Phân Tích Các Hoạt Động Cần Làm Trong Giai Đoạn Chuẩn Bị Khám Xét Trong Điều Tra Các Tội Về Ma Túy.docx

MỤC LỤC A MỞ ĐẦU 1 B NỘI DUNG 2 I KHÁI QUÁT CHUNG 2 1 Đặc điểm hình sự của các tội phạm về ma túy và những vấn đề cần phải chứng minh trong điều tra các tội phạm ma túy 2 2 Lý luận chung về chuẩn bị k[.]

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 2

I KHÁI QUÁT CHUNG 2

1 Đặc điểm hình sự của các tội phạm về ma túy và những vấn đề cần phải chứng minh trong điều tra các tội phạm ma túy 2

2 Lý luận chung về chuẩn bị khám xét 6

II PHÂN TÍCH CÁC HOẠT ĐỘNG CẦN LÀM TRONG GIAI ĐOẠN CHUẨN BỊ KHÁM XÉT TRONG ĐIỀU TRA CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY 8

1 Nghiên cứu hồ sơ vụ án, thu thập, phân tích và đánh giá những tài liệu

có liên quan đến cuộc khám xét 8

2 Lập kế hoạch khám xét 10

3 Chuẩn bị lực lượng, phương tiện và những nhu cầu tài chính cần thiết cho cuộc khám xét 13

C KẾT LUẬN 17

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

A MỞ ĐẦU

Trong giai đoạn đầu của giai đoạn chuẩn bị khám xét thì chiến thuật chung đối với giai đoạn này là điều tra viên cần nghiên cứu kỹ những tài liệu có trong hồ sơ

vụ án được thu thập bằng các hoạt động điều tra và những tài liệu trinh sát để xác định căn cứ khám xét Đây là những vấn đề đặt ra cho điều tra viên trước khi tiến hành khám xét cần tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng, toàn diện về chỗ ở để cho hoạt động khám xét diễn ra thuận lợi và dễ dàng Nhận thấy rằng trên thực tế việc khám xét chỗ ở nhiều khi không thu được nhiều kết quả một phần do trong quá trình nghiên cứu hồ sơ còn nhiều hạn chế khi nghiên cứu về chỗ ở ở những nơi địa bàn rộng như vùng núi biên giới và không nghiên cứu kỹ về phong tục tập quán việc khám xét chỗ ở của người phạm tội không những gặp phải sự chống đối của gia đình người phạm tội mà còn gặp phải sự phản đối không đồng tình ủng hộ của quần chúng nhân dân ở địa phương Vì vậy, nhóm chúng em xin lựa chọn đề tài số 07:

“Phân tích các hoạt động cần làm trong giai đoạn chuẩn bị khám xét trong điều tra các tội về ma túy”.

B NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT CHUNG

1 Đặc điểm hình sự của các tội phạm về ma túy và những vấn đề cần phải chứng minh trong điều tra các tội phạm ma túy

1.1 Đặc điểm hình sự của các tội phạm về ma túy

Hành vi phạm tội về ma túy thường gồm nhiều tội danh khác nhau, mỗi tội danh đều có những đặc điểm đặc thù

- Với đối tượng coi hành vi phạm tội là phương thức tồn tại: thường có hành vi phạm tội chuyên nghiệp, luôn quan tâm đến việc củng cố đường dây, hoàn thiện phương tiện và phương thức vận chuyển, phát triển ảnh hưởng của mình trong giới tài phiệt và trong làng buôn ma túy Đối tượng cầm đầu thường là tên có tiềm lực kinh tế mạnh, chi phối được cả đường dây ổ nhóm và thường có quan hệ với cán bộ trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, thường nắm chắc đường dây và địa bàn hoạt động, có tổ chức rất chặt chẽ, thường có những luật lệ rất khắc nghiệt và sẵn sàng thanh trừng nhau để tranh giành thị trường cũng như thủ tiêu đồng bọn để bịt đầu mối

