Báo cáo " QUYỀN LỰC TỪ BÊN DƯỚI CÓ THỂ THAY ĐỔI THẾ GIỚI ĐƯỢC KHÔNG? " pptx

Cái catalog của Collins rất quen thuộc và không khác nhiều với cái danh mục thông thường common sense của Dahl 1961:226, đó là cái danh mục “của bất cứ thứ gì mà có thể được sử dụng để t

QUYỀN LỰC TỪ BÊN DƯỚI CÓ THỂ THAY ĐỔI THẾ GIỚI ĐƯỢC KHÔNG?

_Diễn văn của Chủ tịch tại Hội nghị thường niên Hội Xã hội học Mỹ năm 2007 In trong: Tạp chí xã hội học Mỹ, Vol 73 (February) 2008, trang 1-14

Frances Fox Piven

Trung tâm đào tạo sau đại học

Đại học Thành phố New York

Người dịch: Bùi Thế Cường

Viện Phát triển bền vững vùng Nam Bộ

Việt Nam Email: cuongbuithe@yahoo.com

Các quan điểm phổ biến hiện nay về quyền lực không thể giải thích được vì sao các phong trào phản kháng chính trị từ bên dưới đôi khi lại dẫn đến những cải cách thể hiện yêu cầu bất bình của người biểu tình Tôi đề xuất một lý thuyết mới về “quyền lực phụ thuộc” để cung cấp một cách giải thích cho điều nói trên Tôi lập luận rằng khác với cách nhìn thông thường, toàn cầu hóa trong thực tế làm tăng tiềm năng của kiểu quyền lực nhân dân này

Phần lớn công việc học thuật của tôi là về vai trò của các phong trào phản kháng trong việc tạo ra những cuộc cải cách cải thiện hoàn cảnh của dân chúng lớp dưới trong xã hội Mỹ Và phần lớn công việc của tôi với tư cách là một người tích cực chính trị - niềm vui thực sự trong đời tôi – là cộng tác với những phong trào ấy Trong bài phát biểu này, dựa trên kinh nghiệm tham gia chính trị của mình tôi xem xét về mặt lý thuyết loại quyền lực xuất hiện khi các phong trào, ở Mỹ cũng như ở mọi nơi, trở thành động lực của thay đổi Tôi nghĩ rằng câu hỏi tầng lớp dưới có thể nỗ lực sử dụng quyền lực như thế nào chưa bao giờ quan trọng hơn như ngày hôm nay Xét đến cùng, nó

sẽ quyết định việc một thế giới khác là có thể hay không

Mặc dù đây không phải là cách mà người ta thường kể câu chuyện

về sự phát triển của nền chính trị Mỹ, các phong trào phản kháng đã đóng vai trò lớn trong lịch sử Mỹ Điều này đặc biệt đúng đối với những phong trào cải cách vĩ đại đã nhân văn hóa xã hội chúng ta,

từ phong trào thành lập nền cộng hòa, giải phóng nô lệ, đến Chính sách Mới (New Deal) và Xã hội Vĩ đại, quyền dân sự trong thập niên

1960, v.v Trong những năm dẫn đến cuộc Chiến tranh Cách mạng, dưới ách thống trị của Anh, giới tinh hoa Mỹ đã liên tục nỗ lực liên minh với “người dân thường” (people-out-of-doors), với dân chúng Không có sự ủng hộ của họ, cuộc chiến chống lại nước Anh đã không thể thắng lợi.1 Nhưng cái giá của sự liên minh là giới tinh hoa phải nhượng bộ trước tư tưởng dân chủ cấp tiến về quyền tự quản của nhân dân Hơn thế nữa, sức mạnh đe dọa của đám đông và niềm tin dân chủ cấp tiến vững chắc của họ đã in dấu ấn vào các điều khoản hiến pháp bang mới, và sau đó ở mức độ ít hơn vào các điều khoản của hiến pháp liên bang mới, nó tuyên bố quyền và tính đại diện của nhân dân Đó là những điều khoản mà người ta phải chấp nhận để có được sự ủng hộ của dân chúng đối với chính phủ quốc gia mới

