I MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Công tác tư tưởng là một bộ phận hữu cơ, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong toàn bộ lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội. Để giữ vững và đảm bảo sự lãnh đạo đó, điều cốt lõi là lãnh đạo về tư tưởng chính trị. Để thực hiện có hiệu quả nhất nhiệm vụ chủ yếu đó, công tác tư tưởng phải đồng thời huy động và phát huy sức mạnh của các chức năng cơ bản: lý luận, giáo dục, nhận thức, đổi mới, phát triển nội dung, các phương thức hình thức tốt nhất, phù hợp nhất đến các đối tượng tác động của công tác tư tưởng. Thực tiễn đã chỉ ra rằng, hiệu quả của công tác tư tưởng là hiệu quả tổng hợp, tác động vào con người đồng thời cả lý trí và tình cảm, nhận thức và cảm xúc, tư duy và tâm hồn do tính chất đa dạng, phong phú của các mặt các loại hình, các binh chủng của hoạt động tư tưởng tạo nên. Điều đó có nghĩa là mỗi loại hình, mỗi binh chủng đó có những đặc trưng và ưu thế riêng, có phương thức đặc thù tác động đến con người. Đặc điểm này thể hiện rõ đối với loại hình văn hoá, văn học, nghệ thuật. Hoạt động văn hoá với rất nhiều loại hình đa dạng của nó và hoạt động văn học, nghệ thuật – lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm của văn hoá luôn giữ vị trí đặc biệt và làm phong phú, sinh động cho toàn bộ hoạt động của công tác tư tưởng. Bằng cách riêng của mình, với sức mạnh độc đáo thông qua những đặc trưng khi nhận thức, thể hiện cuộc sống bằng tính cụ thể, trực quan, hình tượng và khả năng tác động đặc biệt vào tâm hồn, tình cảm, cảm xúc con người, văn hoá văn nghệ được khẳng định là “binh chủng đặc biệt” trong công tác tư tưởng nhằm xây dựng và củng cố vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng. Đồng thời trực tiếp nuôi dưỡng, đào tạo con người mới, nhân cách kiểu mới với những phẩm chất cao đẹp và được phát triển toàn diện về trí, đức, thể mỹ. Hoạt động này đồng thời phải đáp ứng hai đòi hỏi lớn: một mặt thoả mãn và nâng cao tinh thần – văn hoá của nhân dân, làm cho văn hoá thấm sâu vào mọi mặt hoạt động của con người và xã hội, sáng tạo được nhiều sản phẩm, công trình có giá trị tư tưởng và nghệ thuật. Mặt khác, thông qua đó, xây đắp thế giới tinh thần, trí tuệ, tình cảm của con người. Chức năng tư tưởng của văn hoá văn nghệ thể hiện sâu sắc đặc điểm này. Có sản phẩm văn hoá văn nghệ tốt và biết sử dụng các sản phẩm đó một cách phù hợp nhất cho mục tiêu của công tác tư tưởng là con đường và giải pháp phát huy vai trò và ưu thế của văn hoá văn nghệ trong công tác tư tưởng. Các sản phẩm của văn hoá văn nghệ luôn luôn là thành tố hữu cơ, luôn luôn có mặt trong mọi hoạt động tuyên truyền, cổ động, giáo dục. Thiếu nó hoặc không biết sử dụng nó, các mặt hoạt động này trong công tác tư tưởng sẽ trở nên khô khan, nghèo nàn, làm giảm sức thuyết phục và khả năng đi vào lòng người. Chính vì vai trò to lớn như vậy của văn hoá văn nghệ đối với công tác tư tưởng nên sinh viên đã chọn đề tài: Vai trò công tác văn hóa – văn nghệ của Đảng đối với thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ( 19541975 ) để làm đề tài tiểu luận cho môn Lịch sử công tác tư tưởng của Đảng Cộng Sản Việt Nam.
