A PHẦN MỞ ĐẦU PAGE TIỂU LUẬN MÔN KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ ĐỀ TÀI KỸ NĂNG TƯ DUY CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ MỤC LỤC HYPERLINK \l " Toc280904912" A PHẦN MỞ ĐẦU 2 5B PHẦN NỘI DUNG 5CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ[.]
Trang 1TIỂU LUẬNMÔN: KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ
ĐỀ TÀI:
KỸ NĂNG TƯ DUY CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ
Trang 2MỤC LỤC
A PHẦN MỞ ĐẦU 2
B PHẦN NỘI DUNG 5 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KỸ NĂNG TƯ DUY CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ 5
1.1.Nguồn gốc và bản chất của năng lực tư duy 51.2 Năng lực tư duy và tư duy sáng tạo 9
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KỸ NĂNG TƯ DUY CỦA CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 12
2.1 Những ưu điểm trong kỹ năng tư duy của cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay 122.2 Những hạn chế trong tư duy lý luận của cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay 17
CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG
TƯ DUY CỦA ĐỘI NGŨ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY 23
3.1 Đổi mới tư duy về cán bộ và công tác cán bộ của Đảng, Nhà nước, công tác kiểm tra, giáo dục, rèn luyện và bồi dưỡng lý luận đối với cán bộ 233.2 Cần tạo môi trường thực tiền để người cán bộ phát huy tư duy tự chủ, sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện cho nhân dân được thực thi quyền làm chủtrong việc quản lý và giám sát cán bộ 253.3 Người lãnh đạo, quản lý cần tự nâng cao tinh thần học tập, rèn luyện phong cách tư duy của bản thân 26
C KẾT LUẬN 30 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 32
Trang 3là một tiềm lực, nguồn lực to lớn của dân tộc trong phát triển, nhất là đốivới thời đại ngày nay.
Đặc biệt, Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã
đi vào chiều sâu Với việc đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập kinh tế quốc tế thì vấn đề pháttriển kỹ năng tư duy và trình độ tri thức nhằm phát huy những mặt mạnh,khắc phục những mặt yếu để phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững là mộtvấn đề bức thiết
Thực tiễn, đó đặt ra nhiều vấn đề mới, phức tạp, đòi hỏi đội ngũ cán
bộ đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo quản lý phải có khả năng nhận thứcđúng đắn các quy luật phát triển của đất nước phù hợp với thời đại và ý chínguyện vọng của nhân dân Đồng thời, có khả năng quản lý, điều hành quátrình phát triển kinh tế - xã hội, đề ra được những giải pháp đúng đắn đưađất nước vững bước đi lên theo con đường xã hội chủ nghĩa
Với cách đặt vấn đề trên, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Kỹ năng tư duy của nhà lãnh đạo quản lý” làm đề tài nghiên cứu.
Trang 4B PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KỸ NĂNG TƯ DUY
CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ
1.1.Nguồn gốc và bản chất của năng lực tư duy
1.1.1 Các quan niệm cơ bản về tư duy
Theo từ điển từ và ngữ hán việt: “ Tư là suy nghĩ, duy là sự liên kết
Tư duy là quá trình phản ánh tích cực và có tính khái quát thế giới hiện thựckhách quan vào trong ý thức của con người, thông qua hoạt đông của mộtthứ vật chất hữu cơ đặc biệt tức là bộ óc và trên cơ sở những tài liệu củacảm giác, tri giác, biểu tượng, thu nhận được nhờ sự tác động của các giácquan, của những sự vật và hiện tượng bên ngoài”
Trong sách từ điển triết học có viết “ tư duy sản phẩm cao nhất của cáivật chất được tổ chức một cách đặc biệt là não bộ, quá trình phản ánh tíchcực thế giới khách quan trong các khái niệm, phán đoán, lý luận… tư duyxuất hiện trong quá trình hoạt động, sản xuất xã hội của con người và đảmbảo phản ánh hiện thực một cách gián tiếp, phát hiện những mối liên hệ mộtcách thực tại” )
Trong sách Tâm lý học đại cương, định nghĩa “ tư duy là một quátrình nhận thức, phản ánh những thuộc tính bản chất, những mối liên hệ,quan hệ có tính quy luật của sự vật, hiện tượng mà trước đó ta chưa biết”
đã thu được qua nhận thức lý tính để rút ra cái chung, cái bản chất của sự vật
Tư duy là trình độ cao và phức tạp của sự phản ánh, trong đó tạo ra sảnphẩm tinh thần một cách gián tiếp bằng những phương thức trừu tượng hóa,khát quát hóa trong phân tích và tổng hợp Đó là quá trình vận dụng cáckhái niệm theo quy luật logic và cả trực giác để đạt tới chân lý Đó là quátrình không ngừng bổ sung tìm tòi, cải tạo thế giới hiện thực của tư duy
Trang 5trong óc người và sử dụng những kết quả ấy làm cơ sở giải quyết nhữngvấn đề thực tiễn đang đặt ra.
