Giáo trình hàn mig, mag nâng cao (tham khảo)

+ Trình bày được kỹ thuật hàn của một số mối hàn ở các vị trí nâng cao - Kỹ năng: + Vận hành, sử dụng thành thạo các loại thiết bị dụng cụ hàn MIG, MAG.. + Giữ góc độ mỏ hàn ổn định + Bắ

(Ban hành kèm theo quy ết định số: … /QĐ … ngày … tháng … năm …

c ủa Hiệu trưởng)

Qu ảng Ninh, năm 2021

TUYÊN B Ố BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

L ỜI GIỚI THIỆU

Giáo trình được biên soạn theo đề cương môn học/mô đun Nội dung biên soạn theo tinh thần ngắn gọn, dễ hiểu, các kiến thức trong chương trình có mối liên

hệ chặt chẽ Khi biên soạn giáo trình tác giả đã cố gắng cập nhật những kiến thức

mới, phù hợp với đối tượng học sinh cũng như cố gắng, gắn những nội dung lý thuyết với những vấn đề thực tế thường gặp trong sản xuất, đời sống để giáo trình có tính thực tiễn Giáo trình được thiết kế theo môn học thuộc hệ thống môn học mô đun cơ

sở của chương trình đào tạo nghề Hàn trình độ Trung cấp, trình độ Cao đẳng và được dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo Ngoài ra giáo trình cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo để đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật các nhà quản lý và người sử dụng nhân lực

Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo, đề cương chương trình nhưng do biên soạn lần đầu, thiếu sót là khó tránh Tác giả rất mong nhận được sự nhận xét, đóng góp ý kiến của quí thầy, cô giáo và bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn

Qu ảng Ninh, ngày … tháng … năm 20…

Nhóm biên so ạn

Ch ủ biên:

Giáo viên khoa cơ khí xây dựng

M ỤC LỤC

BÀI 1: HÀN GIÁP MỐI KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 2G 6

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 6

2.2 K ỹ thuật hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn 2G 9

BÀI 2: HÀN GIÁP MỐI CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 2G 13

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 13

2.2 K ỹ thuật hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn 2G 16

BÀI 3: HÀN GÓC KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 2F 20

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 20

2.2 K ỹ thuật hàn hàn góc không vát mép ở vị trí hàn 2F 23

BÀI 4: HÀN GÓC CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 2F 26

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 26

2.2 K ỹ thuật hàn góc có vát mép ở vị trí hàn 2F 29

BÀI 5: HÀN GIÁP MỐI KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 3G 33

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 33

2.2 K ỹ thuật hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn 3G 36

BÀI 6 HÀN GIÁP MỐI CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 3G 40

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 40

2.2 K ỹ thuật hàn giáp mối có vát mép ở vị trí 3G 43

BÀI 7: HÀN GÓC KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 3F 47

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 47

2.2 K ỹ thuật hàn góc không vát mép ở vị trí hàn 3F 50

BÀI 8: HÀN GÓC CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 3F 53

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn 53

2.2 K ỹ thuật hàn góc có vát mép ở vị trí hàn 3F 56

I V ị trí, tính chất của mô đun

- Vị trí: Mô đun được bố trí giảng dạy sau mô đun Hàn MIG, MAG của nghề

- Tính chất của mô đun: Là mô đun chuyên môn của nghề

II M ục tiêu của mô đun

Sau khi học xong môn học này người học có khả năng:

- Kiến thức:

+ Nêu được trình tự chuẩn bị phôi hàn trong công nghệ hang MIG, MAG + Nhận biết đúng các loại vật liệu dùng trong công nghệ hàn MIG, MAG + Trình bày được kỹ thuật hàn của một số mối hàn ở các vị trí nâng cao

- Kỹ năng:

+ Vận hành, sử dụng thành thạo các loại thiết bị dụng cụ hàn MIG, MAG + Tính toán được chế độ hàn phù hợp với chiều dày và tính chất của vật liệu + Hàn được các mối hàn đảm bảo độ sâu ngấu, đúng kích thước theo bản vẽ

và ít bị khuyết tật

+ Kiểm tra đánh giá đúng chất lượng của mối hàn, kết cấu hàn

+ Làm việc tại các nhà máy, các cơ sở sản xuất cơ khí với những kiến thức,

+ Rèn luyện tính chuyên cần, tỉ mỉ, chính xác trong công việc

+ Giải thích rõ các nguyên tắc an toàn và vệ sinh phân xưởng khi hàn hồ quang trong môi trường khí bảo vệ

