TrI nim 42 ddn 39 em Trttng Tr6c vir Trung Nhi, xudt then tt m6t gia dinh linh chria 6 chAu thd s6ng Hdng, da dfng ddu cuQc kh6i nghia ch6'ng quAn xAm h.toc phuong Bic.. CuQc kh6i nghia
Trang 17r- Eo
GU0c xffii reuin IAy s0[ un rnuyEtt rndilc GAoH tltll{G
'l
GERHARD FELDBAUER
Z?& Nhe b6o, nhi srl hgc Gerhard Feldbauer, sinh ndm 1933, nguv6n ld ph6ng vi6n hdng Th6ng tdn ADN, cta CQng hda Din cht Dr1c ong d6 ttmg ldm viQc tqi ViQt Nam td nim 1967-19?0 cho hdng Thdng tdn ADN Sau niy, 6ng chuydn sang BQ Ngo4i giao CHDC Drlc Tt ndm 1987 ddn nAm 1990,6ng giing day tai Hgc viQn Quan hQ Qudc td cria C6ng hda
Din cht Dr1c, da vidt 15 cudn sach (trong d6 c6 4 tac phdm v6'Vi6t Nam) Tqp chi NCIS tr6n
trong gi6i thi6u bii vidt: "CuQc khSi nghia TAy Son vd truydn thdng c6ch m4ng cta dAn tQc
Vi6t Nam", cfra Gerhard Feldbauer t6i b4n doc.
Ngu6n g& so khai cira d6n tpc Vi6t Narn
Qu6'c dn chinh phuc vr)ng ddt ngdy nay li midn Bic Vi6t Nam TrI nim 42 ddn 39
em Trttng Tr6c vir Trung Nhi, xudt then tt m6t gia dinh linh chria 6 chAu thd s6ng
Hdng, da dfng ddu cuQc kh6i nghia ch6'ng
quAn xAm h.toc phuong Bic Khi hai chi em nh{n ra ring hq kh6ng thd chidn thdng, hq
de tuan tidt dd git trgn nghia khf Hi6n
nay, t4i Hh NQi vi c6c vring phg cAn, c6 rdt
chi em Trung Trdc vi Trtrng Nhi.
Vno thd ki thf VI, cuQc khAng chidn ch6'ng ngo4i xAm mang l4i nhi6'u thdng loi hon Vua Lf Nam Dd li ngrrdi c6 c6ng d6nh dudi k6 tht phrtong B6c vir l{p ra NhA ntr6c quAn chir ViQt Nam ddu ti6n vAo ndm 544
v6i t6n goi Van XuAn Tuy nhi6n, vridng tridu nly chi tdn tgi trong hon nrla thd ki.
Du6i thdi nhi Dudng tai Trung Qu6'c (tr}
thdki thir VII), Vi6t Nam lai bi d6 h0
li ngudi ldnh d4o nhin ddn d6nh b4i quAn 'TS C0ng hda Li6n bang Drlc
\ Tg^y trong thdi kj di6n ra cudc cAch
I\ -ane Ph6p (1789-1799), Vi6t Nam
dd drlng trudc ngudng cta cira mQt xd hQi
tr.t sin Mubi biy ndm tnr6c khi xiy ra trAn
chidn nguc Bastille 6 Paris, mQt cu6c kh6i
nghia n6ng dAn mang nhtng n6t dac tnrng
cria mdt cu6c c5.ch mAng trl sin di nd ra tai
Vi6t Nam, d6 lA cu6c kh6i nghla TAy Son,
b6t alAu tt n|m 7772 CuQc kh6i nghia niy
dAnh dn'u mQt giai doqn phAt tridn m6i v6'
ch{t cria xd hQi Vi6t Nam
MQt trong nhtng sU thi6'u hidu bidt nhdt
vd lich sii ViQt Nam Ii cria trrdng Mf Curtis
LeMay, ngudi tihg tuyen bd drta mi6'n Bic
ViQt Nam "tr8 v6' thdi ki dd .16" bans
nhfrng trAn bom Mj Vi6t Nam dl trii qua
ching drilng lch srl hirng thi6n ni6n ki.
