Luật các công cụ chuyển nhượng - thực trạng, sự cần thiết ban hành và một số vấn đề.pdf
Trang 1A ~ A ~
1~~~ 1~~~G1 ~~ ~A~ 1~1~1 ~A~ ~A~~ ~A M~1 ~O ~A~ e~ ~~A~ l r ~~ ~A~
35/2004/QH11 va ChU'dng
trinh xay dl!ng Lu~t, Phap
I$nh nam 2005, dl! an Lu~t Cac
Quoc h9i cho 'I kien t9i ky h9P thu
bay (thang 5/2005) va thong qua
t9i ky h9P thu tam (thang 11/2005)
Ngan hang Nha nU'ac Vi$t Nam
dU'qcThu tU'ongChfnh phU giao la
Cd quan chu tri, phoi hqp vai cac
B9, nganh lien quan nghien cCru,
s09n thao dl! an Lu~t nay De g6p
phan hoan thi$n dl! an Lu~t Cac
cong c~ chuyen nhU'qngtrU'ockhi
trinh Quoc h9i thong qua, trong
ph9m vi bai viet nay, chung toi xin
da c~p thl!C tr9.ng phap lucflt va
cong c~ chuyen nhU'qng, Sl! can
thiet phai ban hanh va m9t s6 van
da phap 1'1Cd ban va dl! an Lu~t
Cac cong c~ chuyen nhU'qng.De
thong nhat cach hieu va cac 109i
cong c~, trong ph9m vi bai viet nay,
chung toi se sa d~ng thu~t ngli "hoi
phieu" de 99i hoi phieu, hoi phieu
doi nq1(bill of exchange, draft) va
thu~t ngli "ky phieu" de 99i hoi
phieu nh~n nq2, I$nh phieu3, giay
nh~n nq (promissory note) Ly do
cho vi$c sa d~ng cac thu~t ngli nay
se dU'qc chung toi giai thfch t9i
phan sau cua bai viet
1-THI!C.:>TR~NGPHAp LU~T VE CONGc~
CHUYEN NHU'(1NG
Thl!C hi$n dU'ong loi, chfnh sach
cua Dlmg va Nha nU'ac va xay
dlJngva hoan thi$n h$ thong phap
lu~t va kinh te, trong thoi gian vLta
ThS Doan Thai Sdn *
qua, Quoc h9i, Chfnh phu va cac
Cd quan Nha nU'ac hliu quan da ban hanh nhiau van ban quy ph9m phap lu~t va cong c~ chuyen nhU'qng nhU' Phap I$nh ThU'dng phieu4, Nghi dinh so
32/2001/ND-CP hU'angdan thi hanh Phap I$nh ThU'dng phieu, Ngh! d!nh so 159/2003/ND-CP va sec, m9t so d90 lu~t c6 cac quy d!nh lien quan den cong c~ chuyen nhU'qngnhU':
Lu~t ThU'dngm9i, Lu~t Ngan hang Nha nU'ac, Lu~t cac To chuc tin d~ng Va Cdban, cac quy dinh nay
da t90 ra Cd s6 phap 1'1ban dau cho vi$c phat hanh va sa d~ng cong c~ chuyen nhU'qng6nU'oc ta.
Tuy nhien, cac quy d!nh phap lu~t
va cong c~ chuyen nhU'qngda b9c 19m9t so bat c~p nhU'cac quy d!nh
va mau thU'dngphieu, chu the dU'qc -quyan phat hanh, chap thu~n phat hanh, chuyen nhU'qng thU'dng phieu cho ngU'oinU'acngoai, tham quyan, trinh tl!, giai quyet tranh
nhU'qng , d~c bi$t la quy dinh va Cds6 phat hanh thU'dngphieu bU9C ngan hang phai tham gia vao quan h$ thU'dngphieu ngay tLt khi phat hanh Quy d!nh va cd s6 phat hanh nay khong nhling h9n che quyan
sa d~ng thU'dngphieu cua cac chu the kinh doanh, ma can t90 ra rui ro tiam tang rat Ian cho h$ thong ngan hang Chung toi cho rang vi$c dU'a thU'dngphieu theo cac quy d!nh t9i Phap I$nh vao sa d~ng c6 the gay
rui ro rat Ian cho cac ngan hang thU'dngm9i khi toan b9 rui ro cua qua trinh sa d~ng thU'dngphieu da chuyen tLtdoanh nghi$p sang ngan hang thong qua sl! tham gia cua ngan hang vao qua trinh phat hanh vai tU' cach la ngU'oi chap nh~n ho~c ngU'oibaolanh M~t khac, do chi phf sa d~ng thU'dngphieu cao, cac doanh nghi$p chi chap nh~n
sa d~ng thU'dng phieu khi kh6ng the tiep c~n dU'qc cac nguon v6n vay khac - hay chi c6 cac doanh nghi$p c6 diau ki$n tai chfnh kh6 khan mai chap nh~n sa d~ng
thU'dng phieu, diau nay t90 ra rui ro
tiam tang rat Ian cho cac ngan
hang tham gia vao quan h$ thU'dng
phieu (vi cac doanh nghi$p sa d~ng thU'dngphieu thU'ongla khach hang 109i2 va tinh tr9ng tai chfnh) Ben c9nh d6, vi$c thieu cac quy d!nh ro rang va tham quyan, trinh tl! giai quyet d~c thu ap d~ng cho cac tranh chap va cong c~ chuyen nhU'qng cua Toa an va vi$c thUa nh~n tlnh chat d~c thu cua quan h~ thU'dngphieu la hoan toan d9CI~p vai quan h$ goc da lam giam dang
ke tfnh kha thi va kha nang sa d~ng thU'dngphieu tren thl!c te Thl!Ctien nhling nam qua da chung minh CaG bat c~p neu tren lam cho Phap I$nh ThU'dngphieu va cac quy d!nh lien quan khong di vao cU9csong, thU'dng phieu van chU'a tr6 thanh cong c~ thanh toan, tin d~ng pho bien cua cac doanh nghi$p, tieu thU'dng
NHNN 2
T.6P CIJi NCAN IiANc -ro6 NAM2005 ~
Trang 2II S~ cANTHIETPHAIBANHANHLU~T
cAcCONGC~ CHUYEN NHIII.JNG
Vi~c ban hanh Lu~t Cac cong
c~ chuy~n nhvgng la can thiet,
khong chi dap ung cac yeu tau
khach quan cua nen kinh te ma
con th~ che hoa dvong loi cua
Dlmg trong linh vlfc tai chfnh, ngan
hang,dap ltng nhu diu h(>inh~p va
con nham hoan thi~n cac quy d!nh
cua phap lu~t hi~n hanh c6 lien
quan den cong cl,j chuy~n nhvgng
Cl,j th~, vi~c ban hanh Lu~t Cac
cong cl,j chuy~n nhvgng la:
ThtJ nhEit, nMm the che hoa
cJuong tai, chinh sach cua Dang va
Nha nuoc ve kinhte T?i Ngh!