Nhờ hoạt động thực tiễn và sức mạnh của tư duy mà con người tiến
xa hơn con vật Theo Ăngghen và Hêghen đồng nhất quan điểm chỉ có tưduy biện chứng mới có lý tính Tư duy gồm cả lý trí và lý tính
Hoạt động của tư duy là hoạt động sử dụng, vận dụng những kháiniệm, phạm trù mới để phản ánh các quan hệ tất yếu, các quy luật của thếgiới khách quan Hoạt động tư duy cũng đồng thời là quá trình vận dụng trithức vào đời sống hiện thực, soi sáng hoạt động của con người, từ đó mà tưduy phát triển không ngừng
Tư duy không chỉ phản ánh thế giới bên ngoài mà còn phản ánh nhucầu và lợi ích của con người, những quan hệ của con người với thế giới.Nhu cầu là lợi ích là động lực thúc đẩy con người nhận thức và hành độnggiải quyết những tình huống, những mâu thuẫn của cuộc sống
Theo Mác, vấn đề tư duy của con người có thể đạt tới chân lýkhách quan hay không, hoàn toàn không phải là vấn đề lý luận mà làvấn đề thực tiễn
Tư duy của con người không phải là bất biến mà nó cũng có quátrình biến đổi và phát triển ngày càng cao Trong nền văn minh hái lượm vànền văn minh nông nghiệp, tư duy con người còn giản đơn, thô sơ, cònmang tính chất phát, phiến diện chủ quan máy móc Thời kỳ này trong giớitrí thức đã xuất hiện tư duy lý luận, nhưng mắc phải bệnh không tưởng, giáođiều tư biện
1.1.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến năng lực tư duy
Năng lực tư duy bao hàm cả mặt tự nhiên xã hội ,sinh học và tinhthần Do đó năng lực tư duy mạnh về loại hình nào, cao hay thấp, được pháttriển như thế nào phụ thuộc vào nhất nhiều điều kiện, yếu tố phức tạp củatừng người và môi trường đời sống xã hội mà họ hoạt động
Trang 6Năng lực tư duy phụ thuộc vào đặc tính bẩm sinh do cấu tạo của hệthần kinh trung ương, tâm lý của từng người Khoa học đã xác định sựthông minh của con người có cơ sở từ huyết thống, đặc điểm hệ thần kinh,
từ gen di truyền
Phương thức sản xuất, môi trường văn hóa, xã hội với tư cách lànhững yếu tố tạo nhu cầu cho sự phát triển của tư duy và thể hiện trình độcủa tư duy mà con người đã đạt được Năng lực tư duy phải được phát triểntrong môi trường xã hội dân chủ phát triển cá tính, cung cấp nhiều chiềuthông tin, có tình huống mâu thuẫn phức tạp cần phải giải quyết, mới làmbộc lộ và rèn rũa năng lực tư duy
Trình độ khoa học và công nghệ mà loài người đạt được trong quátrình sáng tạo và sử dụng Đồng thời năng lực tư duy phụ thuộc trực tiếpvào hoạt động giáo dục, đào tạo, tiếp thu tri thức một cách tự giác và suyngẫm, thử nghiệm vận dụng tri thức Tính độc lập tương đối và tính năngđộng của tư duy được tạo ra trực tiếp của nhân tố trí tuệ trong giáo dục đặcbiệt là công nghệ đào tạo
