SARSCoV2 CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH SẢN Ở NỮ?

TỔNG QUAN • Dịch bệnh do virus SARSCoV2 bùng phát vào tháng 12 năm 2019 ở Trung Quốc đã lây lan sang nhiều quốc gia. Đại dịch gây ảnh hưởng đến toàn cầu không chỉ tàn phá nền kinh tế xã hội mà còn lấy đi hàng triệu sinh mạng. • COVID19 được xác định gây bệnh đường hô hấp nhưng hiện nay nó được coi là một bệnh hệ thống vì có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác nhau (tổn thương thận cấp, tổn thương tế bào gan, bệnh thần kinh, rối loạn chức năng cơ tim, rối loạn nhịp tim, rối loạn tiêu hóa…)

SARS-CoV-2 CÓ ẢNH

HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG

SINH SẢN Ở NỮ?

BS NGUYỄN THỊ XUÂN HOA PHÒNG KHÁM PHỤ KHOA

TỔNG QUAN

• Dịch bệnh do virus SARS-CoV-2 bùng phát vào tháng 12 năm 2019 ở Trung Quốc đã lây lan sang nhiều quốc gia Đại dịch gây ảnh hưởng đến toàn cầu không chỉ tàn phá nền kinh tế - xã hội

mà còn lấy đi hàng triệu sinh mạng.

• COVID-19 được xác định gây bệnh

đường hô hấp nhưng hiện nay nó được coi là một bệnh hệ thống vì có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác nhau (tổn thương thận cấp, tổn thương tế bào

gan, bệnh thần kinh, rối loạn chức năng

cơ tim, rối loạn nhịp tim, rối loạn tiêu

hóa…)

TỔNG QUAN

• Bên cạnh những tác động trực tiếp và tức thời liên quan đến sự sống còn, sau khi khỏi bệnh, Covid còn gây ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý và sức khỏe

• Vấn đề lây nhiễm virus SARS-CoV-2 qua đường tình dục, ảnh hưởng của nó lên khả năng sinh sản của nam và nữ, mang

thai, tác dụng tiềm ẩn gây quái thai vẫn còn là một câu hỏi lớn cần phải có thêm nhiều nghiên cứu

CẤU TRÚC VIRUS

• Có 4 protein cấu trúc được bảo tồn trên các CoV:

• protein (S),

• protein màng (M),

• protein vỏ (E)

• nucleocapsid (N) protein

• Trong đó, Protein S chịu trách nhiệm liên kết với tế bào vật chủ và

là thụ thể để virus xâm nhập vào tế bào Các protein M, E và N là một phần của nucleocapsid của các hạt virus.

CƠ CHẾ XÂM NHẬP

• Protein S của virus SARS-CoV-2 được

chứng minh là có ái lực rất cao với protein Angiotensin-Converting enzyme 2 (ACE2) trên các tế bào vật chủ.

• ACE2: “chiếc chìa khoá duy nhất” để

SARS-CoV-2 nhận diện và xâm nhiễm

vào tế bào vật chủ

• Sau khi nhận diện và bám dính lên protein ACE2 trên tế bào vật chủ, để có thể hợp

màng virus và màng tế bào vật chủ, virus còn cần sự hiện diện của một loại protein xuyên màng khác trên tế bào chủ, đó là

TMPRSS2 (Transmembrane protease

serine 2).

 chỉ những tế bào có đồng thời cả ACE2

và TMPRSS2 mới bị virus xâm nhập

GIẢ THUYẾT

• SARS-CoV-2 tác động thông qua thụ thể men chuyển ACE2

• SARS-CoV-2 xâm nhập hệ thống thực bào và phá hủy tế bào noãn trưởng thành

• Sự bắt chước giữa vật chủ và phân tử SARS-CoV-2

• Có cả đồng

thời ACE2 và TMPRSS2 ở ngoài phổi còn

có não, tim,

thận, gan, thực quản, dạ dày, ruột, mũi, tinh hoàn, tụy, vú, tiền liệt tuyến

và tuyến giáp

GIẢ THUYẾT 1- THÔNG QUA THỤ THỂ ACE2

• Thụ thể ACE2 có ở trong mô mỡ, thận, tim, tuyến giáp và hệ thống sinh sản (tinh hoàn, buồng trứng, tử cung, âm đạo và nhau thai)

• ACE2 được chứng minh rằng có mối tương quan vô cùng mật thiết đến các cơ chế điều hoà kiểm soát quá trình phát sinh nang noãn, quá trình sinh tổng hợp hormone có bản chất steroid từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến sự phát triển của nang noãn, điều hoà các hoạt

động liên quan đến sự trưởng thành noãn và quá trình phóng noãn, thoái hóa hoàng thể, thay đổi nội mạc tử cung, phát triển phôi…

• Thông qua các thụ thể ACE2, SARS-CoV-2 xâm nhập và tấn công

mô buồng trứng, tế bào hạt, gây tổn thương biểu mô nội mạc tử

cung, làm ngưng trệ hoạt động của hệ thống sinh sản.

