Nghiên cứu một số biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh tiểu học thông qua môn đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới

LỜI CẢM ƠNLời đầu tiên em xin phép gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến với Ban GiámHiệu Trường Đại Học Thủ Đô Hà Nội, Ban Chủ Nhiệm Khoa Sư Phạm – NgànhGiáo dục Tiểu học, cùng với các thầ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

CÔNG THỊ MƠ

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THÔNG QUA MÔN ĐẠO ĐỨC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

(Giáo dục Tiểu học)

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

(Giáo dục Tiểu học)

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: Th.S Nguyễn Diệp Ngọc

(GV kí xác nhận)

Hà Nội, tháng 05 năm 2022

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

DANH MỤC BẢNG iv

LỜI CẢM ƠN v

LỜI CAM ĐOAN vii

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 3

3 Mục đích nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Đóng góp mới của đề tài 6

9 Bố cục của đề tài 6

PHẦN 2: NỘI DUNG 7

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học thông qua môn Đạo đức 7

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 7

1.1.1 Khái niệm giáo dục 7

1.1.2 Phân biệt pháp luật và đạo đức 9

1.1.3 Khái niệm giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học 12

1.1.4 Khái niệm giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học 12

1.1.5 Mối liên hệ giữa pháp luật với đạo đức 14

1.2 Vai trò và vị trí giáo dục pháp luật trong môn Đạo đức 15

1.2.1 Phân tích mục tiêu và nội dung chủ đề về giáo dục pháp luật thông qua môn Đạo đức lớp 3 15

i

1.2.2 Vị trí của môn học Đạo đức trong CTGDPT đối với

học sinh Tiểu học 18

1.2.3 Vị trí của giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học 19

1.2.4 Tầm quan trọng của môn Đạo đức trong giáo dục pháp luật đối với học sinh lớp lớp 3 20

1.2.5 Vai trò của nhà trường trong công tác giáo dục pháp luật cho học sinh thông qua môn Đạo đức 22

1.3 Thực trạng giáo dục pháp luật cho học sinh lớp 3 thông qua môn Đạo đức ở trường Tiểu học 24

1.3.1 Nhận thức của giáo viên Tiểu học về vấn đề giáo dục pháp luật cho học sinh lớp 3 24

1.3.2 Thực trạng nhận thức của học sinh Tiểu học về vấn đề giáo dục pháp luật……… 29

1.3.3 Nguyên nhân ảnh hưởng đến GDPL cho HS lớp 3 31

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 35

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THÔNG QUA MÔN ĐẠO ĐỨC TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 36

2.1 Nội dung GDPL của 3 bộ sách đạo đức lớp 3 36

2.1.1 Chân trời sáng tạo 36

2.1.2 Kết nối tri thức với cuộc sống 36

2.2 Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp 3 36

2.2.1 Về mặt tri giác 37

2.2.2 Tư duy 38

2.2.3 Tưởng tượng 38

2.2.4 Trí nhớ 39

2.2.5 Chú ý 40

2.3 Biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học thông qua môn Đạo đức 40

ii

2.3.1 Giáo dục pháp luật cho học sinh thông qua hình thức trải nghiệm .41

2.3.2 Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực trong dạy học nội dung giáo dục pháp luật 44

2.3.3 Sử dụng âm nhạc trong nội dung dạy học giáo dục pháp luật 50

2.3.4 Thiết kế truyện tranh nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học 54

2.3.5 Sử dụng hiệu quả các phương tiện dạy học 54

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 57

CHƯƠNG 3: KHẢO NGHIỆM THỰC TRẠNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THÔNG QUA MÔN ĐẠO ĐỨC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN TP HÀ NỘI 58

3.1 Khái quát quá trình khảo sát tại trường Tiểu học Nguyễn Văn A 58

3.1.1 Mục đích khảo nghiệm 58

3.1.2 Đối tượng, thời gian khảo nghiệm 58

3.1.3 Nội dung khảo nghiệm 58

3.1.4 Trình bày kết quả khảo nghiệm 58

3.2 Thực trạng sử dụng các biện pháp dạy học nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học thông qua môn Đạo đức tại trường Tiểu học Nguyễn Văn A 58

3.3 Kết quả điều tra 58

KẾT LUẬN 59 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

iii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 Nhận thức của GV về ý nghĩa của việc GD PL cho HS lớp 3 25 trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám 25 Bảng 2 Nhận thức của thầy/cô về mục tiêu GDPL cho HS lớp 3 trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám 26 Bảng 3 Đánh giá của giáo viên về mức độ quan trọng của những con đường GDPL cho HS lớp 3 trường Tiểu học 27 Bảng 4 Thái độ của HS khi tham gia các tiết học có lồng ghép GDPL 30 Bảng 5 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng GD PL cho HS lớp 3 trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám 32 Bảng 6 Những khó khăn GV gặp phải trong quá trình dạy học nội dung GDPL cho HS lớp 3 trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám 33

iv

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên em xin phép gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến với Ban GiámHiệu Trường Đại Học Thủ Đô Hà Nội, Ban Chủ Nhiệm Khoa Sư Phạm – NgànhGiáo dục Tiểu học, cùng với các thầy/cô giáo trong tổ Bộ môn Đạo đức, khoa

Sư Phạm đã tạo điều kiện giúp đỡ để cho em được tiếp cận với những đổi mớitrong chương trình đang diễn ra tại trường phổ thông, từ đó em học hỏi thêmđược nhiều kiến thức, trau dồi kinh nghiệm phục vụ cho công việc giảng dạy

trong tương lai qua đề tài nghiên cứu Khóa luận tốt nghiệp: “NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THÔNG QUA MÔN ĐẠO ĐỨC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI”

Để hoàn thành khóa luận này, bên cạnh những nỗ lực của bản thân, emnhận được rất nhiều sự hỗ trợ tận tình, đóng góp ý kiến đến từ các thầy/cô trongnhà trường và toàn thể người thân trong gia đình, bạn bè

Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô ThS Nguyễn Diệp Ngọc –người đã chỉ bảo tận tình giúp đỡ em trong suốt khoảng thời gian đang học tậptại mái trường Thủ Đô HN thực hiện làm đề tài khóa luận này, cô đã hướng dẫnchỉ bảo, gửi em các tài liệu chứa nội dung bổ ích về nội dung GDPL nhằm phục

vụ cho đề tài, để em có hướng đi tốt để hoàn thành khóa luận nhanh chóng.Những kiến thức cô chỉ bảo chính là hành trang quý báu khiến em ghi nhớ suốtđời không quên

Trong quá trình làm khóa luận tốt nghiệp, em thấy mình đã h.ọc tập và trảinghiệm được nhiều điều vô cùng hữu ích Từ đó để em đã biết thêm được nhiềuđiều về kiến thức cũng như các kĩ năng về GDPL trong thực tế để từ đó bản thân

em rút ra kinh nghiệm cho quá trình đi làm công việc sau này

Dù đã rất nỗ lực, cố gắng nhưng do trình độ lí luận và kinh nghiệm thựctiễn còn non yếu, bài nghiên cứu của em chắc chắn sẽ không thể tránh được một

số sai sót, hạn chế Em mong muốn nhận lại được những nhận xét, đóng góp ý

v

kiến của quý thầy/cô và các bạn cùng lớp, cùng ngành giúp đề tài nghiên cứunày chỉnh chu hoàn chỉnh hơn Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 4 năm 2022