quyet £>?ih(>i£>~mgtoan quoc Ian
thU IX, £>angta da kh~ng d!nh chu
trVdng"hinh thanh moi twang minh
b?ch, tanh m?nh va binh o~ng cho
ho?t oQng tien t~ - ngan hang" va
"hinh thanh oong bQ khuon kho
phap 19, ap d/:mg oay ou hdn cac
thiet che va chuan mi/c quac te ve
an toan trang kinh doanh tien t~
-ngan hang". £>vongloi cua £>ang
da d~t ra nhu cau hoan chlnh h~
thong phap lu~t thong qua vi$9 xay
dlfng va hoan thi~n cac van ban
quy phi?mphap lu~t trong linh'vlfc
tai chfnh, ngan hang d~ hinh thanh
m(>tkhuon kho phap Iy dong b(>
NhV v~y, vi~c xay dlfng phap lu~t
ve cong cl,j chuy~n nhvgng la bvdc
di can thiet d~ thlfC hi~n dVong loi,
chfnh sach doi mdi cua £>angtrong
thai ky mdi Trang d6, vi~c ban
hanh Lu~t Cac cong cl,j chuy~n
nhvgng can d6ng vai tro quan
tr<;>ngtrong vi$c bao hQ, khuyen
khfch cho vi~c hinh thanh, phat
tri~n va sli dl,jng cac 10i?icong Cl,j
chuy~n nhvgng trong doi song kinh
te, xa h(>icua dat nvdc;
ThtJ hai, xuat phat tiI yeu cau
khach quan cua thi/C tisn Tren
thlfc te, quan h~ tlndl,jng thvdng m1?i(quanh~ mua ban ch!u gilia cac ti~u thvdng00cac chg dau moi, cac doanh nghi~p) da ton t1?inhV m(>tthlfC te khach quan trong nen kinh te Vi~t Nam Tuy nhien, do chVa c6 cac quy d!nh phap lu~t dong b(> ve cong cl,j chuy~n nhvgng, quyen va nghia Vl,j hgp phap cua cac ben tham gia quan h~ tin dl,jng thvdng m1?ichva dvgc bao v~ m(>tcach c6 hi~u qua Do v~y, nhu cau hinh thanh m(>t h~
thong cac quy dinh cua phap lu~t d~ bao v~ c6 hi~u qua quyen cua chu ng (trong d6 cong cl,j chuy~n nhVgng dVgc coi nhV la bang chltng phap Iy quan tr9ng nhat cua quan h~ tin dl,jng thvdng m1?i)da tra nen bUc thiet M~t khac, trong dieu ki~n hau het cac doanh nghi~p nvdc ta c6 quy mo san xuat, kinh doanh nho be, thieu van kinh doanh, vi~c dVa cac cong cl,j chuy~n nhVgng vao sli dl,jng a nvdc ta se t1?Othem cac kenh huy d(>ngvan, tiep c~n tin dl,jng ngan hang cho cac doanh nghi~p Nhv v~y, c6 th~ thay vi~c th~ che hoa cac quan h~ tin dl,jng thvdng m1?i bang cac quy d!nh cua Lu~t Cac
cong cl,j chuy~n nhvgng lam(>tdoi hoi tat yeu khach quan cua nen kinh te;
ThtJba, tfilo them kenh cap tin d/,mg cho cac ngan hang thuang mfili va tfilo them cong cl} cho thi truong tien t~ Lu~t cac To chuc tin
dl,jng da c6 quy d!nh cho phep cac
tochuc tfn dl,mgdvgc cap tin dl,jng dvdi hinh thuc chiet khau thvdng p~ieu Nhvng h01?td(>ngchiet khau thLfdng phieu van chva tra thanh kenh cap tin dl,jng cua cac to chuc tin dl,jng, vi thieu cac van ban hvdng dan ve nghi~p vl,j chiet khau thvdng phieu va thvdng phieu cOng chva dvgc sli dl,jng tren thlfC te
Ben c1?nh d6, m(>t trong'\nhling ,
nguyen nhan lam cho h01?td(>ng cua thi trvong tien t$ can h1?nche
la do thieu cac cong cl,j cua th! trvong Vi$c thieu cong cl,j nay cOng xuat phat tLrvi~c cac thvdng phieu chva dvgc sli dl,jng tren thlfc
te ThlfCte nay doi hoi cac quy d!nh phap lu~t ve thvdng phieu can dvgc nhanh ch6ng hoan thi~n d~ t1?OCd so phap Iy cho h01?td(>ng chiet khau va t1?Othem cong cl,jcho th! trvong tient~;
ThtJ tLl, khac phl}c cac bat c~p
cua phap tu~t hi~n hanh ve cong Cl} chuyen nhugng Cac bat c~p
trong phap lu~t ve cong cl,j chuy~n nhvgng neu tren da lam cho cac 101?icong cl,j chuy~n nhvgng nhV thVdng phieu, sec chva dvgc cac doanh nghi~p chap nh~n, sli dl,jng r(>ngrai va chVa di vao cu(>csong;
qua trinh hQi nh{'lp kinh te quac te.