GIẢ THUYẾT 2 – XÂM NHẬP HỆ

THỐNG THỰC BÀO

• Autophagy là một quá trình tự làm sạch của cơ thể giúp tế bào loại bỏ được các mảnh vụn, protein không mong muốn, bào

quan bị hư hại…

• Cả autophagy và oxy hóa đều có vai trò quan trọng trong tuổi thọ của tế bào trứng

• SARS-CoV-2 xâm nhập và phá vỡ quá trình tự thực tế bào vật chủ, do đó làm ảnh hưởng đến sự trưởng thành và khả năng sinh sản của tế bào trứng

GIẢ THUYẾT 3 – Molecular mimicry

• Trình tự acid amin trong protein của tế bào vật chủ và SARS-CoV-2 có thể tương đồng Điều này có thể dẫn đến phản ứng chéo của kháng thể được tạo ra ở bệnh nhân bị nhiễm bệnh

SARS-CoV-2 để chống lại virus đồng thời cũng chống luôn tế bào vật chủ Phản ứng này được gọi là quá trình tự miễn Nếu quá trình này xảy ra ở cơ quan sinh sản thì cũng có đình trệ và giảm chức năng sinh sản

• Một số tác động có thể xảy ra như: phá hủy tế bào mầm, giảm kích thước tinh hoàn và buồng trứng, thay đổi sự biểu hiện của các gen liên quan đến lưỡng hình giới tính

NGHIÊN CỨU

• Nghiên cứu của Ting Ding và cs (TQ) (n = 78), KQ: Nồng độ

AMH giảm, Testosterone + Prolactin tăng ở nhóm bn có SARS-CoV-2

• KL: Tổn thương buồng trứng bao gồm suy giảm dự trữ buồng trứng và rối loạn nội tiết sinh sản có liên quan đến

SARS-CoV-2, không có bằng chứng của sự hiện diện của virus trong

đường sinh dục Sự tấn công trực tiếp của virus, phản ứng

miễn dịch hoặc viêm quá mức và rối loạn chức năng của trục HPO đều có thể gây bất thường chức năng buồng trứng và tổn thương buồng trứng

NGHIÊN CỨU

• Nghiên cứu của Jyoti Goad và cs kết luận rằng: ACE2 hiện diện rất thấp ở tế bào mô đệm và tế bào quanh mạch của vỏ buồng trứng

(<5%), Và không có sự đồng hiện diện của ACE2 và TMPRSS2 trên các tế bào mô cơ tử cung, buồng trứng, tuyến vú, ống trứng, nội

mạc tử cung,…  Không có đủ điều kiện cho sự xâm nhập của

virus SARS-CoV-2 vào cơ quan sinh sản nữ.

• Nghiên cứu của Cui P và cs KL rằng: Sự hiện diện của SARS-CoV-2 trong dịch âm đạo và cổ tử cung rất hiếm xảy ra Không có bằng

chứng của sự lây truyền SARS-CoV-2 qua đường QHTD.

• Qiu L và cộng sự cũng chỉ ra rằng không có sự xâm nhiễm của

virus SARS-CoV-2 trên mẫu phết dịch âm đạo trên 10 phụ nữ có

triệu chứng suy hô hấp nặng do nhiễm virus.

KẾT LUẬN

• Dựa vào các y văn ở thời điểm hiện tại, có thể thấy rằng các tế bào thuộc hệ sinh sản ở nữ giới như buồng trứng, ống dẫn

trứng, âm đạo, cổ tử cung, mô cơ tử cung, nội mạc tử cung,… đều không có sự đồng biểu hiện hai protein ACE2 và

TMPRSS2 Từ đó cho thấy các tế bào này dường như khá “an toàn” đối với sự xâm nhiễm của virus Do đó, có thể nói rằng, cho đến hiện tại, chưa có bằng chứng nào cho thấy virus

SARS-CoV-2 có thể mang nguy cơ gây ra các tác động bất lợi trên các hoạt động sinh sản ở nữ giới

KẾT LUẬN

• Tuy nhiên, cho đến hiện tại, các nghiên cứu vẫn còn rất ít và cỡ mẫu khá nhỏ

• Việc theo dõi tác động lâu dài của SARS-CoV-2 cần phải có

thời gian để theo dõi hơn nữa

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Liệu sự sinh sản có giống nhau sau COVID-19 hay không? (hosrem.org.vn)

• Khả năng xâm nhiễm của virus SARS-COV-2 trên các tế bào thuộc hệ sinh

sản của nữ giới (hosrem.org.vn)

• Potential effects of COVID-19 on reproductive systems and fertility; assisted reproductive technology guidelines and considerations: a review | HKMJ

• Frontiers | Analysis of Ovarian Injury Associated With COVID-19 Disease in Reproductive-Aged Women in Wuhan, China: An Observational Study |

Medicine (frontiersin.org)

• Investigating the impact of asymptomatic or mild SARS-CoV-2 infection on female fertility and in vitro fertilization outcomes: A retrospective cohort study - EClinicalMedicine (thelancet.com)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

patients with COVID-19 – ScienceDirect

SARS-CoV-2 | Medicine (frontiersin.org)