Nhượng quyền thương mại - bản chất và mối quan hệ với hoạt động chuyển giao công nghệ .pdf

Nhượng quyền thương mại - bản chất và mối quan hệ với hoạt động chuyển giao công nghệ .pdf

NHUONG QUYEN THUONG MAI - BAN CHAT

VÀ MỐI QUAN HỆ VỚI HOẠT ĐỘNG

CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ, HOẠT ĐỘNG LI-XĂNG

Nguyễn Bá Bình"

Nhượng quyền thương mại (Franchising) đang dược xem như là một trong những “chia khoá vàng” mở ra những “vùng đất mới” của thương trường ]rong bài viết này, tác giả đánh giá bản chất của nhượng quyển thương mại và mối quan hệ với hoạt động chuyển giao công nghệ, hoạt động li-xăng; qua những vấn để cơ ban sau day: Ban chất của nhượng quyền thương l; Những điểm tương đồng và khác biệt giữa nhượng quyền thương mại và hoại động chuyển giao công nghệ, hoại động li-xăng: Pháp luật Việt Nam về nhượng quyền thương mại - những bat cap khi xem xét trong tinh so sánh với hoại động chuyển giao công nghệ

1 Bản chất của nhượng mại là hoạt động thương mại, 2 Bên nhượng quyển có

quyền thương mại theo đõ bên nhượng quyển _ quyền kiểm soát và trợ giúp Trên thế giới nhượng °ho phép vả yêu cẩu bên cho bên nhận quyển trong quyển thương mại xuấthiện "hân quyển tự minh tiến việc điều hành công việc

đã lâu, nhưng chỉ phát tiển ảnh viếc mua bán hang - tụng goang " mạnh từ những năm 198012 y4, yến sau day ein „ hoá, cung ứng dịch vụ theo Mặc dù mỗi nước có một if Tuy nhiên, cho đến nay vẫn & uy định nghĩa, mỗi người có một

chưa có được một định nghia 1 Việc mua bán hàng hoá, ¬n điểm về nhượng quyển thống nhất về Nhi ng nhất về nhượng quyển ến _ Cung ứng dịch vụ được tiến CU! : ee An

thương mại, nhưng ching tai

b ¡ đó hành theo cách thức tổ chức | YO" nể hai

thương mại Trong khi đó, vụn to Hơn níu muốn dựa trên nến tang dinh dưới góc độ pháp luật thực quyán quy định và HN nghĩa của pháp luật thực định của Việt Nam, lại ĐiểU với nhãn hiệu hàng hoá đến đính Việt Nam, đồng thời có

284 Mục 8 Chương VI Luật thượng mại, bí quyết kinh tham khảo đến các định

Thương mại Việt Nam năm doanh, khẩu hiệu kính doanh, nghĩa của các nước, quan 2008? quy định biểu tượng kinh doanh, quảng _ điểm của các nhà khoa học

es cáo của bên nhượng quyền, —trén thé giới, từ đó chỉ ra

Thực tế, hoạt động nhượng _ ? Tham chiếu các định nghĩa cũa phugng quyền thương mại

quyền thương mại đã bắt đầu _ Hiệp hội nhượng quyển HưØ"g Theo chung tdi, nhượng

khối nguồn ở Mỹ vào những _ mai quốc tế (The Intemational quyên thương mại bao hàm

năm 1850, tuy nhiên, trong Franchise Association), Uy ban những đặc điểm cơ bản sau: vòng 100 năm tiếp theo thì hoạt _ Thương mại Liên bang Hoa Ky

dong nay héu như chỉ diễn ra (The US Federal Trade - Đối tượng của nhượng trong khuôn khổ nước Mỹ Chỉ Commisson - FTC), Liên minh _ quyền thương mại là quyền đến năm 1980 nó mới lan rộng _ Châu âu, Anh, Nga, Ausala: _ thương mại

và diễn ra một cách mạnh mẽ ở _ xem Luận văn Thạc sỹ luật học Zz

các nước khác (Theo Tài liệu của Nguyễn Thị Minh Huệ, Quyển thương mại được

Hội thảo về nhượng quyển “Những vấn để lý luận và thực ? Được Quốc hội Việt Nam thương mại do Chính phủ Việt tiễn về nhượng quyển thương thông qua vào kỳ họp đầu nam Nam và Australia tài trợ - tháng mai tại Việt Nam”, 2005, ĐH Luật 2005 và bắt đầu có hiệu lực từ 12/2004) Hà Nội, tr6-9 01/01/2006

