôn coi trọng vai trò của cáctôn giáo Mặt khác ở Việt Nam là một quốc gia có nhiều tôn giáo, có tôn giáo dunhập từ bên ngoài vào, có tôn giáo nội sinh Trong những năm qua tôn giáo ởViệt Nam phát triển phong phú và đa dạng Vấn đề tôn giáo là một vấn đề hếtsức nhạy cảm, nếu không giải quyết vấn đề này một cách khéo léo và đúng đắnthì sẽ dẫn đến những hậu quả lớn Chính vì thế mà mỗi người dân cần xác định

rõ tư tưởng tự do tín ngưỡng phải đi đôi với chấp hành pháp luật của Đảng vànhà nuớc Trong đó, Những quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin về tôn giáo đãđược Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta vận dụng sáng tạo trong điềukiện lịch sử tôn giáo của Việt nam Đây là lý do em quyết định chọn đề tài:

“Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và chính sách tôn giáo

của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội”

làm đề tài nghiên cứu

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo vànguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xãhội Tìm hiểu chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ quá độ lên

Chủ nghĩa Xã hội ở Việt Nam Nhận diện thực trạng tôn giáo ở Việt Nam hiệnnay Sau đó đề xuất, kiến nghị vào những nội dung dã nghiên cứu.

 Nhiệm vụ nghiên cứu

 Phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và nguyên tắcgiải quyết vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội

 Phân tích chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ quá độlên Chủ nghĩa Xã hội ở Việt Nam

 Khai quát thực trạng tôn giáo ở Việt Nam hiện nay

 Đề xuất, kiến nghị vào những nội dung đã nghiên cứu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu

 Nghiên cứu quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo

 Nghiên cứu chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong thời

kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội

 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về không gian: nghiên cứu được tiến hành tại tỉnh Viêng Chăn (Lào).Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu được thực hiện trong thời gian 1 tuần

4 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu bằng cách phân tích và tổng hợp lý thuyết

NỘI DUNG Chuong 1: Cơ sở lý luận của quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tôn giáo và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội.

1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo.

1.1 Khai niên tôn giáo.

1.1.1 Định nghĩa tôn giáo.

Tôn giáo là niềm tin vào các lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tínhthiêng liêng, được chấp nhận một cách trực giác và tác động qua lại một cách hư

ảo, nhằm lý giải những vấn đề trên trần thế cũng như ở thế giới bên kia Niềmtin đó được biểu hiện rất đa dạng, tuỳ thuộc vào những thời kỳ lịch sử, hoàncảnh địa lý - văn hóa khác nhau, phụ thuộc vào nội dung từng tôn giáo, đượcvận hành bằng những nghi lễ, những hành vi tôn giáo khác nhau của từng cộngđồng xã hội tôn giáo khác nhau

1.1.2 Nguồn gốc của tôn giáo.

Theo quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin, tôn giáo có những nguồn gốc hiệnthực của nó, bao gồm:

 nguồn gốc xã hội của tôn giáo

Khi xã họi xuất hiện, chế độ tư hữu có sự phân chia giai cấp và đối khánggiai cấp, có sự áp bức và bóc lột về kinh tế do đó xuất hiện ngày càng nhiều vàphổ biến những bất công xã hội…Trong khi đó cuộc đấu tranh giai cấp, đấutranh xã hội chưa giai quyết triệt để những bất công xã hội này và làm cho conngười cảm thấy bất lực trước những sức mạnh xã hội đó và đã gán cho nó mộtquyền lực siên nhiên chi phối xã hội Những lực lương siêu nhiên đã trở thànhđức tin, trở thành lực lượng cứu thế để bù trừ cho sự bất lực của con người Đâychính là nguồn gốc hình thành tôn giáo

 Nguồn gốc nhận thức của tôn giáo

Trong những giai đoạn lịch sử nhất định, nhận thức của con người về

tự nhiên, xã hội và bản thân mình luôn bị giới hạn đội với thế giới xung quanh

và luôn có cái “đã biết” và cái “chưa biết” Cái “chưa biết” đó được nhữngngười duy vật và những người duy tâm giải thích rất khác nhau về nguyên tắc:Những người duy vật cho rằng, đó là hạn chế lịch sử trong năng lực nhận thứccủa con người và con người sẽ nỗ lực vươn lên để nhận thức được cái chưa biết

đó, để tìm cách chế ngự nó phục vụ cho hạnh phúc của con người Còn nhữngngười duy tâm lại quan niệm rằng, cái “chưa biết là cái siêu nhiên có quyền lựcvạn năng và chi phối cái “đã biết”, chi phối đời sống hạnh phúc con người và do

đó con người phải tôn sùng nó để mong có cuộc sống hạnh phúc ở trên trần gianhoặc ở thế giới bên kia Như vậy, sự hạn chế trong nhận thức con người cũng

là nguồn gốc của tôn giáo Hiện nay, khoa học ngày càng phát triển, songkhoảng cách giữa “biết” và “chưa biết” luôn tồn tại, do đó nó chỉ là sự nỗ lựccủa một bộ phận dân cư muốn tìm hiểu cái “chưa biết” bằng con đường duy tâm