Hoạt động của các tổ chức chuyên nghiệp giống như hoạt động của một doanh nghiệp, có tính toán đến quy luật điều tiết của thị trường, có kế hoạch mùa vụ và tổ chức đường dây tiêu thụ tương đối ổn định Các khâu sản xuất vận chuyển, cất giữ tiêu thụ được kiểm tra chặt chẽ Các tổ chức ma túy chuyên nghiệp thường ngụy trang hoạt động của mình dưới dạng doanh nghiệp công khai hợp pháp, vì thu nhập của tội phạm ma túy là “siêu lợi nhuận” do đó chúng phải tìm cách “rửa tiền” qua các vỏ bọc knh doanh hợp pháp, tuy nhiên các dấu hiệu bất minh về kinh tế của chúng là không thể tránh khỏi

- Với đối tượng thực hiện hành phạm tội cơ hội: thường do hoàn cảnh đưa đẩy, được đối tượng chuyên nghiệp thuê mướn hoặc có người do địa vụ xã hội, điều kiện công tác, điều kiện đi lại hoặc quan hệ gia định… mà cơ quan chức năng không để ý hoặc không kiểm tra nên đã lợi dụng hoàn cảnh thuận lợi mà phạm tội, nhóm đối tượng này thường đa dạng thành phần, thậm chí có cả trẻ em, người già,

…

Đối với tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, cưỡng bức người khác sử dụng trái phép có những đặc điểm riêng thường là người không có việc làm hoặc việc làm không ổn định, thu nhập thấp Đa số có tiền án tiền sự về các tội như trộm cắp, cờ bạc, buôn lậu và các tội liên quan đến ma túy Trong đó thì nhóm tổ chức

sử dụng các chất ma túy là nguy hiểm nhất Các ổ nghiện hút tiêm chích là cầu nối trực tiếp giữa ma túy với người nghiện, làm cho tệ nạn nghiện hút có điều kiện phát triển Đa số không nghề hoặc nghề nghiệp không ổn định, số cán bộ viên chức phạm tội này chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ

- Thủ đoạn phạm tội:

+ Thủ đoạn khai thác nguồn hàng ma túy: Ma túy có hai nguồn gốc: nguồn gốc

tự nhiên (cây anh túc, cây cần sa, cây côca…) mua của các đồng bào dân tộc vùng cao là chủ yếu và nguồn tổng hợp chủ yếu được vận chuyển vào nội địa từ nước ngoài, đặc biệt là nguồn ma túy từ Tam giác vàng (Lào, Thái Lan, Myanmar) Ngoài ra có hành vi sản xuất ma túy tổng hợp từ những cơ sở sản xuất thuốc hoặc

từ những phòng thí nghiệm bí mật trong nước Kinh nghiệm của nhiều nước cho thấy những cơ sở được Nhà nước cấp phép kinh doanh sản xuất các mặt hàng liên quan đến hóa dược chính là nơi tội phạm lợi dụng sản xuất ma túy tổng hợp

+ Thủ đoạn tàng trữ, cất giấu: đào hầm bí mật cất giấu khối lượng lớn ma túy ở

xa nơi cư trú, trong rừng, nghĩa địa, đền chùa, miếu mạo… Hầm trong nghĩa địa có thể dựng lên trên đó những bia mộ giả Các hoạt động chăm nom thăm viếng cũng bình thường như các mộ khác Các hoạt động đưa ma túy vào thường được thực hiện vào ban đêm và được canh phòng cẩn mật Ma túy cũng được cất giấu phổ

biến ngay tại nhà ở của đối tượng Trong trường hợp này đối tượng thường đào tường, đào nền nhà tạo ra các ngăn bí mật trong các đồ gỗ, đồ điện hoặc các vật dụng gia đình để cất giấu ma túy và bên ngoài được ngụy trang bằng những đồ vật thông thường Mặt khác tội phạm còn móc ngoặc hoặc mua chuộc các nhân viên giữ kho tàng của Nhà nước thậm chí cả kho tàng của quân đội và công an để cất giấu hàng

+ Thủ đoạn trong khâu vận chuyển: Tội phạm ma túy biết rõ khâu vận chuyển

là khâu dễ bị bắt nhất, do đó thường được quan tâm ngụy trang che dậy kín đáo, chuẩn bị con người và phương tiện rất tinh vi, có phương án bảo vệ, giám sát, đánh tháo hoặc thủ tiêu vật chứng nếu bị bắt Các thủ đoạn phổ biến mà thường áp dụng trong khâu vận chuyển như chế tạo các ngăn phụ trong phương tiện di chuyển vận tải để cất giấu ma túy, hoặc giấu trong hàng hóa khi vận chuyển Đặc biệt là tàu biển có vô số nơi cất giấu và việc tìm kiếm phát hiện cũng rất khó khăn