Hoạt động thực tiễn là nguồn gốc của mọi năng lực, đặc biệt là nănglực tư duy Thông qua hoạt động, va chạm, thử thách trong thực tiễn mà tưduy phản ánh được phương thức, quy luật tồn tại của sự vât, hiện tượng,nội dung mới trong năng lực tư duy và rèn luyện cho tư duy một năng lựcphát triển, giải quyết vấn đề
Nhu cầu, lợi ích, động cơ, cảm xúc, tâm sinh lý của chủ thể cũng ảnhhưởng trực tiếp đến động cơ hoạt động để hình thành, rèn luyện và nângcao năng lực tư duy Đây là động lực bên trong rất quan trọng, quyết địnhnhân cách của con người cả về mặt đạo đức, bản lĩnh và tư duy
Trong các nhân tố nói trên, nhân tố xã hội và rèn luyện của bản thângiữ vai trò quyết định Nhân tố bẩm sinh rất quan trọng nhưng chỉ là khảnăng Không có môi trường thực tiễn, không học tập phấn đấu thì khả năng
sẽ mai một dần Nhờ hoạt động xã hội trong quá trình tiếp thu, luyện tập
Trang 7nâng cao trình độ trí tuệ và phương pháp tư duy khoa học trong học tập vàkinh nghiệm thực tiễn đã biến khả năng bẩm sinh của năng lực tư duy thànhhiện thực Đồng thời nhân tố tinh thần cũng tạo thành một cơ sở mới củanăng lực tư duy Yếu tố tự nhiên, sinh học và yếu tố xã hội thực tiễn là yếu
tố trực tiếp và chủ yếu tạo thành nguồn gốc của năng lực tư duy
Mác đã nói, tri thức là phương thức tồn tại của ý thức Tri thức caohay thấp, nhiều hay ít ở mỗi người là do năng lực tư duy cao hay thấp tiếpthu, sử dụng nó mà có
Muốn nâng cao năng lực tư duy, trước hết phải nâng cao trình độ trithức Để tạo nền cho năng lực tư duy, phải nâng cao trình độ hiểu biết khoahọc, hiểu biết cuộc sống Tư duy lý luận, nhất là tư duy lý luận triết học vàthông qua đó giải quyết những vấn đề thực tiễn đã được tổng kết
1.2 Năng lực tư duy và tư duy sáng tạo
1.2.1 Những đặc trưng cơ bản của năng lực tư duy
Theo từ điển Tiếng việt và từ điển triết học Năng lực là khả năng,điều kiện khách quan sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó Năng lựccủa con người là tổng hợp những phẩm chất tâm sinh lý, tạo cơ sở và khảnăng hoàn thành một hoạt động nào đó ở mức độ cao
Năng lực tư duy là một khả năng, một phẩm chất tâm sinh lý của ócngười, vừa là cái tự nhiên bẩm sinh “ sẵn có ” vừa là sản phẩm của lịch sử
Năng lực tư duy mang bốn đặc trưng cơ bản sau:
Thứ nhất: yếu tố thấp của năng lực tư duy là năng lực ghi nhớ, tái
hiện, vận dụng những hình ảnh do cảm tính mang lại hoặc tiếp thu một cáchtrực tiếp Không có năng lực này thì không có cơ sở cho sự tư duy và suynghĩ nói chung Trí nhớ ở trình độ cao đã được khoa học thừa nhận là mộttrong những năng lực thể hiện trí thông minh, phẩm chất quan trọng củanhân tài
Trang 8Thứ hai: năng lực cơ bản của tư duy là trừu tượng hóa, khái quát hóa.