Nguồn gốc nhận thức của tôn giáo còn được thể thể hiện ở nội dung,phương pháp giáo dục của xã hội, nhà trường, gia đình trong việc chuyển giaotri thức của các thế hệ trước cho các thế hệ tiếp theo vẫn còn những quan điểmduy tâm và chưa tiếp thu được chủ nghĩa duy vật biện chứng Điều đó dễ dẫnđến niềm tin tôn giáo

 Nguồn gốc tâm lí của tôn giáo

Tâm lý sợ sệt, yếu đuối, thiếu sức mạnh lý trí là nguồn gốc hình thành tôngiáo Các nhà duy vật cổ đại thường đưa ra luận điểm “sự sợ hãi sinh ra thầnlinh” V.I.Lênin tán thành quan điểm này và phân tích thêm: sự sợ hãi trước thếlực mù quáng của tư bản, sự phá sản đột ngột, bất ngờ, ngẫu nhiên làm họ bịdiệt vong, từ đó họ cảm thấy hụt hẫng trong cuộc sống, trống vắng trong tâmhồn vì vậy sẽ hình thành tâm lý tôn giáo để mong có được sự yên ổn tâm linh

Tâm lý vui, buồn, kính trọng, biết ơn những lực lượng tự nhiên, xã hội

có liên quan đến hạnh phúc hiện tại và tương lai của con người Tâm lý đó khiếncho một bộ phận dân cư tôn sùng, ngưỡng mộ những lực lượng thần bí, siêunhiên Tâm lý đó chính là tâm lý tôn giáo

Từ tâm lý sợ hãi, vui, buồn và biết ơn đó mà một bộ phận dân cư dầnhình thành tâm lý ở hiền gặp lành, ác giả ác báo, có thờ có thiêng, có kiêng cólành đó là nguồn gốc hình thành tôn giáo.

1.1.3 Đặc trưng cơ bản của tôn giáo

 Tôn giáo là một hiện tượng mang tính lịch sử

Tôn giáo là một phạm trù lịch sử, tôn giáo ra đời và tồn tại trong điều kiệnlịch sử nhất định Tôn giáo ra đời vào giai đoạn cuối của công xã nguyên thủy,tồn tại và phát triển trong tất cả các xã hội có giai cấp cho đến ngày nay

 Tôn giáo là hiện tượng mang tính quần chúng

Trong điều kiện lịch sử cụ thể, tôn giáo ra đời và tồn tại là một yêu cầukhách quan nhằm thỏa mãn nhu cầu tâm linh của con người Tôn giáo vừa là sựphản ánh, vừa là sự phản kháng lại hiện thực Tôn giáo mang tính phổ biến toànnhân loại Bên cạnh đó, tôn giáo còn là nhu cầu sinh hoạt tinh thần của một bộphận quần chúng nhân dân

 Tôn giáo là hiện tượng có tính chất chính trị

Trong xã hội có giai cấp, tất cả mọi hình thái ý thức xã hội đều mang tínhgiai cấp Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội, vì vậy cũng có tính giai cấp

Tính chất chính trị của tôn giáo là sự phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp,đấu tranh đảng phái trên lĩnh vực tôn giáo, trong hiện tượng tôn giáo Mặtkhác, tôn giáo bị giai cấp thống trị lợi dụng, sử dụng như một công cụ để thốngtrị, áp bức bóc lột và làm công cụ xâm lược, tiến hành các cuộc chiến tranh

1.1.4 Chức năng cơ bản của tôn giáo

 Chức năng bù trừ hư ảo

Đây là chức năng xã hội chủ yếu và đặc thù của tôn giáo Chức năng nàynhằm bù trừ một cách hư ảo những thiếu hụt trong nhu cầu tâm lý, tinh thần vàtình cảm của con người do chính sự bất lực của con người, có thể làm giảm bớtnhững tâm lý thất vọng, sự bất lực, hạn chế của con người để vươn tới những giá

trị cao đẹp đó là chân, thiện, mỹ Tuy nhiên, biện pháp để thực hiện nhữngnguyện vọng ấy lại trừu tượng và hư ảo Vì vậy, C.Mác đã nhấn mạnh: tôn giáo

là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân

 Chức năng điều chỉnh thái độ, hành vi con người

Tất cả các tôn giáo đều đề ra một nếp sống đạo đức, dạy con người đường

ăn, nét ở, ứng xử ở đời mà nét chung nhất là: tu nhân tích đức, bỏ ác làm thiện,yêu thương đồng loại Tuy nhiên, tuyệt đại bộ phận những điều ràng buộc củatôn giáo đều mang tính chất yếm thế: thụ động, cầu an, số mệnh, an bài, bằnglòng với những gì đã có

 Chức năng liên kết những người cùng một tôn giáo

Tôn giáo có chức năng tập hợp quần chúng thành cộng đồng trên cơ sởmột tín ngưỡng Tạo nên sự liên kết trong một tôn giáo và giữa các tôn giáo vớinhau

