Skkn Gp Nâng Cao Chất Lượng Trong Dạy Thực Hành Phần Vkt (1).Doc

Trong phần vẽ kĩ thuật có chương I bản vẽ các khối hình học đòi hỏi trí tưởng tượng không gian tốt, góp phần cho học sinh hình thành tính năng động, sáng tạo, tiếp cận với tri thức khoa

ĐỀ TÀI

“Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành

phần vẽ kĩ thuật môn Công nghệ 8’’

I Lí do chọn đề tài :

Trong thời đại công nghệ số phát triển thì sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, các nghành công nghiệp như: Cơ khí, điện… ngày càng phát triển và ứng dụng rộng rãi Mọi sản phẩm của các ngành công nghiệp từ dụng

cụ, máy móc đến các thiết bị đều phải căn cứ theo bản vẽ kĩ thuật để tiến hành chế tạo, lắp ráp, vận hành, sửa chữa…

Qua đó ta thấy được việc trang bị kiến thức về vẽ kĩ thuật rất cần thiết cho mỗi học sinh, nhất là đối với những học sinh muốn theo ngành nghề kĩ thuật Đồng thời cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về kĩ thuật công nghiệp, học sinh trình bày được phương pháp sử dụng phép chiếu, các hình biểu diễn (hình cắt, mặt cắt) để thể hiện, biểu diễn một chi tiết máy, một vật thể hay một sản phẩm cơ khí hoàn chỉnh

Trong phần vẽ kĩ thuật có chương I bản vẽ các khối hình học đòi hỏi trí tưởng tượng không gian tốt, góp phần cho học sinh hình thành tính năng động, sáng tạo, tiếp cận với tri thức khoa học và định hướng tốt hơn cho ngành nghề của mình sau này

Thực tế cho thấy, bản vẽ các khối hình học là một phần học tương đối khó, đòi hỏi học sinh phải có kiến thức hình học không gian tốt Bản vẽ các khối hình học môn công nghệ 8 phân bố ở kỳ I, trong khi đó kiến thức hình học không gian môn hình học lớp 8 ở học kì I chưa học nên giáo viên và học sinh gặp không ít khó khăn trong quá trình dạy thực hành vẽ các hình chiếu của vật thể,

do đó kết quả dạy và học chưa cao Để vẽ tốt hình chiếu của bản vẽ các khối hình học thì trước tiên học sinh phải nắm chắc bài hình chiếu và vẽ được các hình chiếu đơn giản của vật thể đơn giản, đến vật thể phức tạp

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn 1

Qua nhiều năm giảng dạy môn công nghệ 8, tôi luôn suy nghĩ để tìm ra phương án dạy thực hành vẽ hình chiếu đạt kết quả cao, giúp các em nắm được

kiến thức cơ bản ở SGK nên tôi chọn đề tài: “Giải pháp nâng cao chất lượng

trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn Công nghệ 8”

II Giải pháp và tổ chức thực hiện:

1.Giải pháp 1: Tìm hiểu kĩ các khái niệm liên quan đến hình chiếu

Bản vẽ các khối hình học trong công nghệ 8 thuộc lĩnh vực khoa học tự

nhiên, nếu học sinh học tốt phần hình học không gian thì sự lĩnh hội kiến thức sẽ sâu sắc và bền chặt Nhưng do các em chưa được học hình không gian nên các

em gặp khá khó khăn trong việc vẽ hình chiếu Vì vậy dạy học vẽ kĩ thuật phải

có sự gắn kết "học đi đôi với hành" Trong phần vẽ kĩ thuật các em được làm quen với bài học đầu tiên là hình chiếu Nếu các em nắm chắc được bài đầu tiên của hình chiếu, thì đó là cơ sở để các em vẽ được các hình chiếu của khối đa diện, khối tròn xoay và đồng thời các em cũng đọc được các bản vẽ kĩ thuật này