Trang 1TIỂU LUẬN MÔN: LỊCH SỬ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN
VIỆT NAM VAI TRÒ CÔNG TÁC VĂN HOÁ – VĂN NGHỆ CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI THẮNG LỢI CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC
(1954-1975)
Trang 2là mỗi loại hình, mỗi binh chủng đó có những đặc trưng và ưu thế riêng, có phươngthức đặc thù tác động đến con người Đặc điểm này thể hiện rõ đối với loại hình vănhoá, văn học, nghệ thuật.
Hoạt động văn hoá với rất nhiều loại hình đa dạng của nó và hoạt động vănhọc, nghệ thuật – lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm của văn hoá luôn giữ vị trí đặc biệt vàlàm phong phú, sinh động cho toàn bộ hoạt động của công tác tư tưởng
Bằng cách riêng của mình, với sức mạnh độc đáo thông qua những đặc trưngkhi nhận thức, thể hiện cuộc sống bằng tính cụ thể, trực quan, hình tượng và khảnăng tác động đặc biệt vào tâm hồn, tình cảm, cảm xúc con người, văn hoá - vănnghệ được khẳng định là “binh chủng đặc biệt” trong công tác tư tưởng nhằm xâydựng và củng cố vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng Đồng thời trực tiếp nuôidưỡng, đào tạo con người mới, nhân cách kiểu mới với những phẩm chất cao đẹp vàđược phát triển toàn diện về trí, đức, thể mỹ Hoạt động này đồng thời phải đáp ứnghai đòi hỏi lớn: một mặt thoả mãn và nâng cao tinh thần – văn hoá của nhân dân,làm cho văn hoá thấm sâu vào mọi mặt hoạt động của con người và xã hội, sáng tạođược nhiều sản phẩm, công trình có giá trị tư tưởng và nghệ thuật Mặt khác, thôngqua đó, xây đắp thế giới tinh thần, trí tuệ, tình cảm của con người Chức năng tưtưởng của văn hoá - văn nghệ thể hiện sâu sắc đặc điểm này
Trang 3Có sản phẩm văn hoá - văn nghệ tốt và biết sử dụng các sản phẩm đó mộtcách phù hợp nhất cho mục tiêu của công tác tư tưởng là con đường và giải phápphát huy vai trò và ưu thế của văn hoá - văn nghệ trong công tác tư tưởng Các sảnphẩm của văn hoá - văn nghệ luôn luôn là thành tố hữu cơ, luôn luôn có mặt trongmọi hoạt động tuyên truyền, cổ động, giáo dục Thiếu nó hoặc không biết sử dụng
nó, các mặt hoạt động này trong công tác tư tưởng sẽ trở nên khô khan, nghèo nàn,làm giảm sức thuyết phục và khả năng đi vào lòng người
Chính vì vai trò to lớn như vậy của văn hoá - văn nghệ đối với công tác tưtưởng nên sinh viên đã chọn đề tài: Vai trò công tác văn hóa – văn nghệ của Đảngđối với thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ( 1954-1975 ) để làm đề tàitiểu luận cho môn Lịch sử công tác tư tưởng của Đảng Cộng Sản Việt Nam
2.Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1.Mục đích nghiên cứu
Tiểu luận sẽ chỉ ra những kết quả cũng như đánh giá khách quan vai trò công tác văn hóa văn nghệ của Đảng đối với thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975)
2.2.Nhiệm vụ nghiên cứu
Tiểu luận đề cập đến vai trò công tác văn hóa văn nghệ của Đảng đối với thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975) và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa, văn nghệ Từ đó rút ra nhận xét và đưa ra một số giải pháp nhằm phát uy vai trò công tác văn hóa văn nghệ của Đảng đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975)
3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của tiểu luận là văn hóa, văn nghệ trong công tác
tư tưởng thời kì chống Mỹ cứu nước Phạm vi là thời kỳ kháng chiến chống
Mỹ cứu nước (1954 – 1975)
4.Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu được vấn đề này sinh viên đã sử dụng các phương
pháp phân tích tài liệu bằng văn bản, phương pháp phân tích và tổng kết kinh
Trang 4nghiệm, phương pháp lịch sử và các phương pháp nghiên cứu xã hội học khác.
B NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CÁC KHÁI NIỆM CHUNG CƠ BẢN
1.1 Khái niệm văn hóa.
Hiện nay, khái niệm văn hoá có thể được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhaunhư: văn hóa là trình độ phát triển vật chất và tinh thần của loài người, văn hoá làkhái niệm mà nội dung bao gồm khoa học, kỹ thuật, giáo dục, văn học, nghệthuật… hoặc văn hoá là khái niệm chỉ nếp sống, lối sống, đạo đức xã hội…
Nói tới văn hoá là nói tới con người, nói tới việc phát huy các năng lực bảnchất của con người nhằm hoàn thiện con người, hoàn thiện xã hội Cơ sở của mọihoạt động văn hoá là khát vọng hướng tới tính chân, thiện, mỹ Văn hóa là môitrường để hình thành nuôi dưỡng nhân cách, văn hoá thẩm thấu trong bất kỳ hoạtđộng nào của con người, trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị - xã hội, ứng xử,giao tiếp… Hoạt động văn hoá rất đa dạng, phong phú như hoạt động về giáo dục,khoa học, văn học, nghệ thuật…
Tóm lại, văn hoá là tổng thể những hoạt động nhằm phát huy năng lực bảnchất của con người, thể hiện khát vọng vươn tới tính chân, thiện, mĩ nhằm hoànthiện con người hoàn thiện xã hội
Văn hoá có tính giai cấp, tính dân tộc và tính nhân loại Xét về khía cạnh xãhội, con người là sản phẩm của văn hoá đồng thời con người là chủ thể sáng tạo ravăn hoá Văn hoá là sự phản ánh rõ nét nhất bản sắc của mỗi dân tộc
1.2 Vai trò của văn hóa, văn nghệ.
Thứ nhất, bồi dưỡng những phẩm chất về chính trị
Nói tới việc bồi dưỡng những phẩm chất chính trị, trước hết phải đặt lênhàng đầu là giáo dục lý tưởng chính trị: "Độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hộitrên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phấn đấu cho sự nghiệpdân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh". Các hoạt động vănhóa nghệ thuật đã góp phần bồi dưỡng cho cán bộ, chiến sĩ thế giới quan khoa học
và cách mạng, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa, giúp họ kiên định chủ nghĩa
Trang 5Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội, tinh thần quốc tế vô sản và sẵn sàng hy sinh vì cuộc chiến tranh chính nghĩacủa dân tộc
Thứ hai, bồi dưỡng những phẩm chất về đạo đức, lối sống
Văn hóa nghệ thuật là cuộc hành trình đi tìm cái đẹp, và bản thân cái đẹpthường mang ý nghĩa đạo đức Văn hóa nghệ thuật giáo dục con người bằng nhữngchuẩn mực đạo đức Do vậy, hoạt động văn hóa nghệ thuật có tác động sâu sắc đếnviệc xây dựng nhân cách quân nhân về mặt đạo đức Xây dựng đạo đức, lối sốngcách mạng cho cán bộ, chiến sĩ, xây dựng nhân cách Bộ đội Cụ Hồ những năm đầuthế kỷ XXI, ở thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” phải theotiêu chuẩn đạo đức và yêu cầu mà Nghị quyết Trung ương 5 Ban chấp hànhĐCSVN khóa VIII về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc Đồng thời, do đặc thù của quân đội, hoạt động trên lĩnh vực quân sự vàquốc phòng với chức năng chủ yếu là chiến đấu bảo vệ Tổ quốc thì việc xây dựngđạo đức, lối sống của cán bộ, chiến sĩ cũng có đặc thù Do vậy, giáo dục đạo đức,lối sống cách mạng cho các cán bộ, chiến sĩ nhằm xây dựng nhân cách Bộ đội Cụ
Hồ thời kỳ mới phải có sự giác ngộ chính trị cao, tinh thần yêu nước XHCN, có ýthức tập thể và trách nhiệm cộng đồng, có tinh thần lao động tốt, có lối sống giản dị,trong sáng, lành mạnh, không ngừng học tập vươn lên phấn đấu tu dưỡng đạo đứcquân nhân cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Cần, kiệm, liêm, chính, chí, công