Chắc chắn, quá trình là phức tạp Đám đông thì đầy quyền lực trong thời kỳ cách mạng, vì quyền lực nhà nước bị suy yếu do xung đột sâu sắc giữa giới tinh hoa ở thuộc địa, Hoàng gia Anh, và lợi ích của giới thương gia Anh những người rất có ảnh hưởng đối với Hoàng gia Anh Quyền lực Nhà nước còn bị suy yếu do khoảng cách quá xa chia tách thuộc địa khỏi bộ máy cai trị và quân đội của mẫu quốc, và

do sự manh mún của các cơ quan cai trị thuộc địa Thêm nữa, những thành tố tạo nên nền dân chủ bầu cử đại diện, thành quả của cách mạng, đã sớm được bảo trợ trong nền chính trị dựa vào khách hàng

và bộ lạc do các đảng chính trị thế kỷ XIX phát triển nên Còn nữa, ngay cả một nền dân chủ bầu cử hạn chế đôi khi cũng giúp cho việc giảm bớt quyền lực của đồng tiền và lực lượng vũ trang, ít nhất khi những đợt sóng phản kháng dâng trào khiến cho những người lãnh đạo dân cử phải ứng phó theo cách hòa giải

Hãy kể đến trường hợp những người bãi bỏ (abolitionist) xa lạ và cuồng tín Sự táo bạo và kiên tâm của họ trong việc theo đuổi sự nghiệp giải phóng ngay lập tức đã đập vỡ mọi thỏa hiệp cục bộ khiến cho việc thống nhất quốc gia đã trở nên có thể vào năm 1789 Những nhà hoạt động phong trào tích cực có lien hệ cội rễ sâu trong các nhà thờ của một đất nước rộng lớn theo đạo Tin Lành Tài hùng biện khích động của họ đập vỡ các giáo phái chủ yếu, chuẩn bị cách thức

để phân hóa các liên phái của hệ thống đảng thứ ba và rút cục lèo lái các bang miền Nam tức giận đi đến ly khai Thành quả của phong

trào là không thể chối cãi Chính phủ quốc gia đã tiến hành một cuộc chiến nhằm duy trì sự thống nhất, điều sẽ dẫn đến việc giải phóng nô

lệ, và rồi, do các đại diện phía Nam ly khai, nên Thượng Viện đã đưa các khoản tu chính 13, 14 và 15 vào Hiến pháp

Hãy kể đến thời kỳ phong trào lao động thực hiện các cuộc bãi công những năm 1930, những cuộc bãi công đã tạo nên khuôn khổ cơ bản cho một hệ thống quan hệ lao động, hệ thống này đem lại, ít nhất cũng được một thời gian, cơ hội cho nhiều công nhân đạt tới cái được gọi là giai cấp trung lưu, đem lại sự kính trọng và tự tin, cho đến lúc bấy giờ vẫn bị từ chối, cho những người công nhân giờ đây

đã liên hiệp lại trong các ngành ô tô, thép, cao su, và khai thác than (Metzgar 2000) Hãy kể đến phong trào tự do da đen, sự gan dạ vô biên của họ trong cuộc chiến đấu chống chế độ apartheid miền Nam

đã khiến Chính phủ liên bang sau rất nhiều trì hoãn rốt cuộc đã thông qua các điều luật thực hiện những hứa hẹn của Thời kỳ Kiến thiết Hãy kể đến phong trào chống nghèo khổ của thập niên 1960 dẫn tới việc mở rộng các chương trình xã hội đến mức khiến nước Mỹ trông giống như một nước dân chủ xã hội Hãy kể đến phong trào chống chiến tranh ở Việt Nam, đặc biệt là bộ phận G.I của phong trào, rốt cuộc đã khiến cuộc chiến ở Đông Nam Á đi đến hồi kết, và để lại sau

sự khuấy động của mình cái vẫn được gọi là “hội chứng Việt Nam”, cản trở việc khai triển quân đội Mỹ trên thế giới ít nhất cũng trong một thời gian Hãy kể đến phong trào phụ nữ, phong trào giải phóng người đồng tính với thành công của họ trong việc giành được quyền hợp pháp, làm biến đổi đời sống xã hội và nền văn hóa Mỹ