Để vẽ được các hình chiếu của vật thể học sinh phải được nhìn vật thể thật, đồng thời đòi hỏi học sinh phải có sự tưởng tượng tốt về hình học không gian, nhưng trong khi đó hình học không gian các em chưa được làm quen Vì vậy khi giảng dạy bài hình chiếu cần cho học sinh hiểu rõ khái niệm hình chiếu, các hình chiếu vuông góc, vị trí các hình chiếu để từ đó các em làm chủ được kiến thức

- Khi dạy khái niệm thì giáo viên cho thấy được cái bóng của các vật thể in trên tường hay trên mặt đất từ đó rút ra khái niệm về hình chiếu

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn

- Các phép chiếu khác nhau nhưng cũng cho ta các hình chiếu

Phép chiếu xuyên tâm; PC song song; PC vuông góc

- Vị trí các hình chiếu Hình chiếu đứng Hình chiếu cạnh

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn 3

Hình chiếu bằng

2 Giải pháp 2: Đánh số và dán màu vào mặt phẳng cần chiếu đối với vẽ

hình chiếu của vật thể đơn giản:

Ở phần này Giáo viên đưa ra những vật mẫu thật đơn giản (khối hình hộp chữ nhật, khối lăng trụ đều, khối hình chóp đều v.v.) và giúp cho Học sinh hiểu khi nào chiếu ta phải chiếu vuông góc với mặt phẳng chiếu Khi vẽ hình chiếu cần lựa chọn mặt nào của vật thể mà trên đó thể hiện đầy đủ nội dung, hình dạng của vật thể mẫu Do điều kiện mẫu vật còn khá ít nên Giáo viên có thể tự tạo đồ dùng dạy học từ các tấm xốp hoặc ghép bởi các tấm bìa các tông khác nhau Sau

đó ta đánh số lên các mặt phẳng cần chiếu của vật thể như sau:

- Đánh số 1 và dán màu vàng vào mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ nhất (hình chiếu đứng)

- Đánh số 2 và dán màu đỏ vào mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ hai (hình chiếu bằng)

- Đánh số 3 và dán màu đen mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ ba (hình chiếu cạnh)

1 2

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn

a

a

b

1 3

3

2 Khi vẽ hình chiếu ta tiến hành gỡ từng mặt đã được đánh số dán vào bảng và

đó là hình chiếu của vật thể Hướng dẫn Học sinh tìm hiểu các mặt đó trên bản

vẽ dưới dạng mặt phẳng Sắp xếp các hình chiếu đúng vị trí của nó

3 Giải pháp 3: Sử dụng phép chiếu trục đo đối với vẽ hình chiếu của vật thể phức tạp:

Giáo viên vẽ hình chiếu trục đo, sau đó dựng các mặt phẳng hứng trên trục tọa độ tương ứng để hứng các hình chiếu tương ứng

Đối với vẽ hình chiếu phức tạp ta cũng vẽ tương tự đối với vẽ hình chiếu đơn giản đó là các mặt phẳng đơn giản ta có thể đánh số và dán màu, nhưng phần này do có một số chi tiết phức tạp chúng ta cần lưu ý về nét vẽ Đối với vật thể

có kết cấu bên trong phức tạp, khi chiếu một số hướng chiếu ta không nhìn thấy

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn 5

kết cấu bên trong Phần không nhìn thấy trên bản vẽ kỹ thuật được vẽ bằng nét đứt Đối với dạng này cần có vật mẫu để học sinh nhìn thấy phần không nhìn thấy và sử dụng đèn chiếu lên mặt phẳng chiếu để học sinh thấy rõ từ đó hướng hướng dẫn học sinh phần mà ta chiếu lên mặt phẳng chiếu không thấy (phần bị khuất) được vẽ bằng nét đứt Khi chiếu lên mặt phẳng chiếu giáo viên hướng dẫn học sinh có thể lấy các bức tường trong lớp học làm ba mặt phẳng chiếu trụ

đo sau đó lấy đèn chiếu vào vật thể thì các hình chiếu tương ứng sẽ xuất hiện trên tường

