Bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khóan CHƯƠNG 1 LÝ THUYẾT VỀ BẤT CÂN XỨNG THÔNG TIN 1 Khuôn khổ lý thuyết về bất cân xứng thông tin 1 1 Thông tin là gì ? Thông tin là những tin tức và dữ l[.]
Trang 1CHƯƠNG 1
LÝ THUYẾT VỀ BẤT CÂN XỨNG THÔNG TIN
1 Khuôn khổ lý thuyết về bất cân xứng thông tin.
1.1 Thông tin là gì ?
Thông tin là những tin tức và dữ liệu giúp người tiếp nhận hiểu biết hơn về
vấn đề quan tâm Trong đó, tin tức là những thông điệp phản ánh sự kiện mới mẻ
và mang tính thời sự Còn dữ liệu bao gồm các báo cáo, tài liệu, hồ sơ, kết quảthống kê, điều tra, tổng hợp hay phân tích
Giá trị của thông tin tạo ra sự chênh lệch giữa lợi ích khi chưa có thông tin
và lợi ích khi đã có thông tin và sử dụng thông tin đó Thông tin có giá trị ở mức
độ nào tuỳ thuộc vào chất lượng của nguồn cung cấp, thời gian tiếp nhận và khảnăng xử lý thông tin của người tiếp nhận Thông tin càng chính xác, đầy đủ, kịpthời cho việc ra quyết định thì giá trị của nó đối với quyết định đó càng cao Quyếtđịnh càng quan trọng thì giá trị thông tin càng đáng kể
Thông tin có nhiều dạng khác nhau Thông tin giúp dự báo chính xác, loạitrừ hoàn toàn rủi ro trong việc ra quyết định, khai thác tốt nhất cơ hội được gọi là
thông tin hoàn hảo Tuy nhiên, trong thực tế, hầu như không có thông tin hoàn hảo
vì việc thu thập cực kỳ khó khăn, đòi hỏi nhiều chi phí, thời gian và do trình độnhận thức hạn chế của người tiếp nhận cũng như do nhiều yếu tố khách quan khác
Thông tin đem lại mức độ thoả mãn cao cho người tiếp nhận gọi là thông tin hữu hiệu Ngược lại với thông tin hữu hiệu là thông tin sai lệch làm người tiếp nhận
đưa ra quyết định sai
Thông tin của một doanh nghiệp bao gồm hai nguồn cơ bản là thông tin nội
bộ và thông tin bên ngoài
+ Thông tin nội bộ là các báo cáo của doanh nghiệp, các tài liệu lưu trữ, các
văn bản, hồ sơ, các thông tin do doanh nghiệp thu thập được
Trang 2+ Thông tin bên ngoài là thông tin từ báo chí, đài phát thanh truyền hình,
truy cập từ internet, mua thông tin, các văn bản pháp luật, các công văn, các sựkiện kinh tế – chính trị – văn hóa – xã hội
1.2 Tầm quan trọng của thông tin.
Thông tin là yếu tố đầu vào quan trọng đối với bất cứ quyết định nào củacác chủ thể tham gia trên thị trường
Đối với nhà đầu tư, thông tin chính là cơ sở hình thành nên quyết định đầu
tư Từ những thông tin thu thập được trên thị trường, nhà đầu tư theo dõi, nhậnđịnh và phân tích những thông tin đó để đi đến quyết định đầu tư riêng của mình
Đối với tổ chức niêm yết, việc công bố thông tin một cách chính xác, đầy đủ
và kịp thời về tình hình hoạt động của công ty sẽ giúp cho nhà đầu tư có nhữngthông tin cần thiết cho các quyết định đầu tư của mình, Từ đó, tạo được lòng tintrong công chúng đầu tư Thông tin càng đúng sự thật, kịp thời và hiệu quả baonhiêu, niềm tin của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp nói riêng và thị trường nóichung càng lớn bấy nhiêu Doanh nghiệp có nhiều thuận lợi hơn trong việc huyđộng vốn, phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, đồng thời thịtrường chứng khoán hoạt động hiệu quả hơn, tránh được những đỗ vỡ do sai lệchthông tin gây nên
Ngoài ra, thông tin còn ảnh hưởng đến sự phân bổ nguồn lực trong nền kinh
tế Nguồn thông tin đúng đắn sẽ là nền tảng cơ bản cho việc đưa ra các quyết địnhđầu tư, quyết định tài trợ chính xác, kết quả nguồn lực được phân bổ đúng nơiđúng chỗ Ví dụ như trên thị trường chứng khoán, khi các doanh nghiệp thực hiệnđấu giá cổ phần ra công chúng, thông tin về hoạt động kinh doanh cũng như cácvần đề liên quan đến doanh nghiệp vì lý do chủ quan hay khách quan không đượctruyền tải tới nhà đầu tư một cách chuẩn xác nên các nhà đầu tư có thể rót vốn vàocác dự án không khả thi thay vì rót vốn vào doanh nghiệp khác hoạt động hiệu quảhơn
Như vậy, thông tin là tài sản có giá trị sử dụng, mang lại hiệu quả kinh tế vàhiệu quả xã hội nếu được khai thác tốt Vì vậy, việc công khai thông tin được xem
Trang 3là nghĩa vụ quan trọng nhất của các tổ chức khi tham gia thị trường và hệ thốngcông bố thông tin là khâu then chốt để đảm bảo tính công bằng, hiệu quả của hoạtđộng định giá công ty và góp phần vào sự phát triển của thị trường chứng khoáncũng như nền kinh tế của một quốc gia.
1.3 Thông tin bất cân xứng.
Bất cân xứng thông tin (Asymetry Information) là tình trạng mà một bên
nắm giữ thông tin nhiều hơn một bên khác trong thị trường Sự tồn tại của tìnhtrạng bất cân xứng thông tin sẽ tất yếu làm tăng chi phí giao dịch và làm tăng rủi
ro cho tất cả các loại thị trường, đặc biệt là thị trường tài chính tín dụng
Tình trạng bất cân xứng thông tin sẽ làm thay đổi hành vi giữa các bên tham giagiao dịch hành vi che đậy thông tin trước khi xảy ra giao dịch và sẽ tạo ra sựlựa chọn bất lợi trong thị trường
Các thiệt hại do thông tin bất cân xứng gây ra là lựa chọn bất lợi (adverseselection) và tâm lý ỷ lại (moral hazard), chi phí kiểm soát (monitoring costs)
o Lựa chọn bất lợi (Adverse Seclection).
Lựa chọn bất lợi xảy ra trước hợp đồng, nó nảy sinh do thông tin riêng màngười thực hiện giao dịch có trước khi họ ký hợp đồng Lựa chọn bất lợi khôngphải là một quyết định ngẫu nhiên mà quyết định này xuất phát từ việc che đậythông tin của một bên trong thị trường gây bất lợi cho một bên khác trước khi xảy
ra giao dịch Sự lựa chọn bất lợi này có thể làm một phân khúc thị trường trở nênrủi ro và thậm chí đi đến sụp đổ hòan toàn
Ta sẽ thấy rõ hơn về lợi chọn bất lợi khi xem xét hai dự án A và B, giảđịnh hai dự án có vốn đầu tư ban đầu bằng nhau và đầu tư bằng nguồn tiền vay từngân hàng, dòng tiền như nhau Không có bất cân xứng thông tin thì ngân hàng sẽtính lãi suất của hai dự án bằng nhau nếu rủi ro của hai dự án là bằng nhau Khicho vay ngân hàng sẽ đánh giá hai dự án, vì vậy mặc dù ngân hàng biết được cácđặc điểm cũng như nguồn trả nợ của dự án nhưng điều đó không có nghĩa là ngânhàng biết tòan bộ rủi ro của dự án và khả năng giám sát cũng không phải là hoàntoàn, bởi vì doanh nghiệp muốn có được lãi suất thấp nên có thể che giấu một số
Trang 4thông tin liên quan đến dự án Những thông tin của doanh nghiệp và ngân hàng làkhông không cân đối do đó trong trường hợp này đứng ở góc độ ngân hàng thì dự
án nào rủi ro hơn theo đánh giá của ngân hàng thì lãi suất cao hơn
o Tâm lý ỷ lại (Moral Hazard).
Tâm lý ỷ lại xảy ra sau khi ký hợp đồng phát sinh do các hành động có tácđộng đến hiệu quả thị trường nhưng không dễ gì quan sát được và vì thế nhữngngười thực hiện các hành động này có thể chọn theo đổi những lợi ích cá nhân củamình trên cơ sở gây tổn hại cho người khác
Trường hợp này xảy ra khi mà một bên có hành động che đậy và bên kiacủa thị trường khó lòng mà kiểm soát hoặc muốn kiểm soát thì cũng tốn kém chiphí Tâm lý này suất phát từ người đi vay bởi vì với một dự án đầy rủi ro mà đãđược chấp nhận thì điều đó đồng nghĩa với việc nếu dự án thành công, tiền nợđược trả và còn được hưởng lãi suất thấp nên lợi nhuận sẽ gia tăng, ngược lại nếuthất bại thì dòng tiền của dự án bằng không
o Chi phí kiểm soát (Monitoring costs).
Nếu người vay tạo thông tin thuận lợi bằng cách phóng đại lợi nhuận, vàngười cho vay không thể trực tiếp quan sát được quá trình và kết quả đầu tư trongsuốt thời gian đầu tư Vì vậy phải phải có lực lượng kiểm soát người vay trongsuốt quá trình cho vay
Thông tin bất cân xứng xảy ra có thể do nguồn thông tin khác nhau, thờiđiểm nhận tin khác nhau và trình độ nhận thức, ứng xử với thông tin khác nhau.Nguyên nhân là do những hạn chế của thị trường làm cho tốc độ truyền tin chậm,khả năng tiếp nhận và xử lý thông tin kém Ngược lại, thông tin bất cân xứng lànguyên nhân dẫn đến thị trường kém hiệu quả
Thông tin bất cân xứng vừa là khách quan vừa là chủ quan Tính kháchquan là do cấp độ hiệu quả của thị trường gây ra những hạn chế về truyền tải vàcập nhật thông tin vào trong giá cả Tính chủ quan là do sự thiếu nỗ lực cũng nhưchưa quan tâm đầu tư tìm kiếm khai thác thông tin của các đối tượng là cá nhân, tổchức, doanh nghiệp tham gia thị trường
Trang 52 Bất cân xứng thông tin trong thị trường chứng khoán
2.1 Tổng quan về thị trường chứng khoán.
2.1.1 Khái niệm.
Thị trường chứng khoán là nơi giao dịch, mua bán trao đổi các loại chứngkhoán dài hạn như cổ phiếu, trái phiếu và các công cụ tài chính khác như chứngchỉ quỹ đầu tư, các hợp đồng phái sinh…
Thị trường chứng khoán là thị trường vốn dài hạn, tập trung các nguồn vốncho đầu tư và phát triển kinh tế Do đó tác động rất lớn đến môi trường đầu tư nóiriêng và nền kinh tế nói chung Mặt khác, thị trường chứng khoán là nơi tập trungnhiều đối tượng tham gia với các mục đích, sự hiểu biết và lợi ích khác nhau, cácgiao dịch các sản phẩm tài chính được thực hiện với giá trị rất lớn Đặc tính nàykhiến cho thị trường chứng khoán cũng là môi trường dễ xảy ra các hoạt độngkiếm lợi không chính đáng thông qua các kinh doanh nội gián, gian lận, gây tổnthất cho nhà đầu tư, cho thị trường và toàn bộ nền kinh tế
2.1.2 Nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán.
Thị trường chứng khoán hoạt động dựa trên 4 nguyên tắc cơ bản
+ Trên thị trường thứ cấp, các nhà đầu tư cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếmcho mình một lợi nhuận cao nhất và giá cả được hình thành theo phương thức đấugiá hoặc đấu lệnh
Nguyên tắc công bằng.
Theo nguyên tắc này, mọi người tham gia thị trường đều phải tuân thủnhững quy định chung, được bình đẳng trong việc chia sẻ thông tin và trong việcgánh chịu các hình thức xử phạt nếu vi phạm vào những quy định đó
Trang 6 Nguyên tắc công khai.
Nhà đầu tư chỉ có thể phân tích, đánh giá được giá trị của chứng khoánthông qua thông tin liên quan đến chứng khoán đó Vì vậy, thị trường chứng khoánphải được xây dựng trên cơ sở hệ thống công bố thông tin tốt Công bố thông tinđược tiến hành khi doanh nghiệp phát hành lần đầu cũng như trong suốt quá trìnhniêm yết theo các chế độ thường xuyên và đột xuất thông qua các phương tiệnthông tin đại chúng
Nguyên tắc tập trung.
Thị trường chứng khoán phải hoạt động theo nguyên tắc tập trung Các giaodịch phải diễn ra tại các trung tâm giao dịch và trên thị trường OTC có sự kiểmsoát của cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tự quản
2.1.3 Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán.
Nhìn chung, các tổ chức tham gia quản lý và giám sát thị trường gồm 2nhóm: cơ quan quản lý chính phủ và các tổ chức tự quản
2.1.3.1 Cơ quan quản lý của chính phủ.
Thực hiện chức năng quản lý Nhà nước đối với hoạt động của thị trườngchứng khoán thông qua việc ban hành các quy định, luật lệ điều chỉnh các hoạtđộng trên thị trường chứng khoán tạo cơ sở cho các tổ chức tự quản trực tiếp thựchiện các chức năng điều hành và giám sát thị trường của mình
2.1.3.2 Các tổ chức tự quản.
Gồm có Sở giao dịch và Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán
Sở giao dịch : thực hiện một số chức năng sau:
+ Điều hành các hoạt động giao dịch diễn ra trên Sở giao dịch thông quaviệc đưa ra và đảm bảo thực hiện các quy định cho các hoạt động giao dịch trên thịtrường
+ Giám sát, theo dõi các giao dịch giữa các công ty thành viên và các kháchhàng của họ Xử lý, cưỡng chế khi phát hiện các vi phạm hoặc báo cáo lên Ủy banchứng khoán để giải quyết trong trường hợp có vi phạm nghiêm trọng đến các quyđịnh của ngành chứng khoán
Trang 7+ Hoạt động điều hành và giám sát của Sở giao dịch phải được thực hiệntrên cơ sở phù hợp với các quy định luật có liên quan.
Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán :
Là tổ chức được thành lập với mục đích tạo tiếng nói chung cho toànngành kinh doanh chứng khoán và đảm bảo các lợi ích chung của thị trường chứngkhoán Cụ thể thực hiện các chức năng sau:
+ Điều hành và giám sát thị trường phi tập trung Các công ty muốn thamgia thị trường này phải đăng ký với Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán vàphải thực hiện các quy định do hiệp hội đưa ra
+ Đưa ra các quy định chung cho các công ty chứng khoán thành viên trongcác lĩnh vực kinh doanh chứng khoán và đảm bảo thực hiện các quy định này
+ Thu nhận các khiếu nại của khách hàng và điều tra các công ty chứngkhoán thành viên để tìm ra các vi phạm
+ Đưa ra các đề xuất và gợi ý với những cơ quan quản lý thị trường chứngkhoán về các vấn đề liên quan đến thị trường chứng khoán
2.1.4 Chức năng và vai trò của thị trường chứng khoán.
Thị trường chứng khoán có chức năng và vai trò quan trọng trong quá trình vậnhành của nền kinh tế mỗi quốc gia cũng như trong lịch sử phát triền nền kinh tế thịtrường của các quốc gia phát triển, thị trường chứng khoán có ý nghĩa quan trọngđặc biệt đối với sự tăng trưởng của một quốc gia, nó có vai trò cụ thể sau:
Chức năng của thị trường chứng khoán.
Công cụ tập trung vốn cho nền kinh tế: đây là vai trò quan trọng đầu tiêncủa thị trường chứng khoán là thu hút tập trung các nguồn vốn nhàn rỗi trong nhândân để hình thành các nguồn vốn khổng lồ có khả năng tài trợ cho các dự án đầu
tư dài hạn phát triển kinh tế cũng như tài trợ cho các nhu cầu tăng vốn mở rộngsản xuất kinh doanh Thị trường chứng khoán là công cụ huy động vốn hết sứchữu hiệu không những trong nước mà cả ngoài nước đối với nước ta, các nguồnvốn lớn còn tiềm ẩn trong nhân dân chưa được đưa vào sản xuất kinh doanh, thì
Trang 8việc cần có một thị trường chứng khoán song hành với sự ra đời của các công ty
cổ phần là m ột chiến lược phát triển kinh tế trước mắt cũng như lâu dài
Khuyến khích tiết kiệm và đầu tư: thị trường chứng khoán tạo cơ hội thuậntiện khuyến khích mọi người dân tiết kiệm và biết cách sử dụng tiền tiết kiệm mộtcách tích cực mang lại hiệu quả qua việc đầu tư vào các loại chứng khoán gây ra ýmuốn tiết kiệm để đưa tiền vào đầu tư Mỗi người trong xã hội chỉ có một số tiềntiết kiệm bé nhỏ, nhưng tổng số tiền tiết kiệm của cả xã hội sẽ to lớn hơn bất cứ tàisản của cá nhân nào Mặt khác trong xã hội cũng luôn tồn tại các quỹ tiền tệ tậptrung: ngân hàng, quỹ bảo hiểm, quỹ đầu tư… đều có mục đích khuyến khích tiếtkiệm nhưng các quỹ tiền tệ này cũng chỉ phát huy hết tác dụng của nó khi có mộtthị trường chứng khoán tồn tại song hành
Hàn thử biểu của nền kinh tế: nó sẽ phản ánh tình trạng của nền kinh tế quahoạt động của nó
Vai trò của thị trường chứng khoán.
Công cụ đảm bảo thanh khoản cho số tiết kiệm phục vụ đầu tư dài hạn: vaitrò của thị trường chứng khoán bảo đảm cho việc nhanh chóng chuyển thành tiềnmặt của các chứng khoán có giá Đây là yếu tố quan trọng để thu hút các nhà đầu
tư đến với thị trường chứng khoán với một thị trường chứng khoán hoạt động cànghữu hiệu thì tính thanh khoản càng cao
Công cụ đo lường giá trị các tích sản của doanh nghiệp: những thông tindoanh nghiệp cung cấp cho nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán qua các bảngphân tích đánh giá năng lực sản xuất của doanh nghiệp, triển vọng của doanhnghiệp trên thị trường, khả năng sinh lợi của hoạt động sản xuất kinh doanh, xuthế phát triển của doanh nghiệp trong thời kỳ tương lai từ 3 đến 5 năm đã phần nàolượng giá được tích sản của doanh nghiệp một cách khách quan và khoa học Mặtkhác, với tính chất đặc biệt nhạy bén của thị trường chứng khoán, sự lên xuống giá
cả chứng khoán trên thị trường cũng nói lên biến động của giá trị doanh nghiệp tạibất kỳ thời điểm nào
Trang 9Thúc đẩy các doanh nghiệp sử dụng vốn cho sản xuất kinh doanh có hiệuquả: với nguyên tắc hoạt động chủ đạo trên thị trường chứng khoán là công khai,công bằng và trung thực, mọi thông tin về doanh nghiệp đều được công chúngkiểm tra đánh giá Thị trường chứng khoán vừa tạo điều kiện vừa bắt buộc cácdoanh nghiệp không những phải hoạt động sản xuất kinh doanh đúng pháp luật màcòn phải hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả.
Vai trò chống lạm phát của thị trường chứng khoán: thị trường chứngkhoán còn làm giảm lực lạm phát Ngân hàng trung ương với vai trò điều hòa hệthống tiền tệ sẽ tung ra nhiều trái phiếu kho bạc bán trên thị trường chứng khoánvới lãi suất cao để thu hút bớt số tiền lưu hành, nhờ đó số tiền sẽ giảm bớt và áplực lạm phát cũng giảm đi
Hỗ trợ và thúc đẩy các công ty cổ phần ra đời và phát triển: thị trườngchứng khoán là điều kiện không thể thiếu trong việc đưa cổ phiếu ra công chúnggiúp cho việc phát hành và lưu hành cổ phiếu đạt hiệu quả
Những đóng góp của thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế là rất to lớn Hiệnnay, hầu hết các quốc gia theo cơ chế thị trường đều có tổ chức thị trường chứngkhoán, ngay cả quốc gia đang phát triển cũng hình thành và phát triển thị trườngchứng khoán của họ làm công cụ đắc lực trong việc huy động vốn cho đầu tư vàtăng trưởng kinh tế Tuy nhiên, thị trường chứng khoán được coi là một công cụcực kỳ nhạy bén và tinh xảo cũng có những mặt trái của nó, những tác động tiêucực vô cùng nguy hiểm đối với nền tài chính của một quốc gia nếu nó không đượcđiều hành một cách lành mạnh, hợp pháp và đúng quy luật
2.2 Tác động của bất cân xứng thông tin.
Như đã phân tích, thông tin là tải sản có giá trị sử dụng, nếu được khai tháctốt sẽ mang lại hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội cao.Ngược lại, sự bất cân xứng
về thông tin khiến cho giá cả không phản ánh đúng giá trị thực của hàng hóa dẫnđến thị trường kém hiệu quả, làm nảy sinh nhiều phản ứng tiêu cực ảnh hưởng đếntất cả chủ thể tham gia trên thị trường, gây thất bại thị trường đồng thời kìm hãm
sự phát triển của nền kinh tế
Trang 102.2.1 Tác động của bất cân xứng thông tin đến doanh nghiệp.
2.2.1.1 Bất cân xứng thông tin làm gia tăng rủi ro của các quyết định tài chính của các công ty cổ phần.
Mục tiêu của công ty cổ phần là tối đa hóa giá trị của cổ đông thông qua tối
đa hóa giá trị của doanh nghiệp Muốn như vậy, công ty phải triệt để khai thác các
cơ hội đầu tư có hiệu quả, đồng thời có một chính sách tài trợ vốn tối ưu bên cạnhmột chính sách cổ tức thỏa đáng Tuy nhiên, việc kết hợp ba quyết định này saocho đạt được kết quả tốt nhất không phải là đơn giản, nhất là trong thị trường cótình trạng bất cân xứng thông tin Các quyết định này ẩn chứa nhiều rủi ro
a) Tác động của bất cân xứng thông tin đến quyết định đầu tư.
Quyết định đầu tư là việc lựa chọn đầu tư vào các tài sản thực Đây đượcxem là quyết định quan trọng nhất làm gia tăng giá trị doanh nghiệp
Thông thường, các nhà quản trị thẩm định tính hiệu quả của dự án đầu tưdựa trên dòng tiền dự tính và rủi ro dự báo thị trường Mức độ chính xác của các
dự báo tùy thuộc vào thông tin và mức độ phản ánh của thông tin trong thị trường.Thông tin bất cân xứng tạo nên thị trường không hiệu quả, do đó giá cả khôngphản ánh đúng giá trị tài sản, không thể cung cấp các tin tức và dấu hiệu chính xáccho việc ra quyết định đầu tư Mối quan hệ rủi ro – tỷ suất sinh lợi tuân theo quyluật thị trường không đáng tin cậy Có thể thị trường đánh giá dự án nằm phía trênđường tỷ suất sinh lợi- rủi ro thị trường nghĩa là chi phí tương đối thấp, làm cho
dự án được đầu tư mặc dù thực tế lại có chi phí cao Ngược lại, dự án có chi phíthấp có thể bị bỏ qua do thị trường đánh giá nằm phía dưới đường tỷ suất sinh lợi-rủi ro thị trường Khi đó, quyết định đầu tư của doanh nghiệp sẽ hàm chứa rủi rocao và dễ gây tổn thất tài sản cho doanh nghiệp
b) Tác động của bất cân xứng thông tin đến quyết định tài trợ.
Quyết định tài trợ là việc lựa chọn nguồn tài trợ cho các quyết định đầu tư.Tập hợp các nguồn tài trợ tạo thành cấu trúc vốn tối ưu cho doanh nghiệp gồm cóvốn cổ phần thường, cổ phần ưu đãi và nợ Khi ra quyết định tài trợ, nhà quản trị
Trang 11sẽ xác định một cấu trúc vốn tối ưu tương ứng giữa rủi ro và tỷ suất sinh lợi đòihỏi
Thị trường với thông tin bất cân xứng khiến cho nhà đầu tư đánh giá khôngđúng rủi ro nên yêu cầu tỷ suất sinh lợi mong đợi cao hơn Nhà quản trị ở vào thế
bị động phải chấp nhận nguồn tài trợ nhiều rủi ro đó dẫn đến chi phí tài trợ tăng
Thông tin bất cân xứng còn tác động đến việc lựa chọn giữa tài trợ nội bộ
và tài trợ bên ngoài, giữa phát hành mới chứng khoán nợ và chứng khoán vốn cổphần Điều này đưa tới một trật tự phân hạng, theo đó đầu tư sẽ được tài trợ trướctiên bằng vốn nội bộ, chủ yếu là lợi nhuận tái đầu tư rồi đến phát hành chứngkhoán nợ và cuối cùng là phát hành vốn cổ phần mới Tính linh hoạt trong lựachọn nguồn tài trợ của doanh nghiệp giảm
c) Tác động của bất cân xứng thông tin đến quyết định phân phối.
Quyết định phân phối là việc xác định chính sách cổ tức của công ty mà cụthể là xác định tỷ lệ chi trả cổ tức sao cho giá trị đạt được từ việc chi trả cổ tứcphải tương xứng với chi phí cơ hội của việc mất đi lợi nhuận giữ lại – được xem làmột phương tiện tài trợ từ vốn chủ sở hữu
Theo MM, trong thị trường hoàn hảo, chính sách cổ tức không tác động gìđến giá trị của doanh nghiệp Tác động của một chính sách cổ tức nào đó có thểđược bù trừ chính xác bằng các hình thức tài trợ khác như việc bán cổ phầnthường chẳng hạn
Tuy nhiên, thực tế không có thị trường hoàn hảo, quyết định phân phối ảnhhưởng đáng kể đến doanh nghiệp, nhất là trong thị trường tồn tại tình trạng bất cânxứng thông tin Khi đó, quyết định phân phối bị đánh giá sai, không phản ánhđúng thực trạng kết quả tài chính và nhu cầu vốn của doanh nghiệp, gây ảo tưởngtăng thêm lợi tức Vì vậy, doanh nghiệp có thể theo đuổi một chính sách cổ tứckhông đúng đắn, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp
Trang 122.2.1.2 Bất cân xứng thông tin làm tăng chi phí phòng ngừa rủi ro và chi phí đại diện của doanh nghiệp.
Qua phân tích trên có thể thấy được bất cân xứng thông tin là một trongnhững nguyên nhân làm gia tăng đáng kể các rủi ro cho doanh nghiệp khi ra cácquyết định tài chính, cụ thể liên quan đến rủi ro đầu tư tài chính, rủi ro chi phí vốn,rủi ro tỷ giá hối đoái, rủi ro lãi suất và rủi ro pháp lý Các rủi ro này đã ảnh hưởngtrực tiếp hoặc gián tiếp đến các quyết định tài chính của doanh nghiệp nói riêng vàtoàn bộ hoạt động của doanh nghiệp nói chung Để kiểm soát tốt hơn các rủi ronày, đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng chương trình quản trị rủi ro Điều nàyđồng nghĩa chi phí phòng ngừa rủi ro gia tăng
Chẳng hạn, tỷ giá hối đoái phản ánh không đúng tương quan giá trị thựcgiữa các đồng tiền và thay đổi vô căn khó lường ảnh hưởng đến dòng tiền ròng củadoanh nghiệp Để giảm thiểu tác động của tỷ giá hối đoái, doanh nghiệp có thể sửdụng các công cụ phái sinh như quyền chọn, hợp đồng giao sau…
Bên cạnh đó, thông tin bất cân xứng còn làm nảy sinh mâu thuẫn giữa các
cổ đông và các nhà quản lý, tạo nên vấn đề người chủ - người đại diện, chi phí đạidiện xuất hiện Mâu thuẫn này càng sâu sắc hơn khi mục tiêu giữa nhà quản lý vàcác cổ đông khác nhau Người quản lý có thể không theo đuổi mục tiêu tối đa hóalợi ích cổ đông mà thực hiện các hoạt động có lợi cho bản thân, gây thiệt hại cho
cổ đông Vấn đề chi phí đại diện trở nên trầm trọng, phức tạp hơn Doanh nghiệpphải tốn nhiều chi phí hơn để giải quyết vấn đề này
2.2.1.3 Bất cân xứng thông tin gây khó khăn trong việc huy động vốn của doanh nghiệp.
Trong thị trường với thông tin bất cân xứng, nhiều rủi ro xuất hiện làm engại nhà đầu tư do mọi khoản đầu tư đều trở nên mạo hiểm hơn, vì thế ảnh hưởngxấu đến doanh nghiệp trong việc huy động vốn Các nhà đầu tư thường đòi hỏi tỷsuất sinh lợi cao hơn để bù đắp rủi ro, dẫn đến làm tăng chi phí huy động vốn củadoanh nghiệp
Trang 13Ngoài ra, các nhà đầu tư cho rằng doanh nghiệp nắm rõ thông tin hơn họ,các giám đốc tài chính vốn khôn ngoan không bán rẻ hay cho không ai bao giờ.
Do vậy, khi doanh nghiệp phát hành cổ phần mới, họ thường đánh giá giá trị thực
tế của cổ phần thấp hơn giá doanh nghiệp đưa ra làm cho giá trị huy động củadoanh nghiệp giảm sút so với dự tính ban đầu
2.2.2 Tác động của bất cân xứng thông tin đến thị trường chứng khoán.
Như đã biết, một trong những yêu cầu cơ bản đối với một thị trường tàichính lành mạnh là thông tin phải luôn luôn minh bạch Nhà đầu tư tiếp nhận,phân tích, phán đoán, giao dịch theo thông tin đó và họ tự chịu trách nhiệm vềnhững nhận định thông tin của mình Chính vì vậy, một khi hệ thống thông tinkhông rõ ràng, minh bạch, các dự báo của nhà đầu tư có thể sẽ trở nên vô nghĩa,dẫn đến việc họ đưa ra các quyết định thiếu chính xác, từ đó tạo ra lượng cung,lượng cầu ảo trên thị trường và kết quả là có thể xảy ra tình trạng “ bong bóngchứng khoán”, nguy cơ đỗ vỡ thị trường cao
Trong thị trường như vậy, niềm tin của nhà đầu tư về một sân chơi bìnhđẳng không còn nữa mà thay vào đó là tâm lý bất an, chán nản Khi đó, việc nhàđầu tư rút vốn khỏi thị trường chứng khoán và chuyển nguồn vốn vào các kênhđầu tư khác hoặc ở thị trường chứng khoán các nước khác là điều tất yếu sẽ xảy ra
Ngoài ra, với môi trường kinh doanh không công bằng và thiếu minh bạchkhó có thể đủ lực hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài đổ vốn vào kênh chứng khoán.Bởi vì họ không thể dùng các tính toán và phân tích vượt trội người khác để dànhchiến thắng Mà đây lại là nguồn vốn khá quan trọng, góp phần đáng kể vào sựphát triển của thị trường chứng khoán
2.2.3 Tác động của bất cân xứng thông tin đến nền kinh tế.
Đầu tư là nền tảng cơ bản, quan trọng nhất cho phát triển Tuy nhiên, khicác tài sản thực và tài sản tài chính không được định giá đúng do thị trường khônghiệu quả, các nhà đầu tư sẽ không mạnh dạn mua sắm, e ngại đầu tư… và do vậy
sẽ không kích thích nền kinh tế tăng trưởng Bên cạnh đó, nạn đầu cơ tiêu cực sẽxảy ra làm lũng đoạn thị trường, gây bất ổn cho nền kinh tế
Trang 14Mặt khác, thông tin không chính xác, không đầy đủ sẽ dẫn đến sự phân bổnguồn lực không hiệu quả, gây nguy cơ lãng phí nguồn lực ở những nơi quản trịkém và thiếu nguồn lực cho nhà quản trị tài ba Nền kinh tế trở nên ì ạch và bịnhiều sai lệch.
Bên cạnh đó, việc thiếu thông tin làm cho người sản xuất cung cấp quánhiều một vài sản phẩm và quá ít những sản phẩm khác, không đáp ứng đúng nhucầu của người tiêu dùng Ở khía cạnh khác, một số người tiêu dùng không mua sảnphẩm mặc dù họ được lợi nếu mua, một số khác lại mua sản phẩm làm cho họ bịthiệt
3 Bất cân xứng thông tin và thị tr ư ờng hiệu quả
3.1 Thế nào là thị trường hiệu quả?
Một thị trường được xem là hiệu quả khi đồng thời hiệu quả trên cả ba mặt:phân phối, hoạt động và thông tin
Thị trường hiệu quả về mặt phân phối khi các nguồn lực khan hiếm trongnền kinh tế được đưa đến nơi sử dụng một cách tốt nhất và hiệu quả nhất
Thị trường hiệu quả về hoạt động đề cập đến hành vi mua hay bán khốilượng lớn ảnh hưởng đến giá trong một thời gian hợp lý
Thị trường hiệu quả về phân bổ thông tin phản ánh giá chứng khoán điềuchỉnh nhanh chóng theo các thông tin mới tiếp nhận được
Tuy ba mặt cấu thành thị trường hiệu quả này có sự gắn bó và phụ thuộc lẫnnhau nhưng để xem xét vấn đề hiệu quả về mặt thông tin, giả thuyết thị trườnghiệu quả giả định rằng thị trường đã hiệu quả về mặt phân phối và hoạt động Vìvậy, khái niệm thị trường hiệu quả được phát biểu như sau:
Thị trường hiệu quả là thị trường trong đó giá cả của các chứng khoán đã phản ánh đầy đủ, tức thời tất cả các thông tin sẵn có trên thị trường 1
Việc giá chứng khoán tăng hay giảm là do phản ứng đối với các thông tinmới Mà thông tin mới là thông tin không thể dự đoán được Do đó, sự thay đổi vềgiá chứng khoán do tác động của các thông tin mới cũng không thể dự đoán được
1 Theo tài liệu học tập của Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán thuộc UBCK NN.
Trang 15Hay nói cách khác, giá chứng khoán không theo chu kỳ có thể dự báo trước màtuân theo một bước đi ngẫu nhiên Bởi lẽ, nếu các thay đổi giá cả quá khứ có thểđược sử dụng để dự đoán các thay đổi giá cả tương lai, các nhà đầu tư có thể tạo ra
tỷ suất sinh lợi dễ dàng Nhưng trong thị trường cạnh tranh, việc thu được tỷ suấtsinh lợi dễ dàng sẽ không kéo dài Khi các nhà đầu tư cố gắng tận dụng thông tin
về giá cả quá khứ, giá cả điều chỉnh ngay lập tức cho đến khi siêu tỷ suất sinh lợi
từ việc nghiên cứu các chuyển động giá cả trong quá khứ biến mất Kết quả là tất
cả thông tin về giá cả quá khứ sẽ được phản ánh trong giá chứng khoán ngày hômnay chứ không phải trong giá ngày mai Các mẫu mực trong giá cả sẽ không tồntại nữa và các thay đổi giá cả trong một thời kỳ sẽ độc lập với các thay đổi trong
kỳ kế tiếp
Tuy nhiên, tùy theo mức độ hiệu quả của thị trường mà thị trường sẽ cónhững phản ứng khác nhau đối với một thông tin mới
Trong thị trường hiệu quả cao, giá cả phản ánh tức thì theo đúng giá trị của
thông tin mới ( đường thị trường hiệu quả)
Đối với thị trường hiệu quả kém, giá cả không phản ánh đúng giá trị tài sản
và thường không điều chỉnh lập tức theo đúng giá trị mà thông tin mới tạo ra.Nghĩa là giá cả tài sản và giá cả thông tin đều sai lệch với giá trị thực của chúng
Thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian qua cho thấy thường cóphản ứng thái quá trước thông tin mới
Trang 16Đồ thị: Đường thị trường hiệu quả khi có thông tin tốt
Trong thị trường hiệu quả tuyệt đối không xảy ra tình trạng bất cân xứng
thông tin và cũng không ai có thể kiếm được một tỷ lệ sinh lợi bất thường vì bất cứthông tin nào phát ra, ngay lập tức hàng ngàn nhà phân tích và nhà đầu tư duy lýbiến thông tin này thành phản ứng của họ trên thị trường Các nhà đầu tư chỉ cóthể thu được lợi nhuận phù hợp với rủi ro mà họ chấp nhận Nghĩa là, mọi đầu tưphát sinh đều thuộc đường tỷ suất sinh lợi- rủi ro thị trường
Đồ thị: Đường tỷ suất sinh lợi – rủi ro thị trường
Trang 173.2 Đặc điểm của thị trường hiệu quả.
Thứ nhất thị trường hiệu quả có một số lượng lớn các thành viên tham giabiết tối đa hoá lợi nhuận bằng việc phân tích và đánh giá các chứng khoán, cácthành viên này độc lập với nhau.
Thứ hai là các thông tin liên quan tới chứng khoán đến được với thị trườngmột cách ngẫu nhiên và việc tiêu tốn thời gian của một thông báo thì nhìn chung làđộc lập với các thông báo khác.
Thứ ba là các nhà đầu tư tối đa hoá lợi nhuận điều chỉnh giá chứng khoánmột cách nhanh chóng để phản ánh tác động của những thông tin mới Mặc dùviệc điều chỉnh giá có thể không hoàn hảo nhưng chúng không bị thiên lệch Điềunày có nghĩa là thỉnh thoảng thị trường sẽ điều chỉnh quá mức hay cũng có lúcđiều chỉnh yếu hơn, điều quan trọng là bạn chẳng thể đoán được điều gì sẽ xảy ratại bất kỳ một thời điểm nào cho trước Giá chứng khoán điều chỉnh nhanh chóngbởi vì có rất nhiều nhà đầu tư tối đa hoá tỷ suất sinh lợi đang cạnh tranh lẫn nhau.
Cuối cùng, mọi thông tin mới liên quan đều được các nhà đầu tư nắm bắt vàphản ánh vào giá cả thị trường Tại bất kỳ thời điểm nào, thị trường cũng xử lý kịpthời những thông tin mới nhất.Vì thế mà giá chứng khoán được biết đến ở bất kỳthời điểm nào cũng sẽ là một phản ánh không thiên lệch của tất cả các thông tin cósẵn hiện thời và trong giá chứng khoán đã bao gồm rủi ro của việc nắm giữ chứngkhoán
3.3 Các dạng của thị trường hiệu quả.
Tính hiệu quả của thị trường biểu hiện ở các cấp độ khác nhau, tùy thuộcvào mức độ thông tin được phản ánh trong giá của chứng khoán
Thị trường hiệu quả dạng yếu:
Thị trường hiệu quả dạng yếu giả định rằng giá cả và dữ liệu quá khứ đượcphản ánh đầy đủ trong giá chứng khoán và không thể sử dụng phương pháp phântích kỹ thuật để tìm kiếm lợi nhuận bất thường, dù phân tích cơ bản có thể áp dụngtrong trường hợp này Vì các nhà phân tích kỹ thuật thường theo dõi sự thay đổigiá cổ phiếu qua một loạt các thời điểm khác nhau Nếu họ nhận ra sự biến động
Trang 18giá tuân theo một số dạng nhất định thì họ dự đoán rằng điều này sẽ được lặp lạitheo cùng quy luật trong tương lai Tuy nhiên, nếu dạng yếu của thị trường tồn tạithì không có bất kỳ một thông tin nào trong quá khứ được sử dụng để dự đoán chotương lai Do với bất kỳ thông tin nào có được trong quá khứ đều đã được phântích bởi hàng nghìn nhà phân tích, nhà đầu tư trên thị trường Họ sẽ hành độngtheo những gì đã tìm được và điều này sẽ được phản ánh rất nhanh trong giá cổphiếu Nếu những thông tin này chứa đựng những biến động trong tương lai, cácnhà đầu tư cùng khai thác triệt để dấu hiệu này làm cho những thông tin này trởthành sự hiểu biết của công chúng Và vì vậy, giá cổ phiếu sẽ nhanh chóng điềuchỉnh thăng bằng lại Nhưng với mức độ hiệu quả yếu này, giá chứng khoán là mộtước lượng không chệch tốt nhất cho giá trị thực của chúng Người ta có thể dùngphân tích cơ bản để biết chứng khoán đang được định giá thấp hay cao.
Thị trường hiệu quả dạng vừa phải:
Thị trường hiệu quả dạng vừa phải giả định rằng giá cả không chỉ phản ánhgiá cả quá khứ mà còn phản ánh tất cả thông tin đã công bố khác Trong thị trườnghiệu quả dạng vừa phải, không có nhà đầu tư nào có thể đạt được lợi nhuận sau khi
đã điều chỉnh rủi ro trên mức trung bình từ các giao dịch của họ nếu việc mua bándựa vào các số liệu đã được công bố và những thông tin dự đoán mà cả thị trườngđều biết
Thị trường hiệu quả dạng mạnh:
Thị trường hiệu quả dạng mạnh giá định rằng giá cả phản ánh tất cả thông tin
có thể có được bằng cách phân tích tỉ mỉ về công ty và về nền kinh tế Điều nàynói lên rằng thị trường phản ứng rất nhanh với bất kỳ thông tin nào, kể cảnhững thông tin mang tính chất nội bộ hay cá nhân, khả năng đạt được lợinhuận siêu ngạch là không thể Tuy nhiên, thực tế có một bộ phận cá nhân cóthể có được những thông tin quan trọng trước khi chúng được công bố ra côngchúng, do đó sẽ thu được lợi nhuận siêu ngạch Đây được xem là một trongnhững biểu hiện của tình trạng bất cân xứng thông tin trên thị trường
Trang 193.4 Các yếu tố chính để đánh giá thị trường hiệu quả.
Để thông tin phản ánh tức thì và trọn vẹn vào giá cả thì mọi thông tin mớiphải lập tức được phổ biến và lan tỏa khắp thị trường, được tiếp nhận xử lý nhanhchóng và hấp thu ngay vào trong giá cả Điều này tùy thuộc nguồn tin, thời giantruyền tin, kỹ năng xử lý tin và mức độ thông tin được chuyển hóa vào giá cả hànghóa Hay nói cách khác, nó phụ thuộc vào mức độ công khai, minh bạch thông tintrên thị trường ức độ bất cân xứng thông tin càng cao thì thị trường càng kém hiệuquả và ngược lại
3.4.1 Nguồn tin
Nguồn tin là nơi phát xuất thông tin, cũng có thể là nơi phát tán thông tin
Số nguồn tin chất lượng cao nhiều sẽ cung cấp truyền tải nhiều thông tin nhanhchóng
3.4.2 Thời gian truyền tin
Thời gian truyền tin là khoảng thời gian cần thiết để một thông tin mớiđược phổ biến và lan tỏa khắp thị trường Thời gian truyền tin của thị trường phụthuộc vào công nghệ truyền tin và mức độ trang bị phương tiện tiếp nhận thôngtin Nếu thông tin được cập nhật từng giây thì báo chí sẽ không đạt yêu cầu do bịmất nhiều giờ để xét duyệt, đánh máy, lên khuôn, in ấn, phát hành, chuyên chở,phân phát… Thông tin qua đài phát thanh truyền hình, internet, điện thoại nhanh
và tiện lợi hơn
3.4.3 Kỹ năng xử lý thông tin
Kỹ năng xử lý thông tin là kỹ năng chuyển đổi thông tin ban đầu thànhthông tin có giá trị của người tiếp nhận Kỹ năng này dựa trên tính chuyên nghiệp,khả năng nhận thức và tư duy, tri thức sẵn có, công nghệ xử lý tin
3.4.4 Khả năng khai thác thông tin
Khả năng khai thác thông tin là khả năng vận dụng thông tin vào việc raquyết định, điều này phụ thuộc vào nguồn lực có được và các điều kiện của môitrường
Trang 204 Bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khoán thế giới và bài học kinh nghiệm.
Trong các công ty cổ phần mặc dù cổ đông là những người sở hữu công tynhững họ không hẳn sẽ là người trực tiếp quản lý công ty Thay vì tham gia quản
lý trực tiếp thì những cổ đông này sẽ bỏ phiếu để chọn một hội đồng quản trị vàmột số thành viên hội đồng quản trị có thể kiêm nhiệm chức danh quản lý cao nhất
là tổng giám đốc hay chức danh này có thể được lựa chọn từ một người bên ngoài.Hội đồng quản trị có nhiệm vụ là phải giám sát hoạt động của vị tổng giám đốcnày vì ban giám đốc có thể lạm dụng chức vụ cho lợi ích riêng của mình thay vìbảo vệ lợi ích của công ty và cổ đông
Khi bảng báo cáo tài chính của Enrron bị bóp méo, giấu các khoản nợ vàthổi phồng lợi nhuận, và trước khi công bố bảng báo cáo tài chính này thì các cổđông nội bộ của Enrron đã bán 17,3 triệu cổ phiếu để lấy 1,1 triệu USD, khi BCTCđược công bố thì những người mua cổ phiếu với giá 90 đôla chỉ còn 0,6 đôla saukhông đầu 1 năm Ngoài Enrron còn có Worldcom gian luận sổ sách và điều đókhiến cho Worldcom phóng đại lợi nhuận, công ty công bố lợi nhuận 1,4 tỷ USDvào năm 2001 và quý 1/2002 là 130 triệu USD
Ta thấy việc Enrron và Worldcom phá sản người bị thiệt hại là các cổ đôngbên ngoài vậy phải chăng là nên xem xét lại việc quản trị công ty một khi xuấthiện những mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và ban giám đốc Có nhiều nguyênnhân làm xuất hiện điều này:
- Nếu tổng giám đốc là cổ đông kiểm soát: việc này trước hết là thấy có lợikhi mục đích của ông ta gắn liền với việc phát triển công ty nhưng khi có sựviệc bất lợi xảy ra có ảnh hưởng lớn đến công ty thì động cơ che giấu là rấtlớn, họ sẽ bán cổ phiếu trước khi cho công bố thông tin
- Nếu tổng giám đốc được thuê từ bên ngoài thì việc không có lợi ích mậtthiết nào với công ty sẽ làm nảy sinh mâu thuẫn giữa người điều hành vàchủ sở hữu
Trang 21- Ban giám đốc có trong tay cả bộ máy điều hành vì thế hội đồng quản trịgiám sát hoạt động của ban giám đốc dựa vào phần lớn những thông tin màban giám đốc cung cấp, và những thông tin đó chỉ có thể giúp hội đồngquản trị đến mức nào đó thôi vì tất nhiên không phải mọi thông tin đều thểhiện trên báo cáo Đó là chưa kể nếu công ty hoạt động trong lĩnh vực kỹthuật mà các cổ đông thì không am hiểu nhiều.
- Thêm một điều nữa là việc trả lương cho giám đốc bằng cổ phiếu có thểgắn kết quyền lợi của họ với cổ đông, nhưng sự thất bại này là trả lươngbằng cổ phiếu không chưa hẳn là cho giám đốc điều hành đặt quyền lợi củacông ty lên trên hết
Sự sụp đổ của các công ty lớn như Enrron và Worldcom đã làm cho các nhà lậppháp của liên bang, sàn giao dịch của Mỹ coi lại những quy định về việc quản trịcông ty, tính công khai Từ đó ta rút ra bài họ kinh nghiệm cho các chủ thể thamgia vào nền kinh tế
Thật khó để cho rằng các giám đốc không nên sở hữu cổ phiếu vì khi giámđốc nắm giữ một lượng cổ phiếu lớn thì hội đồng quản trị sẽ mất đi khả năng chấtvấn đội ngũ quản lý về tình hình yếu kém của công ty, ta có thể hạn chế điều nàybằng cách chỉ cho phép họ được bán một lượng cổ phiếu nhất định trong nhiệm kỳcủa họ (tùy thuộc vào quy mô của công ty để quyết định tỷ lệ) việc này sẽ thúc đẩyban giám đốc duy trì mục tiêu nâng cao giá trị dài hạn của công ty
Công ty nên dành nhiều công sức cho việc xây dựng phương pháp quản trị,nâng cao tính toàn vẹn của hệ thống kinh doanh và tính chính xác của các số liệuhoạt động và điều quan trọng là phải tạo điều kiện cho các nhà đầu tư, nhân viên,
cổ đông hiểu rõ hoạt động của công ty, không nên chọn một “phương pháp kế toánsáng tạo” Sự không lành mạnh trong bức tranh tài chính sẽ dẫn đến sụp đổ
Vấn đề khó khăn đối với nhà đầu tư là lựa chọn thông tin, có hàng đống tàiliệu được công ty cung cấp trong khi khả năng sử dụng chỉ có hạn, điều này đẩynhà đầu tư vào tình trạng mơ hồ về tình hình hoạt động của công ty
Trang 22Việc hình thành các tổ chức tài chính trung gian cũng là điều cần thiết đểgiảm bớt rủi ro cho các nhà đầu tư nhưng cũng không loại trừ khả năng cac phântích viên sẽ không làm sai lệch thông tin để trục lợi cá nhân, vì vậy các nhà chứcnăng cũng phải có các quy định để kiểm soát thông tin mà tổ chức này cung cấpcho khác hàng.
Thông tin bất cân xứng là mức độ thông tin phản án không kịp thời, chính xác, đẩy
đủ Thông tin bất cân xứng tạo ra những kỳ vọng về giá khác nhau đối với mỗi chủthể trên thị trường dẫn đến những hiếu quả về mặt kinh tế khác nhau và thường làthiệt hại cho các nhà đầu tư có thông tin ít hơn hay thiếu chính xác hơn, điều đókhông những gây tổn thất cho nhà đầu tư mà còn gây thiệt hại về mặt kinh tế và
xã hội, làm tăng chi phí và làm chao đảo thị trường
Trong khi trên thị trường chứng khoán thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc
ra quyết định kinh tế một cách hiệu quả Bất cân xứng thông tin gây nên những rủi
ro trong việc quyết định đầu tư, quyết định đầu tư kém sẽ gây mất lòng tin cho cácnhà đầu tư, điều đó là vấn đề cần giải quyết để thị trường hoạt động hiệu quả
Trang 23CHƯƠNG 2
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG BẤT CÂN XỨNG THÔNG TIN TRÊN THỊ
TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Trước nhu cầu đó, ngày 10/07/1998 Thủ Tướng Chính Phủ đã ký Nghị định48/1998/NĐ-CP về chứng khoán và thị trường chứng khoán cùng với Quyết địnhthành lập 2 trung tâm giao dịch chứng khoán tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh
Ngày 20/7/2000, TTGDCK TP.HCM chính thức khai trương và thực hiệnphiên giao dịch đầu tiên vào ngày 28/7/2000
Và theo quyết định 163/2003/QĐ-TTg ngày 5/8/2003 về việc phê duyệtchiến lược thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2010 của Thủ Tướng ChínhPhủ trong phần định hướng phát triển: Chính phủ đã định hướng phát triển thịtrường chứng khoán tập trung, phấn đấu đưa tổng giá trị thị trường đến năm 2005đạt 2-3% giá trị GDP và đến năm 2010 đạt mức 10-15% GDP Tuy nhiên, tính đếnthời điểm 31/12/2007 vốn hóa thị trường đã vượt trên 30 tỷ USD chiếm hơn 43%GDP của cả nước
Nhìn vào con số biểu hiện trên, ta thấy thị trường phát triển rất tốt, vượt xacác chỉ tiêu kỳ vọng của những nhà hoạch định chính sách đặt ra Thế nhưng, sự
Trang 24phát triển nhanh như thế của thị trường chứng khoán Việt Nam có phải là tốt hayđâu đó tiềm ẩn những yếu tố chưa bền vững.
1.2 Quy mô thị trường hiện nay.
Sau 8 năm hoạt động TTCK TP.HCM đã trở thành một kênh huy động, chuchuyển và lưu thông tin tệ để phục vụ đất nước Đến nay tại SGDCK TP.HCM đã
có 528 loại chứng khoán được niêm yết trên thị trường với tổng giá trị niêm yết là101.345.715,88 triệu đồng Và với quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng thì sốlượng chứng khoán sẽ còn tăng trong tương lai
Bảng: Quy mô thị trường chứng khoán TP.HCM ( tính đến ngày 01/04/2008 )
Toàn thị trường Cổ phiếu Chứng chỉ