T2

2006

Tap chí Nghiên cứu Lập pháp số 02 (69) 21

NHA NUGC VA PHAP LUAT

hiểu là quyển tiến hành kinh

doanh hàng hoá, dịch vụ

theo cách thức của bên

nhượng quyền quy định, cùng

với đó là việc được sử dụng

nhãn mác, tên thương mại, bí

quyết kinh doanh, khẩu hiệu

kinh doanh, biểu tượng kinh

doanh, quảng cáo của bên

nhượng quyền Trong quan

hệ nhượng quyển thương

mại, nội dung cốt lõi chính là

việc bên nhượng quyển cho

phép bên nhận quyền được

sử dụng quyền thương mại

của mình trong kinh doanh

- Giữa bên nhượng quyền

và Bên nhận quyển luôn tổn

tại một mối quan hệ hỗ trợ

mật thiết

Đây là một đặc điểm giúp

chúng ta tìm thấy sự khác

biệt của nhượng quyển

thương mại với các hoạt động

thương mại khác Trong

nhượng quyển thương mại

luôn tổn tại mối quan hệ hỗ

trợ mật thiết giữa bên nhượng

quyền và bên nhận quyền,

nếu không có điều đó, thì đã

thiếu đi một điều kiện tiên

quyết để xác định hoạt động

đấy có phải là nhượng quyền

thương mại hay không

Mục đích và cũng là yêu

cầu của nhượng quyển

thương mại là việc nhân rộng

một mô hình kinh doanh đã

được trải nghiệm thành công

trên thương trường Chính vì

vậy, đối với nhượng quyển

thương mại thì cần phải bảo

đảm được tính đồng nhất về

các yếu tố liên quan trực tiếp

đến quy trình kinh doanh đó

như: chất lượng hàng hoá,

22 —12— Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 02 (69)

2006

dịch vụ; phương thức phục

vụ; cách thức bài trí cơ sở

kinh doanh (từ hình ảnh bên

ngoài cho đến khu vực bên

trong của cơ sở); việc sử dụng nhãn hiệu hàng hoá, biểu tượng kinh doanh, tên thương mại của bên nhượng quyển; hoạt động quảng bá, khuyến mại; đồng phục của nhân viên; các ấn phẩm của

cơ sở kinh doanh Tính đồng nhất trong các mắt xích của một hệ thống nhượng quyền thương mại chỉ có thể

được bảo đảm khi giữa bên nhượng quyền và bên nhận quyền luôn duy trì mối quan

hệ mật thiết với nhau trong

suốt thời gian tồn tại quan hệ nhượng quyền thương mại

Tính mật thiết của mối quan hệ giữa bên nhượng quyển và bên nhận quyển

thể hiện từ ngay sau khi các

bên hình thành nên quan hệ nhượng quyển thương mại

Kể từ thời điểm đó, Bên

nhượng quyền phải tiến hành

việc cung cấp tài liệu, đào tạo

nhân viên của Bên nhận

quyền Không chỉ vậy, mà cùng với sự lớn mạnh và phát triển theo thời gian của hệ thống, bên nhượng quyển phải thường xuyên trợ giúp kỹ

thuật, đào tạo nhân viên của

bên nhận quyển đối với những ứng dụng mới áp dụng chung cho cả hệ thống

- Luôn có sự kiểm soát của bên nhượng quyền đối

với việc điều hành công việc

của bên nhận quyền Quyền kiểm soát của Bên nhượng quyển đối với việc điều hành hoạt động kinh

doanh của bên nhận quyểi được pháp luật đa số các quốc gia trên thế giới thừa

nhận" Theo đó, bên nhượng quyển có thể định kỳ hoặc

đột xuất kiểm tra việc thực

hiện các quyển thương mại

của bên nhận quyền Sự hỗ trợ của bên nhượng quyển đối với bên nhận quyển như

đã nói ở trên sẽ trở nên vô nghĩa và thiếu đi tính thực tế nếu như bên nhượng quyền không có quyển năng kiểm

soát hoạt động điều hành

kinh doanh của bên nhận quyển Quyển năng này của bên nhượng quyển đã thực

sự tạo nên chất kết dính quan

trọng trong việc xây dựng tính thống nhất của hệ thống nhượng quyền thương mại và

sự ổn định về chất lượng hàng hoá và địch vụ

2 Mối quan hệ giữa nhượng quyển thương

mại và hoạt động chuyển

giao công nghệ, hoạt động li-xăng

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hoạt động chuyển giao công nghệ và hoạt động li-xăng được hiểu

như sau:

= “Chuyển giao công nghệ

là hình thức mua và bán công nghệ trên cơ sở Hợp đồng chuyển giao công nghệ đã được thoả thuận phù hợp với các quy định của pháp luật Bên bán có nghĩa vụ chuyển giao các kiến thức tổng hợp của công nghệ hoặc cung cấp các máy móc, thiết bị,

#® xem Nguyễn Thị Minh Huệ, tiđd, tr12

NHUONG QUYEN THUONG MAI - BAN CHAT VA MỐI QUAN HỆ

dịch vụ, đào tạo kèm theo

các kiến thức công nghệ cho

bên mua và bên mua có

nghĩa vụ thanh toán cho bên

bán để tiếp thu, sử dụng các

kiến thức công nghệ đô theo

các điều kiện đã thoả thuận

và ghi nhận trong hợp đồng

chuyển giao công nghệ”

- Hoạt động li-xăng là hoạt

động chuyển giao quyển sử

dụng các đối tượng của

quyển sở hữu công nghiệp

(SHCN)*

Thông qua việc phân tích

bản chất của nhượng quyền

thương mại và nhìn nhận về

hoạt động chuyển giao công

nghệ, hoạt động li-xăng, cho

phép chúng ta đánh giá

được vài nét cơ bản về tính

tương đồng và sự khác biệt

giữa những hoạt động này

như sau:

2.1 Tính tương đồng

Thường có sự nhầm lẫn

giữa chuyển giao công nghệ,

hoạt động lixăng và nhượng

quyền thương mại Điều này

cũng dễ hiểu, bởi lẽ, khi nhìn

vào một hoạt động,một quan

hệ nào đó, người ta thường

để ý nhiều nhất đến đối

tượng của nó, trong khi đó

thì về đối tượng, cả ba hoạt

động này có rất nhiều điểm

tương đồng

Như đã nói ở trên, đối

tượng của nhượng quyển

thương mại là quyển thương

mại - quyền kinh doanh,

cụ thể thì đó chính là quyền

sử dụng cách thức kinh

doanh và quyển được sử

dụng nhãn mác, tên thương

mại, bí quyết, của bên nhượng quyền Đối tượng của hoạt động chuyển giao công

nghệ là “các kiến thức tổng hợp của công nghệ hoặc cung cấp các máy móc, thiết

bị, dịch vụ, đào tạo kèm theo các kiến thức công nghệ quyển sử dụng đối với bí quyết kỹ thuật, giải pháp kỹ thuật”, trong đó bao hàm các

đối tượng SHCN; còn đối tượng của hoạt động l-xăng

là quyền sử dụng đối với các

đối tượng của quyền sở hữu

công nghiệp Như vậy, cả nhượng quyển thương mại, hoạt động chuyển giao công nghệ và hoạt động li-xăng

đều có chung một phạm vi

đối tượng chủ yếu đó là quyền sử dụng các đối tượng SHCN

Cũng trên cơ sở đối tượng tương đồng, thêm một lý do

phái sinh nữa khiến cho

người ta càng dễ nhầm lẫn,

đó là: lợi ích mà bên nhận có được từ việc nhận quyển thương mại, nhận công nghệ, nhận lixăng từ bên chuyển nhượng thường tập trung

nhiều nhất ở giá trị các đối

tượng SHCN của bên chuyển

nhượng Vì thế trong cả 3

hoạt động nhượng quyển

thương mại, chuyển giao công nghệ, chuyển giao li-

xăng, các bên đều chú ý

nhiều nhất đến giá trị của các

đối tượng SHCN và lẽ dĩ nhiên trong bối cảnh đó người ta thấy các hoạt động này đều "na ná" nhau