vô tư
Thứ ba, bồi dưỡng những phẩm chất về năng lực thẩm mỹ, ngăn chặn vàkhắc phục những hiện tượng tiêu cực của xã hội, văn hóa phẩm xấu độc ảnh hưởngtới các cán bộ, chiến sĩ
Mặt trái của nền kinh tế thị trường đã có tác động sâu sắc tới đời sống xã hội
và từng cá nhân Bên cạnh đó, sự bùng nổ thông tin và phương tiện thông tin đạichúng đã làm phong phú, đa dạng đời sống văn hóa của nhân dân, nhưng đồng thờicũng đặt ra nhiều vấn đề bức xúc cần giải quyết như: văn hóa phẩm xấu độc trànlan, tệ nạn xa hội như ma tuý, mại dâm gia tăng len lỏi, lan rộng không chỉ ở thànhphố mà còn đến tận nhiều vùng quê hẻo lánh… Tình hình văn hóa xã hội diễn biến
Trang 6phức tạp như vậy cũng có tác động đến đời sống quân đội Hoạt động văn hóa nghệthuật có chức năng định hướng và điều chỉnh làm cho nhân cách Bộ đội Cụ Hồ pháttriển, hướng tới những giá trị cao đẹp của cuộc sống Các hoạt động văn hóa nghệthuật đã góp phần thiết lập, trao truyền, định hướng các giá trị văn hóa đối với cán
bộ, chiến sĩ trong quân đội Bản chất của hoạt động văn hóa nghệ thuật là hoạt độngsáng tạo và cảm thụ cái đẹp, đưa cái đẹp vào cuộc sống Văn hóa nghệ thuật đã đemlại cái đẹp cho con người, đó là cái đẹp của cuộc sống xã hội, của tâm hồn, tình cảm
và hành vi của con người, của quê hương đất nước, thiên nhiên tươi đẹp… Các hoạtđộng văn hóa nghệ thuật đã thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ của con người Thông quahoạt động thưởng thức và sáng tạo văn hóa nghệ thuật, trình độ, năng lực và thị hiếuthẩm mỹ, hiểu biết về những điều hay lẽ phải của cán bộ, chiến sĩ được nâng lên rấtnhiều Từ đó, họ có đủ bản lĩnh, trình độ và sự nhạy bén để đấu tranh với nhữngphản giá trị, những hiện tượng tiêu cực và có những suy nghĩ đẹp, hành động đẹphơn trong cuộc sống
Thứ tư, bồi dưỡng những phẩm chất về năng lực công tác, học tập, chiếnđấu
Nghị quyết TW 5 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã đề ranhiệm vụ xây dựng con người mới Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới, vớimột mô hình phát triển toàn diện bao gồm cả đức, trí, thể, mỹ và năng lực lao động.Trong quân đội, việc xây dựng người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam thời kỳmới cũng phải hướng tới toàn diện và có chiều sâu Mục tiêu đặt ra không chỉ bồidưỡng, hoàn thiện và phát triển những phẩm chất tốt đẹp mà còn phải xây dựng cho
họ có một thể lực sung mãn, dồi dào sức khoẻ Năng lực hoạt động trên các lĩnh vựccủa cán bộ, chiến sĩ sẽ tăng nhiều nếu tinh thần của họ luôn vui vẻ, sảng khoái, thểlực luôn khoẻ mạnh Các hoạt động văn hóa nghệ thuật như: biểu diễn và thưởngthức văn nghệ, hoạt động thể dục thể thao (bóng bàn, bóng đá, cầu lông, cờ vua, cờtướng, võ thuật…) không chỉ có tác dụng tăng cường thể chất mà còn rèn luyệnnhững phẩm chất tinh thần như: ý chí bền bỉ, lòng dũng cảm, tính hoạt bát, thôngminh và tinh thần tập thể đồng đội Ngoài tính giáo dục, các hoạt động văn hóa nghệthuật còn có tác dụng giải trí lớn, làm tan biến đi những căng thẳng, mệt mỏi củacán bộ, chiến sĩ sau một thời gian học tập, huấn luyện chiến đấu Thực tế cho thấy ở
Trang 7các đơn vị có hoạt động văn hóa nghệ thuật phát triển mạnh đã góp phần tăng cườngsức chiến đấu, lao động và học tập của bộ đội rất nhiều, tạo điều kiện thuận lợi thúcđẩy đơn vị hoàn thành nhiệm vụ được giao.