N ội dung của môn học:

1 Bài 1: Hàn giáp mối không vát mép ở vị

BÀI 1: HÀN GIÁP MỐI KHÔNG VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 2G

- Chuẩn bị được phôi hàn, thiết bị, dụng cụ nghề hàn đạt yêu cầu

- Hàn mối hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn 2G đảm bảo độ sâu

ngấu, không rỗ khí, không cháy cạnh, đúng kích thước bản vẽ

- Rèn luyện tính chuyên cần, nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác và đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

II N ội dung bài học:

2.1.2 Chu ẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật liệu nghề hàn

Thi ết bị: Máy hàn bán tự động trong môi trường khí bảo vệ: Mig/MAG inventer

500 A

Bộ phụ kiện hàn GMAW

D ụng cụ: Máy mài cầm tay, kìm cắt dây, búa gõ xỉ, bàn chải sắt

Đồ bảo hộ: Kính hàn đội đầu, găng tay da, mỡ chống dính

Thi ết bị dụng cụ đo, kiểm tra: Thước đo chiều rộng, chiều cao mối hàn; dưỡng,

2.1.3.1 Đo, vạch dấu phôi hàn

Đo, vạch dấu và cắt phôi theo kích thước (200x40x5)mm x 2 tấm/HS

- Đặt phôi lên bàn hàn sao cho bề mặt hai chi tiết đồng phẳng, khe hở đều

- Tăng dòng điện lên từ 10 – 15% so với Ih đã chọn và tiến hành hàn đính mặt A như hình vẽ

Đường kính dây (mm)

Ih (A) Uh (V) Vh

(mm)

Tiêu hao khí (l/ph)

Tầm với điện cực (mm)

2 2.2 Góc độ mỏ hàn

- Góc nghiêng mỏ hàn và cách dao động mỏ hàn:

+ Góc độ của mỏ hàn so với trục đường hàn một góc từ 75 đến 80o

+ Góc tạo bởi giữa bề mặt hai phôi là 95o - 1000

+ Đưa mỏ hàn vào vị trí liên kết hàn với góc độ

+ Nhấn nút trên mỏ hàn khi hồ quang xuất hiện

+ Giữ góc độ mỏ hàn ổn định

+ Bắt đầu đường hàn: Gây hồ quang cách điểm đầu đường hàn một khoảng từ 5mm đến 10mm sau đó nâng cao chiều dài hồ quang đồng thời di chuyển mỏ hàn ngược trở lại điểm đầu và hạ thấp chiều dài hồ quang xuống một khoảng từ (1÷ 3)mm

+ Khi kết thúc đường hàn: Thực hiện chấm ngắt từ 2 đến 3 lần để kim loại điền đầy cuối đường hàn và giữ nguyên mỏ hàn để khí bảo vệ vũng hàn không bị tác động của môi trường xung quanh

2.2.5 Ki ểm tra, đánh giá chất lượng mối hàn

- Đánh giá đường hàn không có mối đính

+ Đánh giá quá trình thực hiện: Gồm các yếu tố như góc nghiêng mỏ hàn, phương pháp dao động, các thông số cơ bản trong hàn MAG

+ Đánh giá chất lượng sản phẩm:

- Kích thước sản phẩm so với yêu cầu bản vẽ

- Phát hiện và sửa chữa các khuyết tật mối hàn từ đó tìm ra biện pháp khắc phục

- Tính thẩm mỹ của mối hàn: Vẩy đều, không có khuyết tật

- Hàn m ặt có mối đính: Thao tác kỹ thuật tương tự như đường hàn không có mối

đính tuy nhiên cần lưu ý khi hàn phải vệ sinh mặt có mối đính và khi hàn qua mối đính thì tốc độ hàn nhanh hơn để tránh hiện tượng mối hàn không đều

2.2.6 Các khuy ết tật thường gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

bắn toé mạnh

- Do dao động mỏ hàn không có điểm dừng tại các biên độ dao động

- Dao động không hợp

lý

- Tăng tốc độ hàn

BÀI 2: HÀN GIÁP MỐI CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 2G

I M ục tiêu:

- Trình bày được kỹ thuật hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn 2G

- Chuẩn bị được phôi hàn, thiết bị hàn đạt yêu cầu

- Hàn được mối hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn 2G đảm bảo độ sâu ngấu, không rỗ khí, không cháy cạnh, đúng kích thước bản vẽ