Thuê trẻ em, người già, người tàn tật vận chuyển ma túy với khoảng cách không xa Thuê cửu vạn mang vác hàng hóa qua biên giới, thuê hành khách hoặc nhờ họ mang hàng qua trạm kiểm soát Thậm chí còn thủ đoạn móc ngoặc hối lộ các nhân viên kiểm soát để mang hàng qua trạm

Để chống chó nghiệp vụ của cơ quan hải quan hoặc công an chúng còn có thủ đoạn dùng chất chống chó nghiệp vụ bằng cách rắc lên các gói, bọc ma túy các chất

có tính thăng hoa mạnh làm mất mùi ma túy như Long não hoặc lá trầu không giã nát,…

+ Thủ đoạn hoạt động của tội phạm tổ chức sử dụng, chứa chấp sử dụng, cưỡng bức người khác sử dụng chất ma túy hoặc vi phạm các quy định về quản lý sử dụng các chất ma túy:

Bí mật nguồn cung cấp thuốc phiện hoặc các chất ma túy khác tạo thành đường dây buôn bán chặt chẽ Luôn củng cố chặt chẽ đường dây để phát hiện những sơ hở hoặc phát hiện người của cảnh sát cài vào Chỉ mua hàng với những người quen hoặc sử dụng môi giới để tìm kiếm những “khách hàng” mới Chỉ cho người nghiện

vào mua thuốc khi có ám hiệu, ma túy thường không mang theo người, khi bán chỉ nhận tiện và người mua nhạn hàng ở một địa điểm khác, chẳng hạn như ghế đá hoặc gốc cây nào đó Có nhiều quy định chặt chẽ về giá cả, thời gian địa điểm giao hàng, chủng loại hàng, phương thức thanh toán,…

Chuẩn bị lựa chọn địa điểm để ổ nhóm hoạt động, có thể là ngay tại nhà ở hiện tại, tìm kiếm những nơi thuận lợi khác như: nhà hàng, quán trọ, quán nước giải khát,… có đăng ký nghề nghiệp kinh doanh hoặc tại nhà ở người đứng ra tổ chức, thậm chí tại những địa điểm công cộng Mục đích nhằm tiện lợi cho người đến sử dụng, kín đáo và tránh sự nghi ngờ, phát hiện của nhân dân và cơ quan công an Sau đó thường bố trí những người thực hiện hành vi “dịch vụ” như phục vụ bàn đèn, người tiêm chích, người canh gác bảo vệ, gái mại dâm,… nhằm kiếm thêm nhiều lời lãi Thậm chí nhóm đối tượng này còn cho “khách hàng” hút hoặc tiêm chích chịu, hoặc đánh đổi bằng những tài sản, đồ vật nhằm lôi kéo khách hàng Đồng thời những ổ tiêm chích, động hút là những “hiệu cầm đồ” do những người nghiện trộm cắp, lừa đảo của người khác Cùng với đó, do cần tiền chơi ma túy thì nhiều người lao vào các tệ nạn xã hội khác như cờ bạc, trộm cắp, lừa đảo,… Chúng cũng có những hành vi che giấu hoặc chống lại khi bị phát hiện bởi cơ quan công an Khi có nguy cơ bị bại lộ hoặc đã bị phát hiện, chúng có những hành vi chống trả và thủ tiêu tang chứng vật chứng một cách nhanh chóng

1.2 Những vấn đề cần phải chứng minh

- Có hành vi phạm tội về ma túy xảy ra hay không? Thời gian, địa điểm và những tình tiết khác của hành vi phạm tội Cơ quan tiến hành tố tụng hình sự phải thu thập đầy đủ tài liệu chứng cứ để xác định xem có sự việc xảy ra hay không; Sự việc có dấu hiệu phạm tội cụ thể về ma túy được quy định trong Bộ luật Hình sự hay không