Trong su6't qua trinh d6 ho da b6 lai thdi kj
dd da trI rdt rdt leu Truydn thdng dA'u
tranh chdng lqi nhfrng the'luc xam lugc
ngoqi bang di hinh thAnh n6n tinh thdn
ddn tQc kion cridng bdt khudt, kh6ng thd
ting cho chidn thdng vi dai trong cuQc
khAng chidn chdng M! cilu nu6c, dinh cao
li d4i th6ng mria Xuin nim 1975
Trang 2I6 Eghien cru l.,ich s& sd 7.2022
xam lrrgc Nam H6Ln (trAn Bach Ding ndi
kdt thfc gdn mQt ngln nam B6c thu6c Sau
khi 6ng qua ddi, t{t nridc lai rdi vio loan
lac Sau d6, Dinh 86 Linh, n$rdi xu{t than
til m6t gia dinh n6ng dAn, di dep loan 12 srl
qurin vi thdng nhdt giang son 6ng trt xung
li Hoing dd vd tri vi tr} ndm 967 ddn n6m
979 Tt d6y, nhA nrrdc quAn cht thdng nhdt
ra ddi d n6ng th6n, tdng ldp giiu c6 xudt
hiQn, nhing ngr.rdi tran thrrc tG sd hrlu phdn
ldn ddt dai Trong ca'u hic niry, chd d6 quAn
cht Vi6t Nam dtroc td chrlc theo m6 hinh cia
c6c dd chd Trung Qu& V6' mdt tu tddng,
PhAt gi6o chidm uu thd v6i trr cich li qud'c
gi6o, tudng tu nhu Cd ddc giAo 3 Phriong
TAy Vi6c trdng hia ddi h6i phii c6 m6t h6
th6'ng dnp vi h6 th6'ng thty loi drroc quin if
tAp trung, ctng nhrr sr.i bio tri li6n tgc, do d6
cdn quydn hlc nhe nu6c pht hdp
CO ttrd ltring dinh chdc ch6n v6' ngudn
g& so khai cta dAn t6c Vi6t Nam Tuy
nhi6n, ngay ci trong thdi kj d6c lAp, c6c vi
vua Vi6t Nam v6n thudng xuy6n grli cic
m6n qui tudng trung (ngi voi, ving, qud vA
Trung Hoa dd nhdn manh mdi quan h6 hrlu
nghi vi loi ich chung Tr6n co si kh6t vong
d6c l4p, vi chung s6'ng hda binh v6i c6c
nu6c leng gi6'ng da duoc d6nh gi6 cao cho
ddn ngAy nay Srr tht hAn kh6ng tdn tai
trong ven h6a cta ngrrdi Vi6t Nam
Tit xn h6i nguyen thty ddn ch6 d6
C6c cu6c xAm ltroc tt phrldng Bdc dd tao
ra d0ng lUc ginnh dQc lAp tV do manh m6
cta c6c vi Hoing dd qu6n chri Vi6t Nam
Ndm 981, trtdng Le Holn di d6nh tan m6t
cu6c xAm h.toc kh6c trl phrrong Bic Vdo thd
kj XIII, c6c vi vua nhd TrAn dE ba ldn lnnh
lrroc cta quAn M6ng Nguy6n - lgc lrrong
th6'ng tri Trung Qudc trong thdi kj nly Vi
tu6ng n6'i bAt nh{t cria nhi Trdn ld Hung
dao Dai vudng Tran Qudc Tudn One bidt
cach van d6ng qudn chring vi binh sf dd Iim n6n nhrlng chi6n thing oanh li6t Ong
drtoc coi li mdt trong nhtng vi tu6ng huydn
Nguy6n Gi6p sau ney dd ttng chi huy m6t
chi6n dich l6n cta Quin d6i NhAn dAn Vi6t
Ph6p, v6i t6n goi theo tdn cta tri6ng quen
huy6'n thoai nhi Trdn: Chi6'n dich Trdn
Hrrng Dao (nem 1950).