Tác giảSinh viênCông Thị Mơ

vi

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là đề tài của cá nhân bản thân tôi, được thực hiệnhoàn toàn dưới sự chỉ bảo, hướng dẫn của Th.S Nguyễn Diệp Ngọc Mọi số liệu

sử dụng phân tích trong luận văn và kết quả nghiên cứu là do tôi tự tìm hiểu,phân tích một cách khách quan, trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chắc chắnkhông trùng với kết quả nghiên cứu của các bài tác giả khác

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này

Hà Nội, tháng 4 năm 2022

Tác giảSinh viênCông Thị Mơ

vii

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại ngày nay, Đảng và Nhà nước ta đang hết sức tiến hành côngcuộc đổi mới sâu sắc một cách toàn diện về kinh tế xã hội, xây dựng Nhà nướcpháp quyền với mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, vănminh” Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 4/12/2019

về tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên Trong đó nêurõ: “Tăng cường giáo dục đào tạo đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viênthông qua các hoạt động giáo dục, đào tạo và trải nghiệm” (Chính phủ 2019 Chỉthị số 31/CT-TTg) Công cuộc đổi mới đòi hỏi đồng thời ta phải thực hiện rấtnhiều khâu quan trọng, trong đó một điều cần chú ý đến đó chính là xây dựnghoàn thiện hệ thống pháp luật thì vấn đề giáo dục nhận thức pháp luật cho mọicông dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ em - mầm non tương lai của đất nước

là một vấn đề được mọi người quan tâm đặt lên trên hàng đầu Trong trường họctrên đất nước ta hiện nay, chương trình giáo dục đạo đức được xuyên suốt từ tiểuhọc đến trung học phổ thông Bậc Mầm non được giáo dục là lễ giáo, bậc Tiểuhọc là môn Đạo đức, bậc Trung học là môn giáo dục công dân Đặc biệt ở cấpTiểu học khẩu hiệu “Tiên học lễ hậu học văn” cho thấy vai trò vô cùng quantrọng của giáo dục đạo đức đối với các em Tuy nhiên trước thời đại bùng nổ củacuộc cách mạng 4.0 thật đáng e ngại khi vấn đề suy thoái ý thức tuân thủ phápluật đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu và trở thành vấn đề cấp bách đòi hỏi tất

cả các quốc gia trên thế giới, tất cả mọi người đều phải giải quyết Một giải pháp

có hiệu quả lâu dài để nâng cao ý thức pháp luật chính là giáo dục pháp luật chomọi tầng lớp nhân dân Nội dung giáo dục pháp luật được tích hợp trong một sốmôn học ở Tiểu học ở Tiểu học Trong đó việc giáo dục pháp luật cho học sinhTiểu học còn được chưa được thực hiện thông qua nhiều chương trình hay dự ánnhư: Giáo dục chống xâm hại tình dục, Giáo dục bảo vệ quyền và bổn phận trẻ

em, Giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích, Giáo dục phòng chống căn bệnh

thế kỷ HIV/AIDS, Giáo dục phòng chống ma túy, Giáo dục an toàn giao thông,

… Đặc biệt, việc giáo dục pháp luật cho HSTH được xem là mục tiêu cần thiếttrong thời đại ngày nay

Trong thư của Bác Hồ gửi thanh niên và nhi đồng toàn quốc nhân dịp TếtNguyên đán năm 1946, Người đã viết: “Một năm khởi đầu từ mùa xuân Mộtđời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội” Cho thấy Hồ chủ tịchkhẳng định vai trò quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ - Mầmnon tương lai đất nước

Thật vậy HSTH là những tờ giấy trắng, các bạn nhỏ ở lứa tuổi nhi đồng,các em mới đang hình thành và phát triển các phẩm chất về cách làm người Do

đó việc truyền tải nội dung GDPL cho HSTH ngay từ nhỏ, khi đang ngồi trênghế nhà trường là rất quan trọng, cần thiết trong việc giúp bẩn thân mỗi em họcsinh có thể sống đúng nghĩa một cuộc sống tràn ngập sự an toàn tuyệt đối đếntính mạng,…

Phân môn Đạo đức ở TH nói chung, ở lớp 3 nói riêng là một trong nhữngmôn học có thế mạnh trong việc tích hợp và lồng ghép với giáo dục đạo đức,giáo dục KNS, giáo dục tài chính, trong đó đặc biệt có sự xuất hiện của giáo dụcpháp luật, đây là một trong những nội dung chiếm phần lớn ưu thế giúp cho bảnthân mỗi người GV có thể tích hợp một cách hoàn toàn hoặc từng phần hay liên

hệ nội dung thông qua các bài học chứa nội dung GDPL cho các em HSTH

Do đó, cần phải đề cao việc tăng cường GDPL cho HSTH – những ngườilàm chủ Đất nước sau này Do đặc trưng của bộ môn Đạo đức lớp 3 có khả nănggiáo dục nhiều KN cho học sinh như là: KN giao tiếp, KN hợp tác, KN tự nhậnthức, KN từ chối, KN quản lý hành chính, KN tìm kiếm và xử lí thông tin về cácvấn đề trong thực tiễn có liên quan đến chuẩn mực đạo đức, pháp luật đã đượchọc Việc dạy học môn Đạo đức trong nhà trường được coi là hướng đi quantrọng để ngăn chặn sự xuống cấp về mặt ý thức chấp hành pháp luật của một bộphận học sinh Tuy nhiên trên thực tế thì việc GDPL cho HSTH thông qua mônĐạo đức chưa đạt hiệu quả cao Chính vì vậy, việc tìm kiếm và chọn lọc những

biện pháp để khai thác nội dung GDPL cho HSTH sao không khô khan, mangtính hàn lâm lí thuyết Cá nhân tôi đã đưa ra một số biện pháp GDPL bổ ích cho

HSTH thông qua môn Đạo đức trong đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu một số biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học thông qua môn Đạo đức theo Chương trình giáo dục phổ thông mới”.

2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Giáo dục pháp luật với tư cách là một hạng mục hoạt động của bộ máy Nhànước trong công cuộc tổ chức thực hiện pháp luật và tăng cường các biện phápGDPL, vấn đề này đã thu hút sự quan tâm, tìm hiểu, nghiên cứu của nhiều nhànghiên cứu, nhà khoa học trên cả nước, nhất là trong thời kỳ đổi mới xây dựng

và kiến thiết đất nước Cải thiên đất nước theo pháp quyền của dân, do dân và vìdân Đề tài nghiên cứu này, người viết tìm hiểu giáo dục pháp luật cho học sinhTiểu học một cách đầy đủ và trình bày một cách tương đối đầy đủ có hệ thống

về GDPL cho HSTH Trong chương trình Đạo đức ở cấp Tiểu học, Hầu hết cáctác giả sẽ đi nghiên cứu về GD KNS, hay GD đạo đức bởi nó chiếm phần lớntrong phân môn, nội dung giáo dục pháp luật tuy chỉ chiếm 10% nhưng nó đóngvai trò vô cùng quan trọng với các em nhỏ Vì vậy đây là đề tài đầu tiên nghiêncứu về nội dung GDPL cho HSTH thông qua môn Đạo đức