- Ai là người thực hiện hành vi phạm tội về ma túy? Có lỗi hay không có lỗi,

do cố ý hay vô ý? Có năng lực trách nhiệm hình sự hay không? Mục đích, động cơ

phạm tội về ma túy Phải có đầy đủ chứng cứ khẳng định hành vi của bị can, bị cáo thỏa mãn các yếu tố cấu thành tội phạm cụ thể về ma túy được quy định trong Bộ luật Hình sự

- Những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị cáo, bị can phạm tội về ma túy; đặc điểm nhân thân của bị can, bị cáo phạm tội về ma túy bao gồm: Những tình tiết định khung hình phạt tăng nặng, giảm nhẹ(Cấu thành tội phạm tăng nặng hoặc cấu thành giảm nhẹ); Những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, những tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo(Được quy định tại Điều 51, Điều 52, Bộ luật Hình sự)

- Tính chất, mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra và những tình tiết khác có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án Tùy theo từng vụ án cụ thể, mà những tình tiết này có thể là:

+ Tung tích của người bị hại (Trong trường hợp người bị hại chết vị ma túy,

là người bị bệnh tâm thần, là trẻ em…)

+ Mối quan hệ của người làm chứng với người bị hại, bị can, bị cáo…

+ Mức độ nhận thức về hành vi phạm tội, nguyên nhân, điều kiện phạm tội

về ma túy…

+ Yêu cầu của những người tham gia tố tụng như người bị hại, nguyên đơn dân sự,…

2 Lý luận chung về chuẩn bị khám xét

2.1 Khái niệm

Khám xét là biện pháp điều tra do những người có thẩm quyền tiến hành bằng cách lục soát, tìm kiếm trong người, đồ vật, chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm, thư tín bưu kiện, bưu phẩm của một người nhằm phát hiện và thu giữ công cụ, phương tiện phạm tội; đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc đồ vật tài liệu khác có liên quan trực tiếp đến vụ án

Việc khám xét chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm cũng được tiến hành khi cần phát hiện người đang bị truy nã

2.2 Đối tượng khám xét

Biện pháp khám xét có đối tượng rất đa dạng bao gồm người, đồ vật, chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm, đồ vật, phương tiện, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, mỗi loại có trình tự, thủ tục tố tụng riêng Trong quá trình khám xét, điều tra viên cần chú ý phát hiện, thu giữ những tài liệu đồ vật là các chất ma túy và vỏ bọc; những công cụ phương tiện mà tội phạm sử dụng trong quá trình gây án; những giấy tờ, tài liệu phản án các hoạt động sản xuất, tàng trữ, mua bán vận chuyển trái phép các chất ma túy, tổ chức sử dụng chất ma túy; những giấy tờ, tài liệu phản ánh đặc điểm nhân thân của bị can, các mối quan hệ của bị can như thư, bút kí, nhật ký

2.3 Căn cứ khám xét

Thủ tục khám xét người được quy định tại Điều 194 BLTTHS 2015 Việc pháp luật tố tụng hình sự nước ta quy định người tiến hành khám phải yêu cầu đương sự đưa ra những đồ vật, tài liệu có liên quan đến vụ án là thủ tục bắt buộc trước khi tiến hành khám người, thể hiện sự tôn trọng nhân phẩm, danh dự con người của Nhà nước ta Chỉ trong trường hợp đương sự từ chối đưa ra những đồ vật, tài liệu

có liên quan đến vụ án, thì mới tiến hành khám, còn trong trường hợp người bị khám tự nguyện đưa ra hết những đồ vật, tài liệu có liên quan đến vụ án và người tiến hành khám xét thấy đủ thì không cần phải khám xét nữa Để xác định đồ vật, tài liệu cần thu giữ là đủ hay chưa đủ so với yêu cầu, người tiến hành khám xét phải nghiên cứu đầy đủ, cụ thể về những tình tiết liên quan dến việc khám người trước khi tiến hành khám xét

Khám xét chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm, phương tiện được quy định tại Điều

