Anhchị Hãy So Sánh Nghề Luật Và Đào Tạo Nghề Luật Ở Hoa Kỳ Với Việt Nam.docx

A MỞ ĐẦU Xã hội ngày càng phát triển, vì vậy cần có một hệ thống pháp luật hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu của xã hội ngày càng tăng Vì sự phát triển của cơ sở hạ tầng luôn chậm hơn sự phát triển của ki[.]

A MỞ ĐẦU

Xã hội ngày càng phát triển, vì vậy cần có một hệ thống pháp luật hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu của xã hội ngày càng tăng Vì sự phát triển của

cơ sở hạ tầng luôn chậm hơn sự phát triển của kiến trúc thượng tầng nên chúng ta càng cần phải nghiên cứu và cải tiến hệ thống pháp luật, bằng cách nghiên cứu pháp luật, cách đào tạo nghề luật của các quốc gia khác

để tìm ra những điểm tốt nên học hỏi, đặc biệt là nghiên cứu và so sánh pháp luật của các quốc gia phát triển hàng đầu trên thế giới, ví dụ như là Hoa Kỳ: Một cường quốc phát triển bậc nhất trên thê giới, để xem hệ thống đào tạo nghề luật của họ như thế nào, tiến bộ ra sao, và chúng ta có thể áp dụng những gì vào Việt Nam Với mục đích trên, nhóm em xin chọn và làm rõ đề tài: Anh/chị hãy so sánh nghề luật và đào tạo nghề luật

ở Hoa Kỳ với Việt Nam’’

B NỘI DUNG

I Nghề luật và đào tạo nghề luật ở Hoa Kỳ

1 Đào tạo luật

1.1 Về đầu vào:

 Việc đào tạo luật ở Hoa Kỳ là đào tạo sau đại học, sinh viên luật là những người đã tốt nghiệp đại học – có bằng cử nhân một môn khoa học bất kì Các khoa luật ở Hoa Kỳ tuyển sinh viên đầu vào rất khắt khe, thường lựa chọn những sinh viên thật sự xuất sắc Những người trúng tuyển sẽ theo học 3 năm tại khoa luật để lấy bằng J.D - ( jurist doctor ) - văn bằng luật

cơ bản ở Hoa Kỳ Độ tuổi trung bình cho sinh viên khoa luật tốt nghiệp ở Hoa Kỳ là 29, độ tuổi cho con người hoàn thiện về nhân cách và giữ vững lập trường lời nói và hành động

1.2 Chương trình đào tạo

- Hệ thống pháp luật quá nhiều và phức tạp, Hoa Kỳ là nước liên bang nên ngoài hệ thống pháp luật liên bang còn có 50 hệ thống pháp luật của bang

và quận Columbia Với hệ thống pháp luật và nhiều quy định cũng như sự thay đổi thường xuyên cho nên các trường luật thường hướng tới việc đào tạo con người có khả năng tư duy, có trình độ lý luận, có khả băng làm việc độc lập Với mục tiêu này, năm thứ nhất sinh viên bắt đầu chương trình đọc, nghiên cứu luật và các án lệ Trên cơ sở đó, sinh viên tiến hành viết các bài luận liên quan đến nhận thức pháp luật, giáo viên sẽ giao các

đề tài từ dễ đến khó Năm thứ hai và thứ ba sinh viên tập víết báo cáo liên quan đến công việc của một luật gia (các văn bản của luật sư gửi cho thân chủ, các văn bản của luật sư gửi cho thẩm phán,…) Sinh viên phải nỗ lực trong việc nghiên cứu, tìm tòi, phân tích các văn bản luật cũng như các tình tiết, vụ việc cụ thể để có thể đưa ra quan điểm, ý kiến cũng như cách lập luận thuyết phục nhất Chương trình đào tạo đặc biệt của Hoa Kỳ đặt

sinh viên vào vị trí buộc phải chủ động tìm hiểu, nghiên cứu không chỉ các văn bản pháp luật mà còn cả thực tiễn áp dụng những văn bản đó nếu muốn hoàn thành được khoá học.Nó loại bỏ sự thụ động, ỷ lại của sinh viên vào giảng viên

1.3 Về phạm vi đào tạo:

Trường học của một số bang chỉ đào tạo luật của bang, có trường lại đào tạo cả luật liên bang, thậm chí những sinh viên tốt nghiệp ở đó ra còn

có thể hành nghề ở những nơi chấp nhận Common Law Chất lượng giữa các trường đào tạo luật cũng có sự khác biệt, thể hiện cụ thể bởi các trường hàng đầu với sự đào tạo bài bản, chất lượng, khoa học với cơ sở vật chất tốt, lực lượng giảng viên có năng lực chuyên môn và khả năng giảng dạy hiệu quả như Havard, Columbia, Bên cạnh đó có sự cạnh tranh rất gay gắt về chất luợng cả trong việc tuyển dụng và đào tạo sinh viên của các trường đào tạo luật tại Hoa Kỳ, nhằm đem lại danh tiếng cho trường mình Họ mời các tác giả, những người nổi tiếng trong lĩnh vực pháp luật về trường nghiên cứu, giảng dạy nhằm thu hút sinh viên và các nguồn tài trợ

1.4 Về phương pháp đào tạo

Phương pháp giảng dạy pháp luật của Hoa Kỳ rất phù hợp với tình hình phức tạp và luôn luôn thay đổi của xã hội Hoa Kỳ Các giáo sư luật

ở Hoa Kỳ hướng tới việc dạy cho các sinh viên mọi kĩ năng cần thiết để thắng kiện hơn là dạy luật Việc giáo dục pháp luật ở Hoa Kỳ là nhằm đào tạo ra những người không chỉ biết luật, hiểu luật mà còn biết giải quyết các công việc đa dạng và phức tạp trong thực tế Trong đào tạo luật

ở Hoa Kỳ có phương pháp Socratic (hùng biện) trong truyền đạt kiến thức

và phương pháp tình huống có vị trí rất quan trọng Với phương pháp tình

huống (case study), sách để giảng dạy thường viết về từng môn học riêng biệt trên cơ sở phân tích những án lệ đã được chọn lọc đưa vào cuốn sách

Hệ thống tình huống đòi hỏi sinh viên đọc trước các vụ việc do các quan tòa viết ra Các nguyên tắc pháp lý chung không được trình bày thông qua bài giảng lý thuyết mà rút ra từ việc xem xét tình huống do sinh viên thuật lại, giảng viên sẽ chất vất sinh viên để rèn luyện kĩ năng phản ứng của họ với tình huống đưa ra Trong đào tạo luật ở Hoa Kỳ có hai điểm đặc biệt trong phương pháp giảng dạy là phương pháp Socratic (hùng biện) trong truyền đạt kiến thức và hệ thống tình huống có vị trí rất quan trọng

1.4.1 Phương pháp Socratic (hùng biện)

Bằng việc sử dụng phương pháp Socratic, giảng viên sẽ không giảng

về các tình huống mà thay vào đó yêu cầu sinh viên thuật lại và chất vất sinh viên để rèn luyện kĩ năng phản ứng của họ với tình huống đưa ra Phương pháp Socratic đòi hỏi lớp năng động với sự trao đổi các ý kiến, câu hỏi và câu trả lời giữa các sinh viên và đòi hỏi sinh viên phải tham gia tích cực

1.4.2 Phương pháp tình huống (case study)

Với phương pháp tình huống (case study), sách để giảng dạy thường viết về từng môn học riêng biệt trên cơ sở phân tích những án lệ đã được chọn lọc đưa vào cuốn sách Phương pháp tình huống đòi hỏi sinh viên đọc trước các vụ việc do các quan tòa viết ra Các nguyên tắc pháp lý chung không được trình bày thông qua bài giảng lý thuyết mà rút ra từ việc nghiên cứu những tình huống thảo luận trên lớp

Bên cạnh đó, họ còn lồng ghép vào nội dung học những Moot court (phiên tòa giả định) nhằm cho sinh viên làm quen hơn với thực tế Với cách học này sinh viên vừa tự trau dồi được kiến thức pháp lý, kĩ năng làm việc lại vừa tạo cho bản thân khả năng lập luận, khả năng thuyết phục, tạo tiền đề cho công việc sau này của chính họ

2 Nghề luật ở Hoa Kỳ

Nghề luật ở Hoa Kỳ được hiểu là luật sư, cố vấn pháp lý hưởng lương làm việc trong các công ty và cơ quan của Nhà nước, thẩm phán và giáo

sư luật Các thẩm phán và luật sư làm việc dưới sự giám sát của Tòa án tối cao của bang nơi họ hành nghề Các giáo sư luật và cố vấn pháp lí không chịu sự giám sát của Tòa án nhưng họ thường là thành viên đoàn luật sư của một bang nào đó

2.1 Nghề luật sư

Để hành nghề luật sư ở Hoa Kỳ, người muốn hành nghề nhất thiết phải có giấy phép Để có giấy phép hành nghề luật sư, người muốn hành nghề phải có bằng cử nhân luật được gọi là Juris Doctor (J.D) và phải vượt qua được kì thi do đoàn luật sư của một bang nào đó tổ chức và đánh giá, thường là theo ủy quyền của Tòa án tối cao của bang đó Các chức danh khoa học đòi hỏi phải viết luận án được một số trường luật cấp gọi là Tiến sĩ khoa học Luật (J.S.D hoặc S.J.D) Như vậy, đoàn luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định ai là người có đủ tiêu chuẩn hành nghề luật

Nhiều bang đòi hỏi luật sư tương lai phải có bằng cử nhân luật từ một khoa luật đã được Đoàn luật sư của Hoa Kỳ (ABA) công nhận để được tham dự kì thi hành nghề do Đoàn luật sư của bang tổ chức Tuy nhiên, một vài bang chấp nhận cả những cử nhân luật tốt nghiệp từ những khoa luật không được Đoàn luật sư Hoa Kỳ (ABA) công nhận để tham dự kì

thi hành nghề Một số bang như New York và California còn cho phép cả những cử nhân luật nước ngoài dự thi hành nghề luật, đặc biệt đối với những người có bằng luật sau đại học (advanced law degree) do một khoa luật nào đó của Hoa Kỳ cấp

Khác với Anh, Hoa Kỳ không phân chia luật sư thành luật sư tranh tụng và luật sư tư vấn Tuy nhiên, do pháp luật ngày càng phức tạp, một

xu hướng chuyên môn hóa đã phát triển, theo đó nhiều công ti luật đã chia thành nhiều nhóm, mỗi nhóm tập trung vào tững lĩnh vực cụ thể Ví dụ: Nhóm hành nghề tranh tụng, nhóm chuyên sâu trong lĩnh vực luật thuế, luật công ti, luật chống độc quyền, luật môi trường, luật dân sự, luật gia đình và các chuyên nghành khác

Ngày nay, do số lượng luật sư ở Hoa Kỳ ngày càng tăng và bản chất hành nghề luật đang thay đổi, nghề luật ở Hoa Kỳ trở nên cạnh tranh hơn Hơn thế, luật sư Hoa Kỳ còn nổi tiếng vì họ tích cực tìm kiếm khách hàng, đặc biệt trong các vụ gây thương tích cho cá nhân Thêm vào đó, nước Hoa Kỳ sử dụng hệ thống tranh tụng đối kháng chứ không dùng tranh tụng điều tra như hầu hết các nước khác, theo đó luật sư cho các bên đương sự trong một vụ việc làm tất cả mọi việc cho thân chủ của mình, tòa án hầu như chỉ đóng vai trò thụ động, trung lập và chủ yếu chỉ lựa chọn các chứng cứ và lập luận đưa ra bởi các luật sư để đưa ra phán quyết Hệ thống tranh tụng này có xu hướng làm tăng thêm tính cạnh tranh của nghề luật sư tới mức cạnh tranh đã trở thành vấn đề nghiêm trọng giữa các luật sư Hoa Kỳ

2.2 Nghề thẩm phán

Do sự tồn tại của hệ thống tòa án kép gồm hệ thống tòa án Liên bang

và các hệ thống tòa án bang, các thẩm phán ở Hoa Kỳ cũng gồm hai loại: thẩm phán Liên bang và thẩm phán bang

2.2.1 Thẩm phán Liên bang

Thẩm phán liên bang do Tổng thống bổ nhiệm và Thượng nghị viện phê chuẩn Theo truyền thống lâu đời, các ứng cử viên của vị trí thẩm phán thường gồm các luật sư có kinh nghiệm thực tiễn và uy tín Tuy nhiên, khác với hệ thống pháp luật Anh, có một số trường hợp, các thẩm phán của Tòa án tối cao Hoa Kỳ lại được bổ nhiệm từ các giáo sư luật làm việc tại các trường đại học danh tiếng của Hoa Kỳ Các thẩm phán có nhiệm kì cả đời, vì vậy họ không phải lo tranh cử cho nhiệm kì tới hoặc

lo lắng về việc tái bổ nhiệm; họ chỉ có thể bị miễn nhiệm bằng thủ tục buộc tội phức tạp do Quốc hội Hoa Kỳ tiến hành

2.2.2 Thẩm phán bang

Thẩm phán bang, đôi khi, được tuyển cử với nhiệm kì cố định còn lại đại đa số các bang có thẩm phán được bổ nhiệm Ở một số bang, thẩm phán trước tiên được thống đốc bang bổ nhiệm và sau đó định kì sẽ được đưa ra để các cử tri bỏ phiếu thông qua việc tái bổ nhiệm để có thể tiếp tục làm việc với tư cách thẩm phán Ứng cử viên chức thẩm phán của cac tòa án cấp cơ sở ở các bang không nhất thiết phải là luật sư

II Nghề luật và đào tạo nghề luật ở Hoa Kỳ và Việt Nam dưới góc độ so

sánh

1 Những điểm tương đồng

1.1 Về nghề luật

 Về hệ thống luật, Hoa Kỳ và Việt Nam đều là hai quốc gia có hệ thống pháp luật hoàn thiện Vì vậy, cả hai quốc gia này đều có hệ thống nghề luật đa dạng, nhiều ngành nghề nhằm đáp ứng nhu cầu của hệ thống pháp luật như luật sự, thẩm phán,

1.2 Về đào tạo nghề luật

 Thứ nhất, về các môn học luật được được đưa vào chương trình giảng dạy cũng tương tự như nhiều nơi trên thế giới: luật Hiến pháp, luật Đất đai, luật hình sự, Tiếp theo là những môn học chuyên ngành và thảo luận

 Thứ hai, chương trình đào tạo luật ở hai nước cũng như nhiều quốc gia trên thế giới chú trọng, tập trung kỹ năng tư duy pháp lý cho sinh viên Vì luật là môn tương đối khó, nên đòi hỏi chương trình đào tạo có những phương pháp riêng

 Thứ ba, đào tạo trình độ cử nhân luật ở Hoa Kỳ cũng như ở Việt Nam đều kéo dài khoảng bốn năm Để tham gia vào khoá đào tạo này, người học sẽ phải thi tuyển hoặc được xét tuyển vào học tại các cơ sở đào tạo Luật trên

cả nước, nhưng hình thức chủ yếu vẫn là thi tuyển

 Thứ tư, trong quá trình theo học tại các cơ sở đào tạo luật, các sinh viên trước tiên sẽ phải bắt đầu học từ những môn mang tính đại cương như lịch sử nhà nước và pháp luật hay xã hội học, sau đó là các môn mang tính chất chuyên ngành bắt buộc như Luật Hiến pháp, Luật Dân sự, Luật Hình sự, 12 Luật Hành chính, Luật Tố tụng dân sự,… Đồng thời, sinh viên có thể lựa chọn các môn học tự chọn khác

2 Những điểm khác biệt

2.1 Về nghề luật

2.1.1 Nghề thẩm phán

 Thứ nhất, về việc tuyển chọn thẩm phán: Do sự tồn tại của hệ thống toà

án kép gồm hệ thống toà án Liên bang và các hệ thống toà án bang, các thẩm phán ở Hoa Kỳ cũng gồm hai loại: thẩm phán Liên bang và thẩm phán bang Thẩm phán Liên bang do Tổng thống bổ nhiệm và Thượng nghị viện phê chuẩn Theo truyền thống lâu đời, các ứng cử viên của vị trí thẩm phán thường gồm các luật sư có kinh nghiệm thực tiễn và có uy tín Tuy nhiên, có một số trường hợp, các thẩm phán của Toà án tối cao Hoa

Kỳ lại được bổ nhiệm từ các giáo sư luật làm việc tại các trường đại học

danh tiếng của Hoa Kỳ Tại Việt Nam, thẩm phán do Chủ tịch nước bổ nhiệm và phải đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của Luật

Tổ chức Tòa án nhân dân

 Thứ hai, về nhiệm kỳ: Các thẩm phán có nhiệm kì cả đời, vì vậy họ không

phải lo tranh cử cho nhiệm kì tới hoặc lo lắng về việc tái bổ nhiệm; họ chỉ

có thể bị miễn nhiệm bằng thủ tục buộc tội phức tạp do Quốc hội Hoa Kỳ tiến hành Thẩm phán bang, đôi khi, được tuyển cử với nhiệm kì cố định còn lại đại đa số các bang có thẩm phán được bổ nhiệm Ở một số bang, thẩm phán trước tiên được thống đốc bang bổ nhiệm và sau đó định kì sẽ được đưa ra để các cử chỉ bỏ phiếu thông qua việc tái bổ nhiệm để có thể tiếp tục làm việc với tư cách thẩm phán Ứng cử viên chức thẩm phán của các toà án cấp cơ sở ở các bang không nhất thiết phải là luật sư Còn ở Việt Nam, nhiệm kỳ đầu của thẩm phán là năm năm, trường hợp được bổ nhiệm lại hoặc được bổ nhiệm vào ngạch thẩm phán khác thì nhiệm kỳ tiếp theo là mười năm

2.1.2 Nghề luật sư

 Thứ nhất, về tiêu chuẩn trở thành luật sư: Để hành nghề luật sư ở Hoa

Kỳ, người muốn hành nghề nhất thiết phải có giấy phép Để có giấy phép hành nghề luật sư, người muốn hành nghề phải có bằng cử nhân luật (J.D.) và phải vượt qua được kì thi do đoàn luật sư của một bang nào đó

tổ chức và đánh giá, thường là theo sự ủy quyền của Toà án tối cáo của bang đó Như vậy, đoàn luật sư của bang đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định ai là người có đủ tiêu chuẩn hành nghề luật Nhiều bang đòi hỏi luật sư tương lai phải có bằng cử nhân luật từ một khoa luật đã được Đoàn luật sư của Hoa Kỳ (ABA) công nhận để được tham dự kì thi hành nghề do Đoàn luật sư của bang tổ chức Tuy nhiên, một vài bang chấp nhận cả những cử nhân luật tốt nghiệp từ những khoa luật không được Đoàn luật sư Hoa Kỳ (ABA) công nhận để tham dự kì thi hành nghề Một số bang như New York và California còn cho phép cả những

cử nhân luật người nước ngoài dự thi hành nghề luật, đặc biệt đối với những người có bằng luật sau đại học (advanced law degree) do một khoa luật nào đó của Hoa Kỳ cấp Khoảng một nửa số bang ở Hoa Kỳ đòi hỏi người hành nghề luật phải là thành viên của đoàn luật sư của bang mình

Ở những bang này, đoàn luật sư có thể phải chịu trách nhiệm về kỉ luật của luật sư, những người không đáp ứng được quy định về đạo Hoa Kỳ nghề nghiệp Đoàn luật sư của bang còn phải định kì đưa ra tiêu chuẩn và chỉ dẫn về tiêu chuẩn về tiếp tục đào tạo luật cần áp dụng đối với các luật

sư đang hành nghề Còn ở Việt Nam, để trở thành luật sư thì phải có chứng bằng cử nhân luật đã qua thời gian thực tập, tập sự hành nghề luật

sư và đáp ứng các điều kiện khác theo quy định tại Điều 10 Luật Luật sư năm 2015

 Thứ hai, chức năng nhiệm vụ của luật sư: nước Hoa Kỳ sử dụng hệ thống

tranh tụng đối kháng chứ không dùng tranh tụng điều tra như hầu hết các nước khác, theo đó luật sư cho các bên đương sự trong một vụ việc làm tất cả mọi việc cho thân chủ của mình, toà án hầu như chỉ đóng vai trò thụ động, trung lập và chủ yếu chỉ lựa chọn giữa các chứng cứ và lập luận đưa ra bởi các luật sư để đưa ra phán quyết thì luật sự tại Việt Nam ngoài chức năng đó còn có thể thực hiện các yêu cầu pháp lý của cá nhân, cơ quan, tổ chức, đồng thời cung cấp các dịch vụ pháp lý như tư vấn pháp luật, soạn thảo văn bản, tổ chức đàm phán và thương lượng các vấn đề về pháp luật

2.2 Về đào tạo nghề luật

 Mục tiêu của đào tạo luật: Ở Việt Nam, đào tạo luật được hiểu là hoạt

động hướng tới hai cấp độ mục tiêu: Thứ nhất, nhằm trang bị kiến thức khoa học pháp lý cho người học Với mục tiêu này, người học sẽ được cấp bằng cử nhân luật sau khi kết thúc khóa học Thứ hai, dạy nghề Với mục tiêu này, người học sẽ được cấp chứng chỉ hành nghề luật Ở Hoa