CHƯƠNG 2 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ CỦA VĂNHÓA-VĂN NGHỆ
Tư tưởng Hồ Chí Minh là kho tàng lý luận toàn diện và sâu sắc về cách mạngViệt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tới cách mạng xã hội chủ nghĩa
Nó hình thành từ khi bước đầu tham gia các hoạt động yêu nước và được phát triển,hoàn chỉnh trong qúa trình Người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng nước ta.
Đảng Cộng sản Việt Nam, từ Đại hội Đảng toàn quốc lần II (2/1951) trở lạiđây đã liên tục khẳng định vai trò, ý nghĩa, tác dụng của đường lối chính trị, tưtưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách… Hồ Chí Minh đối với cách mạng ViệtNam Tại Đại hội VII (6/1991), Đảng ta đã trân trọng ghi vào Cương lĩnh và Điều lệcủa mình: “Đảng lấy chủ chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nềntảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng” Đến Đại hội IX (4/2001)Đảng ta lại một lần nữa khẳng định điều này
Trong tư tưởng của mình Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của văn hóa –văn nghệ Bằng sự trải nghiệm của bản thân và trí tuệ của mình, Người đưa ra kháiniệm về văn hoá - văn nghệ như sau: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộcsống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, phápluật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàngngày về mặc, ăn, ở và các phương thức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọiphương thức sinh hoạt của nó mà loài người đã sản sinh ra nhu cầu đời sống và đòihỏi của sự sinh tồn” Như vậy, văn hoá đã được hiểu theo nghĩa rộng nhất Đó làtoàn bộ những giá trị vật chất và giá trị tinh thần mà loài người sáng tạo ra nhằmđáp ứng là lẽ sinh tồn, đồng thời cũng là mục đích cuộc sống của loài người Tưtưởng ấy thể hiện nhất quán trong các bài viết, bài nói chuyện có tính chỉ đạo củaNgười
2.1.Vai trò của văn hóa, văn nghệ đối với kinh tế-chính trị.