Trừu tượng hóa được coi như là năng lực tinh thần cơ bản nhất của tư duycon người
Thứ ba: liên tưởng, tưởng tượng, suy luận là một loại năng lực bậc
cao của tư duy Nhờ đó, tư duy tìm được mối liên hệ bản chất đi từ cái chưabiết đến biết, có khả năng vạch ra cái mới, dẫn đến những phát hiện vàkhám phá, lựa chọn và sử lý các tình huống nhận thức và hành động sứctưởng tượng phong phú, có tiềm lực là một phẩm chất thông minh Nănglực này gắn liền với cảm xúc, tạo ra sức sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vựckhoa học nghệ thuật
Thứ tư: trực giác và linh cảm, lóe sáng tức thời, từ chiều sâu trí tuệ vô
thức tinh thần là sản phẩm của quá trình tích lũy, chiêm nghiệm trong quansát và nghiên cứu Năng lực này không ở trình độ tâm lý thông thường
mà ở trình độ nhận thức bậc cao như sự thăng hoa Ngày nay cần hiểunăng lực trực giác trong vô thức tiềm thức là một năng lực tư duy tiềmtàng rất quan trọng Thiếu điều này sẽ không hiểu đầy đủ được cơ chếsáng tạo trong tư duy
Tất cả yếu tố trên không tách rời nhau mà nằm trong tổng thể nhưmột quá trình bao hàm nhau, chuyển hóa lẫn nhau, tạo thành năng lực, sứcmạnh của tư duy ở trình độ chính xác và sáng tạo
Năng lực tư duy còn là cơ sở của “ năng lực lao động trí tuệ ” của conngười Đó là khả năng nghệ thuật và sử dụng cả tri thức, thông tin vàphương pháp một cách đúng quy luật Do đó phải rèn luyện mài dũa, phảithông qua thực hành biến tri thức và phương pháp thu nhận được trở thànhphẩm chất, sức mạnh vốn có của tư duy, tạo ra sự nhạy cảm minh mẫn,chính xác, linh hoạt như một nghệ thuật trong suy nghĩ và hành động
Năng lực tư duy của từng người, từng lĩnh vực nghành nghề, từngloại hình có những đặc thù khác nhau nhưng chúng đều có chung phẩm chấtduy và trực giác mà nhờ đó tư duy mới có thể hoạt động một cách sáng tạo
Trang 91.2.2 Năng lực tư duy sáng tạo
Trong quá trình nhận thức và hoạt động của con người, luôn luôn cần
cả tư duy bắt chước và tư duy sáng tạo, nếu xét về lâu dài thì tư duy sángtạo là chủ đạo Ngày nay khi loài người bước vào nền kinh tế tri thức thìcàng đòi hỏi cao tư duy sáng tạo
Tư duy sáng tạo có nhiều cấp độ, hình thức Mức thấp của sự sángtạo là cách chứng minh mới với kết luận cũ hoặc do vận dụng vào cuộcsống mà có những cải biên, cải tiến so với cái cũ Mức cao nhất là do nhữngkhám phá mới, mở ra một khuynh hướng mới, một bước ngoặt trong khoahọc, văn hóa , chính trị-xã hội
Những điều kiện cho sự sáng tạo là có động cơ đúng, trong sáng, vì
sự tiến bộ của xã hội và con người, phải tích lũy nhiều kiến thức, kinhnghiệm, cập nhật thông tin, luôn luôn suy nghĩ, mài sắc tư duy, kiên chì chíhướng đã chọn, có bản lĩnh tìm ra chân lý, bảo vệ chân lý, có môi trườnghọc tập, lao động dân chủ, khuyến khích cá nhân, khuyến khích sáng tạo
Để có sáng tạo trong quá trình lao động trí óc, chủ yếu là nhờ học tậptrong sách vở và thực tiễn, tuy nhiên không thể phủ nhận vai trò của tư duybẩm sinh
Thực tiễn xã hội ngày càng phát triển, vấn đề đặt ra là làm sao đểphát huy được tư duy sáng tạo của con người, vừa có tính năng động sángtạo vừa có tính xã hội Tư duy của con người một mặt phụ thuộc vào môitrường sống, mặt khác phụ thuộc vào lợi ích, tâm sinh lý nhân cách củatừng người, nhận thức vừa có tính vượt trước vừa có tính lạc hậu hơn so vớithực tiễn
Vì vậy, muốn có sáng tạo phải khắc phục cản trở tâm lý như: thái độ
bi quan, chủ nghĩa thất bại, sức ép quá lớn về tâm lý, không để giả thuyếtđánh lừa, tránh sai lầm về logic…
Trang 10CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KỸ NĂNG TƯ DUY CỦA CÁN BỘ
LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1 Những ưu điểm trong kỹ năng tư duy của cán bộ lãnh đạo quản lý
ở Việt Nam hiện nay
2.1.1 Đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt Nam hiện nay đã có tư duy độc lập.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đã đưa ra đường lốiđổi mới toàn diện - từ đổi mới tư duy kinh tế là chủ yếu phải đi đến đổi mới
tư duy trên các mặt khác
Đại hội đã xác định dứt khoát phải từ bỏ những nhận thức sai lầm,những quan điểm lạc hậu, lỗi thời về chủ nghĩa xã hội, phải căn cứ vàonhững điều kiện lịch sử mới của Việt Nam và của thời đại để vận dụng sángtạo và phát triển học thuyết, tư tưởng của Mác –lênin
Tư duy đổi mới của Đảng ta thể hiện trên mọi mặt của đời sống từkinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại…v vĐảng coi đổi mới tư duy là “ việc cấp bách, đồng thời là việc thường xuyênlâu dài” và các văn kiện của của đại hội lần thứ VI mới chỉ là sự “ thể hiệnbước đầu sự đổi mới tư duy của Đảng”
Qua hơn 20 năm đổi mới, đất nước đã vượt qua thời kỳ khủnghoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng kéo dài và đạt được nhiều thành tựu trênmọi lĩnh vực, thế và lực đã có sự biến đổi rõ rệt về chất Việt Nam chuyểnsang thời kỳ phát triển mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Thành công của đất nước không thể có nếu không có sự chung vaigóp sức của nhân dân, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý Họ là nhữngngười đi đầu trong thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, nhà nước và
họ còn thực hiện sáng tạo những chủ trương theo hướng phù hợp với thụctiễn đật nước, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân Đó chính là biểu hiệncủa tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ởViệt Nam
Trang 11Chúng ta có thể thấy nhiều điển hình tiên tiến trong cuộc sống laođộng, ở đó thể hiện rõ tư duy độc lập tự chủ, sáng tạo của cán bộ lãnh đạo,quản lý
Với các chương trình truyền hình đã phát hiện và khẳng định nhữngtấm gương trong xã hội như: Người đương thời, hay hàng năm chúng ta đều
tổ chưc trao danh hiệu Sao vàng đất việt cho những doanh nhân tiêubiểu….v v
Bên cạnh đó chúng ta có nhiều nhà lãnh đạo dám đi đầu trong việcvạch ra và thực hiện những chính sách mới Họ đã gặp không ít những khókhăn trong cuộc đấu tranh giữa cái cũ và cái mới Bằng thời gian và thựctiễn đã chứng minh tính sáng tạo của họ Trước thời kỳ đổi mới đã có nhữngđiển hình như ông Kim Ngọc, nguyên bí thư tỉnh ủy Vĩnh Phú, và nhiềunhà lãnh đạo ở các tỉnh, huyện khác
Chuyển sang thời kỳ đổi mới, có rất nhiều tấm gương điển hình cho
tư duy tự chủ, sáng tạo như: Giám đốc công ty Bemes - ông Bạch Minh Sơn
là một đảng viên ưu tú, người đảng viên đầu tiên được làm kinh tế tư nhân,ông Nguyễn Văn Hải, giám đốc công ty trách nhiêm hữu hạn Ngọc Bích…
Còn có nhiều điển hình cho tư duy độc lập, tự chủ sáng tạo, thiết thực
và cụ thể của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong thời kỳ đổi mới Họ lànhững nhà lãnh đạo trên lĩnh vực chính trị, văn hóa, xã hội hay đó là nhữngnhà quản lý kinh tế giỏi, tài ba Với trí tuệ và tài năng Bằn tư duy mạnhdạn, tụ chủ, sáng tạo, họ là kiến trúc sư cho mô hình quản lý mới ở ViệtNam
2.1.2 Tư duy của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam đã xuất phát từ thực tiễn, lấy thực tiễn là cơ sở để hoạch định và thực thi đường lối chính sách của Đảng.
Việt Nam trong những thập kỷ 70, 80 của thế kỷ XX đã lâm vào cuộckhủng hoảng kinh tế xã hội trầm trọng: