Tiểu luận pháp luật về mua bán và sáp nhập công ty (ma)

Tiểu luận Pháp Luật về mua bán và sáp nhập công ty (MA) Số lượng các giao dịch và giá trị thương vụ MA được ghi nhận trên toàn thế giới đạt mức kỷ lục trong năm 2015. Khối lượng các thương vụ MA trên toàn thế giới đã tăng 4%, từ con số 31.963 trong năm 2014 tăng lên đển mức 33.365 thương vụ vào năm 2015 và làm lu mờ đi con số 32.856 giao dịch vào thời kỳ đỉnh cao của thị trường trong năm 2005. Nối tiếp thị trường MA tăng trưởng mạnh mẽ năm 2014, giá trị của các thương vụ MA trên toàn cầu đã tăng thêm 29%, từ 3,01 nghìn tỷ USD trong năm 2014 lên mức 3,89 nghìn tỷ vào năm 2015, tăng gấp đôi gía trị so với mức trung bình ba năm trước năm 2014 là 1,93 nghìn tỷ. Khu vực châu ÁThái Bình Dương trong năm vừa qua đã chứng kiến khối lượng các thương vụ giảm chậm dưới mức 1%, từ mức 9.276 giao dịch vào năm 2014 nay chỉ còn 9217 giao dịch. Tuy nhiên, tổng giá trị thương vụ ở trong khu vực này đã tăng 39%, từ mức 704,6 tỷ USD lên mức đến 980,4 tỷ đô, cùng với đó dẫn đến mức gia tăng 40% giá trị trung bình của các giao dịch từ 76,0 triệu USD lên mức 106,4 triệu USD và là mức cao nhất kể từ năm 2000. Số lượng các giao dịch tỷ USD liên quan đến các công ty châu ÁThái bình Dương đã tăng 73%, từ 110 lên 190, trong khi tổng giá trị giao dịch khu vực này tăng 75%, từ 324,8 tỷ lên đến 601,3 tỷ.

BÀI TIỂU LUẬN – PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CÔNG TY

Lời nói đầu

Nền kinh tế Việt Nam bước sang một chu kỳ phát triển mới trong một không gian kinh tế mới, với những thuận lợi và thách thức đan xen Thứ nhất, năm 2016 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế

- xã hội 5 năm 2016 - 2020 Trong đó Việt Nam tiếp tục đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế 6,5 - 7%/năm, cơ cấu lại tổng thể và đồng bộ nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng nhằm nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh và đảm bảo phát triển bền vững Đây cũng là năm mở đầu nhiệm kỳ mới của Quốc hội và Chính phủ mới.Thứ hai, các chuyển động chính sách gần đây như Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp 2015 bắt luật mới này đã được trình Chính phủ ban hành đang tạo điều kiện thuận lợi đầu đi vào cuộc sống sau 1 năm có hiệu lực và hàng chục nghị định quy định chi tiết thi hành các hơn cho hoạt động đầu tư - kinh doanh Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 35 ngày 16/5/2016 về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính Thứ ba, tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam đang và sẽ diễn ra sâu rộng chưa từng có, với việc thực hiện lộ trình Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC); đàm phán và ký kết nhiều FTA thế hệ mới, trong đó có Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), FTA Việt Nam – EU, Việt Nam – Hàn Quốc, không gian kinh tế của Việt Nam đang được mở rộng hơn bao giờ hết Không gian kinh tế mới này đang mở ra cơ hội mới, sân chơi mới cho cộng đồng các nhà đầu tư trong và ngoài nước.Thứ tư, bên cạnh những yếu tố thuận lợi, nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn Năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh và hiệu quả của nền kinh tế còn thấp, thiên tai, hạn hán liên tiếp xảy ra tại nhiều nơi; sự