Qua trinhh(>inh~p kinh te quoc te cua nvdc ta trong thai gian qua (nhv vi~c ky Hi~p d!nh thvdng m1?i Vi~t My, AFTA, chuan b! gia nh~p WTO) cOng d~t ra yeu cau phai nhanh ch6ng hoan thi~n cae van ban phap lu~t trong nvdc dap ung dvgc yeu cau, chuan mlfc quocte Qua trinh h(>inh~p va tang wong giao lvu thvdng m1?icOng doi hoi cac doanh nghi~p Vi~t Nam phai sli dl,jng cac phvdng thuc, phvdng ti~n thanh toan pho bien nhV thv tin dl:mg,sec, cac 10i?ihoi phieu
III MQTSOvANDEPHApLYca BANVE D~ ANLU~TcAc CONGCUCHUYEN NHIII.JNG
\'
1. v~ tinh kh& thi cUa d11
an L~t Cae eong e~ ehuy~n nh1t<1D.g
Ve ca ban, qua cac Ian dlf thao,
Lu~t Cac cong cl;! chuy~n nhvgng
dakhi3cphl,jcdvgchauhet cac bat c~p cua PhapI~nh Thvdng phieu
Trang 3va Ngh!d!nh so 159 ve sec nhl/
khong quy d!nh ve co Sd phat
hanh, khong quan Iy mau thong
nhat va khong bat doanh nghi$p
phat hanh hoiphieutheo mau cua
Ngan hang Nha nl/dC,quy d!nh
tham quyen giai quyet tranh chap
ve cong cl,l chuyen nhl/<;Jng cua Toa
an Do v~y,ve co ban cac quy
d!nh ve phat hanh, sil dl:mg cac 109i
cong cl,l chuyen nhl/<;Jng da kha
thong thoang va phu h<;Jpvdi thOng
1$ quoc te Tuy nhiem, tlnh kha thi
cua dt,t thao Lu~t can phl,l thu(>c
vao cac dieu ki$n sau: (i) Dap (fng
dllc;JCnhu cau cua nglloisa dl}ng
nhll cac doanh nghi~p, to chuc tin
dl}ng, (ii) Bao v~ tot hOn quyen va
lc;Jiich hc;Jpphap cua cac ten tham
gia quan h~ cong Cl} chuyen
nhllc;Jng Hay noi cach khac, doanh
nghi~p va ca nhan chI chap nh~n
sa dl}ng cong cl} chuyen nhllc;Jng
khi hQ tin tllong chac chan se nh~n
dllc;JCso t;en ghi tren cong Cl}
chuyen nhllc;Jng,khi den hc}m.Neu
khOng dllc;JCthanh toan, hQ co the
doi nc;JthOng qua thii tl}Cyeu cau
pha san, hO{ic thOng qua cO quan
giai quyet tranh chap co tham
quyen vai trinh tl/ xet xa nhanh
chOng, don gian va quyet d;nh cua
co quan giai quyet tranh chap co
the dllc;JC thl/Chi~n mQt cach nhanh
chong, vai chi phi thap nhat.
Ve co ban, chung toi cho rang
cac quy d!nh cua dt,tthao Ian 7.cua
Lu~t Cac cong cl,l chuyen hhl/<;Jng
da dl/<;Jcxay dt,tng dt,ta tren nhu cc3U
tht,tctien cua cac doanh nghi$p, to
chllC tin dl,lng Dt,t thao Lu~t da
dl/<;Jcxay dt,tngnham the che hoa
cac quan h$ tin dl,lngthl/ong m9i
dang ton t9i m(>tcach kMch quan
trong nen ~inh te va cho phep cac
ngan hang thl/Ong m9i sii dl,lng
cong cl,lchuyen nhl/<;Jngphat hanh
tren cO Sd quan h$ tin dl,lngngan
hang de mua ban tren thi trl/ong
thll cap, bao v$ quyen l<;Jitot hon cua minh khi bi vi ph9m Cac quy d!nh cua Lu~t cOng da cho phep cac doanh nghi$p, ca nhan sii
dl,lng 3 109i cong cl,l phl,lc vl,l cho h09t d(>ng san xuat kinh doanh cua
minhv~ cho phep cac ngan hang
dl/<;Jcquyen cung cap cac dich vl,l
thong qua cac nghi$p vl,llien quan tdi hoi phi~u nhl/ chiet khau, bao lanh, nho thu, nhl/ thong 1$quoc te
Vi$c bao v$ quyen va l<;Jiich h<;Jp phap cua cac ben tham gia quan h$ cong cl,l chuyen nhl/<;Jngdl/<;Jc
Lu~t quy d!nh theo 3 hl/dng: (i) Lu~t chophep cac ten tham gia
vao quan h~ cong Cl} chuyen
ngl/oi thl,l hl/dng, ngl/Oi nh~n
chuyen nhl/<;Jng)mQt cach hoan
toan tl/ nguy~n, tren co so long tin
va uy tin cua nglloi ky phat, nglloi
phat hanh, nglloi chuyen nhllc;Jng.
