Bài giảng quản lý chi tiêu công nguyễn hồng thắng, UEH

Quản trị trong khu vực công• Quản trị công – cách thức chính phủ quyết định chính sách và thực hiện chính sách Policy trị các nguồn lực • Quản lý nguồn thu: thuế + nợ • Quản lý công c

Good Governance

và Quản lý chi tiêu công

Nguyễn Hồng Thắng(Theo Rob Laking, PSPNZ)

• Policy > Programme > Project > Activities

• Policy: đường lối của Đảng và Nhà Nước,

được xem như là Hiến Pháp

• Programme (chương trình):

• Project (dự án):

• Activities

Quản trị trong khu vực công

• Quản trị công – cách thức chính phủ quyết

định chính sách và thực hiện chính sách

(Policy)

trị các nguồn lực

• Quản lý nguồn (thu): thuế + nợ

• Quản lý công chi: chi tiêu dùng công + chuyển giao công+ đầu tư công

• Quản lý bảng cân đối (Balance sheet – Ngân sách NN

- management: management of public assets and liabilities)

Quản lý nguồn

Quản lý công chi (Public E Management)

Quản trị tài khóa

Bốn cột trụ (pillar) của good governance

Chính phủ báo cáo đầy

đủ những hoạt động

cho người dân

Chính phủ phải công

khai những việc làm của

mình để người dân biết

Chính phủ phải dự báo về tương lai

Chính phủ phải thu hút người dân tham gia những chương trình,

dự án của mình

Những ý tưởng nền tảng (basic ideas)

• Quản trị tài khóa tốt phụ thuộc vào quản trị công tốt

• Quản trị công tốt phụ thuộc vào

• Năng lực thích hợp (right capability)

• Hệ thống động viên thích hợp (right incentive)

• Luật lệ, nguyên tắc rõ ràng và nhất quán

• Sự đồng cảm và cam kết của công chức

Chu trình hoạch định và quản trị nguồn

Xây dựng chính sách

(Setting policy) Phân bổ

nguồn lực

(Allocating resources)

Hành động

(Implementing activities)

Giám sát tiến

trình(Monitori

ng progress)

Đánh giá kết quả

(Evaluating results)

Đánh giá chính sách

(Reviewing policy)

Mục tiêu chính sách Chiến lược tài khóa

Ưu tiên công chi

Giám sát hoạt động; Hạch toán công chi

Đánh giá chính sách dựa vào kết

quả

Chu trình hoạch định và quản trị nguồn

Xây dựng chính sách

Phân bổ nguồn lực

Hành động

Giám sát tiến

trình

Đánh giá kết quả

Đánh giá chính sách

Hướng dẫn chính sách,

ủy quyền chi

Phân tích ngân sách và đưa ra quyết định

Đánh giá hiệu

quả; Kiểm toán

tuân thủ

Chu trình hoạch định và quản lý công chi

Xác lập chính sách Kỷ luật tài khóa (vd: tỷ lệ bội chi NS k đc vượt bao nhiu %

GDP, tỷ lệ kim ngạch xk/vay nợ): nếu giảm thuế -> tỷ lệ bội chi bị phá vỡ -> CP tăng kỷ luật tài khóa

Rủi ro tài khóa: dn phá sản ảh, giá dầu TG tăng ảh đến nguồn thu of NN…

Tư duy chiến lược:

Phân bổ nguồn lực Phân định vai trò giữa các cấp ngân sách (phân cấp NS)

Khuôn khổ chi tiêu trung hạn (MTEF) Ngân sách đầu ra (performance budget)

Phi tập trung tài khóa

Giám sát tiến trình Đo lường và quản trị kết quả

Định rõ outputs và outcomes

Hệ thống kế toán và kiểm soát quản trị

Đánh giá kết quả Kiểm toán

Đánh giá hiệu quả dựa vào outcome

Đánh giá chính sách Đánh giá công chi (Public expenditure reviews-PER)

PEM – PER – MTEF

• PEM:

• PER:

• MTEF:

Nền tảng của PEM (PEM foundations)

Mục tiêu quản lý công chi Yêu cầu về ngân sách

1 Kỷ luật tài khóa tổng thể

(Aggregate fiscal discipline)

Ngân sách nhà nước ổn định về mặt kinh tế trong trung hạn

2 Hiệu suất phân bổ

Kỷ luật tài khóa tổng thể

• Xây dựng một hệ thống ngân sách toàn diện

• Nhận thức và định rõ hiệu ứng của ngân sách

lên kinh tế vĩ mô.

