BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN Đề bài Từ việc nghiên cứu 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường hãy rú[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
BÀI TẬP LỚN MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN
Đề bài: Từ việc nghiên cứu 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường hãy rút ra ý nghĩa thực tiễn đối với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay.
Họ và tên sinh viên: Trần Thúy Quỳnh Lớp: kinh tế chính trị Mác-Lênin 09
Hà Nội 2020
Trang 2
Phần mở đầu
Trong giai đoạn trước đây, không riêng gì ở nước ta, cả các nước khác thuộc hệ thống XHCN, đã đồng thống nhất nền kinh tế thị trường CNTB, phủ nhận kinh tế thị trường và các phạm trù, quy luật kinh tế tồn tại và hoạt động trong nền kinh tế thị trường Nhưng ngày nay, trải qua thực tiến chúng ta càng nhận thức rõ ràng rằng nền kinh tế thị trường không đối lập với CNXH, nó là thành tựu nhân loại, đồng thời rất cần thiết cho công cuộc xây dựng phát triển kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH và
kể cả khi CNXH đã xây dựng Nền kinh tế thị trường luôn gắn liền với các phạm trù
và các quy luật kinh tế của nó Hay nói cách khác sự tồn tại giá trị thặng dư là một tất yếu khách quan
Hiện nay, nước ta đang phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, với mục đích phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ và nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo từng bước xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Chính vì thế, việc nghiên cứu 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường của C.Max sẽ giúp chúng ta có cái nhìn đúng đắn về con đường mà Đảng và Nhà nước ta đã chọn
Trang 3Phần nội dung
Về bản chất, giá trị thặng dư là kết quả của sự hao phí sức lao động trong sự thống nhất của quá trình tạo ra và làm tăng giá trị Để thu được giá trị thặng dư cần có phương pháp nhất định C.Mác đã chỉ ra nhà tư bản sử dụng 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư là sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối và sản xuất giá trị thặng dư tương đối
*Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối
Khái niệm: Là phương pháp kéo dài ngày lao động một cách tuyệt đối vượt quá thời gian lao động cần thiết trong điều kiện năng suất lao động không đổi, thời gian lao động cần thiết không đổi
Ví dụ; Ngày lao động là 8 giờ, thời gian lao động cần thiết là 4 giờ, thời gian lao động thặng dư 4 giờ, ta có tỷ suất giá trị thặng dư
m' =44 100% = 100%
Nếu ngày lao động được kéo dài ra 12 giờ, thời gian lao động cần thiết không đổi, ngày lao động sẽ đươc chia như sau: thời gian lao động cần thiết: 4 giờ, thời gian lao động thặng dư: 8 giờ, tỷ suất giá trị thặng dư: 200%
Trong phương pháp này: Những nhân tố cố định là năng suất lao động, thời gian lao động cần thiết còn những nhân tố biến đổi là ngày lao động được kéo dài ra (cường độ lao động tăng lên), thời gian lao động thặng dư tăng lên, tỷ suất giá trị thặng dư tăng lên và làm kiệt quệ sức lao động của công nhân Phương pháp này được
áp dụng trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản, sản xuất chủ yếu bằng công cụ thủ công, năng suất lao động xã hội thấp.Tuy nhiên, phương pháp này gặp phải giới hạn
đó là thời gian lao động cần thiết ≤ Ngày lao động ≤ 24 giờ và phong trào đấu tranh của công nhân
Vậy, giá trị thặng dư tương đối là giá trị thặng dư thu được do kéo dài ngày lao động một cách tuyệt đối vượt quá thời gian lao động cần thiết Khi sản xuất TBCN phát triển, năng suất lao động xã hội tăng, các nhà tư bản chuyển sang phương thức bóc lột dựa trên cơ sở tăng năng suất lao động Đó là phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối
* Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối
Khái niệm: Là phương pháp rút ngắn thời gian lao động cần thiết trong điều kiện
độ dài ngày lao động không đổi, nhờ đó kéo dài một cách tương ứng thời gian lao động thặng dư
Trang 4Ví dụ, ngày lao động 8 giờ, thời gian lao động cần thiết 4 giờ ,thời gian lao động thặng dư 4 giờ nên tỷ suất giá trị thặng dư m'= 100% vì thế năng suất lao động tăng lên gấp đôi Một ví dụ khác, ngày lao động 8 giờ, thời gian lao động cần thiết 2 giờ, thời gian lao động thặng dư 6 giờ nên tỷ suất giá trị thặng dư là m'= 300%
Trong phương pháp này , những nhân tố cố định là ngày lao động, cường độ lao động trong khi đó những nhân tố biến đối là năng suất lao động tăng lên, thời gian lao động cần thiết giảm xuống, thời gian lao động thặng dư tăng lên, tỷ suất giá trị thặng
dư tăng lên, sức lao động được giảm nhẹ
Vậy, giá trị thặng dư tương đối là giá trị thặng dư thu được do rút ngắn thời gian lao động cần thiết trong điều kiện độ dài ngày lao động không đổi
Giá trị thặng dư siêu ngạch là phần giá trị thặng dư thu được do áp dụng công nghệ mới sớm hơn các xí nghiệp khác làm cho giá trị cá biệt của hàng hóa thấp hơn giá trị thị trường của nó Trong từng xí nghiệp giá trị thặng dư siêu ngạch là một hiện tượng tạm thời, nhưng trong phạm vi xã hội thì nó lại thường xuyên tồn tại Giá trị thặng dư siêu ngạch là động lực mạnh nhất để thúc đẩy các nhà tư bản đổi mới công nghệ để tăng năng suất lao động cá biệt, đánh bại các đối thủ của mình trong cạnh tranh Các Mác gọi giá trị thặng dư siêu ngạch là hình thức biến tướng của giá trị thặng dư tương đối
Ý nghĩa thực tiễn đối với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay.