Thứ nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh tới vị trí, vai trò của văn hoá văn nghệ đối với kinh tế và chính trị Bác viết: “Trong công cuộc kiến thiết nước
Trang 8-nhà, có bốn vấn đề cần chú ý đến, cũng phải coi là quan trọng ngang nhau: chínhtrị, kinh tế, xã hội, văn hoá ” Theo Người bốn vấn đề đó có mối quan hệ mật thiếtvới nhau, cùng tác động lẫn nhau: “Chính trị có được giải phóng thì văn hoá mớiđược giải phóng Chính trị giải phóng mở đường cho văn hoá phát triển” Ngườiviết: “Xưa kia chính trị bị đàn áp, nền văn hoá của ta vì thế không nảy sinh được”
và cho rằng văn hoá không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị điềunày có nghĩa là văn hoá phải phục vụ nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy xây dựng và pháttriển kinh tế, tác động tích cực trở lại kinh tế và chính trị như một động lực hết sứcquan trọng Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Trình độ văn hoá của nhân dân cao sẽ giúp chúng
ta đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ… cần thiết để xâydựng nước ta thành một nước hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh
”
Văn hoá ở trong kinh tế và chính trị nghĩa là văn hoá phải thấm nhuần chủtrương, đường lối của Đảng, Nhà nước phục vụ các nhiệm vụ cách mạng cụ thể.Người phê phán thứ văn hoá phù phiếm, xa rời hiện thực cuộc sống: “Văn hoá phảigắn liền với lao động sản xuất Văn hoá xa đời sống, xa lao động là văn hoá suông”
Hơn ai hết, Người thấu hiểu: “Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải pháttriển kinh tế và văn hoá” Đồng thời Người cũng chỉ ra nguyên nhân dẫn đếnnguyên nhân kém hiệu quả kinh tế, đó là: “Trình độ văn hoá của cán bộ và nhân dân
ta còn thấp do đó còn hạn chế nhiều kết quả trong công tác sản xuất”
Sau khi giành được chính quyền về tay nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãnhìn thấy vai trò của văn hoá đối với sự phát triển của một quốc gia Trong cuộc trảlời phỏng vấn của phóng viên báo L’Humanite’ (Pháp), Bác nói: “Có lẽ cần phải đểlên hàng đầu những cố gắng của chúng tôi nhằm phát triển văn hoá” Điều này rấtđúng với suy nghĩ của Lênin cho rằng sau khi giành được chính quyền, toàn bộ cáchoạt động của Đảng phải đặt trọng tâm “chuyển dần sang công tác tổ chức vănhoá”
Trên lĩnh vực chính trị, Người nói: “Văn hoá có liên lạc với chính trị rất mậtthiết Phải làm thế nào cho văn hoá vào sâu trong tâm lý quốc dân, nghĩa là phải sửađổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa xa xỉ Văn hoá làm cho mọi Người dânViệt Nam, từ già đến trẻ, cả đàn ông và đàn bà, ai cũng hiểu nhiệm vụ của mình và
Trang 9biết hưởng hạnh phúc mà mình nên được hưởng Đây chính là sức mạnh của nhấtđối với chính trị Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nhiệm vụ của người cán bộ nhất là phảidùng văn hoá để tuyên truyền cho việc cần kiệm xây dựng nước nhà, xây dựng chủnghĩa xã hội ”.
2.2 Vai trò của Văn hoá - văn nghệ trong đời sống xã hội.
Văn hoá, văn nghệ là nhu cầu thiết yếu trong đời sống của con người
Lịch sử xã hội loài người đã khẳng định con người có hai nhu cầu lớn nhất:nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần Song đặc trưng riêng nhất của con người lànhu cầu tinh thần, là khát vọng đạt tới sự phong phú cao đẹp của thế giới tinh thần,tâm hồn, vươn lên theo lý tưởng chân, thiện, mỹ Đối với đời sống một con người,
từ khi sinh ra đến khi trưởng thành nhu cầu sâu xa, thường xuyên hàng ngày Đốivới cả loài người, con người luôn luôn sống và phát triển trong hai cái nôi vĩ đại, đó
là đại tự nhiên, là môi trường văn hoá do chính con người xây đắp và sáng tạo chomình
C.Mác nhận định, văn hoá là lĩnh vực sản xuất tinh thần, tạo ra những giá trịvăn hoá, những tác phẩm và công trình nghệ thuật làm giàu đẹp thêm cho đời sốngcon người Khác với lĩnh vực sản xuất vật chất, lĩnh vực sản xuất tinh thần, tạo racác giá trị đặc biệt, khi được nhân dân khẳng định, nó trở thành những công trình cósức sống lâu dài, trường tồn với thời gian là sự thực hiện bản sắc, đặc trưng những
vẻ đẹp độc đáo của một cộng đồng, một dân tộc.
Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lựcthúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội
Trong quan điểm thứ nhất của Hồ Chí Minh về văn hoá, Người nhấn mạnhvai trò của văn hoá - văn nghệ đối với sự phát triển kinh tế
Đảng ta tiếp tục khẳng định, nếu kinh tế là nền tảng vật chất của đời sống xãhội thì văn hoá là nền tảng tinh thần của đời sống ấy Vì vậy, hai lĩnh vực kinh tế vàvăn hoá luôn luôn giữ vị trí quan trọng trong giáo dục đối với sự vận động và pháttriển của xã hội đó “Chăm lo văn hoá là chăm lo củng cố nền tảng tinh thần của xãhội Thiếu nền tảng tinh thần tiến bộ lành mạnh, không quan tâm giải quyết tốt mốiquan hệ giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội thì không thể có sựphát triển kinh tế – xã hội bền vững.”
Trang 10Với vai trò là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội, văn hoá có khảnăng to lớn khơi dậy, nhân lên mọi tiềm năng, sức sáng tạo của con người, tạo ranguồn nội lực nội sinh quyết định sự phát triển của đời sống xã hội Trong sựnghiệp liên hệ chặt chẽ và chi phối lẫn nhau giữa các hoạt động đa dạng của đờisống xã hội, chúng ta cần hiểu rằng văn hoá vừa là một thành tố gắn bó khăng khít,vừa là thước đo trình độ phát triển của các lĩnh vực khác và của toàn xã hội Do đó,với tư cách là mục tiêu của sự phát triển văn hoá thể hiện trình độ phát triển ngàycàng cao của con người và xã hội.
Từ vị trí của văn hoá là mục tiêu của sự phát triển, chúng ta cần phải nắmchắc mối quan hệ giữa văn hoá- kinh tế, kinh tế – văn hoá, trong đó đặc biệt chú ýluận điểm quan trọng trong Nghị quyết Trung ương 5 khoá VIII: “Xây dựng và pháttriển kinh tế phải nhằm mục tiêu văn hoá, vì xã hội công bằng, văn minh, con ngườiphát triển toàn diện” F.Mayor – Nguyên Tổng giám đốc Unesco đã nhấn mạnh:
“Hễ nước nào tự đặt cho mình mục tiêu phát triển kinh tế mà tách rời môi trườngvăn hoá thì nhất định sẽ sảy ra những mất cân đối nghiêm trọng trong cả nền kinh tếlẫn văn hoá và tiềm năng sáng tạo của nước ấy sẽ bị suy yếu rất nhiều”
Văn hoá giữ vai trò cực kỳ quan trọng và trực tiếp trong nhiệm vụ xây dựngcon người
Mục tiêu cao nhất của sự sản xuất tinh thần, lĩnh vực đặc thù của văn hoá làxây dựng nền hệ thống các giá trị làm chuẩn mực cho con người vươn tới, noi theo.Khi các chuẩn mực, các giá trị đó được tiếp nhận, được thấm sâu vào từng conngười và từng cộng đồng thì đó chính là quá trình hình thành và phát triển các phẩmchất trong con người Tổng hợp các phẩm chất tốt đẹp đã được hình thành trong conngười chính là nhân cách Như vậy, nếu sản xuất vật chất nhằm tạo ra của cải chocon người thì sản xuất tinh thần nhằm tạo ra những phẩm giá, những giá trị trongnhân cách con người Đó chính là một trong những sứ mệnh cao quí nhất Conngười là chủ thể sáng tạo nuôi dưỡng, xây đắp và góp phần phát triển con người.Chính do vị trí, vai trò đặc biệt của văn hoá trong đời sống xã hội, chúng ta cần phảibiết phát huy tối đa sức mạnh của văn hoá, làm cho các nhân tố của văn hoá gắn kếtchặt chẽ và thấm sâu vào mọi lĩnh vực, mọi phương diện của đời sống xã hội, trong
đó có lĩnh vực và công tác tư tưởng