3 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích, nghiên cứu lý luận và thực trạng công tác GDPLthông qua môn đạo đức lớp 3 trường tiểu học Qua đây, tác giả mong rằngnhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục pháp luật cho học sinh tiểu học, giúpcác em nhận thức được tầm quan trọng của pháp luật trong cuộc sống, và Cácquan hệ xã hội từ đó nảy sinh các hành vi, cách ứng xử, đồng thời đề xuất một

số ý tưởng, biện pháp Thói quen văn hóa, hiểu biết và tuân thủ pháp luật, tuânthủ pháp luật Ngoài ra, học sinh còn được trao quyền để thích nghi với thế giớithực xung quanh và rèn luyện tính tự chủ, độc lập và tự tin khi đối mặt với cácvấn đề của cuộc sống

4 Giả thuyết khoa học

Ở bậc tiểu học, môn Đạo đức giúp học sinh hình thành và phát triển cảmxúc tích cực, ý thức đúng đắn về những chuẩn mực hành vi đạo đức; cách cư xử,thói quen, nền nếp cơ bản, cần thiết trong học tập và sinh hoạt phù hợp với giátrị văn hoá, chuẩn mực đạo đức, quy tắc của cộng đồng, quy định của pháp luật,quy luật của tự nhiên và xã hội Nếu đánh giá đúng thực trạng của các phươngpháp giáo dục hiện tại và áp dụng những biện pháp mới một cách phù hợp sẽgiúp học sinh đáp ứng được đúng yêu cầu của CTGDPT

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc giáo dục pháp luật thôngqua môn Đạo đức cho học sinh Tiểu học

- Đổi mới phương pháp day học và đề xuất một số biện pháp giáo dục phápluật cho học sinh Tiểu học nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật theochương trình giáo dục phổ thông mới

6 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

6.1 Đối tượng nghiên cứu

Một sô biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểuhọc thông qua môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới

- Phạm vi thời gian: Khóa luận giới hạn nghiên cứu từ tháng 5 năm 2022đến tháng 5 năm 2023

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

Phương pháp nghiên cứu lí luận được sử dụng trong quá trình nghiên cứu

để phân tích, tổng hợp các tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp phỏng vấn sâu

Trực tiếp Gặp gỡ, trò chuyện với giáo viên, học sinh nhằm thu thập nhữngthông tin cần thiết để tìm hiểu nhận thức như thế nào về vai trò, ý nghĩa của giáodục pháp luật trong môn Đạo đức 3

7.2.2 Phương pháp quan sát

+ Quan sát học sinh: Thông qua việc quan sát lời nói, hành động, nét mặt,

cử chỉ,… trong những giờ học phân môn Đạo đức lớp 3

+ Quan sát giáo viên: Dự giờ và quan sát giờ dạy Đạo đức của các thầy côkhối 3

Sử dụng các bảng đánh giá hiệu quả các phương pháp dạy học pháp luậtcho học sinh tiểu học thông qua môn đạo đức

7.2.3 Phương pháp điều tra, khảo sát

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:

- Mục đích: Lấy ý kiến của giáo viên, học sinh đê thu thập thông tin từ cácđối tượng khảo sát về thực trạng giáo dục pháp luật cho học sinh tiểu học

- Cách thức tiến hành: Điều tra bằng bảng hỏi để tìm hiểu về thực trạng sửdụng các biện pháp giáo dục pháp luật cho học sinh tiểu học

7.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Để kiểm nghiệm tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất

7.3 Nhóm phương pháp xử lí số liệu

7.3.1 Phương pháp thống kê toán học

- Mục đích: Các số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu làm cơ sởcho việc đưa ra những đánh giá thực trạng sử dụng các biện pháp giáo dục phápluật cho học sinh tiểu học

- Cách tiến hành: Sau khi thu lại phiếu điều tra, tiến hành xử lý bằng cáchlập bảng số Sử dụng phương pháp toán thống kê: Tính phần trăm

8 Đóng góp mới của đề tài

- Tìm ra các biện pháp nâng cao hiệu quả việc giáo dục Pháp luật thông quamôn Đạo đức cho học sinh Tiểu học

- Giáo dục pháp luật cho HSTH nhằm trang bị cho các em những kiến thứchiểu biết về chuẩn mực về hành vi Đạo đức và Pháp luật trong mối quan hệ củacác em với gia đình, bạn bè, xã hội Giúp HSTH phát triển kỹ năng cá nhân, Kỹnăng nhóm, sống tự tin, có trách nhiệm với bản thân và xã hội

PHẦN 2: NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề giáo dục pháp luật cho học

sinh Tiểu học thông qua môn Đạo đức

Vấn đề về giáo dục pháp luật cho con người đã xuất hiện từ lâu, đượcmọi người đặc biệt quan tâm và coi trọng Từ xa xưa trong bộ Đại Việt sử

ký toàn thư một sự kiện được ghi chép lại vào năm Hồng Đức thứ 5 (1474)

vua Lê Thánh Tông tuyên bố trong cả nước rằng: “Đặt luận để trừ kẻ gian, sao dung được bọn coi thường pháp luật Với cách tiếp cận nội dung giáo

dục pháp luật thì ở đất nước Lào họ đã quan tâm từ năm 1997 bằng việcgiáo dục phòng chống căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS được tích hợp lồng ghéptrong chương trình giáo dục chính quy Ở Việt Nam, trong chương trìnhTiểu học mới đã hướng tới việc giáo dục pháp luật thông qua tích hợp, lồngghép toàn phần hay bộ phận trong một số môn học như Đạo đức, Tự nhiên

và xã hội, Tiếng việt,…

Nhìn chung vấn đề giáo dục Pháp luật cho học sinh Tiểu học đã đượccác nước trên thế giới và Việt nam quan tâm nghiên cứu dưới nhiều các góc

độ khác nhau, nhưng có thể nhận thấy với việc giáo dục pháp luật cho họcsinh Tiểu học nói chung, và đối với học sinh lớp 3 thông qua môn Đạo đứcnói riêng là một vấn đề cần thiết cho các em trong quá trình học tập trên ghếnhà trường

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.1.1 Khái niệm giáo dục

Khi nêu lên khái niệm về giáo dục, có rất nhiều tác giả đưa ra quan niệmkhác nhau, một số người đã định nghĩa như sau:

Theo Nelson Mandela: “Giáo dục là vũ khí mạnh nhất mà người ta có thể

sử dụng để thay đổi cả thế giới”.Câu danh ngôn nổi tiếng được trích trong

quyển tiểu thuyết “Ethel Churchill” của nữ tác giả L.E Landon cũng từng khẳng

định: “Sự ngu dốt, hơn hẳn cả sự ở không, mới là mẹ của tất cả các thói xấu.

Ðịnh mệnh của các thế hệ tương lai nằm ở nền giáo dục khôn ngoan, một nền giáo dục cần phải phổ cập để có thể có ích lợi”.