- Rèn luyện tính chuyên cần, nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác và đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

II N ội dung bài học:

2.1 Chu ẩn bị phôi hàn

2 1.1 Đọc bản vẽ

Thép đen dạng tấm

* Yêu c ầu kỹ thuật

- Mối hàn ngấu chân, phần lồi ≤ 2

- Bề mặt lớp phủ đều

- Không khuyết tật

- Liên kết không biến dạng

2.1.2 Chu ẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư

Thi ết bị: Máy hàn bán tự động trong môi trường khí bảo vệ: Mig/MAG inventer

500 A

a p

Bộ phụ kiện hàn GMAW

D ụng cụ: Máy mài cầm tay, kìm cắt dây, búa gõ xỉ, bàn chải sắt

Đồ bảo hộ: Kính hàn đội đầu, găng tay da, mỡ chống dính

Ph ụ kiện khác:

- Ống tiếp điện

Đường kính lỗ: ϕ1,0 Quy cách: loại ngắn Chiều dài: 20 mm

Cỡ ren: M6 hoặc M8

- Ch ụp khí mỏ hàn GMAW

Cỡ: 12 ÷ 16 mm

Thi ết bị dụng cụ đo, kiểm tra: Thước đo chiều rộng, chiều cao mối hàn; dưỡng,

2.1.3.1 Đo, vạch dấu phôi

Đo, vạch dấu và cắt phôi theo kích thước (200x50x6)mm x 2 tấm

Với S = 6 thực hiện gia công phôi theo các kích thước

P = 2±1; a =2±1; α = 60±5o

* Yêu c ầu kỹ thuật

- Phôi phẳng, đúng kích thước

- Không có pavia, mép hàn sạch

Ih (A) Uh (V) Vh

(mm)

Tiêu hao khí (l/ph)

Tầm với điện cực (mm)

Hướng hàn có thể lựa chọn hàn trái hoặc hàn

phải song đối với hàn MIG, MAG người ta thường

sử dụng hàn trái để thuận tiện cho quá trình quan sát

đường hàn Phương pháp này có ưu điểm là khả năng

lấp khe hở tốt, dễ kiểm soát đường hàn đặc biệt là

những đường hàn giáp mối khe hở lớn và hàn góc

2 2.2 Góc độ mỏ hàn

- Góc nghiêng mỏ hàn và cách dao động mỏ hàn:

+ Góc độ của mỏ hàn so với trục đường hàn một góc từ 75 đến 80o

+ Góc tạo bởi giữa bề mặt hai phôi là 95o -1000

trí đường hàn và thực hiện hàn từ phải

qua trái như hình vẽ Giữ mỏ hàn với

khoảng cách không đổi và dao động que

hàn theo đường thẳng không có dao

động ngang

b) Hàn các l ớp tiếp theo

- Kiểm tra rút kinh nghiệm đường hàn lớp 1

- Tiến hành hàn mặt có mối đính:

Thao tác kỹ thuật như đường hàn mặt không có mối đính

+ Bắt đầu đường hàn: Gây hồ quang cách điểm đầu đường hàn một khoảng

từ 5mm đến 10mm sau đó nâng cao chiều dài hồ quang đồng thời di chuyển

mỏ hàn ngược trở lại điểm đầu và hạ thấp chiều dài hồ quang xuống một khoảng từ (1÷ 3) mm

+ Khi kết thúc đường hàn: Thực hiện chấm ngắt từ 2 đến 3 lần và giữ nguyên

mỏ hàn để khí bảo vệ vũng hàn không bị tác động của môi trường xung quanh

Lưu ý: Khi hàn qua mối đính nâng cao chiều cao cột hồ quang và tăng tốc

độ hàn nhanh hơn để tránh hiện tượng mối hàn bị gồ cao tại vị trí mối đính

2.2.5 Ki ểm tra, đánh giá chất lượng mối hàn

+ Đánh giá quá trình thực hiện: Gồm các yếu tố như góc nghiêng mỏ hàn, phương pháp dao động, các thông số cơ bản trong hàn MAG

+ Đánh giá chất lượng sản phẩm:

- Kích thước sản phẩm so với yêu cầu bản vẽ (bề rộng, chiều cao mối hàn, vẩy mối hàn)