2.2 Sự khác biệt

Mặc dù có những điểm

tương đồng lớn như đã nói ở trên, nhượng quyền thương

Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 02 (69)

mại và hoạt động chuyến giao công nghệ, hoạt động li-

xăng vẫn có rất nhiều điểm khác biệt với nhau:

Giữa nhượng quyển thương mại với chuyển giao công

nghệ

Trước hết, về mặt tính chất của hoạt động, nếu như nhượng quyền thương mại là phương thức mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh thông qua việc cho phép một doanh nghiệp khác được sản xuất kinh doanh trên cơ sở uy tín, tên thương mại, công nghệ.vv của bên nhượng quyền, thì chuyển giao công nghệ lại chỉ đơn thuần là việc chuyển giao các công nghệ

để ứng dụng nó vào quá trình

sản xuất

Thứ hai, về quyển năng

của bên nhận quyền đối với

đối tượng chuyển giao Khi một doanh nghiệp nhận công nghệ, họ có quyền ứng dụng

công nghệ đó để sản xuất ra

* Khoản 1 Điều 2 Nghị định 11/2008/NĐ-CP ngày 02/02/2005 của Chính phủ quy định chí tiết hoạt động chuyển giao công nghệ

° Xem Điều 796 BLDSVN

1995, Điều 35 Nghị định 63/CP ngày 24/10/7996 của Chính phủ quy định chỉ tiết về SHCN, Mục 17.3 Thong tu 3055/TT-SHCN ngày 31/12/1996 của Bộ Khoa học, công nghệ và môi trường (nay là Bộ Khoa học và công nghệ) hướng dẫn thi hành Nghị định 63/CP

” Khoản 1 Điễu 2 Nghị định 11/2008/NĐ-CP ngày 02/02/2005 của Chính phủ quy định chỉ tiết hoạt động chuyển giao công nghệ

T2

2006

23

NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

sản phẩm dưới bất kỳ thương

hiệu, kiểu dáng, tên thương

mại nào mà họ mong muốn

Trong-khi đó, đối với hoạt

thương

mại, bên nhận quyển chỉ

được sử dụng các công nghệ

mà mình nhận được để sản

xuất, cung ứng các loại dịch

vu có cùng chất lượng, hình

thức và đưới nhãn hiệu hàng

hoá, tên thương mại của bên

nhượng quyền Bên cạnh đó,

bên nhận quyển còn phải

tuân theo sự bày trí cửa hàng,

cung cách phục vụ khách

hàng, phương pháp xúc tiến

thương mại của bên nhượng

quyển Đặc biệt, các doanh

nghiệp cùng nhận quyển

thương mại từ một doanh

nghiệp nhất định sẽ có mối

quan hệ với tư cách là các

thành viên trong cùng một

mạng lưới kinh doanh, mổi

quan hệ này không bao giờ

hình thành giữa các doanh

nghiệp cùng nhận quyển

chuyển giao công nghệ"

Thứ ba, sự khác nhau về

phạm vi đối tượng của hoạt

động Nếu như trong hoạt

động chuyển giao công nghệ,

đối tượng của nó1à “các kiến

thức tổng hợp của công nghệ

hoặc máy móc, thiết bị, dịch

vụ, đào tạo kèm theo các

kiến thức công nghệ”, tức là

chủ yếu tập trung vào công

nghệ sản xuất ra sản phẩm,

quy trình sản xuất ra sản

phẩm Trong khi đó, nhượng

quyển thương mại như đã để

cập ở trên có phạm vi đối

tượng không chỉ bao gồm quy

trình sản xuất mà còn cả các

quy trình sau sản xuất nhằm

24 =- 'Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 02 (69)