Theo tác giả: Ts Nguyễn Văn Tuấn, Đại học sư phạm kỹ thuật TP Hồ ChíMinh trong tác phẩm: Tài liệu bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học giáodục, 2007

Giáo dục vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật Giáo dục làmột quá trình đào tạo con người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho họtham gia vào đời sống xã hội, lao động sản xuất, bằng cách tổ chức việc truyềnthụ và lĩnh hội nghiệm lịch sử xã hội của loài người Giáo dục được hiểu dướihai góc độ đó là:

(1) Giáo dục được xem như là tập hợp các tác động sư phạm đến người họcvới tư cách là một đối tượng đơn nhất;

(2) Giáo dục được như là một hoạt động xã hội, dạng tái sản xuất ra lựclượng lao động mới Ở đây, đối tượng là thế hệ trẽ, là tập hợp các đối tượng đơnnhất Giáo dục là đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ lao động;

Giáo dục theo nghĩa hẹp, là một quá trình hoạt động có ý thức, có mụcđích, có kế hoạch của một người (hay một nhóm người) - gọi là giáo viên -nhằm tác động vào hệ thống nhận thức của người đó, để làm phát triển trí thôngminh, phát triển khả năng nhận thức phù hợp với thế giới khách quan, và làmphát triển nhận thức của người đó lên; qua đó tạo ra một con người mới, cónhững phẩm chất phù hợp với yêu cầu được đặt ra

Giáo dục theo nghĩa hẹp là nuôi dưỡng, làm cho phát triển hoặc triệt tiêu,giảm cái có sẵn Ví dụ như trí thông minh căn bản là cái có sẵn, tính thiện là cái

có sẵn, Giáo dục làm tăng trưởng trí thông minh căn bản, và tính thiện lên.Ðào tạo là một quá trình truyền thụ, chuyển giao kiến thức và kinh nghiệmmột cách có ý thức, có mục đích, có kế hoạch của một người (hay một nhómngười) - gọi là giáo viên - vào người đó, nhằm tạo ra một số sự nhận thức, một

số kỹ năng hoạt động phù hợp với yêu cầu của công việc, và phát triển chúng nó

lên bằng cách rèn luyện Công việc này có thể là hoạt động trí não, hay hoạtđộng chân tay.

Đào tạo là tạo ra cái mới hoàn toàn, chứ không phải là cái có sẵn Ví dụchữ viết, những kiến thức về toán học, các kỹ năng về tay nghề, các thế võ, Ban đầu chúng hoàn toàn chưa có nơi một con người Chỉ sau khi được huấnluyện, đào tạo thì chúng mới có ở nơi ta.Ví dụ: học sinh được dạy học môn toán,

để có kỹ năng tính toán Một nhà khoa học được đào tạo, để có các kỹ năngnghiên cứu khoa học Một vị Tu sĩ được dạy cách ngồi thiền, để có thể ngồithiền tu tập sau này Một người công nhân, được đào tạo tay nghề, để có thể làmviệc sau này

Tuy rằng, không phải là đào tạo, nhưng muốn giáo dục thành công thì cầnphải thông qua công tác đào tạo Vì vậy chúng có mối liên hệ rất mật thiết vớinhau Cho nên khái niệm giáo dục trong bộ môn này được hiểu bao gồm cả giáodục và đào tạo

Những nhận định này đều cho thấy giáo dục chính là cái nôi của xã hội.Nếu muốn phát triển một đất nước, muốn thay đổi cả thế giới, việc đầu tiênchúng ta cần làm chính là nhìn lại nền giáo dục

1.1.2 Phân biệt pháp luật và đạo đức

Khái niệm - Hệ thống các quy tắc xử

sự do nhà nước ban hành

và được bảo đảm thựchiện Thực hiện trong ýchí thống trị và quản lýnhà nước Mang đến ràngbuộc trong ý chí nhànước, điều chỉnh các quan

hệ xã hội Các tầng lớp,tất cả mọi người phải tuân

- Hệ thống các quy tắc,yêu cầu đối với hành vi

xã hội của con người.Mang đến các yêu cầutrong nhận thức và điềuchỉnh thái độ sống Đảmbảo sự tích cực, chấtlượng sống trong xã hội

- Trong đó xác lập những

thủ, thực hiện quan điểm, quan niệm

chung về các lĩnh vực,tiêu chuẩn khác nhau Vềcông bằng và bất công, vềcái thiện và cái ác, vềlương tâm, danh dự, tráchnhiệm và những phạm trùkhác thuộc đời sống đạođức tinh thần của xã hội

Từ đó buộc con ngườitham gia vào cộng đồngphải tuân thủ Các giá trịđạo đức giúp con ngườivào chuẩn mực

Nguồn gốc hình thành - Các quy tắc xử sự trong

đời sống xã hội, được nhànước ghi nhận thành cácquy phạm pháp luật Qua

đó mang đến chuẩn mực

đi trước để điều chỉnh cáchành vi liên quan

- Từ thực tế cuộc sống vànhận thức của con người.Thông qua các kết quả rút

ra trong thực hiện hoạtđộng của con người Đểđiều chỉnh các hành vi,thái độ tương tự

Nội dung - Thể hiện thông qua các

quy tắc xử sự (việc đượclàm, không được làm…)

- Có tính chất bắt buộc,chính xác, thống nhất

- Được cưỡng chế bởi các

cơ quan nhà nước cóthẩm quyền

- Những triết lí, quy tắc,bài học ứng xử trong cuộcsống Được con ngườitrong cộng đồng thựchiện

- Không bắt buộc, mangtính chung chung vàkhông thống nhất Dư

luận xã hội là yếu tố ràngbuộc, điều chỉnh conngười.

- Do ông cha đúc rút,truyền lại qua quá trìnhsống lâu dài Để dạy concháu trong chuẩn mực,hành vi tốt đẹp cần gìngiữ

Phạm vi - Điều chỉnh quan hệ xã

hội do nhà nước quy định

- Rộng hơn pháp luậttrong các khía cạnh tìnhcảm Như chuẩn mựctrong tình bạn, tình yêu,

sự giúp đỡ lẫn nhau trongđời sống hằng ngày…)Phương thức tác động - Giáo dục, cưỡng chế

bằng quyền lực nhà nước

Bắt buộc thực hiện tronghiệu quả quản lý của giaicấp thống trị Để mangđến sức mạnh cho giaicấp đó, bên cạnh sự côngbằng, bình đẳng chongười dân

- Thể hiện với tính chấtxây dựng quy phạm, tổnghợp dưới hình thức: Vănbản pháp luật

- Bắt buộc thực hiện, nếu

- Giáo dục, tuyên truyền

để tăng nhận thức chocộng đồng

-Nhiều hình thức: truyềnmiệng, được ghi chép lại,

… và thực hiện

- Không bị xử phạt nếukhông tuân thủ Thay vào

đó, phải chịu các đánh giá

từ dư luận xã hội

không sẽ bị xử lý theoquy định của pháp luật.

1.1.3 Khái niệm giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học

Từ khái niệm chung về giáo dục pháp luật có thể hiểu: “Giáo dục pháp luậtcho học sinh tiểu học GDPL là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủđịnh của chủ thể GDPL để cung cấp tri thức pháp luật, bồi dưỡng tình cảm vàhành vi hợp pháp cho đối tượng giáo dục là học sinh tiểu học nhằm mục đíchhình thành ở họ ý thức pháp luật đúng đắn và thói quen hành động phù hợp vớicác quy định pháp luật

1.1.4 Khái niệm giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học

Để bàn luận về quan niệm giáo dục đạo đức, có rất nhiều ý kiến khác nhau,trong đó phải nói đến tác giả sau:

Theo Makarenko định nghĩa: “Giáo dục đạo đức có nghĩa là rèn luyện những phẩm chất tốt cho học sinh ví dụ như tính trung thực, thật thà, thái độ tận tâm, tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật,…Trên cơ sở đó uốn nắn những sai sót của chúng.”

