Triết mác phân tích đặc điểm kinh tế trong thời kì quá độ chủ nghĩa xã hội ý nghĩa của nghiên cứu vấn đề trên đối với nước ta hiện nay

1 Câu 1 Phân tích đặc điểm kinh tế trong thời kì quá độ Chủ nghĩa xã hội? Ý nghĩa của nghiên cứu vấn đề trên đối với nước ta hiện nay? Bài làm Kinh tế là nền tảng cho sự ổn định chính trị và con đường[.]

Câu 1: Phân tích đặc điểm kinh tế trong thời kì quá độ Chủ nghĩa xã hội? Ý nghĩa của nghiên cứu vấn đề trên đối với nước ta hiện nay?

Bài làm

Kinh tế là nền tảng cho sự ổn định chính trị và con đường phát triển của đất nước Một nền kinh tế vững chắc và phát triển lành mạnh sẽ là động lực thúc đẩy đi lên Kinh tế trong thời kì quá độ Chủ nghĩa xã hội là nền kinh tế nhiều thành Câu phần Do lực lượng sản xuất ở nhiều trình độ khác nhau, có tay nghề

và kinh nghiệm khác nhau nên nền kinh tế phân ra nhiều thành phần Vì thế không thể dùng ý chí để xóa bỏ ngay kết cấu nhiều thành phần của nền kinh tế, nhất là đối với những nước còn ở trình độ chưa trải qua sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, điều đó còn trở nên khó khăn hơn Trong thời kì quá độ, nền kinh tế không còn là nền kinh tế tư bản nhưng chưa hoàn toàn là nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, nó là thời kì đấu tranh, là thời kì giữa của chủ nghĩa xã hội mới ra đời còn non nớt và chủ nghĩa tư bản đã bị đánh bại nhưng chưa bị tiêu vong một cách hoàn toàn Vậy để phát triển cân đối nền kinh tế, bảo đảm phục

vụ ngày càng tốt đời sống của nhân dân lao động thì nền kinh tế trong thời kì này cần phải sắp xếp, bố trí lại lực lượng sản xuất cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất mới, tuân theo qui luật sản xuất phù hợp với trình độ phát triển lực lượng sản xuất Không chỉ giữa các nước mà trong cùng một nước thì lực lượng đã phân ra nhiều trình độ vì thế cần phải áp dụng, thực hiện các chính sách kinh tế khác nhau có các lực lượng sản xuất khác nhau Nước Nga đã vận dụng tư tưởng đó để xây dựng chủ nghĩa xã hội Kết cấu nền kinh tế nước Nga

có 5 thành phần, được sắp xếp theo trình độ phát triển của chúng từ thấp đến cao: kinh tế nông nghiệp kiểu ra trưởng, kinh tế hàng hóa nhỏ, kinh tế tư bản, kinh tế

tư bản nhà nước và kinh tế xã hội chủ nghĩa Các thành phần kinh tế này tồn tại

trong mối quan hệ vừa thống nhất vừa mâu thuẫn và đấu tranh với nhau Lê-nin

đã rút ra kết luận quan trọng về khả năng thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở một số nước hoặc một số nước riêng lẻ chứ không thể thắng lợi cùng một lúc ở tất cả các nước Đối với những nước chưa trải qua quá trình công nghiệp hóa tư bản chủ nghĩa, tất yếu phải tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa để tạo ra được cơ sở vật chất- kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa diễn ra ở các nước khác nhau với những điều kiện lịch sử khác nhau có thể được tiến hành với những nội dung cụ thể, hình thức và bước đi khác nhau Như vậy vì đi lên xã hội chủ nghĩa là hoàn toàn phù hợp Sự phát triển nền kinh tế có sự lao động của Đảng và quản lí của nhà nước đóng vai

tò hết sức quan trọng Việc nghiên cứu nền kinh tế trong thời kì quá độ của nước

ta là rất cần thiết Từ đó giúp nước ta có cái nhìn tổng quan về nền kinh tế, thấy đực những ưu nhược điểm của nền kinh tế Đất nước ta đã trải qua thời kì và kéo theo đó thì nền kinh tế cũng bị chịu ảnh hưởng và phân ra nhiều giai đoạn khác nhau Từ năm 1945- 1954: nền kinh tế thời chiến, năm 1954 -1975: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc làm hậu phương vững chắc cho miền Nam chống

Mỹ cứu nước Từ 1975 đến nay: tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh và thực hiện quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong phạm vi cả nước, trong đó có một thời gian dài nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế Trải thời qua nhiều bước thăng trầm, hiện nay kinh tế Việt Nam tiếp tục phát triển và hàng năm đạt được những thành tựu đáng kể Bên cạnh những mặt tốt thì trong thời kì quá độ chủ nghĩa xã hội, nền kinh tế Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức bởi nó là thời

kì đấu tranh gay go, phức tạp giữa một bên là giai cấp công nhân liên minh với các tầng lớp lao động khác với một bên là các giai cấp bóc lột tàn dư thế lực phản động chưa bị đánh đổ hoàn toàn Hiện nay Việt Nam đang phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều

thành phần kinh tế, hình thức tổ chức kinh doanh và hình thức phân phối Như thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn liền với phát triển kinh tế tri thức và bảo vệ tài nguyên môi trường; thúc đẩy phát triển nhanh các vùng kinh tế trọng điểm đồng thời tạo điều kiện phát triển các vùng có nhiều khó khăn; xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ đồng thời chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, quan hệ phân phối đảm bảo công bằng và tạo động lực phát triển Đại hội lần thứ 9 và 10, xác định xây dựng mô hình kinh tế tổng quát: phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa thực chất vẫn là phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo qui chế thị trường có sự quản lí nhà nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đảng đã xác định nền kinh tế nước ta có 5 thành phần: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh

tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong đó có

3 vai trò chính Một là, doanh nghiệp nhà nước giữ những vị trí then chốt ở những ngành, lĩnhvực kinh tế và địa bàn quan trọng của đất nước, các doanh nghiệp nhà nước đi đầu trong ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, nâng cao năng suất laođộng, chất lượng, hiệu quả kinh tế và chấp hành pháp luật.Hai là, kinh tế nhà nước là lực lượng vật chất quan trọng và công cụ để Nhà nước thực hiện chức năng điều tiết, quản lý vĩ mô nền kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nó mở đường, hướng dẫn hỗ trợ và lôi cuốn các thành phần kinh tế khác cùng phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Ba là, kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân Kinh tế tập thể lấy lợi ích kinh tế làm chính, bao gồm các lợi ích thành viên

và lợi ích tập thể, đồng thời coi trọng lợi ích xã hội của các thành viên, góp phần xóa đói giảm nghèo Kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở

hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân Phát triển nền kinh tế tư nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa Nó gồm kinh tế cá thể, chủ thể và kinh tế tư bản tư nhân rất năng động, nhạy bén với kinh tế thị trường, đóng góp khá lướn vào quá trình tăng trưởng kinh tế của đất nước Kinh tế tư bản nhà nước là nền kinh tế kết hợp giữa nhà nước với tư nhân về vốn Nó có khả năng to lớn trong việc huy động vốn, công nghệ, khả năng tổ chức quản lý tiên tiến, giải quyết việc làm và tăng trưởng kinh tế Vì lợi ích to lớn của nền kinh tế này nên cần phát triển mạnh trong thời kì quá độ Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội Nó bổ sung nguồn vốn và áp dụng các công nghệ khoa học kĩ thuật vào sản xuất làm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm nâng cao, giúp chuyển dịch cơ cấu kinh

tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đẩy nhanh tiến trình hội nhập kinh

tế quốc tế Thực hiện nền kinh tế thị trường với cơ cấu mở: thực hiện mở rộng kinh tế đối ngoại theo hướng đa phương hóa và đa dạng về hình thức đối ngoại

Mở rộng quan hệ trong các nước, hội nhập để nền kinh tế phát triển toàn diện về mọi mặt, thu hút nguồn lực và nguồn đầu tư từ bên ngoài ,áp dụng các công nghệ

kĩ thuật mới được du nhập vào trong nước Với việc gia nhập ASEAN (7/1995),

kí hiệp định về hợp tác kinh tế với EU(7/ 1995), tham gia APEC (11/ 1998), tổ chức thương mại thế giới WTO ( 2007) Việt Nam đã và đang từng bước vững chắc hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với sự quản lí vĩ mô của nhà nước: nhà nước quản lí kinh tế bằng pháp luật, kế hoạch chính sách kinh tế xã hội và các công cụ khác Như vậy nền kinh tế sẽ được công bằng và được bảo vệ bởi pháp luật Việc thực hiện kinh tế nhiều thành phần trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam có rất nhiều lợi ích Thứ nhất, nó thúc đẩy năng suất lao động, tăng

trưởng kinh tế,tạo điều kiện nâng cao hiệu quả kinh tế của thành phần kinh tế và toàn bộ nền kinh tế nước ta Bởi lẽ, đây là nền kinh tế với trình độ của lực lượng sản xuất khác nhau, vì thế cần có những phương pháp làm việc phù hợp với từng lực lượng lao động, tạo ra năng suất cao Thứ hai, nó tạo ra lượng hàng hóa ngày càng phong phú, đa dạng cải thiện và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, phát triển đời sống kinh tế xã hội, tạo lập thị trường kinh tế toàn bộ Một nền kinh tế nhiều ngành nghề với những công nghệ, phưng pháp hiện đại, phong phú đã tạo ra các loại sản phẩm đa dạng mẫu mã, chất lượng khác nhau đáp ứng được nhu cầu cả về vật chất lẫn tinh thần cao nhân dân Thứ ba, cho phép khai thác có hiệu quả các yếu tố đầu vào như vốn, sức lao động, kĩ thuật, kinh nghiệm quản lí để phát triển kinh tế

Bên cạnh những lợi ích của nền kinh tế trong thời kì quá độ, nó cũng có nhiều hạn chế Thứ nhất, trong thời kì qua kết cấu hạ tầng vật chất được đầu tư với mức độ ngày càng tăng nhưng ở nước ta trình độ vẫn còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển công nghệ còn lạc hậu Thứ hai, cơ cấu dịch chuyển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa còn chậm, mất cân đối và kém hiệu quả Vì trình độ thấp nên sự tiếp thu về công nghệ khoa học kĩ thuật còn hạn chế, nên chưa thấy được sự rõ ràng của chuyển đổi công nghiệp hóa, hiện đại hóa cộng thêm với việc nước ta là một nước nông nghiệp và chịu ảnh hưởng lớn của mô hình kinh tế nên việc chuyển hóa theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa cần

có thời gia Thứ ba, chưa có thị trường đúng nghĩa Trong những năm qua, thị trường ở nước ta đang hình thành và phát triển vì thế vẫn còn có nhiều thị trường chưa đấy đủ và rất nhiều thị trường còn sơ sài, chậm phát triển

Vì vậy, việc nghiên cứu vấn đề kinh tế trong thời kì quá độ chủ nghĩa là rất quan trọng Từ đó ta thấy được những mặt mạnh và mặt yếu để khắc phục và

phát huy một cách hiệu quả đưa đất nước phát triển một cách toàn diện để thực hiện mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh

Câu 2: Phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về nguyên nhân ra đời các tổ chức độc quyền Sự ra đời của các tổ chức độc quyền có lợi cho sự phát triển kinh tế thị trường không? Vì sao? Ý nghĩa thực tiễn đối với Việt Nam hiện nay .

Bài làm

Tổ chức độc quyền là tổ chức liên minh giữa các nhà tư bản lớn để tập trung vào trong tay phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số loại hàng hóa nào

đó nhằm mục đích thu lợi nhuận độc quyền cao Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến sự hình thành các tổ chức độc quyền Nhưng nguyên nhân chính và trực tiếp

là sự tích tụ và tập trung sản xuất đến mức cao, còn nguyên nhân sâu xa là do lực lượng sản xuất xã hội phát triển Bởi vì, một mặt do có một số ít các xí nghiệp lớn nên có thể dễ dàng thỏa thuận với nhau để có qui mô , và trình độ công nghệ máy móc cao hơn, hiện đại hơn Mặt khác, các xí nghiệp có qui mô lớn, kĩ thuật cao nên cạnh tranh sẽ gay gắt, quyết liệt, khó đánh bại nhau, do đó dẫn đến khuynh hướng thỏa hiệp với nhau để tạo ra một xí nghiệp chung, hợp tác với nhau, cùng nhau phát triển để nắm độc quyền Sự tích tụ và tập trung tư bản dẫn đến sự tích tụ, tập trung sản xuất Có rất nhiều nguyên nhân đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung sản xuất Thứ nhất, sự phát triển của lực lượng sản xuất dưới tác động của khoa học- kỹ thuật Khoa học- kĩ thuật ngày càng hiện đại làm cho năng suất tăng dẫn đến lực lượng sản xuất phát triển Thứ hai, vào 30 năm cuối thế kỉ 19, những thành tựu khoa học-kĩ thuật mới xuất hiện như lò luyện kim mới Betsome,mactanh,…đã tạo ra sản lượng lớn gang thép với chất lượng cao, phát hiện ra axit sunphuaric,…,máy móc ra đời: như máy phát điện, máy tiện, máy phay Việc sử dụng nguồn năng lượng mới cùng những tiến bộ kĩ thuật đã tạo ra khả năng xây dựng các ngành công nghiệp trên quy mô lớn Đến cuối thế kỉ

XIX, việc sử dụng nguồn năng lượng mới cùng những tiến bộ kĩ thuật đã tạo ra khả năng xây dựng các ngành công nghiệp trên quy mô lớn Để tập trung nguồn vốn lớn đủ sức cạnh tranh, các nhà tư bản thành lập các công ti độc quyền Các công ti nhỏ bị thu hút bởi các công ty lớn Thứ 3, cuộc khủng hoảng kinh tế năm

1873 trong toàn bộ thế giới tư bản chủ nghĩa làm phá sản hàng loạt xí nghiệp vừa

và nhỏ đã thúc đẩy nhanh chóng quá trình và tích tụ tập trung tư bản Khủng hoảng kinh tế thường được nhắc đến trong nỗi lo sợ, kinh hoàng của nhiều doanh nghiệp với nợ nần, phá sản Tuy nhiên đã có nhiều cá nhân, tập thể thành công trong những giai đoạn khó khăn đó Ví dụ như Procter Gamble được tạo dựng trong giai đoạn đó: thợ làm nến William procter và ông chủ sản xuất xà phòng James Gamble đã hợp lực để thành lập một cơ sở sản xuất hàng tiêu dùng Nó

đã tồn tại và phát triển trong khi nhiều công ty và ngân hàng bị phá sản và giờ trở thành chuỗi thương hiệu nổi tiếng ở Hoa Kì Tóm lại, sự hình thành các tổ chức độc quyền là do sự tích tụ và tập trung sản xuất cao

Sự ra đời của các tổ chức độc quyền là rất quan trọng đối với nền kinh tế thị trường Nó vừa có lợi và có hại đối với nền kinh tế, vừa thúc đẩy và kìm hãm

sự phát triển kinh tế Trước hết, ta hãy tìm hiểu sự có lợi của tổ chức độc quyền với nền kinh tế thị trường Điều đó có lợi cho các nhà sản xuất bởi họ là người áp đặt giá Nếu lượng cầu lớn hơn lượng cung, thì giá cả hàng hóa sẽ tăng lên, mức lợi nhuận cũng tăng khuyến khích người sản xuất tăng lượng cung Doanh nghiệp cạnh tranh hoàn hảo phải đặt giá bằng chi phí cận biên còn doanh nghiệp độc quyền bán đặt giá cao hơn chi phí cận biên Hơn thế nữa, sản phẩm của các công ty độc quyền bao giờ cũng có thương hiệu trên thị trường, nó không nhưng đáp ứng được mẫu mã mà chất lượng cũng rất tốt, tạo cảm giác hài lòng và tin tưởng cho người tiêu dùng Vì tạo ra được sản lượng lớn, giá cao do tự áp đặt giá cộng thêm việc được mọi người ưa chuộng nên các tổ chức độc quyền thu được

lợi nhuận rất cao Rất nhiều ví dụ điển hình như Coca-cola đạt tăng trưởng lợi nhuận 8,4%, thu nhập ròng đạt 2,06 tỉ USD hay 0.88 USD/ cổ phiếu Doanh số ở khu lục địa Á-Âu và châu Phi tăng 12% khiến khu vực này là nơi có tốc độ tăng trưởng nhanh chóng nhất Hay công ty xăng dầu petrolimex với tổng lợi nhuận hợp nhất trước thuế là: 4.064 tỷ đồng, đạt 102% kế hoạch và bằng 160% cùng kì Các tổ chức độc quyền lớn gần như có mặt trên toàn thế giới và gắn liền với cuộc sống của họ Thật vậy, người dân các nước phương tây không bao giờ tự hỏi tại sao họ lại thường xuyên dùng bữa sáng với bỏng ngô và uống sản phẩm Nestcafe, sử dụng kem đánh răng Oral B, dùng dầu gội Head & shoulder và sữa tắm Dove, mặc quần Jean và áo thun Ralph Lauren Và cho đến ngày nay họ bỗng nhận ra rằng không thể tảy chay những sản phẩm này vì các tập đoàn này bắt bạn phải chi tiên, không bằng cách này thì bằng cách khác Hầu như lợi ích của độc quyền nằm trong các tổ chức độc quyền còn người tiêu dùng gần như là