đưa sản phẩm đến tay người

iêu dùng, quy trình quản lý -

không chỉ giới hạn ở cơ cấu tổ

chức, chính sách kinh doanh, kiểm toán, nhân sự, thậm chí

cả tiêu chuẩn cho việc thiết

kế, trang trí cửa hàng, nhà xưởng

Thêm nữa, sự khác biệt

giữa nhượng quyển thương mại và hoạt động chuyển giao công nghệ còn nằm ở

sự hỗ trợ, kiểm soát của bên

nhượng quyển đối với bên nhận quyển Trong nhượng quyền thương mại thì đây là một nội dung cốt lõi và

không thể thiếu được nhằm

đảm bảo tính thống nhất của

toàn bộ hệ thống nhượng quyền, tuy nhiên, trong hoạt động chuyển giao công nghệ

thì về nguyên tắc, sau khi

chuyển giao công nghệ xong

bên chuyển quyền sẽ không

hỗ trợ gì thêm đối với bên

nhận quyển và bên chuyển

quyền cũng không có quyền kiểm soát hoạt động sản

xuất - kinh doanh của bên

nhận quyển

Giữa nhượng quyền

thương mại với hoạt động li-xăng

Điểm khác nhau đầu tiên

là, nếu như hoạt động li-xăng chỉ dừng lại ở việc chuyển giao quyển sử dụng các đối tượng SHCN thì ở nhượng quyển thương mại, quyền sử dụng các đối tượng SHCN chỉ

là một phần của việc chuyển

giao, bên cạnh đó còn là sự chuyển giao về cách thức, bí

quyết tiến hành kinh doanh,

khẩu hiệu kinh doanh Như

vậy, phạm vì đối tượng của

nhượng quyển thương mại là rộng hơn nhiều so với hoạt động li-xăng

Thứ hai, nếu như trong hoạt động li-xăng, cái mà các bên nhận li-xăng hướng tới là nhãn hiệu hàng hoá, kiểu dâng công nghiệp, sáng chế, giải pháp hữu ích nhằm xác định hình thức, nội dung sản phẩm, thì trong hoạt động nhượng quyển thương mại, mục tiêu mà các bên hướng tới là nắm giữ và vận hành một ,hệ thống kinh doanh trong đó nhãn hiệu hàng hoá, cũng như các đổi tượng khác của quyển SHCN chỉ là một

bộ phận

Thứ ba, nếu như sự hỗ trợ

giữa Bên nhượng quyển và Bên nhận quyển trong nhượng quyển thương mại là đương nhiên và liên tục, thì điểu đó lại không có trong hoạt động li-xăng Sự hỗ trợ trong hoạt động I-xăng nếu

có thì cũng chỉ là sự hỗ trợ

ban đầu khi chuyển giao các đổi tượng SHCN

Thêm nữa, Bên chuyển

giao trong hoạt động li-xăng

không có được quyền kiểm soát đương nhiên và sâu sát như Bên nhượng quyền trong nhượng quyền thương mại Bên chuyển giao trong hoạt động li-xăng chỉ có được

*Xem Nguyễn Thị Minh Huệ, tidd, tr 14

* Khoản 1, Điều 2 Nghị định

số 11/2005/ND-CP ngày 02/02/2005 của Chính phủ quy

định chí tiết về chuyển giao

công nghệ

NHUONG QUYỀN THƯỜNG MAI - BẢN CHẤT VÀ MỐI QUAN HỆ quyến kiếm soát trong trường

hợp cẩn thiết và trong phạm

vi hẹp (vì đối tượng của hợp

đồng li-xăng hẹp hơn đối

tượng của nhượng quyển

thương mại)

Thông qua các điểm khác

biệt cơ bản được chỉ ra ở trên

cho thấy rằng, chúng ta

không thể và không được

phép đánh đồng giữa hoạt

động chuyển giao công nghệ,

hoạt động li-xăng với nhượng

quyển thương mại

3 Pháp luật Việt Nam về

nhượng quyển thương mại

- những bất cập khi xem xét

trong tính so sánh với hoạt

động chuyển giao công

nghệ

Nhượng quyền thương mại

thực sự được ghi nhận trog

pháp luật Việt Nam từ khi

được quy định trong Luật

Thương mại 2005 Trước đây,

nhượng quyển thương mại

cũng đã phần nào được để

cập, nhưng lại fnáu mình"

trong hoạt động chuyển giao

công nghệ

đồng cấp phép đặc quyền

kinh doanh” (Xem hộp)