TrI ddu thi6n ni6n kj tnt6c, cic tri6'u dai
quAn chri ViQt Nam bdt dAu m6 r6ng theo
Ctu Long, khu v\rc tntdc dAy hdu nhrt
Nam, ho cham trin v6i nhing ngudi cai tri
Vrrong qu6'c Chnm 3 mi6'n Trung Vi6t Nam
ngiy nay Tai vridng qudc niy, su cai tri
cria tdng ldp thdng tri dqa tr6n trlt tu sd
- theo mdt cdch nio d6 c6 thd so s6nh v6i srr ph6t tridn 3 nrr6c Diic - vi co bin U trr xa frgi nguyGn thriy sang chd d6 phong kidn Dd chd Chim nhi6'u ldn cd g6ng xAm lrroc qudc gia
lAng gi6'ng phfa Bdc cta ho, nhung d6'u bi
thdt bai Chi6'n thing cria c6c tri6:u dai qu6n
cht Vi6t Nam trudc Vuong qudc Chem ln nhd xd h6i quan chi vudt h6i hon hin so v6i chd dd chi6m hrlu n6 16 Hon nrla, c6c vi vua tr} mi6'n BIc Vi6t Nam d6 dAng thu phgc
ngr.tdi dfln & cAc vtng ddt bi chinh phuc, vi
ldnh chria Cham dLtdc tu do hdn, drroc sdng cu6c s6'ng d6 chiu hdn tnt&.
Xhdi ddu c6c cuQc ndi dfy cria n6ng dAn Sau khi trid'u dai nhd Hd sup dd, da't
nrt6c bi nhi Minh tr} phuong B6c d6 hd
Trang 3Cuoc hh& nghia Tay 8sr TT
I
Nim 1418, Le Ld i de l6nh dqo cu6c kh6i
giAnh Iai d6c lip cho ddt nu6c Nnm 1427,
6ng d6 gilnh chidn thing holn toin, giinh
mdt nAm sau d6 Vi loi ich cria vi6c cing cd
nhi nrl6c, 6ng dn chia ru6ng ddt cho ndng
dan dd lim dn sinh sdng
Nhung tri6'u dai quAn cht ddn tho6i
trio Ndm 1516, t4i Hii Dr.long, n6ng dAn
dd vtng l6n ch6'ng lqi cuing quydn phong
kidn du6i srr chi huy cta quan dqi thAn
ra cuQc ndi dAy cria n6ng dAn 3 vtng Hii
Duong; ba nim sau d6 li cu6c ndl day 6
NShQ An, mi mii ddn ndm 1?51 tridu dinh
mdi dgp dugc
Cich m4ng din tQc ViQt Nam
Mri8i bAy ndm trddc khi xiy ra srr ki6n
nghia n6ng dAn dd nd ra 6 Vi6t Nam mang
nhtng n6t ddc tnrng cria m6t cu6c c6ch
mang trr sin Cu6c n6'i day ndy tidp n6'i c6c
cuQc ndi day bi ddn 6p viro nim 1751 tnl6c
d6 CuQc khdi nghia TAy Son nim 1771
kh6i nghia li ba anh em ho NguY6n
Lt) Cu0c c5.ch mqng ndy dat ddn dinh cao
cu6c C6ch m?ng tu sin PhAP nim 1789
Vdo th6ng Gi6ng nim d6, d6i quAn do
Nguydn Hu6 chi huy dd ttinh bai quin dQi
Min Thanh v6i sd hlgng gdn gdp ba lAn t4i
Thing Long
Ci hai s{ ki6n di6n ra 6 hai qudc gia c6ch xa nhau, d6'u c6 chung m6t qu6 trinh
lich sr1 co bin, mqc dt thqc td le A ViQt
Nam, ctng nhrt c6c nu6c ch6.u A kha",
"tr
phit tridn cta Igc ltrgng sin xudt m6i dang
drrgc hinh thirnh trong Idng xi h6i ctr So
h-tgng sin xua't tai dAy 16 rlng th{p hon
hin Chi nghia tu bin m6i chi tdn tai drr6i hinh thirc don so Ii giai cdp tu san thudng nhAn mdi
"o'i d pnap, giai cdp tr.l sin da chidn thing Sau d6 chi m6t thdi gian ng6n, c6c din t6c 3 chAu Phi vA chAu A - trong d6
c6 ViQt Nam - de bi khudt phtrc du6i lch
thuc din cira giai cdp niy.