• Xác lập các mục tiêu trung hạn bền vững về:

• Cân bằng ngân sách

• Tổng thu ngân sách

• Tổng chi ngân sách

• Nhận diện rủi ro tài khóa: những nhân tố có

thể xảy ra và làm sai lệch thu, chi ngân sách

Chính phủ và nền kinh tế vĩ mô

Tiêu dùng Đầu tư

Thực tiễn

Xuất khẩu Nhập khẩu

Xuất khẩu Nhập khẩu Dịch vụ nhân tố Chuyển giao chính phủ Chuyển giao tư nhân

Khu vực bên ngoài

TK vãng lai

Tài khoản vốn

Đầu tư trực tiếp

 Net foreign assets

Khu vực tiền tệ

Monetary authorities Deposit money banks

CP trung ương

Chi

Thường xuyên Đầu tư (Capital)

Cân bằng tổng thể Tài trợ trong nước

HT ngân hàng

Kv phi ngân hàng

Tài trợ ngoài nước (ròng)

Nguồn: Rob Laking, PSPNZ

Hiệu suất phân bổ

• Phân bổ nguồn lực hạn hẹp cho những nhu cầu mang

tính cạnh tranh dựa theo những mục tiêu chiến lược

• Hỗ trợ bằng một thể chế tích cực

• Kết dính các hoạt động chính trị với tầm nhìn rõ ràng về

tương lai phát triển của đất nước.

• Một quy trình đơn giản, toàn diện và mang tính hệ thống cho quyết định những ưu tiên chiến lược.

• Cơ chế ủy quyền cho từng người lãnh đạo ngành trong việc quyết định các chương trình cụ thể.

• Thông tin đáng tin cậy về chi phí trung hạn và kết quả

của những chính sách

• Giám sát và đánh giá thích hợp của cơ quan lập pháp

Điều kiện để ưu tiên hóa hữu hiệu

• Mục tiêu tài khúa tổng thể

• Mục tiêu chiến lược và kế hoạch ngành

• Giới hạn ngân sách cứng

• Buộc quyết định đưa ra phải có đủ kinh phí, mang lại kết quả dự kiến

và có tính ưu tiên tương đối

• Chi phí trung hạn để hoàn thành chính sách

• Diễn đàn để các chính sách có thể cạnh tranh và phối hợp – thảo luận

trong nội các, giữa các bộ

• Đánh giá trước và sau (ex-ante and ex-post) khi thực hiện

• Khả năng và mong muốn tái ưu tiên hoá và tái phân bổ

• Khuyến khích các bộ tái ưu tiên hoá trong khuôn khổ hạn mức ngân

sách

Hiệu suất hoạt động

• Những quyết định rõ ràng và được chấp nhận về các

chính sách và nguồn lực

• Tài trợ có dự báo trong trung hạn (khả năng đáp ứng

các nguồn lực trong 3 – 5 năm cho những chương

PEM và good governance

Kỷ luật tài khóa Hiệu suất phân bổ Hiệu suất hoạt động

Cân bằng hợp lý giữa ủy quyền và kiểm soát

Minh

bạch

Công bố dự báo kinh tế trung hạn và mục tiêu tài khóa

Công khai dự toán, mục tiêu và đầu ra của các chương trình

Kiểm toán và đánh giá về hiệu quả và tuân thủ

Tiên liệu

Chi tiết các kế hoạch và ngân sách theo mục tiêu

Nhận diện và quản trị rủi

dự án địa phương

Cho phép công dân khiếu kiện và nhận bồn thường

Rủi ro tài khóa (Fiscal risk)

• Liên quan đến mục tiêu tài khóa trung hạn của

chính phủ

• Nguồn gây rủi ro tài khóa:

• Khiếm khuyết trong dự báo: dự báo thu, dự báo

chi,…;

• Những cam kết hôm nay của chính phủ có thể tạo

ra những gánh nặng mai sau VD: cam kết giảm thuế nhằm thu hút đầu tư, cam kết chi cho chương trình, dự án,…

Rủi ro tài khóa – Lỗi trong dự báo

• Biến động giá đầu vào:

• Lãi suất tín dụng

• Hối suất

• Lạm phát trong ươớc

• Lương công chức

• Biến động về cầu dịch vụ công:

• Lượt người sử dụng (đường, cầu, trung tâm văn hóa, chợ,…)

• Lượt người khám, điều trị tại bệnh viện công,…

• Biến động số thu ngân sách

• Nguồn có thể đánh thuế (Tax base; Taxable resource)

• Hiệu quả quản lý

Rủi ro tài khóa

Hiện (legal, contractual)

Ẩn (moral, political)

Dự án đầu tư công

Tài trợ chăm sóc sức khỏe và bảo hiểm xã hội

Bất ngờ

(may happen)

Bảo lãnh

Chương trình bảo hiểm nhà nước về tiền gửi ngân hàng, hiểm họa thiên

nhiên,…

Sự yếu kém của hệ thống tài chính

Sự yếu kém của chính quyền địa phương cấp thấp

Mất ổn định tiền tệ Thiên tai