bị bất lợi và chịu thiệt vì phải chấp nhận giá Vì sức mạnh độc quyền tạo ra giá cao hơn và sản lượng thấp hơn so với cạnh tranh hoàn hảo Nếu coi phúc lợi của người tiêu dùng và người sản xuất là như nhau thì so với thị trường cạnh tranh hoàn hảo, họ sẽ không được nhiều lợi bằng Trong môi trường cạnh tranh, doanh nghiệp không giá đúng với giá cân bằng thị trường thì người tiêu dùng sẽ không mua và họ sẽ bị đào thải và phá sản Nhưng với cơ chế độc quyền, doanh nghiệp

có quyền áp đặt số lượng tới giá thành mà người tiêu dùng vẫn ngậm ngùi chấp nhận Việc hình thành các tổ chức độc quyền tạo rất nhiều khó khăn và bất lợi trong nền kinh tế thị trường Thứ nhất, độc quyền cho phép các doanh nghiệp ép giá các nhà đầu tư khác Họ có thể không bán sản phẩm của mình cho công ty hoặc doanh nghiệp kí kết để bán cho một công ty khác với giá cao hơn buộc công ty kia phải chi trả với mức giá cao hơn để có được sản phẩm Vụ việc xảy ra hơn một năm trước đây khi Vinapco với tư cách là đơn vị độc quyền cung cấp

nhiên liệu hàng không tại Việt Nam, đã ngừng bơm xăng cho Jetstar Pacific để gây sức ép tăng giá cao hơn so với giá bơm cho Vietnam Airlines, lợi dụng vị thế độc quyền để vi phạm luật Vì vậy, công ty đã bị phạt 3 tỉ đồng do đã đơn phương ngừng cung cấp nhiên liệu, khiến cho 30 chuyến bay của Jetstar Pacific

bị hoãn với 5.100 hành khách bị hủy chuyến Thứ hai, độc quyền dẫn đến sự thiếu minh bạch, nói dối Nhiều công ty hay tập đoàn lớn đã không công khai mức lợi nhuận thực tế mà họ sẽ khai báo ít đi hoặc có thể là lỗ trong khi đó lợi nhuận thực tế đạt mức khổng lồ để trốn thuế Điều đó làm hụt ngân sách nhà nước và vi phạm pháp luật Coca-cola là một ví dụ điển hình, luôn kê khai thua

lỗ trong 20 năm qua trong khi doanh thu vẫn không ngừng tăng Thứ ba, tổ chức độc quyền thì có lực lượng sản xuất phát triển, thiết bị khoa học- kĩ thuật hiện đại nên việc sử dụng sức lao động của con người là rất ít nên sẽ gây ra thất nghiệp lớn Thứ tư, lợi nhuận của các tổ chức độc quyền là qui luật giá trị thặng

dư nên phản ánh được quan hệ thống trị và bóc lột tư bản độc quyền trong tất cả các ngành kinh tế của xã hội tư bản và trên thế giới, làm cho các nhà tư bản vừa

và nhỏ mất đi giá trị thặng dư vốn có của mình, lấy mất thị trường của họ Tóm lại, sự hình thành các tổ chức độc quyền vừa có lợi vừa có hại cho nền kinh tế thị trường, vì thế cần phải có những biện pháp để phát huy cái lợi, cái tốt và khắc phục cái xấu, cái bất lợi hạn chế Cần có sự tham gia và phối hợp của các tổ chức nhà nước để phát huy hết lợi ích của tổ chức độc quyền trong nền kinh tế thị trường

Việt Nam cũng là một nước theo nền kinh tế thị trường Vì thế, cũng có sự hưởng của các tổ chức độc quyền Việt Nam có 15 doanh nghệp thương mại nhà nước được hưởng quyền thuộc 6 ngành hàng: dầu thô; xăng dầu; nhóm hàng liên quan đến máy bay và các phương tiện, thiết bị hàng không; sản phẩm băng đĩa; ngành báo chí và ngành sản phẩm thuốc lá Trong nền kinh tế, thường thì độc