Vno thii TAy Son, bi6n gi6i ViQt Nam vd
co bin dd gdn gidng ngiy nay vir drroc coi li m6t trong nhrlng qu6'c gia ph6t tridn cia D6ng Nam A tt dt Uai cira cu6c kh6i nghia
dAn Ph6p xAm chidm Vi6t Nam sau niY
Trong thdi kj quAn chfr, Vi€t Nam c6 nhidu tridu tl4i hrlng thinh Nhrrng cing vd cudi, c6c tridu dai, chng roi vio khtng hoing sAu s6c tr] b6n trong C6c quan lai
vi bqn dla cht, ctidng hlo dd crr6p di mAnh ddt cria ngrrdi n6ng dAn, ddy ho ngiy cdng hin sAu vio cinh khdn ctng N6ng nghi6p, ngh6' thri c6ng bi dinh trQ, tAng l6p tr.l sin thudng nhan kh6ng thd ph6t tridn hrrng thfnh ThOm vio d6, hai thd h-tc li nhi
Nguy6n vi nhi Trinh dd tqo ra sg chia c6t tldt nrl6c thinh hai mi6'n Nam, B6c trong
cAc cuQc chidn huynh dC tudng tin Didu
niry cirng kim him sU xua't hi6n cira c6c lgc
luong sin xudt m6i
Trohg di6'u ki6n d6, cuQc khSi nghia TAy Son dn ph6t tridn thinh mQt cu6c khSi
cAc tdng l6p tidu trl sin tr6 vi tho thir c6ng d6ng vai trd quan trong Ngoii ra cdn c6 s{ tham gia cta dai diQn c6c t6n gi6o nhu
Ph{t gi6o vn Dao gi6o
'TiQc trA Boston" t4i Gia Dinh (Sni Gdn)
Cu6c khdi nghla TAy Son di lAt d0'chinh
Trang 478 Tlghi€n criu J-,ich s& sd I.2022
gi6i chia cdt da't nrr6c, dit n6'n ting cho vi6c
thdng nhdt qudc gia Ndm 1773, nghia
quAn TAy Son chidm phi Quy Nhdn; tr)
nim 17?6 ddn nim 1?83, quAn Tey Sdn da
dlnh 6c li6t Sau chi6h thdng vi lim chri
thinh Gia Dinh, m6t trong nhrlng bi6n
ph6p ddu ti6n mA nhi TAy Son thlrc hi6n ld
ph6 hty hing h6a cta thddng nhAn Trung
Qudc 6 Gia Dinh xu6'ng bidn - bing chrlng
cho th{y nhA TAy Son chri tnrong chdm lo
loi ich cho tdng I6p thuong nhdn cria minh
(Mj): nhrlng ngudi My chidn di'u ch0'ng lai
Anh xud'ng bidn - sq ki6n niy dE di vio lich
srl v6i t6n goi "Ti6c tri Boston"
Bi6n ph6p quan trong, rdt c6 i nghia
cria nhi Tdy Son la tich thu ru6ng ddt cria
c6c linh chria phong kidn b6 tr6'n hoic hop
t6c vdi giic ngoai bang, giao cho cec c6ng
xi vi dAn ciy nghdo srl dung Cii c6ch niy
da girip ngrrdi n6ng dAn c6 rudng ddt dd
canh t6c vn girlp ho y6n tAm sin xuA't
Ngoii ra, nhA TAy Son thuc thi nhi6'u cii
c6ch f nghia kh6c ddi v6i hG thdng nhi
nti6c, ndn kinh td, vnn h6a vA gi6o dqc; dAy
trinh lich st cria dAn t6c Vi6t Nam, lAm cho
cu6c khSi nghia TAy Sdn mang tinh chdt
nhu m6t cu6c c6ch m4ng trr sin.