Từ việc nghiên cứu học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác và vận dụng lý luận này trong việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam có thể rút ra một số kết luận sau đây:
● Một là, học thuyết giá trị thặng dư - học thuyết về bản chất bóc lột và địa vị lịch sử của chủ nghĩa tư bản vẫn là cơ sở phương pháp luận để nhận thức đúng chủ nghĩa tư bản hiện đại Học thuyết đó có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng trong quá trình xây dựng nền kinh tế trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam
● Hai là, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội nền kinh tế nước ta trong một chừng mực nào đó, quan hệ bóc lột chưa thể xóa bỏ ngay Chừng nào quan hệ bóc lột còn có tác dụng giải phóng sức sản xuất và thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, thì chừng đó nước ta còn phải chấp nhận sự hiện diện của nó
● Ba là, đường lối chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước phải được thể chế hóa thành luật để đảm bảo cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển, góp phần xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Trang 5● Bốn là, phát triển kinh tế thị trường nhưng phải bảo vệ được quyền lợi chính đáng của cả người lao động và các chủ doanh nghiệp bằng luật và bằng chế tài
cụ thể phù hợp với từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế
Ở nước ta hiện nay, đẩy mạnh xã hội hoá sản xuất theo định hướng XHCN từ một
nền sản xuất nhỏ lên nền sản xuất lớn để sản xuất ra ngày càng nhiều giá trị thặng dư, cần phải:
● Làm cho kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo và cùng với kinh tế tập thể trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân
● Khuyến khích và tạo điều kiện để các thành phần kinh tế khai thác tối đa các nguồn lực để nâng cao hiệu quả kinh tế và xã hội, cải thiện và nâng cao đời sống cho nhân dân Về cơ bản lâu dài, cần phải coi trọng việc tăng năng suất lao động xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân
là giải pháp cơ bản để nâng cao năng suất lao động
● Thực hiện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo lao động và hiệu quả kinh tế là chủ yếu
● Giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, tăng cường hiệu lực quản lý vĩ mô của Nhà nước; phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của
cơ chế thị trường
Trang 6
Phần kết bài
Quy luật giá trị thặng dư đã phát huy vai trò to lớn của nó đem lại những thành tựu vượt bậc và thành tựu kinh tế cho CNTB Nước ta đang trong giai đoạn độ lên XHCN
từ chế độ PK bỏ qua giai đoạn TBCN với xuất phát điểm là một nền kinh tế lạc hậu chủ yếu dựa vào nông nghiệp Quá trình nghiên cứu 2 phương pháp sản xuất giá trị thặng dư cho thấy khi gạt bỏ mục đích và tính chất bóc lột của CNTB thì sản xuất giá trị thặng dư chính là khoa học sử dụng lao động có hiệu quả nhất mà xã hội nào cũng cần phải qua tâm bởi vậy, các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư có thể vận dụng trong các doanh nghiệp ở nước ta nhằm kích thích sản xuất tăng năng suất lao động xã hội, sử dụng kỹ thuật mới, cải tiến tổ chức quản lý, tiết kiệm chi phí sản xuất
Vì vậy, chúng ta nên học tập những thành tựu mà CNTB đã đạt được trong đó quan tâm đến quy luật kinh tế cơ bản của nó là giá trị thặng dư sửa chữa quan niệm sai lầm trước kia trong xây dựng kinh tế