cố gây ô nhiễm môi trường của Formosa tác động tiêu cực tới một số tỉnh miền Trung Trong 6 tháng đầu năm nay, mặc dù kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, thu hút vốn FDI tăng cao, nhưng tốc độ tăng GDP chỉ đạt 5,52%, thấp hơn cùng kỳ năm trước; một số khu vực như nông, lâm nghiệp, thuỷ sản, công nghiệp khai khoáng tăng trưởng âm, nguy cơ lạm phát vẫn còn tiềm ẩn, tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu đạt thấp hơn mục tiêu đề ra và thấp hơn tốc độ tăng cùng kỳ năm trước…Trong bối cảnh đó, việc huy động các nguồn lực cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, tận dụng các cơ hội được mở ra từ hội nhập quốc tế, thực hiện tái cấu trúc nền kinh tế nhằm đảm bảo phát triển nhanh và bền vững đang trở thành nhiệm vụ hết sức quan trọng và bức thiết đối với chính phủ, chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp Việc xóa bỏ các rào cản để thúc đẩy thị trường M&A phát triển lành mạnh, trở thành một kênh huy động vốn hữu hiệu và yếu tố thúc đẩy tái cấu trúc hiệu quả nền kinh tế, tái cấu trúc doanh nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thực hiện nhiệm vụ nói trên Để làm được điều này, các nhà đầu tư và các chủ thể liên quan cần nắm rõ được đặc điểm và xu hướng của thị trường M&A Việt Nam Đó cũng chính là chủ đề của bài tiểu luận này

1 Tổng quan về M&A và những lợi ích

Hiện nay M&A được gọi phổ biến là “sáp nhập (Mergers) và mua lại (Acquisitions)” (có người còn gọi đó là “hợp nhất và thâu tóm”) Sáp nhập là hình thức trong đó hai

hay nhiều công ty kết hợp lại thành một và cho ra đời một pháp nhân m ới, một công

ty mới thay vì hoạt động và sở hữu riêng lẻ Ví dụ Daimler-Benz và Chrysler sáp nhập thành một công ty mới mang tên DaimlerChrysler Có 3 loại sáp nhập: ngang, dọc, tổ hợp Sáp nhập ngang (horizontal mergers) là sự sáp nhập giữa hai công ty kinh doanh trong cùng cùng một lĩnh vực, ví dụ giữa hai ngân hàng sáp nhập với nhau; Sáp nhập dọc (vertical mergers) là sự sáp nhập giữa hai công ty nằm trên cùng một chuỗi giá trị, dẫn tới sự mở rộng về phía trước (forward, ví dụ công ty may mặc mua lại chuỗi cửa hàng bán lẻ quần áo) hoặc phía sau (backward, ví dụ công ty sản xuất sữa mua lại công ty bao bì, đóng chai hoặc công ty chăn nuôi bò sữa) của công ty sáp nhập trên chuỗi giá trị đó; Sáp nhập tổ hợp (conglomerate mergers) bao gồm tất cả các loại sáp nhập khác

Ngược lại, mua lại được hiểu là việc một công ty mua lại hoặc thôn tính một công ty khác và không tạo ra một pháp nhân mới Dù là giao dịch thân thiện hay không (thâu tóm, triệt tiêu sự cạnh tranh lẫn nhau) thì trong mọi trường hợp, mua lại xảy ra khi công ty mua lại (bidder) giành được thành công quyền kiểm soát công ty mục tiêu (target company) Đó có thể là quyền kiểm soát cổ phiếu của công ty mục tiêu, hoặc dành được việc kinh doanh hoặc tài sản của công ty mục tiêu Có 2 cách mua lại: mua lại tài sản (Acquisition of Assets)_mua lại toàn bộ hoặc một phần tài sản

và/hoặc nợ của công ty mục tiêu (target company) và mua lại cổ phiếu (Acquisition of shares)_công ty mục tiêu tiếp tục tồn tại và các tài sản của nó không bị ảnh hưởng Tuy có khác nhau, nhưng đểim chung của cả sáp nhập và m ua lại là tạo ra sự cộng

h ưởng, tạo ra giá trị lớn h ơn nh iều so v ới giá trị của từng b ên riêng lẻ (synergy)

Đó chính là dấu hiệu cuối cùng của sự thành công hay thất bại của một thương vụ M&A Cũng nên lưu ý rằng, cũng chính vì lợi ích chung đó nên hai thuật ngữ này được sử dụng gắn kết với nhau và có thể đại diện cho nhau