Lu~t cOng cho phep cac ben sil dl,lng cac cong cl,l bao dam nhl/
bao lanh, bao chi khi uy tin cua ngl/Oi phat hanh, ngl/Oi ky phat, ngl/oichuyen nhl/<;Jngchl/a cao; (ii) Lu~t quy d;nh r6 rang quyen va nghia VI}cua cac ten tham gia vao quan h~ hai phieu D~c bi$t, Lu~t
ghi nh~n m(>td~c trung quan trQng
cua quan h$ cong cl,l chuyen
nhl/<;Jng113da quy d!nh ro quyen va nghTaVl,lcua ben tham gia quan h$
cong cl,l chuyen nhl/<;Jnghoan toan d(k I~p vdi quan h$ goc (lam co Sd
de phat sinh cac quan h$ cong cl,l
chuyen nhl/<;Jng);(iii) Lu~t kh8c phl}Cbat c~p cua cac quy d;nh hi~n hanh ve giai quyet tranh chap lien quan den hai phieu (trong 8(> lu~t
To tl,lng dan st,t, Phap I$nh trQng tai
chl/a co quy d!nh ve tham quyen cua Toa an, trQngtai trong vi$c giai quyet tranh chap ve hoi phieu)
v~ quyen,lc;Ji ich hc;Jpphap cua minh thOngqua quy d;nh cho II/a
chQn hinh thue giai quyet tranh chap(TrQng tai ho~c Toa an)
Tuy nhien, cac dieu ki$n tren chi 113cac dieu ki$n can, ma chl/a phai 113cac dieu ki$n duoDe bao v$ tot hon quyen va nghTa Vl,lcua cae
ben va tang tlnh kha thi cua Lu~t, cac quy d!nhve pha san, thi hanh
an can dl/<;Jc sila doitheo hl/dng(i) Dl/a ca nhan co dang ky kinh
doanh vao doi tl/<;Jngcua Lu~t Pha san; (ii) Cho phep Toa an giai quyet cac tranh chap ve cong cl,l chuyen nhl/<;Jngtheo trinh tt,t rut gQn va chi
can Cll vao to cong cl,l chuyen
nhl/<;Jng,ma khong can Cll vao quan h$ goc (iii)Thu tl,lCthi hanh cac ban an, quyet d!nh da co hi$u cua Toa an, TrQng tai phai dl/<;Je tien hanh m(>tcach nhanh chong, hi$u qua, Vdichi phi thap Ngoai ra,
de h9n che rui ro cho h$ thong ngan hang, khOngt90 thanh kenh chuyen rui ro tlt doanh nghi$p sang ngan hang thong qua cac nghi~p vl,lngan hang lien quan tdi cong cl,l chuyen nhl/<;Jng,cac ngan hang thl/ong m9i phai co cac quy dinh ch~t che ve dieu ki$n chiet khau
doi vdi cac cong cl,lchuyen nhl/<;Jng
cua doanh nghi$p, khach hang va phai co cac quy d!nh ve phong ngU'a, quan Iy rui ro phu h<;Jpvoi cac h09t d(>ngtin dl,lng lien quan den cong cl,lchuyen nhl/<;Jng
2 v~ ten gQi cUa dl1 th8.o
L~t Trong qua trinh xay dt,tngva
hoan thi$n dt,tan Lu~t Cac cong cl,l chuyen nhl/<;Jng,m(>t trong nhling
van de can co rat nhieu y kien khac
nhau 113ten gQi cua dt,tan Lu~t nhl/
Luijt Hai phieu, Lu~t Cac cong Cl}
Luijt cac cong Cl} chuyen nhllc;Jng, Lu~t Hai phieu, Lu~t Thllong phieu
va sec, Luijt Hai phieu va sec, va Lu~t Hai phieu doi nc;J,hai phieu nh~n n(J va sec.
Trang 4Ve nguyentac, ten gc;>icua Lu~t
phaiphu h<;1pvdin(>idung,ph9mvi
dieuchlnhcua dlf an Lu~tva d~c
bi~ttengc;>icuadlf an Lu~tphaide
hieu,suctlch,khonggaynhamlan,
haycothe co nhieucachhieukhac
nhau.Do v~y, chUngtoi cho rang
nendoi ten cua Lu~t thanh Lu(1t
Haiphieuvi cac Iy do sauday:
Thif nhat, ten gc;>i"Lu~t Hoi
phieu"phu h<;1pvdi ph9mvidieu
chlnhcuadlf thao Lu~tla chi dieu
chlnh3 109ihoi phieu, gom: hoi
phieu,ky phieuva sec (thlfCchatla
hoiphieud~c bi$t c6 slf tham gia
cuanganhangvdi tLtcachla ngLtoi
bi ky phat).Day la Iy do xac dang
nhatvi theo t~p quan I~p phap d
nLtdCta, ten cua dlf an phai phu
I hCJpvdi ph9m vi dieu chlnh cua dlf
Thif hai, thu~t ngli "Hai phieu"
dLt<;1cStl d,l,mgpho bien hdn thu~t
ngli "cong CI} chuyen nhtl(Jng".