Đối với phương pháp này làm cho học sinh rất dễ thực hiện và dễ tưởng tượng

ra được cấu tạo bên trong những chi tiết nào ko thấy được trên mặt phẳng chiếu thì được vẽ bằng nét

4 Bài tập áp dụng

Bài tập 1 : Hãy vẽ hình chiếu của các vật thể sau

1 Đối với vật thể đơn giản:

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn

a Vật thể là hình hộp chữ nhật: Vẽ các hình chiếu và xác định vị trí các hình chiếu đó

- Hình chiếu đứng: Chiếu theo hướng từ trước tới (hướng A) lên mặt phẳng chiếu đứng ta thấy mặt trước của hình hộp Thu được hình chiếu đứng dạng hình chữ nhật có kích thước chính là a,h và có màu vàng

- Hình chiếu bằng: Nhìn từ trên xuống (hướng B) ta thấy mặt trên hình hộp Hình chiếu bằng hình dạng hình chữ nhật có kích thước a,b và có màu đỏ

- Hình chiếu cạnh: Chiếu từ trái sang (hướng C) ta thấy mặt bên của hình hộp Hình chiếu cạnh hình dạng là hình chữ nhật và có màu đen

b Vật thể là hình lăng trụ đều: Vẽ các hình chiếu và xác định vị trí các hình chiếu đó

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn 7

a

b

Mặt bên

Mặt đáy

a

B

a

a

b

A C

Theo hướng chiếu như trên, khi ta nhìn từ trước tới ta thấy 2 mặt trước của hình lăng trụ Có hình chiếu đứng dạng hình chữ nhật có chiều rộng a, dài h và có màu xanh

Chiếu từ trên xuống thấy hình chiếu bằng dạng tam giác của đáy có kích thước a, b và có màu vàng

Chiếu từ trái sang ta thấy một mặt bên của hình lăng trụ trên mặt phẳng chiếu cạnh, hình chiếu cạnh có kích thước b, h có màu xanh

2 Đối với Vật thể phức tạp: Vẽ các hình chiếu và xác định vị trí các hình chiếu đó Khi gặp bài toán dạng này thì sử dụng hình chiếu trục đo để xác định

Ta được vị trí các hình chiếu tương ứng trên bản vẽ

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn

Đối với vật thể có kết cấu bên trong phức tạp, một số hướng chiếu ta không nhìn thấy kết cấu phức tạp bên trong Phần không nhìn thấy (phần khuất) trên bản vẽ kĩ thuật được vẽ bằng nét đứt

Theo hướng chiếu từ trước tới lên mặt phẳng chiếu đứng, hình chiếu đứng thu được dạng mặt trước của vật thể trên Chiếu từ trên xuống lên mặt phẳng chiếu bằng ta thấy được mặt trên của hình, có kết cấu bên trong lõm vào ta không thấy được nên được vẽ bằng nét đứt và được gióng từ trên hình chiếu đứng xuống Chiếu theo hướng trái sang lên mặt phẳng chiếu cạnh ta thấy mặt trên của hình, phần bên trong không nhìn thấy nên ta biểu diển bằng nét đứt và gióng từ hình chiếu đứng sang

Chiếu vật thể lên 3 mặt phẳng chiếu ta được: Chiếu theo hướng chiếu trước tới lên mặt phẳng chiếu đứng có hình dạng và kích thước mặt trước của vật thể Chiếu theo hướng chiếu trên xuống ta được hình chiếu bằng có dạng hình chữ nhật có chiều rộng và chiều dài Hai đường song song bằng nét đứt thể hiện phần hình vuông bên trong bị khuất ở phía dưới

Chiếu từ trái sang theo hướng chiếu từ trái sang ta được hình chiếu cạnh có dạng mặt bên của vật thể Đường nét đứt thể hiện chiều cao hình chữ nhật bị khuất bên trong

Bài tập 2: Cho các hình chiếu 1, 2, 3 của vật thể Hãy ghi tên gọi các hình chiếu

và hướng chiếu vào bảng sau:

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn 9

Hình chiếu Tên hình chiếu Hướng chiếu

1

2

3

Bài này yêu cầu phải đặt và quan sát vật thể, chiếu theo hướng A, B, C để xác định được các hình chiếu vật thể rồi so sánh với các hình chiếu trên bản vẽ

Từ đó ta xác định được hình chiếu đứng, hình chiếu bằng, hình chiếu cạnh Chiếu theo hướng A ta được hình chiếu 1 chính là hình chiếu đứng (hướng từ trước tới) Chiếu theo hướng B ta hình chiếu 2 (bóng mặt trên in xuống) Chiếu theo hướng C ta được hình 3 ( bóng mặt bên phần dưới và mặt bên phần trên)

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn

Công nghệ 8

A C

B

1

2

3

10

2 Hình chiếu bằng Trên xuống

III Kết quả thực hiện các giải pháp

Trong quá trình áp dụng các các giải pháp nêu trên để nâng cao kĩ năng vẽ hình

chiếu của vật thể Để kiểm nghiệm đề tài khi dạy tôi sử dụng lớp 8 Lớp 8 năm 2021-2022 tôi áp dụng đề tài trên còn lớp 8 năm 2020- 2021 tôi không áp dụng Kết quả của hai lớp khi chưa áp dụng các giải pháp trên:

8(2021-2022) 35 1 2,86 9 25,71 20 57,14 5 14,29 0 0

Sau khi dạy xong phần chương 1 bản vẽ các khối hình học, tôi cho học sinh làm báo cáo thực hành ở bài 7 bài tập thực hành “Đọc bản vẽ các khối tròn xoay”, ngoài yêu cầu trong sách giáo khoa tôi yêu cầu học sinh vẽ các hình chiếu của vật thể đã cho Yêu cầu học sinh làm độc lập không làm theo nhóm giống như năm ngoái tôi đã làm, tất cả các em trình bày vào giấy A4 và tôi thu

về chấm So sánh kết quả cho thấy năm học 2021- 2022 học sinh có phần tiến bộ hơn rõ rệt, các em cũng đã biết vẽ được một số hình chiếu của vật thể Kết quả của học sinh sau khi làm bài tập thực hành ở bài 7

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn11

8(2021-2022) 35 3 8,57 16 45,71 15 42,86 1 2,86 0 0

Từ bảng kết quả cho thấy học sinh có phần tiến bộ hơn hẳn so với học sinh lớp không được áp dụng phương pháp trên

IV Kết luận

Để góp phần đổi mới và tăng cường hiệu quả giờ dạy thực hành môn công nghệ 8 phần vẽ kĩ thuật cho học sinh Trường THCS giáo viên cần phải chuẩn bị vật thể thật để học sinh quan sát để từ đó học sinh có khả năng tư duy hơn về cách vẽ hình chiếu Trong quá trình dạy tôi đã áp dụng phương pháp này vào các bài giảng phần vẽ kĩ thuật, bản thân tôi nhận thấy không chỉ học sinh hiểu bài, kĩ năng được nâng cao hơn, mà học sinh còn trở nên yêu thích học phần này

Phương pháp dạy học này đã phát huy tính tích cực của học sinh Học sinh không thụ động trong việc tiếp thu kiến thức mới, mà say sưa phân tích, suy nghĩ, quan sát để làm các bài tập, tự bản thân chiếm lĩnh kiến thức mới, tự liên

hệ kiến thức thực tế vào bài học Đây cũng là điều mà chương trình phổ thông

2018 đang hướng tới

Đây cũng là những kinh nghiệm mang tính chủ quan của cá nhân tôi Kết quả này chỉ mới áp dụng cho trường tôi Kết quả trên có thể còn có nhiều nguyên nhân khác tác động thúc đẩy Vì vậy rất mong các đồng nghiệp đóng góp ý kiến

để đề tài được hoàn thiện hơn

Giải phải nâng cao chất lượng trong dạy thực hành phần vẽ kĩ thuật môn