- Điểm đầu và điểm cuối mối hàn

- Phát hiện và sửa chữa các khuyết tật mối hàn từ đó tìm ra biện pháp khắc

dừng tại các biên độ dao động

- Dừng hồ quang ở hai mép hàn

2 Kim loại bị

bắn tóe

- Hồ quang dài

- Rút ngắn khoảng cách

lớn dẫn đến hiện tượng chảy tràn kim loại lỏng lên phía trước vũng hàn cản trở sự nóng chảy của kim loại cơ bản

Tăng tốc độ hàn

- Tăng dòng điện

vệ

- Liên kết không biến dạng

2.1.2 Chu ẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư

Thi ết bị: Máy hàn bán tự động trong môi trường khí bảo vệ: Mig/MAG inventer

500 A

50 4

4

200

Bộ phụ kiện hàn GMAW

D ụng cụ: Máy mài cầm tay, kìm cắt dây, búa gõ xỉ, bàn chải sắt

Đồ bảo hộ: Kính hàn đội đầu, găng tay da, mỡ chống dính

Ph ụ kiện khác:

- Ống tiếp điện

Đường kính lỗ: ϕ1,0 Quy cách: loại ngắn Chiều dài: 20 mm

Cỡ ren: M6 hoặc M8

- Ch ụp khí mỏ hàn GMAW

Thi ết bị dụng cụ đo, kiểm tra: Thước đo chiều rộng, chiều cao mối hàn; dưỡng,

2.1.3.1 Đo, vạch dấu phôi

Đo, vạch dấu và cắt phôi theo kích thước (200x50x6)mm x 2 tấm/HS

* Yêu cầu kỹ thuật

Gá phôi trên bàn gá đạt độ vuông góc và song song

+Vị trí, khoảng cách, chiều dài các mối đính như hình vẽ

4

200

* Yêu c ầu:

Mối đính ngấu và chắc chắn

Liên kết không biến dạng cong vênh

2.1.4 Ch ọn chế độ hàn góc

Điều chỉnh các thông số hàn theo bảng

Với vật liệu thép cac bon thấp S = 4 nên ta chọn các thông số như sau:

C ạnh

m ối hàn góc (mm)

S ố

l ớp hàn góc

Dòng điện hàn

Ih (A)

Điện

th ế hàn

Uh (V)

T ốc

độ hàn (m/h)

T ầm

v ới điện

c ực (mm)

Tiêu hao khí (l/ph)

a) Hàn mặt không có mối đính

+ Bắt đầu đường hàn: Gây hồ quang cách điểm đầu đường hàn một khoảng từ 5mm đến 10mm sau đó nâng cao chiều dài hồ quang đồng thời di chuyển mỏ hàn ngược trở lại điểm đầu và hạ thấp chiều dài hồ quang xuống một khoảng từ (1÷

3)mm

+ Khi kết thúc đường hàn: Thực hiện chấm ngắt từ 2 đến 3 lần và giữ nguyên

mỏ hàn để khí bảo vệ vũng hàn không bị tác động của môi trường xung quanh

b) Kiểm tra rút kinh nghiệm đường hàn không có mối đính

+ Tiến hành hàn mặt có mối đính: Thao tác kỹ thuật như đường hàn mặt không có mối đính

Lưu ý: Khi hàn qua mối đính nâng cao chiều cao cột hồ quang và tăng tốc

độ hàn nhanh hơn để tránh hiện tượng mối hàn bị gồ cao tại vị trí mối đính

2.2.5 Ki ểm tra, đánh giá chất lượng mối hàn

Làm sạch

Sau khi hàn xong ta tiến hành làm sạch mối hàn bằng bàn chải sắt

Có thể sử dụng đục bằng và búa nguội để làm sạch kim loại bắn tóe

- Ki ểm tra

Kiểm tra bằng mắt thường nhằm đánh giá sơ bộ các khuyết tật bên ngoài

của liên kết hàn

Kiểm tra bằng dưỡng kiểm tra góc

Ngoài ra còn có thể kiểm tra phá hủy (bẻ gãy) hoặc không phá hủy

2.2.6 Các khuy ết tật thường gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

TT Tên Hình v ẽ minh họa Nguyên nhân

dừng tại các biên độ dao động

- Dừng hồ quang ở hai mép hàn

2 Mối hàn rỗ

khí

- Thiếu khí bảo vệ

- Do hàn trong môi trường có gió thổi với vận tốc gió

>5m/giây

- Tăng lưu lượng khí bảo vệ

- Che chắn gió tại khu vực hàn

trở sự nóng chảy của kim loại cơ bản

Tăng tốc độ hàn

BÀI 4: HÀN GÓC CÓ VÁT MÉP Ở VỊ TRÍ HÀN 2F

I M ục tiêu:

- Trình bày được kỹ thuật hàn góc có vát mép ở vị trí hàn 2F

- Hàn được mối hàn góc có vát mép ở vị trí 2F đảm bảo độ sâu ngấu, ít

rỗ khí, không khuyết cạnh, ít biến dạng, đúng kích thước bản vẽ

- Rèn luyện tính chuyên cần, nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác và đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

II N ội dung bài học:

- Liên kết không biến dạng

2.1.2 Chu ẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật tư

Thi ết bị: Máy hàn bán tự động trong môi trường khí bảo vệ: Mig/MAG inventer

500 A

50 4

4

200

Bộ phụ kiện hàn GMAW

D ụng cụ: Máy mài cầm tay, kìm cắt dây, búa gõ xỉ, bàn chải sắt

Đồ bảo hộ: Kính hàn đội đầu, găng tay da, mỡ chống dính

Ph ụ kiện khác:

- Ống tiếp điện

Đường kính lỗ: ϕ1,0 Quy cách: loại ngắn Chiều dài: 20 mm

2 1.3 Gá đính phôi hàn

2.1.3.1 Đo, vạch dấu phôi

Đo, vạch dấu và cắt phôi theo kích thước (200x50x6)mm x 2 tấm/HS

* Yêu cầu kỹ thuật

Gá phôi trên bàn gá đạt độ vuông góc và song song

+Vị trí, khoảng cách, chiều dài các mối đính như hình vẽ

* Yêu c ầu:

Mối đính ngấu và chắc chắn

Liên kết không biến dạng cong vênh

2.1.4 Ch ọn chế độ hàn góc

Điều chỉnh các thông số hàn theo bảng

Với vật liệu thép cac bon thấp S = 4 nên ta chọn các thông số như sau:

C ạnh

m ối hàn góc (mm)

S ố

l ớp hàn góc

Dòng điện hàn

Ih (A)

Điện

th ế hàn

Uh (V)

T ốc

độ hàn (m/h)

T ầm

v ới điện

c ực (mm)

Tiêu hao khí (l/ph)

2 2.2 Góc độ mỏ hàn

α = 80 o ÷ 90 o ; β = 45 o

2.3 Phương pháp dao động mỏ hàn

Thực hiện dao động mỏ hàn theo hướng từ phải qua trái Dao động mỏ hàn

thực hiện theo kiểu bán nguyệt hoặc răng cưa tương tự như hàn hồ quang que hàn

vỏ thuốc Biên độ dao động từ 4 đến 5mm

2.2.4 Ti ến hành hàn

Hàn l ớp lót đáy

- Chuẩn bị trước khi hàn mặt không có mối đính

+ Gá phôi trên bàn gá vị trí 2F

+ Điều chỉnh lại thông số hàn đã chọn

- Bắt đầu hàn: Đưa mỏ hàn về vị trí đường hàn và thực hiện hàn từ phải qua trái như hình vẽ Giữ mỏ hàn với khoảng cách không đổi và dao động que hàn theo đường thẳng không có dao động ngang

b) Hàn các l ớp tiếp theo

- Kiểm tra rút kinh nghiệm đường hàn lớp 1

- Tiến hành hàn mặt có mối đính:

Thao tác kỹ thuật như đường hàn mặt không có mối đính

+ Bắt đầu đường hàn: Gây hồ quang cách điểm đầu đường hàn một khoảng

từ 5mm đến 10mm sau đó nâng cao chiều dài hồ quang đồng thời di chuyển mỏ hàn ngược trở lại điểm đầu và hạ thấp chiều dài hồ quang xuống một khoảng từ (1÷ 3)

mm

+ Khi kết thúc đường hàn: Thực hiện chấm ngắt từ 2 đến 3 lần và giữ nguyên

mỏ hàn để khí bảo vệ vũng hàn không bị tác động của môi trường xung quanh

Lưu ý: Khi hàn qua mối đính nâng cao chiều cao cột hồ quang và tăng tốc

độ hàn nhanh hơn để tránh hiện tượng mối hàn bị gồ cao tại vị trí mối đính

2.2.5 Ki ểm tra, đánh giá chất lượng mối hàn

Làm sạch

Sau khi hàn xong ta tiến hành làm sạch mối hàn bằng bàn chải sắt

Có thể sử dụng đục bằng và búa nguội để làm sạch kim loại bắn tóe