Vi6c nhd TAy Son drra chri N6m tr6
thinh ngdn ngrl chinh thtc cta ddt nrr6c
thay cho chi H6n d6 c6 Anh hu6ng l6n ddn
srl ph6t tridn ddn tri vi vin h6a cira dAn
t6c Trrr6c d6, cht H6n vin li ndn ting
ng6n ngfr vi tri thilc cria c6c tri€-u dqi quAn
Li mdt phdn cta cu6c cii c6ch gi6o duc,
nhi TAy Son hrr6ng ddn thinh lAp m5i ling
m6t tnidng hgc Truy6n Ki6'u cta Nguy6n
Du (1), xudt hiQn sau thdi Tay Son, crlng
phin 6nh Anh hri6ng to I6n cira phong trio
hoc tAp niy d6i v6i su phAt tridn vdn h6a
cta dAn tOc Nim 1799, tri6'u dinh TAy Son
Iip ra mdt co quan v6i nhiOm vu bi6n soan
m6t bd lich srl qu6'c gia vi dai cria ddt nu6c M6t cai cech no'i bat khec ctra nhi TAy Son lA quy dinh v6' "sr: binh ding cria moi ngrrdi dan" trong mgi v{n d6', nghia lA tri6'u dinh Tny Sdn mong mu6'n thrrc hi6n c6ng bing xa h6i
Trong linh vuc quan sq, nhi Tay Sdn da
g'ienh dudc nhrlng chidn c6ng phi thr.idng tni6c k6 tht (2) Didn hinh li dai thdng
Rach GAm - Xoiri Mrit tnrdc quAn xam ludc
50.000 ngudi v6i 300 chidn thuy6;, tidn c6ng x6m ltrgc mi6'n Nam nu6c Dai Vi6t
dAn dAp tan cuQc xAm Irtdc nny Tidp d6 ld
dai thing ltmg lay l',r]dtdc 29 vqn quin
Thanh ndm 1789
Nnm 1788, ba dao quAn Thanh d6ng
ddt nu6c tn 6c sU xAm lrro c cria k6 tht, ngAy
25-11 nim Miu ThAn (22 Lh|ng t2 ndm
1788), Nguy6n Hu6 di xudt quAn tidn ra Bdc Hn Dd c6 danh nghia chinh thiic hi6u tri6u dai qu6n vi nhAn dAn ci nrr6c ch6'ng
ginc, Nguy6n HuQ dd quy6i rrinh l6n ng6i Hoing d€, ldy niOn hiQu Quang Trung vdo
thdn t6c l6n drrdng Tai Thanh H6a, 6ng nhAn drroc tin b6o quAn dich v6n dang d6ng
gifr 6 Theng Irng Do thim cta quAn Thanh
cing dd bAo c6o cho c6e tri6ng Iinh cria ho v6'
vi6c cria quAn TAy Son dang tidn ra Bdc
Trang 5Cu6c hh& nghia Tay Son
Nim 1789 - Giii ph6ng Thing Long
trAn dAnh quan trong giii ph6ng Thlng
thdn t6'c, tao bao, d6nh dich bdt ngd, ldm
cho gi{c "tr6 tay kh6ng klp" Cu6c hAnh
quin ddn Thing Long ld m6t kj tich chrra
titng c6 trong chidn tranh thdi bdy gid
Ngay trong TOi Nguy6n d6n K;i Diu nim
1?89, m6t loat trAn d6nh dd di6n ra V6i
y6'u td thdn t6'c, bdt ngd, quAn Tiy Son di
ha tdt ca c6c thinh tri phia Nam Thing
l,ong vir trong thinh Theng tnng, khi0n
hoing loqn vn phii rdt chay vd b6n kia
hai tdi mirc tri6'u dinh nhA Thanh phii cAu
hda vi cdng nhAn tri6'u dqi nhi TAy Son
Phong trho TAy Son ve vrldng tri6'u niy
k6o dAi hon 30 nim, trl nrm 1771 ddn nim
1802 CuOc c6ch mang trr sin niy cudi cing
de thdt bai vi mdc dt ngudi ndng dAn lii co