Tren thlfC te, thu~t ngli "cong cl,)
chuyen nhLt<;1ng"la kMi ni$m tLtcJng
doi mdi me d nLtdCta va c6 ph9m vi
dieu chlnh r(>ngbao trum hau het
cac 109i giay to c6 gia, c6 the
chuyen nhLtgng(tren thlfC te c6 the
bao gom ca cac cong cl,] cua thi
trLtongvan - ITnhvlfc thu(>cph9m vi
dieu chlnh cua Lu~t Chltng khoan)
va thu~t ngli "cong Cl,) chuyen
nhLt<;1ng"cOng ft dLt<;1cStl dl,)ngtren
thlfCte va chLtadLt<;1cStl dl,)ngtrong
cac van ban quy ph9m phap lu~t d
Vi$t Nam Ngoai ra, thu~t ngli "hoi
phieu" cOng phu h<;1pvdi ph9m vi
dieu chlnh cua dlf an Lu~t hdn
thu~t ngli "thLtdngphieu" Tren thlfC
te, thu~t ngli "thLtdngphieu" c6 the
dLt<;1Chieu theo nhieu cach khac
nhau, trong d6 cach hieu pho
thong nhat la cac phieu dtl(JCsa
dl}ng trang hO<;1tdQng thtlcJng m<;1i.
Trong khi d6, dlf an Lu~t dieu chlnh
ca cac cong cl,)Stl dl,)ngtrong h09t
d(>ng tin dl,)ng ngan hang Ben
c9nh d6, theo phap lu~tdm(>tso quoc gia phat trien, thu~t ngli
"thLtdngphieu" 19idLtgcStl dl,)ngde chi m(>t109ihoi phieu nh~n n<;1Cl,) the do cac cong ty c6 xep h9ng tin dl,)ng cao pMt hanh de huy d(>ng van ngan h9n Do v~y, vi$c Stl dl,)ng khai ni$m "thLtdng phieu" de gay nham Ian va khong phu hgp vdi ph9mvidieu chlnh cua dlf an Lu~t;
Thif ba, vi$c Stl dl,)ngten dlf an
Lu~t la Lu~t Hoi phieu van cho phep bo sung them cac cong cl,) chuyen nhLtgng khac (ngan h9n) vao Lu~t, tuy theo Slf phat trien cua thi trLtong.Theo thong 1$quoc te, ngoai cac109i hoi phieu (hoi phieu,
ky phieu, sec) da dLtgc dieu chlnh trong dlf an Lu~t, tuy thee slf phat trien cua th! trLtong tai chfnh trong tUng thoi ky, Lu~t c6 the md r(>ng ph9m vi dieu chlnh them cac cong cl,) khac nhLtchung chi tien gUi c6 the chuyen nhLtgng, hay thLtcJng phieu.Ve ban chat,chifng chi th~n gili co the chuyen nhtl(Jng (nego-tiable certificate of deposit) la mQt 10<;1i hai phieu nh(m n(Jdo cac ngan Mng phat Mnh de huy dQngvan tCl cac cong ty, ca nhan TLtdng tlf, thtlcJngphieu (commercial paper)
la mQt 10<;1i hai phieu nh(m n(1 do cac cong ty lon, co xep h<;1ngtin dl}ng cao phat Mnh de huy dQng van ng~n h<;1ntCIcac nM dau ttl.
Do v~y, vi$cbo sungthem<?ac109i cong cl,) nay (chltng chi tien gUi, thLtdngphieu) khong can phai thay doi ten Lu~t (Lu~t van chi dieu chlnh cac109ihoi phieu ma thai);
Thif ttl, vi$c Stl dl,)ngten Lu~t la
Lu~t Hoi phieu la hoan toan phu hgp vdi thong 1$quoc te Hau het cac quoc gia tren the gidi (ca quoc gia thee h$ thong Lu~t Anh- Myva
cac quoc gia thanh viEmcua Cong LtdCGid ne Vd nam 1930 ban hanh thee Lu~t thong nhatveH6i\phieu)
deu Stl dl,)ng ten gc;>icua Lu~t la Lu~t Hoi phieu (khong phI,] thu(>c vao ph9m vi dieu chlnh cua Lu~t la hai hay ba cong cl,)).Cac quoc gia Stl dl,)ngten Lu~t 18Lu~t Hoi phieu gom: Anh, Singapore, Uc, Canada, Nh~t B~;), Malaysia, Hong Kong,
Han Quoc, Duc, Phap, Italia, Nam
Phi, Ao, BI, Braxin, Dan M9ch, Phan Lan, Hy 19p, Luxembourg, Monaco, Ha Lan, Na Uy, Ba Lan,
Bo Dao Nha, Nga, Suriname, Thl,)y Dien, Thl,)y Sy, Azerbaijan, Belarus, Hungary, Kazakhtan, Litva,Ukraine
3 v~ ten C1ia cac cong c\}.