Cộng hưởng là động cơ quan trọng và kỳ diệu nhất giải thích cho mọi thương vụ M&A Nói chung, lợi ích mang lại từ sự cộng hưởng mà các công ty kỳ vọng sau mỗi thương vụ M&A thường bao gồm: đạt được hiệu quả dựa vào quy mô, giảm nhân viên và các chi phí, thực hiện đa dạng hóa và loại trừ rủi ro phi hệ thống, hiện đại hóa công nghệ, tăng cường khả năng thanh khoản, thị phần, hưởng những lợi ích từ thuế…

Điểm mấu chốt để giải thích mọi lợi ích của sự cộng hưởng như đã nêu ở trên chính là phân tích giá trị tăng thêm (synergy) từ hoạt động M&A:

Giả sử công ty A đang dự tính mua lại công ty B Giá trị của công ty A là VA và giá trị của công ty B là V B Sự khác nhau giữa giá trị của công ty sáp nhập (V AB ) và tổng giá trị của 2 công ty riêng lẻ chính là giá trị tăng thêm (synergy) từ hoạt động M&A: Synergy = VAB – (VA+VB )

Giá trị tăng th êm của một th ương vụ M&A có thể đ ược xác đ ịnh d ựa vào mô hình chiết khấu dòng tiền (DCF) Các nguồn ti ềm năng tạo ra giá trị tăng thêm có thể chia thành 4 loại cơ bản sau: sự gia tăng thu nhập, việc giảm các chi phí, các khoản thuế

+ Sự gia tăng thu nhập (Revenue Enhancement): các khoản thu nhập gia tăng này

có thể nhờ lợi ích marketing, các lợi ích chiến lược và sức mạnh thị trường

+ Sự cắt giảm chi phí (Cost reduction): công ty sáp nhập có thể có được các khoản chi phí thấp hơn, hoạt động có hiệu quả hơn 2 công ty riêng lẻ nhờ vào hiệu quả kinh tế về quy mô (Economies of scale), hiệu quả kinh tế của kết hợp theo chiều dọc (Economies of Vertical Integration), ngồun lực bổ sung (Complementary Resources), loại bỏ sự quản lý không hiệu quả (Elimination of Inefficent Management)

+ Lợi ích thuế (Tax gain): lợi ích thuế tiềm năng của M&A có thể do việc sử dụng

những tổn thất thuế (tax losses) từ những khoản lỗ của hoạt động sản xuất ròng (công ty sáp nhập sẽ trả ít thuế hơn 2 công ty riêng lẻ), việc sử dụng năng lực vay nợ chưa được sử dụng (khả năng tăng tỷ số Nợ-Vốn chủ sở hữu sau khi M&A, tạo nên lợi ích thuế tăng thêm và giá trị tăng thêm)

+ Chi phí vốn (The cost of Capital): có thể giảm đi khi hai công ty sáp nhập vì chi phí của việc phát hành (nợ và vốn chủ sở hữu) sẽ thấp hơn nhiều khi phát hành số lượng lớn hơn so với phát hành số lượng ít