Không cần phải nói rằng những người phản kháng chưa bao giờ giành được thắng lợi một cách dễ dàng Yêu sách của họ không tránh khỏi bị biến điệu và mài giũa để thích ứng với những dàn xếp định chế hiện tồn và với những lợi ích đầy quyền lực bám chắc trong những định chế ấy Thêm nữa, một khi phong trào bị lắng lại, ngay

cả các thành quả hạn chế của nó cũng bị rút tỉa mất (đây lại là bằng chứng nữa, trong khi nó chưa bao giờ được thừa nhận, của tầm quan trọng của phong trào trong việc thúc đẩy các cuộc cải cách) Dù vậy, bất kể những bước lùi ấy, các phong trào phản kháng vẫn để lại dấu ấn của mình trong các cuộc cải cách Một hệ thống đại diện bầu

cử được củng cố, chế độ nô lệ không thể phục hồi, hệ thống apartheid miền Nam bị xói mòn, và trong khi lao động đang bị đánh

bại thì vẫn còn đó các công đoàn và họ có thể làm nên chuyện trong nền chính trị Mỹ

Vậy thì, vì sao lại có những chiến thắng đó? Các phong trào phản kháng đã làm gì để buộc phải có những phản ứng giải hòa? Cả những nghiên cứu về phong trào xã hội lẫn những nghiên cứu về sự phát triển của nền chính trị Mỹ đều chưa đưa ra được câu trả lời thoả đáng cho vấn đề này Khi thảo luận về phong trào, người ta thường nói đến tính chất gây rối, điều có nghĩa là ồn ào, mất trật tự, thậm chí bạo lực Dĩ nhiên, các phong trào phản kháng thì ồn ào vì họ muốn truyền đi yêu sách của mình, với những băng rôn biểu ngữ, trò biểu diễn, tụ tập, diễu hành Những hành động ấy làm cho phong trào có tiếng nói, và nếu điều kiện cho phép thì đem lại tác động bầu cử Có

lẽ quan trọng hơn, những đám đông tụ tập, hô khẩu hiệu, ký hiệu, khích lệ đạo đức của những người tham gia phong trào Nhưng các phong trào phản kháng làm nên lịch sử Hoa Kỳ đã phải đương đầu với những chống đối ghê gớm mà chỉ có tiếng nói thôi thì khó có thể vượt qua Trong khi đôi lúc phải sử dụng bạo lực để tự vệ, nói chung những cuộc phản kháng Mỹ đều tránh xa bạo lực và những rủi ro chiến lược do bạo lực tạo ra

Mặc dù tôi cũng có viết rằng phong trào là có tính chất gây rối, ở đây tôi sẽ sử dụng thuật ngữ quyền lực “phụ thuộc lẫn nhau” không phải bởi vì tôi muốn độc giả bớt nghi ngờ, mà bởi vì cái từ ấy gợi ý đến một cơ sở xã hội học của động lực gây rối Tôi muốn chỉ ra tầm quan trọng của kiểu quyền lực này đối với việc phân tích phong trào và ảnh hưởng của nó đến chính trị, bằng cách đó tôi muốn ngụ ý đến sự phản kháng liên tục diễn ra đối với sự phân bổ ích lợi vật chất và văn hóa do hành động của chính phủ một cách trực tiếp hay gián tiếp Tôi cũng gợi ý rằng quyền lực phụ thuộc lẫn nhau là có ý nghĩa trong các vùng định chế khác, thể hiện rõ nhất là trong kinh tế, nhưng chẳng hạn cũng thể hiện rõ trong gia đình, nhà thờ, và cộng đồng địa phương Do đó, những khuôn mẫu thống trị – đôi khi được gọi là

“kiểm soát xã hội” – mà chúng phổ biến trong các lĩnh vực khác rất

dễ có hậu quả đối với phản kháng quyền lực mà ta thừa nhận như là chính trị Cuối cùng, tôi xem xét triển vọng của việc nổi lên quyền lực phụ thuộc lẫn nhau với tính cách là một chủ thể mang tính thay đổi trong nền chính trị đương đại, ở Mỹ cũng như trên thế giới Tôi tin rằng, tiềm năng của quyền lực từ bên dưới sẽ là chỉ lệnh cho nhà xã hội học nghiên cứu Nhưng truyền thống tri thức và định chế của

chúng ta có phù hợp cho việc tiến hành những nghiên cứu ấy hay không?