va plu}.m vi di~u cbinh cUa
Docac109icong cl,)thu(>cph9m
vi dieu chlnh cua dlf an Lu~t chLta dLtgcStl dl,]ng r(>ngrai tren thlfC te, ten gc;>icac cong cl,) trong dlJ an Lu~t Cac cong cl,) chuyen nhLt<;1ng
lam(>ttrong so cac van de con c6 rat nhieu y kien khac nhau
3.1- Khai ni~m "Cony c~
'"
chuyen nhlf9'11g"
VeCd ban, khai ni$m cong cl}
chuy€n nhtl(Jng(tieng Anh la
nego-tiable instruments)chi dLtgc Stl dl,)ng nhLtm(>t khai ni$m phap Iy trong Phan thu 3 ve cac cong cl,) chuyen nhLtgng cua B(> lu~t ThLtdngm9i Thong nhat nam1974
cua Hoa Ky (UCC). am(>t so nLtdC,
cong Cl} chuyen nhtl(Jng c6 the dLtgchieu va dungcung nghTavdi thi.J~tngli thtlcJngphieu
(commer-cial papers) Theo UCC, khai ni$m
"cong Cl} chuyen nhtl(Jng" dtl(Jc hi€u la rnQt carn ket thanh toan khOng d;eu ki~n ho{ic I~nh yeu cau thanh toan khOngd;eu ki~n mQtsa tien xac dfnh (co ho{ic khOngcolai suat ho{ic cac khoan chi phi khac dtlgc ghi tren cong Cl}) cho ngtlOi thl} htldng ngay khi cong Cl} dtl(Jc xutR trinh ho{ic t<;1ithOi di€m xac
Trang 56jnh va khOng 6i kem m(Jt bao 6am
ho~c cam ket nao khilc ngoai cam
kef, I~nh thanh toan tiens Khai
ni~m "chuyen nhlf(Jng" duqc sa
dl:lng trong thu~t ngG' cong cl,I
chuyen nhuqng co cach hieu khac
vai each hieu chuyen nhuqng
thOng thU'angvi no bao ham vi~c
chuyen nhuqng cong cl,I tCtnguai
chuyen nhuqng sang nguai duqc
chuyen nhU'qng theo cac hinh thuc
d~c bi~tla chuyen giao (transfer by
delivery) ho~c ky h{iu cimg voi
chuyen giao (endorsement) Theo
theo h~ thong dan lu~t - civil laws
va thong lu~t - common laws),
cong cl,Ichuyen nhuqng co cac d~e
diem cd ban sau day: (i) La chUng
chi bang van ban; (ii) Chua dl/f1g
YEWC8Uthanh toan ho~c cam ket
thanh toan khOng6Mu ki~n; (iii).Co
the chuyen nhllc;1ngtheo hinh thuc
chuyen giao ho~c ky h{iu tit nglliJi
nay sang ngllai khilc 6e nglliJi
nh{in chuyen nhll()ng tra thilnh
ngllai thl} hllang; (iv) Vi~c chuyen
nhllc;1ngchung chi nay thllang la
chuyen nhll()ng co bao IlIU quyen
truy 66i (recourse) cua ngl/ai 611()c
chuyen nhll()ng ve so tien pMi
thanh toan theo cong Cl}; (v) So
tien ghi tr{m cong cl} la m(Jtso tMn
xac djnh va pMi dllc;1C thanh toan
khi co yeu C8Uho~c t?i m(Jt thOi
6iem co the xac 6jnh trong tlldng
lai cho nglliJi thl} hllang; va (vi)
quyen va nghia VI} cua cac ben
theo cong Cl}hoan toan 6(Jcl{ip voi
giao djch goc (underlying
transac-tions) la can cu 6e philt hilnh cong
cl}.
Theo cach hieu nay va can cu
vao cae dieu ki~n trem, cong cl,I
chuyen nhuqng chi co the bao gom
m(>t so cong cl,I pho bien nhU' hoi
phieu (tieng Anh la Bill of
Exchange, Draft), ky phieu
(Promissory Note), sec (Check) va
chUngchi tien glti co the chuyen nhuqng (NegotiableCertificateof
Deposit) Hi~n t~i a nuae ta, hoi
phieu, ky phieu, sec co du cac dieu ki~n cua cac cong cl,I chuyen nhuqng Theo cae quy d!nh phap lu~t co lien quan va thl!Cte sa
dl,lng,m(>tso cong cl,Ikhac a nuac
ta nhu trai phieu, tin phieu kho b~c
va co phieu khong co du cac dieu ki~n cua m(>t cong cl,I chuyen nhuqng (do thuang duqc phat hanh duai hinh thuc ghi so khong duqc phep ch~yen nhuqng duai hinh thue ky h~u) Cac chUng chi tien glti a Vi~t Nam chua duqc cae to chuc tin dl,lngphat hanh duai hinh thuc cua m(>t cong cl,I chuyen nhuqng theo thong I~quoc te, thl!C
chat van la so tien glti tiet ki~m
duqc gQiten la chUngchi tienglti
3.2- Ten 99; cua cac c6ng c~
trong Lu~t
Trong qua trinh'so~n thao dl! an Lu~t Cac cong cl,I chuyen nhuqng,
co nhieu y kien khac nhau ve ten gQi cua cac cong cl,I duqc dieu chlnh trong Lu~t nhu:hoi phieu,
I~nh phieu ho~c hoi phieu 66i n(), hoi phieu nh{inn();ho~choi phieu
cac cong cl,Iphai phu hqp vai ban
dl,lngten gQicac cong cl,Inay trong ho~td(>ngthudng m~i, ngan hang
va phu hqp vai thong I~ quoc te.