Một quan niệm khác đến từ tác giả Phan Thanh Long, cho rằng: “giáo dục đạo đức là những tác động sư phạm một cách có mục đích, có hệ thống và kế hoạch của nhà giáo dục tới người được giáo dục (học sinh) nhằm mục đích bồi dưỡng cho họ những phẩm chất đạo đức (chuẩn mực hành vi đạo đức) phù hợp với yêu cầu mà xã hội đặt ra.”

Theo tác giả Nguyễn Hữu Hợp và Lưu Thu Thủy thì định nghĩa như sau:

“giáo dục đạo đức cho học sinh là quá trình tác động bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm mục đích làm cho nhân cách của học sinh phát triển đúng về mặt đạo đức, từ đó giúp các em có hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức trong mối quan hệ của các cá nhân với bản thân, với mọi người và xã hội Kết quả của quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh là các em có những phẩm

chất tốt đẹp, có bản lĩnh đạo đức và có cách ứng xử, hành vi chuẩn mực trong các mối quan hệ xã hội.”

Có thể nói, giáo dục đạo đức gắn chặt với giáo dục tư tưởng - chính trị,giáo dục pháp luật, giáo dục trí tuệ, giáo dục thể chất, thẩm mỹ và lao độnghướng nghiệp Giáo dục đạo đức được thực hiện thông qua hai hoạt động chính,một là dạy cho học sinh những tri thức liên quan đến các chuẩn mực đạo đức xãhội, hai là tổ chức các hoạt động, chương trình giao lưu trên cơ sở đó đó hìnhthành hành vi và thói quen đạo đức cho học sinh

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), giáo dục đạo đức cho học sinh còn làquá trình hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức của của nhân cách họcsinh dưới sự tác động và ảnh hưởng có mục đích của nội dung, phương pháp,hình thức và chương trình giáo dục phù hợp với lứa tuổi (độ tuổi mầm non, tiểuhọc, thcs, thpt…) Trên cơ sở đó giúp các em có những hành vi ứng xử đúngmực trong các mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với cộngđồng - xã hội, giữa cá nhân với tự nhiên, với lao động Bản chất của giáo dụcđạo đức là một chuỗi các tác động có định hướng của chủ thể giáo dục và yếu tố

tự giáo dục, giúp học sinh chuyển những nguyên tắc, chuẩn mực, quy tắc đạođức từ bên ngoài xã hội vào bên trong cá nhân và trở thành bản chất của riêngmình mà mục tiêu cuối cùng là hành vi đạo đức phù hợp với những yêu cầu củacác chuẩn mực xã hội Điều quan trọng nhất, giáo dục đạo đức không chỉ dừnglại ở việc truyền tải những tri thức đạo đức mà kết quả giáo dục phải được thểhiện qua tình cảm, niềm tin, hành động thực tế của học sinh

Giáo dục đạo đức là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự liên tục về thời gian,rộng khắp về không gian và từ mọi lực lượng xã hội, trong đó cùng với gia đình,nhà trường đóng vai trò hết sức quan trọng Quá trình giáo dục đạo đức cho họcsinh bao gồm tác động của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, bên trong vàbên ngoài

Như vậy, giáo dục đạo đức là quá trình tác động có chủ đích, có kế hoạch,

có tổ chức của nhà giáo dục và yếu tố tự giáo dục của người học nhằm mục đích

thực hiện mục tiêu giáo dục về ý thức đạo đức, tình cảm đạo đức và hành vi đạođức của nhà giáo dục tới người được giáo dục (học sinh) Qua đó trạng bị, bồidưỡng cho học sinh những tri thức, ý thức đạo đức, niềm tin, tình cảm đạo đức

và quan trọng nhất là hình thành ở học sinh phẩm chất, hành vi, thói quen đạođức phù hợp với các chuẩn mực xã hội Từ đó chuyển hóa những chuẩn mực của

xã hội thành những hành vi của con người phù hợp với yêu cầu xã hội

1.1.5 Mối liên hệ giữa pháp luật với đạo đức

Pháp luật và đạo đức có mối liên hệ gắn bó khăng khít với nhau Pháp luật

sẽ bị vi phạm nếu xã hội có môi trường đạo đức tha hóa, xuống cấp Ngược lạinếu pháp luật không nghiêm khắc thì cũng ảnh hưởng xấu đến đời sống môitrường đạo đức Giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là hoạt động giáo dụcnhằm xây dựng cho trẻ những tính cách nhất định và bồi dưỡng cho học sinhnhững quy tắc, hành vi đúng đắn trong thực tiễn giữa mối quan hệ với bạn bè,gia đình, xã hội Môn Đạo đức còn dạy cho các em biết bao dung, có lòng nhân

ái trong cuộc sống, giúp học sinh biết quý trọng những giá trị đạo đức tốt đẹpcủa dân tộc, nhận thức và có hành vi đúng đắn theo các chuẩn mực xã hội đề ra

Vì thế môn Đạo đức có một vai trò vô cùng quan trọng đối với học sinh Tiểuhọc Thông qua môn học này, người giáo viên có thể tích hợp các kĩ năng sốngtrong các bài học một cách dễ dàng, giúp cho các em không chỉ có thái độ đạođức đúng đắn mà còn có hành vi tuân thủ pháp luật đúng chuẩn mực từ đó các

em có được những kĩ năng xử lí tình huống diễn ra trong chính cuộc sống hàngngày

Dù pháp luật là công cụ quản lý của nhà nước, thể hiện quan điểm lợi íchcủa giai cấp thống trị, cầm quyền nhưng pháp luật cũng phản ánh, thể hiệnnhững quan điểm, chuẩn mực ứng xử của các tầng lớp xã hội, các cộng đồngdân cư, đặc biệt là những quan điểm đạo đức mang tính truyền thống sâu sắc.Trong xã hội càng phát triển thì những chuẩn mực càng được luật pháp hóa Dovậy mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức càng gắn bó chặt chẽ hơn

Đạo đức có vai trò quan trọng trong việc xác định nội dung của pháp luật.Đạo đức là cơ sở để hình thành các chuẩn mực pháp luật Có thể thấy những giá

trị cơ bản nhất của pháp luật là công bằng, bình đẳng, tự do, lẽ phải, bác ái cũngchính là những giá trị đạo đức mà con người hướng đến Các quy tắc đạo đứcphổ biến, phù hợp với sự phát triển và tiến bộ xã hội luôn được đưa vào trongcác quy phạm pháp luật, nhất là pháp luật trong lĩnh vực giáo dục.