Các nhà xã hội học đã bận tâm nhiều về khái niệm quyền lực Tôi muốn đặt sang một bên nhiều cuộc tranh luận thú vị về định nghĩa quyền lực ủng hộ cách hiểu gần với quan niệm của Weber Tôi xem quyền lực như là khả năng của một chủ thể tác động đến hành động của một hay các chủ thể khác, kể cả để chống lại sự phản kháng Đôi khi điều này được gọi là giả định tổng bằng zero (zero-sum assumption): cái mà chủ thể này đạt được là giá phải trả của chủ thể kia Theo ngôn ngữ của Anthony Giddens (1976), quyền lực là sự thống trị (domination), và là một đặc tính của tương tác xã hội3 Cách

lý giải này rất có ảnh hưởng trong số các nhà xã hội học bắt đầu quan tâm đến xung đột khi khung mẫu (paradigm) Parsons trở nên phai nhạt trong thập niên 1960

Câu hỏi làm bận tâm các nhà lý thuyết theo quan điểm này là ai có quyền lực, và vì sao? Và câu trả lời nói chung được hiểu là phụ thuộc vào nguồn quyền lực, hoặc những cơ sở khiến cho một chủ thể có khả năng khuất phục ý chí của chủ thể khác Weber lẩn tránh câu hỏi bằng cách lập luận rằng không thể khái quát hóa các nguồn quyền lực, mà chúng phụ thuộc vào những hoàn cảnh cụ thể Vì quan điểm này từ chối khả năng phân tích sự phân bố quyền lực mang tính khuôn mẫu trong đời sống xã hội, nên nó khiến nhiều nhà phân tích không hài lòng Thay vào đó, các nhà lý thuyết xung đột xây dựng một danh mục các sự vật và thuộc tính tạo khả năng cho một chủ thể có thể tác động đến các chủ thể khác Giờ thì quyền lực được xem là cái gì đó dựa trên kỹ năng cá nhân, tri thức kỹ thuật, tiền hay sự kiểm soát cơ hội kiếm tiền, uy tín hay sự tiếp cận đến uy tín, đến số đông hay khả năng huy động đông người Randall Collins (1975:60-61) khái quát quan điểm này như sau:

“Hãy nhìn vào các sự vật vật chất mà chúng tác động vào tương tác: các địa điểm vật thể, phương thức truyền thông, vũ khí, phương tiện dàn dựng để gây ấn tượng cho một người trước công luận, công cụ, vật phẩm Hãy đánh giá những nguồn lực tương đối mà cá nhân có thể sử dụng: khả năng gây ra bạo lực thể chất, khả năng tiếp cận đến những người có thể thương thảo, sự hấp dẫn tình dục, kho công

cụ văn hóa để gợi lên cảm xúc, cũng như là những sắp xếp vật chất như đã đề cập…Các nguồn lực cho xung đột là đa dạng”

Cái catalog của Collins rất quen thuộc và không khác nhiều với cái danh mục thông thường (common sense) của Dahl (1961:226), đó là cái danh mục “của bất cứ thứ gì mà có thể được sử dụng để tác động đến những lựa chọn hay chiến lược đặc thù của cá nhân khác”.4 Mills (1956:9, 23) có một bổ sung quan trọng rằng người thực

sự có quyền lực là “những người chiếm giữ các vị trí ra lệnh” trong những định chế chủ chốt, vì những định chế đó là cơ sở cho việc tập trung các nguồn lực.5 Mọi người tỏ ra nhất trí rằng một kiểu nguồn lực này có thể sử dụng để kiếm được một kiểu nguồn lực khác, bởi

vì nguồn lực là có thể “chuyển hóa, tập hợp, tái phân bổ, trao đổi” và đầu tư.6 Tổng hợp lại, nguồn lực quyền lực là những thuộc tính hay

sự vật mà một chủ thể có thể sử dụng để ép buộc hay thuyết phục

nguồn lực quyền lực

Cái danh mục các nguồn lực quyền lực, từ tiền đến sự nổi tiếng đến

số đông đến thời gian rỗi, đôi khi là căn cứ cho lập luận về tính không quyết định luận trong các khuôn mẫu quyền lực.8 Tất cả mọi người đều có cái gì đó, như nhà đa nguyên luận nói, và kể cả những người gần như không có gì thì ít nhất cũng có số đông của họ Tuy nhiên, một cách điển hình, các loại vật phẩm và đặc tính mà các nhà phân tích đã liệt kê như là những nguồn lực then chốt thì không hề được phân bố rộng rãi, đúng hơn chúng tập trung ở phần trên của tháp tôn