Chung toi cho rang vi~c sa dl,lng
ten gQicua cac cong cl,Itrong Lu~t
la hoi phieu (bill of exchange), ky
phieu (promissory note) va sec
(check) la phu hqp hdn vi cac Iy do
sau day: Thu nhat, thu~t ngG' "hoi
phieu" de chi "bill of exchange" va
"sec" de chi "check"la hoan toan phu hqp vai ban chat cua cong cl,I nay, thong I~ quoc te va t~p quan gQiten cac cong cl,I nay trong ho~t d(>ngthudng m~i, ngan hang, tai
chfnh anuac ta; Thu hai, vi~c st\
dl,lng thu~t ngG' "ky phieu"de chi
"promissorynote"thay eho thu~t ngG'"I~nh phieu" la phu hqp vai blm chat cua lo~i cong cl,I nay Vi ve
ban chat, ky phieu thl!Cchat la carn
ket thanh toan m(Jt so tien nh8t
cach khac ky phieu lacam kat nh~n nq va hua se thanh toan), do v~y, vi~e sa dl,lng ten gQi "I~nh phieu" nhu Phap I~nh Thudng phieu, Lu~t Thudng m~i cho I09i cong cl,I chi chua dllng eam kat thanh toan la khong phu hqp; ThtJ
ba, vi~c sa dl,lng ten gQi "hoi
phieu", "ky phieu" khong t~o ra slf mau thuan, khac bi~t giG'acac quy d!nh phap lu~t khac nhau CI,Ithe, ten gQi "I~nh phieu" chi duqc sa dl,lng trong Lu~t Thudng m~i va Phap I~nh Thudng phieu va cac quy d[nh lien quan den ten gQiI~nh phieu se b! huy bo khi Lu~t Thudng m~i mai va Lu~t Cac cong c~ chuyen nhuqng duqc ban hanh thay the eho Lu~t Thudng m~i cO
va Phap I~nh Thudng phieu; Tht1 tll, vi~c thay doi ten gQi cac cong
cl,I khong anh huang den vi~c sa dl,lng cac cong cl,I tren nay tren thl!c te, vi thu~t ngG'"I~nh phieu" I chua thl!C sl! di vao cu(>csong vi I
cac van ban quy ph~m phap lu~t
ve cac lo~i cong cl,I nay d13dU'qc ban hanh nhl/ng chua duqc thl!C
hi~n tren thl!c te; Thu nam, vi~c sa
dl,lngten gQicua cac cong cl,llahoi
phieu, ky phieu va sec cOng phu
hqp vai thong I~ quoc te, trach duqc nham Ian co the xay ra khi dich ten cac cong cl,I nay ra tieng nuac ngoai nhu khi sa dl,lng thu~t ngG'"hoi phieu dbi nq", "hoi phieu
.nh~n nq".Tuy nhien,vi~c sa dl,lng
ten gQi "ky phieu" co the gay nham Ian vai m(>t lo~i trai phieu co ky h~n
do cac ngan hang thudng m~i phat hanh de huy d(>ng van cOng duqc gQi ten la ky phieu Chung toi cho
rang nham Ian nay co the khac
ol-NCAN IlANC - so 6 NAM2005
Trang 6ph~cbang vi~c sa dl:mg ten gQi
chinhxac hdn cho lo~i trai phieu
nganhimgnay nhv trai phieu ng{m
hang(neu thai.h~n tLt 01 nam tro
.nen)ho~c tin phieu ngan hang
(neuthai h~n thanh toan dvoi 01
nam).M~t khac, ve ban chat, trai
phieu,tin phieu ngan hang cOngla
m{>tlo~i ky phieu d~c bi~t do cac
nganhangpMt hanh de huy d(mg
van
3.3- Ve' s6' ILf{1ng c6ng c~
dLlVedieu chinh trong Lu~t
Ve so IV<;1ngcong cl,JdV<;1cdieu
chlnhtrong dl,J'an Lu~t Cac cong
c~ chuyen nhV<;1ngla m<;'>tvan de
con co nhieu 'I kien khac nhau
trongqua trinh so~n thao Lu~t cac
congcl,Jchuyen nhV<;1ngnhv Lu~t
chi nen dieu.chlnh 02 lo~i cong cl,J
Iii hoi phieu va ky phieu; Lu~t nen
dieu chlnh 03 lo~i cong cl,Jla hoi
phieu,ky phieu va sec; ho~c Lu~t
nen dieu chlnh 04 lot;li cong cl,Jla
hoi phieu, ky phieu, sec va chUng
chi tien gUi Nhv da phan tlch 0
phantren, ph~m vi dieu chlnh chi
nenbao gom ca cong cl,Jco du cac
d~cdiem Cd ban cua mQtcong cl,J
chuyennhV<;1ng.Ngoai ra, ph~m vi
dieuchlnh cua, dl,J'an Lu~t cOng
phai phu h<;1pvoi thl,J'Ctr~ng sa
dl:mg,phat trie;ncac cong CI,Jnay a
mtacta Do v~y, chUngtoi cho rang
ph~mvi dieu chinh cua dl! an Lu~t
gom 0310~j cong cl,J gom hoi
phieu, ky phieu va sec la phu h<;1p
VI cac 19do sau day: (1) Ve ban
chat, sec cOng la hoi phieu voj sl,J'
tham gia cua cac ngan hang voi tv
cach la ngvai bi ky phat Hau het
cac quy d!nh hi~n hanh ve sec
cOngco nQidung tVdng tl! nhv cac
qLiydinh ve hoi phieu VI v~y, vi~c
dVa ca 3 lo~i cong cl,Jneu tren vao
trong mQtlu~t chung se khong g~P
vvong mac ve m~t nQidung va ky
thu~t I~p phap; (2) Hi~n t~i sec