1.2 Vai trò và vị trí giáo dục pháp luật trong môn Đạo đức

1.2.1 Phân tích mục tiêu và nội dung chủ đề về giáo dục pháp luật thông qua môn Đạo đức lớp 3

1.2.1.1 Mục Tiêu

Khác với cách tiếp cận nội dung của chuong trình sách giáo khoa hiện hành

về trước thì trong chương trình mới, sách Đạo đức lớp 3 được viết theo lối tiếpcận năng lực Và mục tiêu của sách là:

Học sinh phải hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu như là yêunước, nhân ái, trung thực, chăm chỉ, trách nhệm và các năng lực của người côngdân Việt Nam đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và xã hội theo yêu cầu của

sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, hiện đại hóa,cách mạng 4.0

Ở bậc Tiểu học, phân môn Đạo đức là môn giúp cho học sinh hình thành vàphát triển cảm xúc tích cực, ý thức đúng đắn về những chuẩn mực hành vi đạođức, từ cách cư xử hay thói, rồi đến nền nếp cơ bản cần thiết trong học tập cungnhư sinh hoạt hàng ngày phù hợp hoàn toàn với giá trị văn hóa, chuẩn mực đạođức, đúng với quy tắc của cộng đồng, quy định của pháp luật hay quy luật tựnhiên Điều 23 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật có nêu rõ: Nội dung giáo dục

pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân được xâydựng phù hợp với từng cấp học và trình độ đào tạo, phù hợp với mục tiêu giáodục, ngành nghề đào tạo, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, phổ thông, cơ bản,thiết thực và có hệ thống.

Đối với nội dung giáo dục pháp luật ở Tiểu học là giáo dục đạo đức, hìnhthành thói quen chấp hành pháp luật

1.2.1.2 Nội dung

Năm 2018 BGD có đưa ra chương trình khung tổng thể môn Đạo đức làmôn bắt buộc trong nhà trường Tiểu học, giúp học sinh hình thành, phát triểnphẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm và cácnăng lực cốt lõi của công dân Việt Nam nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của cánhân và cộng đồng xã hội Về thời lượng 35 tiết/năm học bao gồm 8 chủ đềđược dạy trong 31 tiết (90%), 4 tiết còn lại (10% cho kiểm tra, đánh giá)

Nội dung giáo dục địa phương được tách riêng Tính mở của chương trìnhcho phép giáo viên và nhà trường phân bổ số tiết dạy linh hoạt, không nhất thiếtphải rải đều cả 35 tuần với yêu cầu đảm bảo đủ thời lượng và các yêu cầu cầnđạt của môn học Cấu trúc sách bao gồm các 5 phần: Hướng dẫn sử dụng sách,Lời nói đầu, Mục Lục, Chủ đề và bài học, Giải thích thuật ngữ Về Nội dunggiáo dục pháp luật trong chương trình SGK Đạo đức lớp 1 đến lớp 3 theochương trình Giáo dục phổ thông Nội dung chương trình giáo dục pháp luật

chiếm ở lớp 3 là 10% Trong đó mỗi nội dung bài học chắt lọc từ những tìnhhuống tiêu biểu, gắn với thực tiễn cuộc sống hàng ngày của HS trong phạm vigia đình, nhà trường, xã hội Các mạch nội dung của sách đã được các tác giảsắp xếp khoa học theo hướng đồng tâm và phát triển, xoay quanh 4 mạch nộidung cơ bản đó là: Giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục kinh tế,giáo dục pháp luật và đảm bảo sự phát triển về phẩm chất lẫn năng lực của HStrong nội dung của các lớp sau:

Với nội dung SGK Đạo đức 3 – Bộ sách “Chân trời sáng tạo”

Chủ đề 1 TUÂN THỦ QUY TẮC AN TOÀN GIAO THÔNG

Bài 1: An toàn giao thông khi đi bộ

Bài 2: An toàn khi đi trên các phương tiện giao thông

Chủ đề 2 HAM HỌC HỎI

Bài 3 Em ham học hỏi

Chủ đề 3 TÍCH CỰC HOÀN THIỆN NHIỆM VỤ

Bài 4: Tích cực hoàn thành nhiệm vụ ở nhà

Bài 5 Tích cực hoàn thành nhiệm vụ ở lớp, ở trường

Chủ đề 4 GIỮ LỜI HỨA

Bài 6 Em giữ lời hứa

Chủ đề 5 QUAN TÂM ĐẾN HÀNG XÓM LÁNG GIỀNG

Bài 7 Quan tâm đến hàng xóm láng giềng

Chủ đề 6 KHÁM PHÁ BẢN THÂN

Bài 8 Khám phá điểm mạnh, điểm yếu của bản thân

Bài 9 Phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu của bản thân

Chủ đề 7 XỬ LÍ BẤT HÒA VỚI BẠN BÈ

Bài 10 Em nhận biết bất hòa với bạn

Bài 11 Em xử lí bất hòa với bạn bè

Chủ đề 8 EM YÊU TỔ QUỐC VIỆT NAM

Bài 12 Việt Nam tươi đẹp

Bài 13 Việt Nam trên đà phát triển

Bài 14 Tự hào truyền thống Việt Nam

Dù nội dung giáo dục pháp luật ở lớp 3 chỉ chiếm 10%, được gói gọn trong

1 chủ đề Tuân thủ quy tắc an toàn giao thông gồm 2 bài học, nhưng có thể thấy

sự quan trọng của 2 bài học ( Bài 1 An toàn giao thông khi đi bộ và Bài 2: Antoàn khi đi trên các phương tiện giao thông), nó đặc biệt quan trọng với họcsinh Tiểu học bởi vì ngày nay tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật xảy

ra đáng báo động, chủ yếu tập trung vi phạm về an toàn giao thông, trộm cắp,

ma túy, giết người, chống người thi hành công vụ “Trong 5 năm trở lại đây có47.000 vụ phạm pháp hình sự do học sinh gây ra, tỷ lệ không chấp hành an toàngiao thông ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông chiếm đến 70% sốthanh niên các bậc học vi phạm pháp luật về an toàn giao thông” (Đỗ ThanhHương (2018)

Điều này càng cho thấy việc giáo dục pháp luật cho học sinh ngay từ khicòn nhỏ thông qua môn Đạo đức nhất là bậc Tiểu học khi các em đã bắt đầunhận thức được kiến thức, mỗi em sẽ hình thành cho mình ý thức tôn trọng, tuânthủ pháp luật trở thành công dân tốt, có ích cho gia đình và xã hội Từ đó các em

sẽ bị “miễn dịch” loại trừ, chống lại những tệ nạn tiêu cực của xã hội đang lenlỏi vào môi trường pháp luật trong nhà trường khi các em lên Trung học cơ sở,Trung học phổ thông

1.2.2 Vị trí của môn học Đạo đức trong CTGDPT đối với học sinh Tiểu học

- Việc giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học được thực hiện theo 2 conđường cơ bản: quá trình dạy học các môn khác nhau và việc tổ chức các hoạtđộng ngoài giờ lên lớp

- Môn Đạo đức chiếm vị trí đặc biệt quan trọng ở Tiểu học vì nó có chứcnăng đặc biệt là giáo dục cho học sinh Tiểu học hệ thống chuẩn mực hành vi đạođức được quy định trong môn học này

- Quan hệ của môn Đạo đức với các môn học khác: Qua môn Đạo đức cóthể tổ chức những hoạt động mang tính liên môn và ngược lại Quan hệ giữa

chúng chặt chẽ, qua lại, tác động lẫn nhau, trong quá trình giáo dục các chuẩnmực đạo đức cho học sinh tiểu học.