ti xã hội Theo đó quyền lực cũng tập trung ở phía trên Luận lý cứ thế mà tiến: của cải, uy tín, những công cụ bạo lực vật lý, tất cả là những cơ sở đáng tin cậy để thống trị kẻ khác Bởi vì những đặc tính

và vật phẩm này, như tất cả mọi người đều đồng ý, được phân bố theo phẩm trật xã hội, nên tất yếu người ở cấp bậc xã hội cao hơn thì

có nhiều quyền lực hơn, người ở cấp bậc thấp hơn thì có ít quyền lực hơn Nói cách khác, vì các nguồn lực là cơ sở cho việc hành xử quyền lực và nó bị phân tầng, nên quyền lực cũng bị phân tầng, và ai tích lũy được nhiều nguồn lực hơn thì cũng có nhiều quyền lực hơn

Cách hiểu ai có quyền lực và vì sao, như trên đã mô tả, rõ ràng đã phục vụ tốt trong một thời gian dài Người giàu và người có vị trí cao, bao gồm cả những người kiểm soát quân đội và công an, thường đánh bại những người chẳng có gì như thế trong bất kỳ một cuộc

phản kháng nào – nhưng không phải lúc nào cũng vậy Đôi khi người dân chẳng có vật dụng hay vị thế hay của cải gì lại thành công trong việc gây sức ép thay đổi định chế, nó phản ánh, thường chỉ là lờ mờ, các nhu cầu và khát vọng của người dân bên dưới trong trật tự xã hội Những đám đông bạo loạn bao vây các thành phố thời cuối Trung cổ đã khiến người ta phải tạo ra các hệ thống cứu trợ đầu tiên (De Swaan 1988; Hill 1952; Jutte 1994; Lis and Soly 1979; Piven and Cloward 1971) Khi châu Âu và Mỹ công nghiệp hóa, những người công nhân bãi công đã dẫn đến việc xây dựng các hệ thống bảo vệ lao động Những người tham gia phong trào tự do da đen đã thách thức đám đông da trắng và giới chính khách bảo hoàng và đã giành thắng lợi trong việc thay đổi luật và thực tế làm xói mòn chế độ apartheid Những đám đông thường dân đã đánh bại lực lượng bảo

vệ có vũ trang và phá đổ theo nghĩa văn chương bức tường Berlin huyền thoại Và chỉ mới gần đây thôi, những người thất nghiệp phong tỏa đường phố trong phong trào piquetero ở Argentina đã buộc chính phủ phải thiết lập chế độ trợ cấp thất nghiệp đầu tiên trong lịch sử châu Mỹ latin Điều này góp phần thúc đẩy một cuộc nổi dậy rộng lớn hơn lật đổ các tổng thống (Auyero 2005; Sitrin 2006:8-16) Thổ dân da đỏ cao nguyên Aymaric ở Bolivia đã đánh đổ hai chính phủ và chính phủ hiện thời đã phải có những bước đi theo hướng ít nhất cũng quốc hữu hóa một phần ngành hơi đốt và dầu lửa Vậy thì, vì sao luôn có tình trạng người dân không có bất cứ cái

gì mà ta gọi là nguồn lực quyền lực lại có khả năng giành thắng lợi?9 QUYỀN LỰC PHỤ THUỘC LẪN NHAU

Tôi cho rằng có một kiểu quyền lực khác không dựa trên nguồn lực,

sự vật, hoặc các thuộc tính, mà dựa trên các quan hệ xã hội và cộng tác trong đó con người được móc xích vào với nhau trong một ưu thế của đời sống nhóm Hãy hình dung các xã hội như là hợp thành từ các mạng lưới các quan hệ cộng tác, ít nhiều được định chế hóa, qua đó việc kết bạn và tái sản xuất được tổ chức, hay sản xuất và phân phối, xã hội hóa thế hệ trẻ, hoặc phân bố và củng cố quyền hạn nhà nước.10 Đời sống xã hội là đời sống cộng tác, và về nguyên tắc tất cả mọi người mà có đóng góp vào hệ thống cộng tác này đều có quyền lực tiềm tàng đối với người khác, những người phụ thuộc vào