dang dV<;1cdieu chinh bang cac
van ban phap lu~t dvoi cac hinh thuc khac nhau nhv Nghi dinh cua Chinh phu va Thong tv cua Thong doc Ngan hang Nha nvoc Vi~c xay dl,J'ngvan ban thong nhat dieu chinh tat ca cac hoi phieu dvoi hinh thuc Lu~t la phu h<;1pvoi d~c thu cua cac lo~i cong cl,Jtren, khac phl,Jccac xung dQt phap 1'1co the xay ra ho~c cac diem khac bi~Ukhongthong nhat gilta cac van ban quy ph~m pMp lu~tve cac lo~i hoi phieu voi cac lu~t co lien quan nhV cac quy dinh ve thai h~n truy doi, thai hi~u khoi ki~n, tham quyen giai quyet tranh chap cua Cd quan Toa an Hdn nlta, vi~c dVa cac quy dinh rieng re t~j Phap I~nh thVdng phieu, Ngh! dinh so 159, Thong tv so 05 cua Thong doc Ngan hang Nha nvoc vao m(>tLu~t thong nhat ve hoi phieu la mQtbi~n phap de nang cao hi~u II!Cphap 1'1 cua cac quy d!nh hi~n hanh, dong thai nham "phap dien hoa" cac quy d!nh phap lu~t ve hai phieu dang ton t~i a nhieu van ban quy ph~m phap lu~t.khac nhau va cOng phu h<;1pvoi xu hvong I~p phap cua nvoc ta (h~n che va tien toi khong xay dl,J'ngva ban hanh Phap I~nh);
(3) Vi~c xay dl,J'ngmQt Lu~t chung dieu chinh 03 lo~i cong cl,Jneu tren
la phu h<;1pvdi thong I~ quac te pho bien (0 cac quoc gia thee h~ thong Lu~t Anh - My nhv Singapore, Malaysia, Philippin, Trung Quoc, HanQuoc ); (4) Vi~c chVa dVa chUngchi tien gUivao ph~m vi dieu chinh cua Lu~t la phu h<;1pvojdieu ki~n thl!C tien cua nvoc ta VI hi~n t~i cac chUng chi tien gUi 0 Vi~t Nam chva dV<;1cphat hanh dvoi hinh thuc cua mQtcong cl,Jchuyen nhV<;1ngthee thong I~ quoc te, thl!C chat van la so tien gUi tiet ki~m dV<;1CgQi ten la chung chi tien gUi
va nhltng ngvoi nam gilt cac chUng chi tien gUichu yeu la cac ca nhan,
it co nhu cau chuyen nhV<;1ng.De
baadamkhananglinh ho~tva cho phep chinh saa de dang hdn, cac quy d[nhve chUngchi tien gUinen dV<;1cban hanhdvoi hinhthuc cua mQtvan ban dvoi lu~t M~t kMc, dl! an Lu~tnenco quydinhmocho phep b6 sung them cac cong cl,J khac (nhVthVC1ngphieu,chUngchi tien gUico the chuyennhV<;1ng)tuy theo sl! phattrien cua th! trvang Cuoicung,trongdieuki~nnVOc
ta dang dam phan gia nh~p T6 chuc ThvC1ngm~i The gioi (WTO)
va thl!Chi~n cac cam ket quoc te, vi~cban hanhd~o Lu~tchungdieu chlnh cac lo~i cong cl,Jchuyen nhV<;1ngla yeu cau cap thiet Tuy nhien,de d~o lu~t nay co tfnh kha thi va dap UngdV<;1cyeu cau cua cUQcsong,khOngchi can baodam chat IV<;1ngdl! thao Lu~t, ma con phaichuanbi daydu cac dieu ki~n can thiet de t6 chuc thl!Cthi d~o lu~t nay mQt cach kip thai, hi~u qua
(l) Nhu dUQcsu dl,lngtrong dl,lthao
Ian 4 Lu(JtCac cong Cl,lchuyen nhuQng (2) Nhu dUQc su dl,lng trong dl,lthao Ian 4 Lu(JtCac cong cl,Jchuyen nhuQng (3) Nhu dUQc su dl,lng trong Lu(Jt Thuong mQi1997.Phap I$nhThuong phiau 1999.
(4) Trong phQm vi bai vial nay thu(Jt
ngu "fhuang phiau' dUQc hieu bao gem
hai 10<;li cong Cl,lchuyen nhuQng 10 hei phieu (bill of exchange) va ky phiau (promissorynote) hay con dUQcgQibang cac ten khac nhu hoi phiau doi nQ, hoi phieu nh(Jn nQ.I$nh phiau giay nh(Jn nQ Theo thong 1$quoc ta thu(Jt ngCt"thuong phieu' (commercial paper) dUQc hieu
theo hoi nghio: thu nhat "thuong phieu'
dUQc su dl,lng thay the cho va co cung nghia voi thu(Jt ngu 'cong Cl,lchuyen nhuQng' va thuong bao gem nhiau 10<;li cong Cl,lnhu hoi phiau hoi phiau doi nQ sec chung chi tian gui Hi$n nay thu(Jt ngu thuong phiau voi nghia thu nhat nay
it dUQc su dl,lng; thu hai "thuong phiau'
10 m9t 10<;liky phiau Cl,l the Tren thl,lC ta.
nghia thu hai cua thuong phiau dUQcSU dl,lng pho bian hon va dUQChieu 10giay nh(Jn nQ ng6n h<;lndo cac cong tv phat hanh de huy d9ng von tren thj truong.
(5) Xemthem Diau4-104Phon thu 3
cuo 89 Lu(JtThuong m<;liThong nhat Hoa Ky.
T~ CI1f NcAN IIANc - sO6 NAM 2005 7