I NĂM 2014 - TÍN HIỆU TÍCH CỰC TRỞ LẠI

Số lượng các giao dịch và giá trị thương vụ M&A được ghi nhận trên toàn thế giới đạt mức kỷ lục trong năm 2015 Khối lượng các thương vụ M&A trên toàn thế giới đã tăng 4%, từ con số 31.963 trong năm 2014 tăng lên đển mức 33.365 thương vụ vào năm 2015 và làm lu mờ đi con số 32.856 giao dịch vào thời kỳ đỉnh cao của thị trường trong năm 2005 Nối tiếp thị trường M&A tăng trưởng mạnh mẽ năm 2014, giá trị của các thương vụ M&A trên toàn cầu đã tăng thêm 29%, từ 3,01 nghìn tỷ USD trong năm 2014 lên mức 3,89 nghìn tỷ vào năm 2015, tăng gấp đôi gía trị so với mức trung bình ba năm trước năm 2014 là 1,93 nghìn tỷ Khu vực châu Á-Thái Bình Dương trong năm vừa qua đã chứng kiến khối lượng các thương vụ giảm chậm dưới mức 1%, từ mức 9.276 giao dịch vào năm 2014 nay chỉ còn 9217 giao dịch Tuy nhiên, tổng giá trị thương vụ ở trong khu vực này đã tăng 39%, từ mức 704,6 tỷ USD lên mức đến 980,4 tỷ đô, cùng với đó dẫn đến mức gia tăng 40% giá trị trung bình của các giao dịch từ 76,0 triệu USD lên mức 106,4 triệu USD và là mức cao nhất kể từ năm 2000 Số lượng các giao dịch tỷ USD liên quan đến các công ty châu Á-Thái bình Dương đã tăng 73%, từ 110 lên 190, trong khi tổng giá trị giao dịch khu vực này tăng 75%, từ 324,8 tỷ lên đến 601,3 tỷ

Cùng với sự sôi động của thị trường M&A khu vực và thế giới, thị trường M&A Việt Nam cũng có những ảnh hưởng tích cực Tại Việt nam, hoạt động M&A tại Việt nam năm 2015 đã trở lại mốc kỷ lục 5,2 tỷ USD được thiết lập từ năm 2012 Đặc biệt, chỉ tính riêng đầu năm 2016, giá trị các thương vụ M&A ước tính đã vượt mốc 3 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2015 và dự báo một năm sôi động cho các giao dịch M&A tại Việt nam Dự báo trong năm 2016, giá trị M&A và có tính chất M&A tại Việt nam sẽ có thể đạt mốc 6 tỷ USD đồng thời xác lập một mốc mới Không chỉ xác lập

kỷ lục về giá trị, năm 2015 và nửa đầu năm 2016, đã xuất hiện các thương vụ M&A

có chất lượng với quy mô tỷ USD, những thương vụ với ảnh hưởng quan trọng đến nhiều ngành, nhiều thị trường và nền kinh tế nói chung

Ngoài ảnh hưởng của xu hướng M&A thế giới và khu vực, các yếu tố chính thúc đẩy hoạt động M&A tại Việt nam trong năm qua là làn sóng tiếp cận thị trường của các nước trong khu vực mà điển hình là Thái Lan, Singapore, Nhật bản Ngoài ra, sự phục hồi của thị trường bất động sản và sự kỳ vọng vào việc Việt nam gia nhập TPP và thành viên của AEC cũng là một yếu tố quan trọng Trong nước, cuối 2015 và đầu 2016 cũng là khởi đầu của một nhiệm kỳ mới cùng với những động thái mạnh

mẽ của Chính phủ về quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, thúc đẩy kinh tế tư nhân, cải cách một số luật lệ liên quan đến doanh nghiệp và đầu tư, môi trường vĩ mô ổn định cũng sẽ là yếu tố thúc đẩy các doanh nghiệp trong và ngoài nước mạnh dạn hơn trong hoạt động M&A

Nguồn: MAF

Hình 1: Tình hình hoạt động M&A Việt nam từ năm 2006 đến 2016*

Xét về số lượng thương vụ, các thương vụ giữa các doanh nghiệp nội chiếm đa số với trên 60% Tuy nhiên, giá trị các thương vụ này chủ yếu là thương vụ quy mô vừa và nhỏ quanh mức 5 triệu USD Nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục đóng vai trò quan trọng với các thương vụ quy mô lớn từ 30 – trên 100 triệu USD Đáng chú ý, đã xuất hiện những thương vụ chuyển nhượng những công ty hoặc hệ thống có tài sản lớn, quy mô trên 1 tỷ USD tại thị trường Việt nam

Thái lan, Nhật bản, Singapore vẫn là những người mua chủ yếu tại thị trường Việt nam Trong khi Nhật bản tham gia đầu tư chiến lược vào các công ty hàng không, xăng dầu, dược phẩm, thì Singapore nổi lên với những thương vụ bất động sản thương mại, và Thái lan tiếp tục tập trung vào mảng bán lẻ với mục tiêu mở rộng thị trường

Các ngành bán lẻ, công nghiệp tiêu dùng, bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị các thương vụ M&A tại Việt nam Đây cũng là những lĩnh vực thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài cũng như các nhà đầu tư có tiềm lực trong nước Ngành ngân hàng đã bước vào ổn định dần sau các thương vụ tái cấu trúc và sắp xếp của ngân hàng nhà nước và phát triển thêm xu hướng đầu tư vào các dịch

vụ ngân hàng bán lẻ, tài chính tiêu dung

Hình 2 - Các lĩnh vực diễn ra M&A và tỉ trọng tương ứng

II NHỮNG XU HƯỚNG CHÍNH CỦA THỊ TRƯỜNG

1 Lĩnh vực bán lẻ và hàng tiêu dùng: những thương vụ tiếp cận thị trường 90 triệu dân

Đi đầu các thương vụ M&A trong năm qua là ngành bán lẻ và hàng tiêu dùng, chiếm tới 38,46% tổng giá trị Trong đó quy mô của hai thương vụ M&A từ Thái Lan đã chiếm 24,8% giá trị M&A năm 2015 và nửa đầu 2016

Tuy không có nhiều thương vụ diễn ra, nhưng ngành sản xuất thực phẩm và bán lẻ lại có những thương vụ tỷ đô với sự tham gia của các doanh nghiệp ngoại Trong ngành bán lẻ, thương vụ đáng chú ý nhất đó là Central Group mua lại BigC Việt Nam với giá 1,140 tỷ USD với tham vọng chi phối ngành bán lẻ Việt Cũng trong ngành bán lẻ, thương vụ Vingroup mua lại hệ thống siêu thị Maximark tuy không được tiết lộ giá trị nhưng theo giới chuyên môn, đây cũng là một thương vụ có giá trị lớn Bên cạnh đó, thương vụ tỷ đô khác đó là Singha trở thành đối tác chiến lược của Masan với giá trị 1,1 tỷ USD thông qua việc nắm giữ 25% cổ phần của Masan Consumer Holding và 33% cổ phần Masan Brewery

Lĩnh vực thương mại điện tử trong khu vực Đông Nam Á đã trở thành một trọng tâm cho các công ty hàng tiêu dùng Trước đó, công ty thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc là Alibaba Group Holding đã chi 1 tỷ USD mua cổ phần kiểm soát tại khu vực Đông Nam Á của Lazada, trang bán lẻ trực tuyến đang giữ ngôi vương tại Việt Nam Tại thị trường Việt Nam, theo thống kê của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), lĩnh vực thương mại điện tử được dự đoán sẽ tăng trưởng hơn 30% mỗi năm từ năm 2016 đến 2020, với quy mô giá trị vào năm 2020 ước đạt 10 tỷ USD, chiếm khoảng 5% thị trường bán lẻ

2 Khối ngoại chiếm ưu thế, với các nhà đầu tư Thái lan, Nhật bản và Singapore

Các thương vụ có quy mô lớn (>30 triệu USD) gần như đều có mặt của bên mua hoặc bên bán là nhà đầu tư ngoại Điển hình trong số này có thể kể tới sự xuất hiện của các nhà đầu tư đến từ Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan và Nhật Bản

Các doanh nghiệp đến từ Singapore tập trung vào việc mua lại các dự án và bất động sản tại TP Hồ Chí Minh như Duxton Hotel Saigon, Empire City, Somerset Vista HCM, Kumho Asiana Plaza

Khác với các doanh nghiệp Singapore, các doanh nghiệp đến từ Thái Lan tập trung vào mảng bán lẻ với 2 thương vụ lớn đó là Central Group mua lại Big C và Singha trở thành nhà đầu tư chiến lược của Masan Trước đó, cuối 2014 đầu 2015, TCC cũng đã mua lại hệ thống Metro tại Việt nam Như vậy, hai chuỗi siêu thị lớn tại Việt nam đều đã thuộc về sở hữu của nhà đầu tư Thái Lan

Trong khi đó, các doanh nghiệp Nhật Bản ghi dấu ấn với hai thương vụ JX Nippon Oil & Energy mua lại 10% Petrolimex và Koizumi mua lại 23% CTCP QH Plus Động thái này của các doanh nghiệp Nhật Bản được cho là bước đi nhằm tìm kiếm thị trường tiêu thụ mới khi có dự báo sức mua tại thị trường Nhật Bản có thể giảm mạnh khoảng 8% trong 5 năm tới Cụ thể với thương vụ mua mua lại 10% Petrolimex, JX Nippon Oil & Energy sẽ có thể tìm cơ hội thị trường xăng dầu tăng trưởng tốt tại Việt Nam

Một đặc điểm đáng chú ý là xu hướng các tập đoàn quốc tế mua lại các khoản đầu

tư từ các quỹ đầu tư Các quỹ đầu tư sau một thời gian nắm giữ có thể thoái khoản đầu tư để hiện thực hóa lợi nhuận, trong khi đó các công ty nước ngoài có thể mua một lượng cổ phần lớn, thậm chí có thể chi phối hoặc có vai trò lớn trong công ty mục tiêu Với xu hướng này, các quỹ đầu tư và các tổ chức trung gian đang đóng vai trò là xúc tác cho các thương vụ Điển hình như thương vụ mua lại của Domesco năm 2014 và mới đây, công bố thương vụ Công ty Nhật bản Taisho mua lại các khoản đầu tư để chiếm 24% cổ phần của Dược Hậu Giang Các công ty mà nhà đầu

tư nước ngoài chiếm tỷ lệ cao có thể là những đối tượng cho các thương vụ M&A lớn trong tương lai Ví dụ như Dược Hậu Giang, Vinamilk, Traphaco…

2 Singha Masan Consumer Holdings (25%),

Bảng 1 Một số thương vụ Thái lan mua lại hoặc đầu tư vào Việt nam 2015

-2016

mua

4 Mizuho ASEAN

hữu cổ phần Dược Hậu Giang

7 Saisan Stock Company CTCP Tập Đoàn Dầu Khí

An Pha

Bảng 2 Một số thương vụ Nhật bản mua lại hoặc đầu tư vào Việt nam 2015

-2016

3 Bất động sản tiếp tục đón đầu TPP

Đà phục hồi từ cuối năm 2014 kéo thị trường bất động sản năm 2015 tiếp tục khởi

sắc với những tín hiệu tích cực của thị trường và theo nhận định là đang bước vào

thời kỳ phát triển mới Hoạt động M&A tiếp tục duy trì xu hướng từ năm 2015 với số

lượng thương vụ giao dịch tăng lên trong những tháng đầu 2016 và có nhiều thương

vụ đã giao dịch thành công trong thời gian này

Sự quan tâm mạnh mẽ từ các nhà đầu tư nước ngoài đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản

và Singapore Giao dịch đáng chú ý là thương vụ giữa Keppel Land và chủ đầu tư

dự án Empire City tại Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó Keppel đã nhận

chuyển nhượng 40% tương đương với 93,9 triệu USD Ngoài ra, thị trường đã

chứng kiến nhiều giao dịch tài sản đầu tư (các bất động sản chủ chốt đang hoạt

động) như thương vụ A&B Tower (TPHCM), Khu resort The Nam Hai (Quảng Nam),

TNT Tower (Hà Nội), và khu resort Six Sense Côn Đảo (Bà Rịa Vũng Tàu)

Ở trong nước, các nhà phát triển dự án nội địa cũng không ngừng mở rộng và tìm

mua các dự án tốt Vingroup, thông qua mua cổ phần Công ty triển lãm Giảng võ

hoặc Công ty sách Hà nội, với mục tiêu sở hữu các vị trí đắc địa tại Hà nội Trong khi

đó, Bitexco cũng có những động thái mở rộng vào bất động sản du lịch với thương

vụ mua cổ phần Công ty du lịch Hương Giang (Huế)