họ Kiểu quyền lực phụ thuộc lẫn nhau này không tập trung ở phía trên mà về mặt tiềm tàng nó lan tỏa rộng rãi Ngay cả những người không có tài sản hay những thuộc tính mà ta vẫn gắn với quyền lực,

vẫn có thể làm những việc mà khiến người khác phải phụ thuộc vào

đó.11 Họ cọ rửa toilet hay đào than hay chăm sóc trẻ sơ sinh Kể cả khi họ thất nghiệp và vô dụng, những người khác cũng bị phụ thuộc vào họ để tuân thủ các chuẩn mực của đời sống dân sự

Các mạng lưới cộng tác ổn định tất yếu dẫn đến tình trạng chịu sự điều hành của các quy tắc và ý tưởng mà ta gọi là các định chế Và các định chế cũng trở thành trường tranh đấu và nơi vận hành của quyền lực phụ thuộc lẫn nhau Nhưng điều này sẽ không phải là hiển nhiên nếu chúng ta nhìn đời sống xã hội một cách quá quyết định luận một chiều Các định chế mang khuôn mặt của thần Janus: chúng giúp cho việc định hình các bản sắc và dự định của con người,

và chúng xã hội hóa mọi người tuân thủ các quy tắc của định chế mà đời sống hàng ngày dựa vào đó Tuy nhiên, như Dennis Wrong đã lập luận cách đây ít lâu (1979), con người tiếp tục theo đuổi những mục tiêu khác hơn là những mục tiêu mà các chế độ của đời sống định chế khích lệ, cho dù đó là do họ trốn chạy khỏi xã hội hóa do bị khêu gợi bởi vô số khát khao của con người, hay cho dù bởi các môi trường định chế đa dạng cho phép sinh sôi nảy nở những mục tiêu khác bày ra trước mắt họ.12 Tôi nghĩ rằng tất cả những điều nói trên

là không thể tranh cãi Tuy nhiên, giả định căn bản của tôi là: bởi vì con người có những mục tiêu đa dạng (và mâu thuẫn nhau), và bởi

vì đồng thời họ là kẻ sáng tạo mang tính xã hội và cộng tác, cho nên điều không tránh khỏi là họ sẽ cố gắng sử dụng các quan hệ của họ với người khác để theo đuổi những mục tiêu ấy, ngay cả khi phải

chống lại sự phản kháng Phải nhấn mạnh thêm nữa, đời sống định

chế xã hội hóa mọi người để tuân thủ, trong khi đồng thời các định chế cũng sản sinh ra cho những người tham gia vào các hoạt động

xã hội và cộng tác cái quyền lực để theo đuổi các ý định đa dạng và xung đột nhau, ngay cả khi phải thách thức với các quy tắc (tác giả

nhấn mạnh)

Thành thử, trong khi các nhà lý thuyết xung đột nhấn mạnh rằng nhà

tư bản có quyền lực đối với công nhân vì nhà tư bản kiểm soát vốn

và cơ hội việc làm mà đầu tư đã tạo ra (và nhà tư bản có thể viện đến kẻ đâm thuê chém mướn, quân đội cảnh sát, báo chí, tòa án), thì quan điểm quyền lực phụ thuộc lẫn nhau sẽ cho ta nhìn thấy rằng công nhân cũng có quyền lực tiềm tàng đối với nhà tư bản vì họ vận hành toàn bộ cái dây chuyền mà sự sản xuất phụ thuộc vào đó Cũng theo cách đó, địa chủ có quyền lực đối với tá điền vì địa chủ sở hữu

đất mà tá điền canh tác, nhưng tá điền cũng có quyền lực đối với địa chủ vì ruộng đất chỉ là đồ vô dụng nếu không có lao động của tá điền Giới chức nhà nước có thể viện đến quyền hạn của luật pháp và sức mạnh của quân đội cảnh sát, nhưng họ cũng phụ thuộc vào công luận cử tri Vợ và chồng, thầy tu và con chiên, chủ nô và nô lệ, tất cả đều đối diện với cái động lực học nói trên Cả hai phía của các mối quan hệ trên đều có tiềm năng để thực hiện quyền lực phụ thuộc lẫn nhau, và ít nhất là trên nguyên tắc, đều có khả năng thực thi quyền lực đối với người khác bằng cách rút bỏ hay đe dọa rút bỏ khỏi sự cộng tác xã hội

Trong thực tế, quyền lực phụ thuộc lẫn nhau hàm ý (ẩn ngầm) nhiều nhất trong cái ta vẫn thường nói là quyền lực từ bên dưới Ngày nay, nói chung ta thường dựa trên hai lý thuyết có tiềm năng để giải thích

về hiện tượng thể hiện quyền lực nhân dân mang tính chu kỳ, cả hai

lý thuyết này thường được giới trí thức sử dụng để lập luận với những phiên bản khác nhau, và cả hai lý thuyết cũng in dấu ấn sâu sắc trong niềm tin của dân chúng Lý thuyết thứ nhất được gọi đơn giản là lý thuyết dân chủ chính trị, phát triển từ thế kỷ XVII Người dân thường có quyền lực đối với giới quan chức tinh hoa thông qua các định chế đại diện bầu cử, các định chế này làm trung giới giữa công dân và nhà nước Nhân dân, hay ít nhất cũng là nhiều người trong đó, có lá phiếu, và các cuộc bầu cử định kỳ, ở đó sẽ đếm các lá phiếu, sẽ làm cho các chính trị gia phải phụ thuộc vào đa số nhân dân để duy trì các vị trí quyền hạn nhà nước Như vậy, bầu cử buộc neo các nhà lãnh đạo nhà nước vào với cử tri những người mà họ phải dựa vào để duy trì vị trí trong chính phủ Cử tri có nghĩa là người dân có quyền lực, đôi chút quyền lực, vì giới tinh hoa chính trị phụ thuộc vào họ

Một lý thuyết lớn khác, thể hiện cả trong phiên bản trí thức lẫn dân gian, là lý thuyết về quyền lực lao động (labor power) được lập luận một cách thuyết phục nhất trong Tuyên ngôn Cộng sản của Mác và Engels Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, lập luận nói rằng, làm nảy sinh nền công nghiệp sản xuất hàng loạt và vô số công nhân công xưởng mà nền công nghiệp ấy phải dựa vào quyền lực lao động của họ Vì sản xuất công xưởng phụ thuộc vào họ, nên công nhân có thể gây ảnh hưởng bằng bãi công, bằng cách “tắt máy” (shutting it down) Thêm nữa, sự lớn mạnh của công nghiệp sản xuất hàng loạt luôn làm tăng số lượng công nhân, những người có kiểu

quyền lực này Tăng trưởng tạo ra đoàn kết trong công nhân, ngay

cả khi trải nghiệm về nền sản xuất hàng loạt tạo ra sự phân hóa ngày càng sâu sắc giữa tư bản và lao động, nó đẩy tư bản ra thành đối tượng của sự giận dữ của công nhân Quyền lực lao động cũng có một biểu hiện được định chế hóa trong việc thành lập các công đoàn

và một bộ giáp các quyền lao động được đưa vào luật và quy chế.13

TẦM QUAN TRỌNG CỦA QUYỀN LỰC PHỤ THUỘC LẪN NHAU

TỪ ĐÓ VÀ HIỆN NAY

Lịch sử rời rạc và phức tạp của việc mở rộng quyền chính trị và lao động ở châu Âu, Mỹ, Mỹ latinh và các nơi khác, có thể được kể ra như là lịch sử của những phản ứng của nhà nước đối với sự huy động của cả quyền lực quần chúng nảy sinh từ sự phát triển của các định chế bầu cử đại diện lẫn của quyền lực nảy sinh từ nơi làm việc công nghiệp Kiểu quyền lực này có thể ảnh hưởng đến kiểu quyền lực kia Những cuộc bãi công nơi làm việc có thể dễ được giải quyết bằng một sự hòa giải, nếu giới tinh hoa nhà nước kiềm chế sử dụng lực lượng đàn áp người bãi công vì họ lo ngại về hậu quả bầu cử trong những khu vực cử tri có cảm tình Chiều tác động ngược lại cũng đúng như thế Nếu giới tinh hoa cảm thấy tự do trong việc huy động các đơn vị cảnh sát, thì các cuộc bãi công sẽ rất khó thành công, như lịch sử các cuộc bãi công thất bại ở Mỹ trong thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX đã cho thấy (Piven and Cloward 1977)

Không chỉ có sự độc quyền của nhà nước đối với việc sử dụng hợp pháp bạo lực làm cho quyền lực lao động trở nên có điều kiện đối với quyền lực bầu cử Những cuộc bãi công lan rộng trong thập niên

1930 đã dẫn đến sự nhượng bộ đối với lao động có tổ chức thể hiện trong Luật Wagner, và trong các thập niên tiếp theo, ảnh hưởng của lao động có tổ chức đối với nền chính trị bầu cử đã góp phần bảo vệ

ít nhất là một số trong những thành quả đó Những sự vận động mạnh mẽ trong bầu cử và lobby do các công đoàn Mỹ tiến hành gần đây hiển nhiên là một nỗ lực để giành lại ảnh hưởng của quyền lực bầu cử trong một thời đại mà quyền lực lao động đã giảm sút

Tương tự, lịch sử của nhà nước phúc lợi có thể được kể như là lịch

sử của những nhượng bộ kế tiếp nhau không tránh khỏi do những cuộc bùng nổ của cả quyền lực lao động và quyền lực bầu cử Trong thực tế, tôi nghĩ câu chuyện không đơn giản khi nhiều cuộc phản

kháng của quyền lực nhân dân bị cô lập Tuy nhiên, có một chân lý trong cái bức tranh lớn cho thấy an toàn kinh tế mà người lao động

và người nghèo được hưởng từ những trợ giúp thu nhập công cộng

và từ những chương trình dịch vụ là cái giá mà giới tinh hoa chính trị

và kinh tế phải trả cho sự hội nhập và cộng tác của đông đảo dân cư, một cái giá tất yếu phải trả bởi những cuộc bùng phát thường kỳ của quyền lực dân chủ và quyền lực lao động

Toàn cầu hóa

Bạn vẫn có thể nói rằng đó là chuyện của quá khứ, cuộc chơi đã thay đổi rồi Thế giới của chúng ta đã biến đổi bởi những sự phát triển mà

ta gọi là toàn cầu hóa Trước khi có toàn cầu hóa, ở đây tôi muốn nói

là toàn cầu hóa tân tự do, ít nhất chúng ta cũng có đôi chút tự tin nói rằng chính phủ của chúng ta có thể thực hiện các cải cách nếu sự tương tác qua lại giữa quyền lực lao động và nền chính trị bầu cử gây được áp lực đủ mạnh Ta cũng có thể tự tin đôi chút rằng người lao động và công đoàn của họ có thể thúc ép các chính sách Giờ đây khả năng của các chính phủ kiểm soát các tác viên thị trường, bao gồm những công ty đa quốc gia và các nhà tài chính quốc tế, đã yếu đi đáng kể do sự di động tư bản, đồng thời thương mại ngày càng thúc đẩy cạnh tranh toàn thế giới để có lao động ngày càng rẻ hơn Không còn ảnh hưởng của quyền lực dân chủ và quyền lực lao động, phải chăng chúng ta sẽ bất hạnh đi tới một tương lai do các nhà kinh doanh và chính khách tham lam vô độ kiểm soát, và hậu quả là cơn lốc xoáy bất bình đẳng và xuống cấp môi trường? Tôi không nghĩ như vậy Thực tế, tôi là một người đôi chút lạc quan về tương lai của chúng ta Đó là bởi vì tôi nghĩ các nguồn quyền lực đã tạo nên các cuộc cải cách trong quá khứ không hề bị toàn cầu hóa xói mòn

Về nguyên tắc, quyền lực phụ thuộc lẫn nhau tăng lên cùng với tập trung hóa và chuyên biệt hóa – bởi cái lý do hiển nhiên là khi phân công lao động tiến bộ hơn, thì mạng lưới cộng tác rộng hơn và phức tạp hơn, và sự cộng tác sẽ lôi kéo sự đóng góp nhiều hơn và đa

cho dù là tân tự do hay không, chỉ có nghĩa là thế này: khi tăng chuyên môn hóa và hội nhập trong các hệ thống phức tạp và quy mô, thì tiềm tàng kèm theo đó là quyền lực nhân dân cũng sẽ trở nên rộng lớn hơn và tiếp cận tới nhiều người hơn Bằng chứng cho thấy