- Môn Đạo đức ở Tiểu học với hệ thống chuẩn mực hành vi cụ thể làm cơ

sở, nền tảng cho quá trình dạy học và học môn GDCD ở THCS mà nội dung của

nó gồm những phẩm chất, bổn phận đạo đức và pháp luật với mức độ khái quáthơn, sâu sắc hơn

1.2.3 Vị trí của giáo dục pháp luật cho học sinh Tiểu học

- Thứ nhất giáo dục pháp luật là khâu đầu tiên trong quá trình triển khaithực hiện pháp luật

- Tiếp đến việc giáo dục pháp luật cho học sinh góp phần quan trọng vàohình thành nhân cách

- Thứ ba giáo dục pháp luật giúp hình thành ý thức pháp luật tạo nếp sốngvăn minh, hành động: “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”

- Thứ tư là giáo dục pháp luật nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diệncho học sinh

Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong trường học đóngvai trò vô cùng quan trọng, nên được triển khai đồng bộ sẽ đem lại hiệu quả thiếtthực, góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, phòng ngừa, ngăn chặn các tệ nạn xãhội; hình thành ý thức, thói quen tuân thủ pháp luật cho các em học sinh ngay từkhi còn ngồi trên ghế nhà trường Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, ý thứcchấp hành pháp luật cho học sinh, phòng ngừa, ngăn chặn các tệ nạn xã hội xâm

nhập vào học đường Thật vậy, theo báo Pháp luật và đời sống, Hiệu quả giáo dục pháp luật trong học đường (2022) https://dangcongsan.vn/xa-hoi/day-manh-

giao-duc-phap-luat-trong-truong-hoc-601364.html (3)

Thầy giáo Phan Hữu Đệ - Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh

(huyện Đăk Glei) cho biết: “Những năm qua, Trường THPT Lương Thế Vinh luôn xác định công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong trường học là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để hình thành nhân cách các em học sinh Ngay từ đầu năm học 2022 -2023, nhà trường đã xây dựng nhiều hoạt

động tuyên truyền có chiều sâu nhằm giúp các em học sinh hiểu biết rõ hơn về pháp luật, đặc biệt là các luật liên quan đến an toàn giao thông đường bộ, an ninh mạng, phòng chống ma túy, bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội khác”.

Khi được hỏi về việc em đã học được những gì sau khi tham gia buổi tuyêntruyền phổ biên pháp luật, em A Ly Dũng là học sinh lớp 11A3 Trường THPT

Lương Thế Vinh chia sẻ: “Thông qua buổi tuyên truyền pháp luật trực tiếp của Công an huyện Đăk Glei vừa qua về các nội dung liên quan đến an toàn giao thông, phòng chống ma túy, an ninh mạng và các tệ nạn xã hội khác giúp em hiểu rõ hơn những tác hại và cách phòng chống Điều đó không những giúp chúng em dễ tiếp thu mà còn được giao lưu, trả lời các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực Thông qua các buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, chúng

em được cung cấp nhiều thông tin bổ ích, biết cách đề phòng và tự giác thực hiện tốt trong cuộc sống hàng ngày”

1.2.4 Tầm quan trọng của môn Đạo đức trong giáo dục pháp luật đối với học sinh lớp lớp 3

Môn Đạo đức có vai trò vô cùng quan trọng đối với học sinh Tiểu học nóichung, học sinh lớp 3 nói riêng Nhờ có môn học này, học sinh được giáo dụcđạo đức, kĩ năng sống, hình thành nhân cách, nếp sống lành mạnh, rèn luyệnhành vi ứng xử phù hợp chuẩn mực đạo đức ngay từ khi đang ngồi trên ghế nhàtrường

Môn học góp phần bồi dưỡng niềm tin vào pháp luật và ứng xử theo chuẩnmực của pháp luật trong đối tượng học sinh.Việc phổ biến, giáo dục pháp luậtthông qua môn Đạo đức trong nhà trường đóng vai trò vô cùng quan trọng:

- Môn học này góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách,rèn luyện hành vi ứng xử cho thế hệ trẻ, tạo nếp sống, hành động “sống và làmviệc theo Hiến pháp và Pháp luật.” Phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhàtrường bao gồm hai lĩnh vực: Giáo dục pháp luật và Phổ biến pháp luật

+ Giáo dục pháp luật là hoạt động giáo dục cụ thể gắn bó hữu cơ với hoạtđộng giáo dục chung Nội dung giáo dục pháp luật nằm trong quy hoạch giáo

dục và trình độ đào tạo các cấp của hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục phápluật là hoạt động độc lập, thường xuyên của ngành giáo dục Giáo dục pháp luậthọc đường là việc dạy và học các nội dung, kiến thức pháp luật trong chươngtrình giáo dục chính khóa thông qua môn giáo dục công dân (THPT), luật(TCCN, cao đẳng, đại học) và các môn học khác, hoặc lồng ghép vào các mônhọc liên quan đến đạo đức , Khoa học xã hội, Sinh học, Lịch sử (Tổng hợp)Chính trị (TCCN).

+ Tuyên truyền phổ biến pháp luật trong nhà trường thông qua các hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp, giáo dục ngoài giờ lên lớp như giảng pháp luật,thi nghiên cứu pháp luật, viết áp phích, các hoạt động tiếp theo, v.v Các chủ đềpháp lý, hội thảo, tọa đàm, phiên tòa, v.v Giao tiếp pháp luật giúp củng cốnhững gì được học trong chương trình, phát triển cảm xúc và niềm tin pháp lý,đồng thời rèn luyện và hình thành hành vi đáp ứng các tiêu chuẩn do pháp luậtquy định Phổ biến pháp luật trong trường học giúp người học tiếp xúc đầy đủhơn và đầy đủ hơn về pháp luật, hiểu sâu hơn về pháp luật và vượt qua nhữngrào cản tẻ nhạt của ngôn ngữ viết

- Mục đích của việc giáo dục pháp luật trong trường học là đưa pháp luậtđến với công dân nhỏ tuổi một cách ngắn nhất, nhanh nhất và hiệu quả nhất.Học sinh là công dân, người lao động và là chủ nhân của tương lai đất nước khiđến tuổi trưởng thành

Kiến thức pháp luật là một phần của giáo dục, và ý thức pháp luật là mộtphần không thể thiếu và quan trọng của nhân cách Thông qua giáo dục phápluật trong nhà trường, các em tiếp thu kiến thức pháp luật và xây dựng, hìnhthành ở các em cách làm việc, học tập đúng pháp luật với đầy đủ tinh thần tráchnhiệm, nghĩa vụ và quyền công dân Có hiểu biết và ý thức pháp luật, họ phảitừng bước tự điều chỉnh hành vi của mình trong khuôn khổ pháp luật Giáo dụcpháp luật cho học sinh là một yêu cầu khách quan nhằm vun đắp một cách có hệthống cho thế hệ trẻ sống, sống và làm việc theo pháp luật, góp phần xây dựngđất nước pháp quyền và xã hội pháp quyền GDPL là giáo dục những giá trị cao

quý, giáo dục cách thức hành động vì lợi ích chung của xã hội, lợi ích của xã hội

và lợi ích của mỗi cá nhân GDPL là tạo dựng, rèn giũa, trau dồi trí tuệ, phẩmchất của mỗi người Việt Nam Giáo dục pháp luật xét trên phương diện rộng gópphần đặc biệt quan trọng trong thực hiện mục tiêu giáo dục mà Đảng đặt ra.Công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật sẽ tạo điều kiện cho việc nângcao trình độ văn hóa pháp lý của người học Hiệu quả tác động này lại phụ thuộcvào trình độ văn hóa pháp lý của học sinh, sinh viên; phụ thuộc vào việc thựchiện pháp luật, thái độ tôn trọng pháp luật của các em Phổ biến, tuyên truyềnpháp luật góp phần quan trọng trong việc gia tăng tính tích cực, đảm bảo hànhtrang kiến thức pháp lý cần thiết cho sự tham gia vào hoạt động xây dựng vàthực thi pháp luật của học sinh Tiểu học