'Văn bản đầu tiên ghi nhãn về

nhượng quyền thương mại dưới

cái tên "hợp đồng cấp phép đặc

quyén kinh doanh™ (Franchise)

là Thông tư 1254/1999/TT-

BKHCNMT do Bộ Khoa học,

công nghệ và mỏi trưởng (nay là

Bộ Khoa học và công nghệ) ban

hành ngày 12/07/1999 hướng

dẫn Nghị định 45/1998/NĐ-CP

của Chính phủ về chuyển giao

công nghệ

Tiếp theo Thông tư 1254,

nhượng quyền thương mại lại

được ghi nhận dưới cái tên

“cấp phép đặc quyến kinh doanh” ở một văn bản có giá trị pháp lý cao hơn, đó là Nghị định 11/2005/NĐ-CP

của Chính phủ ban hành

ngày 02/02/2005 quy định chỉ tiết về chuyển giao công nghệ (Nghị định này được ban hành để thay thế cho Nghị định 45 nói trên)

Trước khi luật Thương mại

2005 được ban hành và có hiệu lực (01/01/2006) thì nhượng quyển thương mại được coi phư một dạng hoạt động chuyển giao công nghệ

và chịu sự chỉ phối của pháp

luật về l-xăng và chuyển giao công nghệ"

Bằng các quy định tại điểm a mục 4.1.1 của Thông

tư 1254 và Khoản 6, Điểu 4 Nghị định 11 nói trên, nhượng quyển thương mại đương nhiên được coi là một dạng của hoạt động chuyển giao

công nghệ Tuy nhiên, nhượng quyền thương mại với những đặc điểm riêng biệt được phân tích ở trên thì không thể xếp nó thuộc về

hoạt động chuyển giao công

nghệ Sự khiên cưỡng trong quy định của pháp luật thực

định đã đưa đến những điểm bất hợp lý so với thực tế và

bản chất của hoạt

nhượng quyền thương mại

Thứ nhất, theo Khoản 1 Điều 7 Nghị định 11 thì “Bên nhận có quyền cải tiến, phát triển công nghệ được chuyển giao mà không phải thông báo cho bên giao biết, trừ

trường hợp trong hợp đồng chuyển giao công nghệ các

Bên có thỏa thuận khác”

'Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 02 (69)

Đối với hoạt động chuyến giao công nghệ thì quy định này là rất hợp lý và tiến bộ,

nó phù hợp với xu hướng chung của thế giới trong việc khuyến khích phát triển công

nghệ Song nếu áp dụng điều

này cho nhượng quyển thương mại thì lại hoàn toàn

mâu thuẫn với bản chất của

nhượng quyển thương mại Cẩn thấy rằng, cái mà nhượng quyển thương mại mang lại cho các bên là tiêu thụ tốt nhất các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ dưới cùng một tên thương mại của bên nhượng quyển và theo

một tiêu chuẩn chung về chất

lượng sản phẩm, dịch vụ Đấy là lợi ích và cũng là yêu cẩu của nhượng quyển thương mại Do đó, trong nhượng quyển thương mại,

cả hai bên nhượng quyền và nhận quyền phải sản xuất - kinh doanh với cùng một trình

độ, tiêu chuẩn về công nghệ Việc cho phép bên nhận quyển tự mình phát triển

'°Đấy có lé cũng là lý do để khi xuất hiện một mục trong Luật Thương mại 2005 về nhượng quyền thương mại sẽ khiến nhiều người phải đặt câu hồi: nhượng quyền thương mại khác gì với chuyển giao công nghệ?

' Xem điểm a mục 4.1.1

” Xem khoắn 6 Điều 4

° Cho dù nhượng quyền thương mại đã được quy định

riêng biệt trong Luật Thương

mại 2005, nhưng Luật này mới

có hiệu lực tir 01/01/2006

** Quy định này cũng đã được ghỉ nhận tại khoản 1 Điều 818

Bộ luật Dân sự Việt Nam 1995

NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

công nghệ sẽ phá vỡ sự

thống nhất đó, lúc đó dĩ nhiên

hoạt động nhượng quyển

thương mại không còn là

chính nó nữa

Thứ hai, về thời hạn của

hợp đồng chuyển giao công

nghệ, Điều 15 Nghị định 11

quy định:“Thời hạn của hợp

đồng do các Bên thoả thuận

theo yêu cầu và nội dung

công nghệ được chuyển giao,

nhưng không quá 07 năm, kể

từ ngày hợp đồng có hiệu lực”