Nội dung liên kết tôn giáo thể hiện trên nhiều lĩnh vực: liên kết để dẫn đến

sự thống nhất trong nội bộ các tôn giáo; liên kết trong đấu tranh chính trị để giành lấy quyền lực, liên kết để thông qua các chính sách tôn giáo cụ thể

Dưới góc độ chủ nghĩa xã hội khoa học, khi nghiên cứu chức năng liênkết xã hội của tôn giáo, cần nhận thức rõ rằng, chức năng liên kết xã hội đó cònbao hàm trong nó lại khả năng: thứ nhất là khả năng phân ly xã hội giữa cộngđồng tín đồ tôn giáo này với cộng đồng tín đồ các tôn giáo khác; thứ hai là khảnăng sự phân ly trong nội bộ mỗi tôn giáo

 Chức năng hình thành thế giới quan

Trong quá trình nhận thức và cải tạo thế giới, con người cần có một bứctranh tổng quát, hoàn chỉnh về thế giới Song thế giới là vô cùng, vô tận và luônvận động Cho nên kinh nghiệm và khoa học không thể giải thích hoàn toàn đầy

đủ thế giới ấy Tôn giáo đã giải thích và có sự bổ sung cần thiết, có ý nghĩa nhấtđịnh đối với loài người Thế giới quan tôn giáo là phần bù đắp, lấy lại sự cânbằng cho phần chưa hiểu biết của con người Tôn giáo tạo ra một thế giới quan

và truyền bá thế giới quan đó Tuy nhiên, tôn giáo lại tạo ra một thế giới quansai lệch hoang đường, duy tâm, thần bí nó làm cho con người ta mất đi mộtnguyện vọng, nhu cầu tìm kiếm những tri thức mới.

1.2 Nguyên tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin trong giải quyết các vấn đề

tôn giáo.

Khi giải quyết vấn đề tôn giáo cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản sau:

1.2.1 Cần phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi giải quyết vấn đề tôn

giáo

Bởi vì: ở những thời kỳ lịch sử khác nhau, vai trò, tác động của từng tôngiáo đối với đời sống xã hội không như nhau Quan điểm, thái độ của các giáohội, giáo sĩ, giáo dân về các lĩnh vực của đời sống xã hội luôn có sự khác biệt

Vì vậy cần phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi xem xét, đánh giá và ứng xử đốivới những vấn đề có liên quan đến tôn giáo

1.2.2 Khắc phục dần những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải gắn

liền với quá trình cải tạo xã hội củ, xây dựng xã hội mới

Điều đó nói lên rằng: muốn thay đổi ý thức xã hội, trước hết cần phải thayđổi bản thân tồn tại xã hội; muốn xóa bỏ ảo tưởng nảy sinh trong tư tưởng conngười, phải xóa bỏ nguồn gốc sinh ra ảo tưởng ấy Đấu tranh chống những biểuhiện tiêu cực trong tôn giáo là gián tiếp đấu tranh với cái thế giới đang cần có ảotưởng Điều cần thiết trước hết phải xác lập được một thế giới hiện thực không

có áp bức, bất công, nghèo đói và thất học cùng những tệ nạn nảy sinh trong

xã hội

1.2.3 Tôn trọng, đảm bảo quyền tự do tính ngưỡng, tôn giáo và không

tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân

Chủ nghĩa Mác-Lênin không chỉ tôn trọng quyền tự do tin ngưỡng mà cảquyền không tin ngưỡng Đặc biệt, quan tâm không chỉ về nhận thực mà còn cảtrên thực tiễn Tôn trọng tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng sẽ bảo đảm quan

hệ tốt đẹp giữa những người vô thần và hữu thần, giữa những người có tínngưỡng tôn giáo khác nhau

Quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng có những nội dung cơ bản dưới đây:

 Thứ nhất, mọi công dân đều có quyền theo hoặc không theo một tôn giáonào đó, bất kỳ ai cũng được hoàn toàn tự do theo tín ngưỡng, tôn giáo màmình thừa nhận

 Thứ hai, tất cả mọi công dân có tín ngưỡng, tôn giáo và không có tínngưỡng tôn giáo đều bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi, với tư cách làmột công dân

 Thứ ba, tất cả mọi tôn giáo được thừa nhận có tư cách pháp nhân đều bìnhđẳng như nhau Nhà nước không coi tôn giáo nào là quốc giáo hoặc tàgiáo

 Thứ tư, tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng cần quanniệm như quyền tự do lao động, tự do thân thể, tự do cư trú, tự do tưtưởng và những quyền tự do chân chính khác

Tuy nhiên khi đề ra các chủ trương chính sách nhằm cụ thể hóa quyền tự

do tín ngưỡng và không tín ngưỡng, cần lưu ý một số điểm cơ bản dưới đây:

 Tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng đồng thời phải tôn trọng quyền tự dokhông tín ngưỡng

 Tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng đồng thời chống lại những bọn lợi dụngtôn giáo vì mục đích phi tôn giáo

 Tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng không có nghĩa là dung túng cho những