1.2.5 Vai trò của nhà trường trong công tác giáo dục pháp luật cho học sinh thông qua môn Đạo đức

Việc phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường thông qua môn Đạo đức

có vai trò to lớn đối với học sinh Tiểu học, được thể hiện ở:

Trước tiên là góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách,rèn luyện hành vi ứng xử cho thế hệ trẻ, tạo nếp sống, hành động “sống và làmviệc theo Hiến pháp và Pháp luật.” Phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhàtrường bao gồm hai lĩnh vực: GDPL và Phổ biến PL

Tiếp đến việc thực hiện GDPL trong nhà trường chính là cung cấp kiếnthức nền tảng, đưa PL đến với những người thuộc nhóm trẻ tuổi bằng conđường nhanh và ngắn nhất lại vô cùng hiệu quả Thế hệ HS chính là những mầmnon tương lai của đất nước đang đi trên bước đường trưởng thành Đối với các

em HSTH, hiểu biết pháp luật là một bộ phận của vấn đề học tập và ý thức chấphành tuân thủ pháp luật là một bộ phận đóng vai trò vô cùng quan trọng trongviệc hình thành nhân cách của bản thân mỗi em HS

Sau đó là thông qua việc GDPL trong nhà trường, các em được trang bịnhững kiến thức, kỹ năng sống trong nội dung dạy học GDPL, các em được xâydựng, hình thành lối sống lao động và học tập theo pháp luật với đầy đủ ý thức

trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền hạn của người công dân Với vốn kiến thức nềntảng có sẵn, cộng thêm với kiến thức được thầy/cô trang bị thêm về PL, các em

sẽ dần dần tự điều chỉnh hành vi của mình một cách đúng mực theo khuôn khổcủa pháp luật đề ra theo một cách tự giác chứ không phải ép buộc gì hết

- Cuối cùng, thông qua công tác phổ biến, tuyên truyền PL của người dạytrong nhà trường sẽ tạo điều kiện thúc đẩy nâng cao trình độ về văn hóa pháp lýtốt hơn trong bản thân của mỗi người học Kết quả này bị ảnh hưởng bởi kiếnthức về PL, trình độ văn hóa tôn trọng và chấp hành PL của HSTH Để tăngcường sự tham gia của HSTH vào việc xây dựng và thực thi PL và đảm bảo rằngcác em có đầy đủ hành trang kiến thức về PL cần thiết, điều tất yếu là phải phổbiến và tuyên truyền nội dung GDPL cho HSTH nói chung, với HS lớp 3 nóiriêng

Có thể cho rằng công tác phổ biến GDPL cho HSTH trong nhà trường làmột nhu cầu khách quan để chuẩn bị một cách có phương pháp đi theo lộ trình

rõ ràng cho thế hệ trẻ nối tiếp sau này sống và làm việc theo PL, góp phần xâydựng một nhà nước pháp quyền và tích cực giữ gìn truyền thống một Đất nướcViệt Nam – nơi có nền GDPL trật tự, kỷ cương, nề nếp trong con mắt bạn bèquốc tế Giáo dục pháp luật liên quan đến việc học về các nguyên tắc đạo đạođức, hành vi phù hợp vì lợi ích cộng đồng hay lợi ích của xã hội và quyền củamọi cá nhân HS

Thực tế chứng minh rằng có một sự không kết nối được với nhau giữa nhậnthức và hành vi của con người, với nhận thức đúng đắn không phải lúc nào cũngchuyển thành hành động đúng

Ví dụ: Nhiều người lớn mặc dù họ có nhận thức hành vi đúng về PL nhưngvẫn có những hành động vi phạm PL như không đội mũ bảo hiểm khi tham giagiao thông, thật đáng buồn vì họ thiếu kĩ năng sống, vô tình làm cho trẻ em họctheo thói quen xấu đó Thử hỏi nếu học sinh không được thầy/cô dạy bảo, giáodục kiến thức về PL thì liệu các bạn nhỏ sẽ có được nhận thức, thói quen tíchcực , lành mạnh, hành vi đạo đức chuẩn mực khi tham gia giao thông không?

Một câu trả lời là đương nhiên là không thể Chính do vậy càng cho thấy sựquan trọng, tất yếu của nhà trường trong công cuộc giáo dục các em HSTH, một

sự khẳng định chắc chắn đó là nhà trường chính là ngôi nhà truyền đạt kiến thức

bổ ích cho thế hệ trẻ tương lai của đất nước

Hình ảnh phụ huynh và học sinh vi phạm pháp luật khi tham gia giao thông

1.3 Thực trạng giáo dục pháp luật cho học sinh lớp 3 thông qua môn Đạo đức ở trường Tiểu học

1.3.1 Nhận thức của giáo viên Tiểu học về vấn đề giáo dục pháp luật cho học sinh lớp 3

Trong 2 năm vừa qua với sự xuất hiện của Covid-19 đã gây ra một số hậuquả nghiêm trọng trong việc giáo dục đạo đức học sinh, một số học sinh thiếu kĩnăng tương tác, giao tiếp xã hội, xuất hiện một số tình trạng đáng buồn như bạolực học đường, tự tử,… Việc đưa các yếu tố đạo đức vào trong nội dung giáo

dục pháp luật và việc đưa các yếu tố pháp luật xen lẫn vào trong giáo dục đạođức là rất cần thiết trong mỗi bài học Điều đó đòi hỏi đội ngũ giáo viên phải cókiến thức chuyên môn vững vàng cùng với đó là kỹ năng và tâm huyết nghềnghiệp Bản thân mỗi thầy/cô cũng phải được trang bị, đào tạo bài bản thì mới

có thể thực hiện tốt được một chương trình giáo dục lồng ghép, tích hợp như đã

đề cập

Để nắm được thực trạng nhận thức của giáo viên về vấn đề GDPL choHSTH lớp 3, tôi đã tiến hành khảo sát các GV đang giảng dạy khối lớp 3, tôi xintrình bày kết quả thu được ở các bảng số liệu sau đây:

Bảng 1 Nhận thức của GV về ý nghĩa của việc GD PL cho HS lớp 3

trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám Mức độ

Ý nghĩa

GDPL

Ý kiến GV Rất quan trọng Quan trọng Bình thường Không

quan trọng Số

lượng %

Số lượng %

Số lượng %

Số lượng %