(Khoản 1) Còn Khoản 2 cho

phép một thời hạn dài hơn đối

với một số trường hợp đặc

biệt, nhưng cũng không được

quá 10 năm Nếu xem xét đối

với các hoạt chuyển giao

công nghệ thì việc ấn định

một thời hạn như vậy cũng là

hợp lý Tuy nhiên, nếu áp

dụng thời hạn này cho

nhượng quyền thương mại thì

lại không phù hợp Trong

nhượng quyển thương mại,

bên nhận quyền sẽ phải đầu

tư một khoản chỉ phí ban đầu

khá lớn, đó không chỉ là phần

phí nhượng quyền, mà còn là

các chỉ phí khác về cơ sở hạ

tầng, về đội ngũ: quản lý,

nhân viên Bởi vì tuy vừa

mới nhận quyển (được “sinh

sau"), nhưng nó lại phải có

đẩy đủ ngay lập tức các điều

kiện tương xứng với Bên

nhượng quyền để có thể dam

bảo được tính đồng bộ của hệ

thống nhượng quyền Với thời

hạn là 7 năm, thậm chí trong

trường hợp đặc biệt được cho

phép nâng lên 10 năm thì về

cả lý luận và thực tiễn rất khó

có thể đủ cho bên nhận

26 —Ï—_ Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 02 (69)

quyền thu hồi vốn, chứ chưa nói gì đến việc có lãi Trong quan hệ nhượng quyển thương mại, nếu thời gian càng dài thì lợi ích mang lại cho các bên càng lớn (lợi ích này không chỉ là với các bên nhận quyển mà cả bên nhượng quyển) Vì lẽ đó nên pháp luật của các nước hầu như đều không có quy định

về thời hạn hoặc nếu có thì cũng là một khoảng thời gian rất dài”

Thứ ba, về đăng ký hợp

đồng, theo Điều 32 Nghị định

11, hợp đồng chuyển giao

công nghệ phải đăng ký tại

Bộ Khoa học và công nghệ

hoặc Sở khoa học và công

nghệ (tuỳ theo mức độ phức

tạp của hợp đồng) Quy định

này đối với hợp đồng chuyển

giao công nghệ thì không có

gì phải bàn thêm Nhưng nếu như áp dụng cho nhượng quyển thương mại thì lại rất bất cập Bởi lẽ đối tượng của Hợp đồng nhượng quyển thương mại là quyền thương mại, còn công nghệ chỉ là bộ phận hợp thành quyển thương mại Do đó việc đăng

ký không thể thuộc cơ quan quản lý nhà nước về khoa

học công nghệ, mà phải là cơ

quan quản lý nhà nước về thương mại

Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Thương mại

* Xem Nguyễn Thị Minh Huệ,

tid, tr 65

* C6 thể trong qué trinh dang ky thì cần có sự phối kết hợp với cơ

quan quản lý nhà nước về khoa

học công nghệ

2005, trong đó có một mục riêng về Nhượng quyển

thương mại Bằng việc quy

định như vậy đã cho thấy nhượng quyến thương mại thực sự là một hoạt động thương mại độc lập và có những đặc thù riêng, không thể gán ghép dưới bất kỳ một dạng hoạt động nào khác Để tạo điểu kiện khuyến khích hoạt động nhượng quyền trên thực tế, theo chúng tôi, cùng với Luật Thương mai 2005, Việt Nam cần hoàn chỉnh hơn nữa khung pháp lý về lĩnh vực này, trong đó cũng nên lưu ý đến một vài vấn để sau;

- Loại bỏ các -quy định hiện hành không còn phù hợp, đặc biệt là các quy định gán ghép nhương quyển thương mại vào hoạt động chuyển giao công nghệ như

đã phân tích ở trên;

~ Ban hành Nghị định để chỉ tiết hoá Luật Thương mại

về nhượng quyển thương mại Ví dụ như vấn đề đăng

ký hợp đồng nhượng quyền thì cũng cần làm rõ là nếu hợp đồng nhượng quyền giữa một bên nước ngoài và một bên Việt Nam thì cần đăng ký

ở đâu, vấn để trình tự, thủ tục

đăng ký nhượng quyển thương mại

* Th.S Giảng viên Khoa

Pháp luật Quốc tế, Thư ký Trung tâm nghiên cửu pháp luật Châu á - Thái Bình Dương, Đại học Luật Hà Nội