1 Mirae Asset và AON

BGN

Keangnam Enterprises Keangnam Landmark

Tower 72

382.5

2 Keppel Land Ltd Tiến Phước JV, Trần Thái, JV

Gaw Capital

3 Mapletree

Investments

Kumho Industrial và Asiana Airlines

Kumho Asiana Plaza 215

6 New Life RE Low Keng Huat Duxton Hotel Saigon 49.24

7 Trường Lộc Phát và

Phát Đạt

Nguyễn Kim Invt và Devt

JSC

132 Bến Vân Dồn 40.4

Bảng 3 – Một số thương vụ chuyển nhượng trong lĩnh vực bất động sản 2015

-2016

4 Ngân hàng, tài chính – các thương vụ liên quan đến tài chính tiêu dùng

Đến thời điểm 2015 có 4 vụ sáp nhập ngân hàng diễn ra, đó là giữa ngân hàng

Vietinbank và PG Bank, ngân hàng Sacombank và Southern Bank, ngân hàng

Mekong Bank và Maritime Bank, ngân hàng BIDV và MHB Thị trường ngân hàng

sau những thương vụ M&A đã tạm có một bức tranh mới với nhiều thương hiệu

không còn xuất hiện trên thị trường

Xu hướng mua lại các công ty tài chính cũng được thể hiện rõ với sự tham gia của

các ngân hàng trong nước cũng như các đối tác nước ngoài Các ngân hàng SHB,

VPB, MB đều tham gia mua lại công ty tài chính từ các Tập đoàn, TCT nhà nước và

tái cơ cấu thành các công ty cung cấp tài chính tiêu dùng Thương vụ đáng chú ý

trong năm là Credit Saison Nhật bản đầu tư 49% vào HDBank Finance và thương vụ

Công ty TNHH bảo hiểm Dongbu - một công ty bảo hiểm đến từ Hàn Quốc đầu tư

vào Công ty bảo hiểm Bưu điện PTI

Trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, có hai thương vụ chuyển đổi đáng chú ý Tháng

10/2015, ACE - một trong những tập đoàn bảo hiểm tài sản và Tập đoàn bảo hiểm

Chubb - một “thương hiệu Mỹ” nổi tiếng với lịch sử hoạt động trên 130 năm, đã đi

đến thỏa thuận sáp nhập thành một tập đoàn bảo hiểm lớn thứ 4 toàn cầu mang tên

Chubb Tháng 4/2016, ACE Life đã chính thức đổi tên thành Chubb Life tại thị trường

Việt Nam Ngoài ra, Tập đoàn FWD (FWD), doanh nghiệp bảo hiểm thuộc Tập đoàn

Pacific Century có trụ sở tại châu Á chính thức thông báo đã được các cơ quan chức

năng cấp phép để tiến hành các thủ tục mua lại Great Eastern Việt Nam, trực thuộc

Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Great Eastern

1 Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam Ngân hàng TMCP Phát triển Mê

Kông

2 Ngân hàng TMCP Quân Đội Công ty tài chính cổ phần Sông

Đà

9 VPBank Công ty tài chính Than - Khoáng

sản

Bảng 4 – Các thương vụ trong ngành ngân hàng

5 Cổ phần hóa – vẫn chờ các thương vụ lớn

Trong năm 2015, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và thoái vốn vẫn còn chưa đạt kỳ vọng của giới đầu tư Tỷ lệ bán đấu giá và giá trị bán được của các Doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa trong năm 2015 và 6 tháng 2016 còn thấp Trong năm qua, thương vụ IPO đáng kể nhìn từ góc độ quy mô vốn điều lệ chỉ có ACV (TCT cảng hàng không Việt nam) và Công ty TNHH MTV Kỹ nghệ súc sản VISSAN với giá bán bình quân đạt 80.053 VND/ cổ phần và được các nhà đầu tư quan tâm Nhiều công ty có vốn điều lệ có quy mô khá nhưng không thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia

Doanh nghiệp bán đấu giá

Vốn điều lệ (tỷ VND)

Giá bình quân (VND)

Giá trị bán (tỷ VND)

Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam

22,431

14,344

1,116.03 Tổng Công ty Phát triển Khu Công nghiệp

(SONADEZI)

3,765

10,508

13.96 Công ty mẹ - Tổng công ty Lâm nghiệp Việt

Nam

3,500

10,114

246.19 CôngTNHH MTV Phân đạm và hóa chất Hà

Bắc

2,722

10,002

33.67 Công ty mẹ - Tổng công ty Dược Việt Nam

2,370

10,433

443.99 Công ty TNHH MTV Phát Triển và Kinh Doanh

Nhà 2,242 10,000 782.32

Công ty TNHH Một thành viên Cảng Sài Gòn

2,163 11,514 411.13 Công ty Cổ phần Đô thị Du Lịch Cần Giờ

2,000 11,821 24.61

1,926

10,004

39.11

1,558

11,885

177.05 Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam

1,500

10,362

11.31 Công ty TNHH MTV Việt Nam Kỹ Nghệ Súc

Sản

809

80,053

906.84

Bảng 5 – Một số thương vụ IPO doanh nghiệp nhà nước

Thị trường chưa chứng kiến nhiều nhà đầu tư chiến lược nước ngoài trong năm qua Trong khi đó, tại một số công ty nhà nước cổ phần hóa, xu hướng nhà đầu tư chiến lược là các tập đoàn tư nhân tham gia ở mức tỷ lệ 20 – 30%, thậm chí trên 51% và chi phối công ty đã diễn ra Điển hình như Thành Thành Công đầu tư vào Tín Nghĩa, Việt Phương vào TCT Dược, Vingroup vào Triển lãm Giảng võ, Masan vào Vissan…

Trong năm qua, thị trường cũng chứng kiến sự cạnh tranh để trở thành người mua của các tài sản tốt như Vissan hay Big C Đây là mô hình tốt để nhà nước tham khảo chuẩn bị cho các thương vụ bán vốn nhà nước có quy mô và được nhiều nhà đầu tư quan tâm

6 Xu hướng khởi nghiệp – nguồn tiềm năng cho các thương vụ M&A

Chưa năm nào hai từ Khởi nghiệp và Start-Up được nhắc đến nhiều như năm 2015 và nửa đầu năm 2016 tại Việt nam Số lượng các doanh nghiệp Start-up được đầu

tư cũng tăng 2,4 lần, từ 28 doanh nghiệp năm 2014 lên đến 67 doanh nghiệp năm

2015, theo thống kê của Topica Founder Institute

Hình 3 Số lượng các khoản đầu tư cho Start-up 2011-2015

4 lĩnh vực được đầu tư mạnh trong năm 2015 là thương mại điện tử, truyền thông, tài chính trên nền tảng công nghệ (fintech), giáo dục trên nền tảng công nghệ (edtech) Trong đó, gần nửa số đầu tư ban đầu (angel/seed) cho các doanh nghiệp Việt đến từ các nhà đầu tư ngoài nước Báo cáo cho rằng năm 2015 số lượng các đầu tư ban đầu (seed) từ nguồn vốn ngoại và các nhà đầu tư thiên thần (angel) có tăng, đồng thời số thương vụ đầu tư ở series C cũng nhiều lên

Trong tổng số các thương vụ được đầu tư vào năm 2015, có 25,8% đợt rót vốn lần đầu (seed), 37,1% rót vốn giai đoạn A (series A), 16,1% rót vốn dạng angel, 6,5% rót vốn giai đoạn C

Có hơn 4 vụ đầu tư giai đoạn C đều đạt mức vốn từ 10 triệu USD trở lên Trong đó, Foody nhận vốn từ Tiger Global Invesment; iCare (Mobivi) nhận hơn 20 triệu USD từ Unitus Impact (chưa chốt); Cốc Cốc nhận 14 triệu USD từ Hubert Burda; Huy Vietnam nhận 15 triệu USD từ Templeton

Trong năm 2015, có một số thương vụ mua lại, gồm Vietnamm mua lại Foodpanda, Weeby.co mua lại Tappy, Yellow Mobile mua lại Clever Ads Corp và Websosanh