195 BLTTHS 2015 So với quy định của Bộ luật tố tụng hình sự cũ năm 2003, biện pháp này đã bổ sung thêm đối tượng là khám xét phương tiện Từ quy định trên cho thấy, việc áp dụng biện pháp khám chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm, phương tiện phải

tuân thủ căn cứ khám người, chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm, đồ vật, thư tín, bưu kiện, bưu phẩm được quy định tại Điều 192, thẩm quyền ra lệnh khám xét được quy định tại Điểu 193 và những trình tự, thủ tục được quy định cho việc khám người tại Điều 194 cũng được áp dụng cho việc khám chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm Khi tiến hành khám xét, phải có ý thức bảo vệ tài sản của người bị khám, tôn trọng phong tục, tập quán của nhân dân địa phương, nhất là khi khám bàn thờ tổ tiên hoặc nơi thờ phụng khác

2.4 Nhiệm vụ của khám xét

- Phát hiện, thu thập những tài liệu, chứng cứ có ý nghĩa đối với công tác điều tra

- Phát hiện, thu giữ những đồ vật, tài sản phục vụ cho việc bồi thường thiệt hại hoặc những đồ vật , tài liệu thuộc loại cấm tàng trữ, lưu hành

- Phát hiện bọn tội phạm đang có lệnh truy nã, xác chết hoặc người bị bắt cóc

II PHÂN TÍCH CÁC HOẠT ĐỘNG CẦN LÀM TRONG GIAI ĐOẠN CHUẨN BỊ KHÁM XÉT TRONG ĐIỀU TRA CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY

1 Nghiên cứu hồ sơ vụ án, thu thập, phân tích và đánh giá những tài liệu

có liên quan đến cuộc khám xét

1.1 Nghiên cứu hồ sơ vụ án và thu thập tài liệu có liên quan đến cuộc khám xét

Hoạt động khám xét chỉ được tiến hành khi có căn cứ được quy định tại Điều

192 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015: “Việc khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện chỉ được tiến hành khi có căn cứ để nhận định trong người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc đồ vật, dữ liệu điện tử, tài liệu khác có liên quan đến vụ án.” Vì vậy, trước khi quyết định khám xét chổ ở của tội phạm

ma túy, Điều tra viên cần nghiên cứu kỹ những tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thu thập bằng các hoạt động điều tra và những tài liệu trinh sát để xác định căn cứ khám xét.  

1.2 Mục đích

- Xác định cụ thể những tài liệu, đồ vật có liên quan đến vụ án cần phát hiện, thu giữ, tạm giữ, đặc điểm của các tài liệu, đồ vật đó ( Chẳng hạn như khi bắt được tội phạm ma túy thì thu được bao nhiêu bánh heroin, bao nhiêu cân ma túy hay là

có bao nhiêu viên thuốc lắc…)

- Nắm được đặc điểm nhân thân của đối tượng bị khám xét và những người ở cùng với đối tượng, thái độ của những người đó đối với cuộc khám xét (Chẳng hạn như thói quen sinh hoạt hay là mối quan hệ của đối tượng của tội phạm ma túy với gia đình và hàng xóm)

- Xác định đối tượng khám xét, nếu là chỗ ở thì phải xác định cấu trúc của chỗ

ở, những loại tài sản, đồ vật gì để tại chỗ ở để có kế hoạch khám xét cụ thể ( Chẳng hạn như khi nắm được cấu trúc nơi ở của đổi tượng, nắm được cảnh quan xung quanh nơi ở của đối tượng thì từ đó phát hiện được những vị trí cất dấu ma túy của đối tượng)

- Xác định địa chỉ cụ thể của đối tượng khám xét, đặc điểm và các đường đi, đến nơi khám xét

1.3 Các biện pháp cần tiến hành 

- Nghiên cứu tất cả các tài liệu có trong hồ sơ ban đầu của vụ án (vụ án tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy)

- Thông qua biện pháp trinh sát để thu thập: Sử dụng lực lượng, cơ sở bí mật, đặc tính, ngoại tuyến để thu thập các tài liệu phục vụ cho cuộc khám xét

- Nghiên cứu về đặc điểm nhân thân của đối tượng bị khám xét để từ đó xác định những nơi có khả năng cất giấu tài liệu, vật chứng của vụ án cần phát hiện thu giữ Có thể thông qua đặc điểm nhân thần của đối tượng bị khám xét mà phán đoán