cinh vi tridn vong xd h6i cria ho di ngdn
cin ho trd thinh lgc lrrong linh dao Giai
cdp tu sin vi tidu trr sin, dai di6n li anh
Lfl, dt da linh dao nhAn din giinh chidn
bang, nhung khdng thd dAm drrong vai trd
thUc td, ndu kh6ng mdt s6m, ho di c6 thd
dim drtong vai trd niry vi xAy dgng m6t
tridu dai hr)ng manh (hai trong sd ba anh
em nhir Nguy6n li Nguy6n Hud vir Nguy6n
Nhac mdt s6m - Nguy6n HuQ mdt nam
1?92, Nguy6n Nhac mdt m6t nim sau d6)
trd cria c6c c6 nhAn trong c6c tidn trinh lich
srl vi h{u qui cria sg ving mit cria ho DO-i
v6i triO'u dqi Tdy Son, sau khi cic vi 16nh tq
ma't di da khdng c6 ngudi kd thta xrlng
ddng Ngtigc lai, srl "tha h6a" ddn xudt hion
danh mdt mdi quan hO khdng khit v6i nhin
dAn Mong mu6'n chuydn d6'i xe hQi tt khi cuoc ndi day bit ddu ctrng nhu mong mudn thay ddi quan hQ v6' tei sin c6 loi cho ngudi n6ng dAn, ddn ddn dn kh6ng cdn dudc thuc hi6n Srr mAu thuin n6i b6 trong tridu dinh
vi6c tridu dai Tiy Son suy ydu nhanh ch6ng cdn do nguy6n nhAn mang tinh quy6i dinh
tr} bdn ngoiri: su h6 trq tU Phep cho luc lrrgng
tin du cria Nguy6n lGh thudc gia tdc chria
Nguyan 6 Dtrng Trong Srr h6 tro nay biit
ddu tti c6c chfic s6c gi6o h6i, nhtng ngudi, ctng nhu 6 c6c nu6c kh6c, tra thirnh doi ti6n
phong trong c6ng cu6c chinh phrlc thu6c dia
Trong khi d6, bing cich cdu vi6n sr, h6 trd
rir Ph6p, Nsuyan rGh d6 chudn bi dAy di co
s3 cho vi6c quay trd lai lAt dd nhi TAy Son
Ngrrdi td chtc c6c hoqt d6ng tro girip
truy6'n gi6o c6 inh hrr6ng l6n Pigneau de
B6haine Nnm 1?75, 6ng di dua Hodng tit
Cinh, con trai ci cria Nguy6n linh, ddn
Versailles @h6p) ve hai n6m sau, 6ng kf
m6t hiQp rr6c v6i Nguy6n At h uO' t'iOc Pttap
"nhtng lgi thd v6 thuong mai" HiQp ti6c nAy sau d6 mang t6i nhrlng hdu qui sAu rdng d6i
Vd.o n5.m 1790, B6haine da tnp hgp mdt
"Doin th6m hidm tinh nguy6n" gdm nhrlng
nhd thlm hidm vi lfnh dlnh thu6 sang
girip Nguy6n A"tr Xf,i d€'n Dqi Vi6t, nh6m
Iinh d6nh thu6 cria B6haine dd trang bi m6t ham d6i thuydn chidn cho Nguy6n rinh
theo nguy6n t6c quin srr cria chAu Au vi
Trang 68o Rghf€n cuu t.!ch sr! sd 7.2022
ddi TAy Son V6i s\i trd gifp ddc l\ic nay,
Th6ng 6 A ti"t nim 1802, qu6n d6i
Nguy6n Anh tidn ra Bdc vi chidm duoc
Thdng Long, vua Quang Toin nhi TAy Son
kh6ng chdng ndi ?ridu dai TAy Son tan 16,
nu6c Vi6t Nam vAn l?r qu6'c gia quAn chri
dudi su cai tri cta tridu Nguy6n
Nnm 1804, nhir Thanh sai ngrrdi sang
Thdng Long tuy6n phong cho Nguy6n rGh.
Nguydn Lnh d4t kinh d6 tai Phri XuAn, ddi
t6n ntt6c li Vi6t Nam Trong nhrlng n6m
sau d6, nhi6'u cu6c kh6i nghla cria n6ng dAn
da nd ra nhim chdng lai tri0'u dinh nhi
cu6c kh8i nghia n6ng dAn khdp vtng ddng
bing chriu thd s6ng Hdng dd lim lung lay
chd d6 quAn chi C6c cudc n6'i day tidp theo
cta n6ng dAn 6 ddng bing s6ng Ciru l,ong
di6n ra trong c6c nim 1833-1835
Vio ngiy 31-8-1858, v6i lj do bio v0 c6c
nhA truy6:n gilo Ph6p, m6t hAi d6i Ph6p da
tdn c6ng vio Dir Ning Cu6c chinh phuc
thudc dia Vi6t Nam biit ddu Srr ph6t tridn
kj Ddt nu6c niy c6 tdt ci c6c ti6'm nnng dd
ph6t tridn n6'n c6ng nghi6p hi6n dai Vio rhBi
CHU THfiCH
(1) Das Modchen Ki€u, dugc Irene vi Franz
Faber, Berlin (CHDC Dric) dich sang ti6ng Dnc
nim 1964 Hai vo ch6ng nhd vdn d6 lem vi6c cho
ADN rai Hd N6i nhiiu nem.
didm Ph6p bit ddu cu6c chinh phuc, ci mrdc
c6 34 m6 ving,29 m6 sdt, t4 m6 bac,9 m6 ddng, 7 m6 k6m, 3 m6 chi vi m6r m6 rhi€!'c.
Ldi k6t Ndm 1945, Vi6t Nam lat dd ech cai tri
cria thrlc dAn Ph6p blng cu6c C6ch mang
Th6ng T6m vi dai vd thAnh lAp nhi nrr6c
d6c lAp vio ngiy 2-9-1945, v6i t6n goi Vi6t Nam Din chir CQng hda TrI nim 1946
1954, ViCt Nam di ti6'n hinh cu6c khing
chiOn chdng l4i cuQc xdm luoc thu6c dia m6i
cria thtic dAn Ph6p, sau d6 li khing chidn
chdng dd qudc My v6i thing loi cu6i ctng vAo ngdy 30-4-1975 NEm 1979, nrt6c Vi0t
Nam DAn chir Cong hda do'i tAn thAnh nudc C6ng hda xi h6i cht nghia Vi6t Nam Vi6t Nam quydt dlnh di theo con dudng xd h6i chri nghia, b6 qua chd d6 tu bin chri nghia DAy lA con drrdng dfng ddn vi pht hop v6i
truy6'n th6'ng lich st cria nhidu thd kj ddu
mi m6t trong nhrlng dai di6n ti6u bidu
chinh li cu6c kh6i nghla TAy Son Nhin vio chiO'u sAu lich srl c6 thd tha'y m6t dAn t6c Vi6t Nam anh htng, bdt khudt, lu6n vrrot
moi kh6 khin vi c6 thd chidn thing bdt cfi
k6 thi xAm luoc ndo Din t6c dy dd vA dang vrlng budc di l6n
N Thanh Tnns dich)
(2) Nos Traditions militaires, Hanoi 19?8, S.
141 ff