Địa quyển là lớp vỏ của Trái Đất, bao gồm: vỏ trái Đất và lớp trên của tầng áo lõi Manti, cấu tạo bởi lớp đá kết tinh. Vì vậy, địa quyển còn được gọi là quyển đá. Địa quyển là cái áo choàng của vỏ Trái Đất hay một cách khác địa quyển là tất cả đất đá bao phủ lớp vỏ Trái Đất ở cấp mọi nơi
Trang 2Câu Hỏi 1
Hiện tượng dẫn tới sự rung chuyển mặt đất dẫn đến núi lửa và sóng
thần là gì?
Trang 3Câu hỏi 2
Nữ nhân vật chính trong tác phẩm
vợ chồng A Phủ?
Trang 4Câu hỏi 3
Quê hương của Chủ Tịch Hồ Chí Minh ở đâu?
Trang 5Câu hỏi 4
Trận chiến ‘‘Bạch Đằng’’ do ai lãnh đạo?
Trang 6Câu hỏi 5
Ai là người đẻ ra bọc trăm trứng?
Trang 7Câu hỏi 6
Fan của ca sĩ Sơn Tùng M-TP là ai?
Trang 9Câu hỏi 8
Đất nước xuất khẩu coffee số một thế giới
Trang 10TRƯỜNG CAO ĐẲNG CẦN THƠ
CAN THO COLLEGE
Trang 11DANH SÁCH NHÓM 3
Ngô Hữu Thành
Nguyễn Hoàng Anh Huy
Nguyễn Quốc Nam
Huỳnh Lê Công Minh
Trang 12I Cấu trúc và thành phần hóa học của địa quyển
II Các chu trình của N,P,K trong tự nhiên
III Ô nhiểm đất và một số chất gây ô nhiễm đất
IV Vai trò của rừng và cây xanh trong việc bảo vệ đất
V Địa quyển và một số hiện tượng liên qua
Trang 13I.Cấu trúc và thành phần hóa học của địa quyển
1 Cấu trúc của địa quyển
_ Địa quyển là lớp vỏ của Trái Đất, bao gồm: vỏ trái Đất và lớp trên của tầng áo lõi Manti, cấu tạo bởi lớp đá kết tinh Vì vậy, địa quyển còn được gọi là quyển đá Địa quyển là cái áo choàng của vỏ Trái Đất hay một cách khác địa quyển là tất cả đất đá bao phủ lớp vỏ Trái Đất ở cấp mọi nơi
Trang 14Trái Đất
Vỏ Trái Đất
NhânQuyển
Manti
Trang 15* Vỏ trái đất: vỏ trái đất chiếm 1% thể tích trái đất
và 0,5% khối lượng trái đất Vỏ trái đất có bề dày và cấu tạo không giống nhau ở các vùng khác nhau: ở đồng bằng là 35 – 40km ở miền núi là 50 – 80km, ở đại dương là 5 – 10km.
* Quyển Manti: nằm ở ranh giới từ vỏ trái
đất(khoảng 80km) đến độ sâu 2900km Nó chiếm 83% thể tích trái đất và 67% khối lượng trái đất Quyển Manti được cấu tạo bởi 3 lớp kí hiệu là B,C,D.
_ Lớp B,C là lớp Manti trên, Lớp D là lớp dưới.
Trang 16_ Lớp B từ vỏ trái đất đến độ sâu 400km, người ta cho là lớp này đang có vật chất nóng chảy hoặc đang kết tinh lại._ Lớp C (từ 400-900km) Lớp này vật chất thay đổi thành phần và bị nén chặt hơn lớp B, trạng thái kết tinh Thành phần chủ yếu của nó là oxit magie, oxit silic và oxit sắt.
_ Lớp D: Quyển Manti nằm sâu từ 900-2900km, vật chất ở quyển này có tính chất mội vật thể rắn
Trang 17* Nhân trái đất: nhân trái đất chiếm khoảng 16% thể
tích trái đất và khoảng gần 33% khối lượng trái đất
Nhân trái đất bắt đầu ở độ sâu 2900km vào đến tâm trái đất (6371 km) Nó chia làm 3 lớp: lớp nhân ngoài(lớp E), nhân chuyển tiếp(lớp F) và nhân trong (lớp G)
_ Lớp nhân ngoài từ độ sâu 2900 – 5000 km Người ta cho rằng vật chất lớp này đang nóng chảy ở thể lỏng
_ Lớp nhân trong ở độ sâu 5100 – 6371 km được giả thuyết là ở trạng thái rắn
_ Còn lớp trung gian ở độ sâu 5000 – 5100 km có tính chất chuyển tiếp
Trang 19Đất đai
Thực vật
Động vật
Khí hậu
Địa
hình
Thời
gian
Trang 202.2 Các chất hữu cơ và vô cơ trong đất trồng:
Trang 21*Các chất vô cơ:
_ Đất về bản chất chủ yếu là khoáng silicat mà trong đó Si
và O2 chiếm đến 74,3%.Các nguyên tố chủ yếu trong đất trồnglà: O2(46,6%), Si(27,7%), Al(8,1%), Fe(5%), Ca(3,6%), Na(2,8%), K(2,6%), Mg(2,1%).Các tiếu phân nhỏ SiO2 thường bắt gặp trong đất Trong số các khoáng silicat, những loại sau đây thường gặp KAlSiO2O8, 4CaO.3(AlFeO3), 6SiO2.H2O
Trang 222.3 Các nguyên tố dinh dưỡng vi lượng vả đa vi lượng:
_ Đối với thực vật thì các nguyên tố dinh dưỡng vi lượng thiết yếu: B,Cl,Na,Cu,Fe,Mn,Zn,V và Vo Các nguyên tố này chỉ được đòi hỏi ở lượng vết, còn nếu chưa cao quá lại thể hiện tính độc, hầu hết các nguyên tố này là thành phần của các enzyme Một số trong chúng như Cl,Mn,Fe,Zn dường như là tham gia các quá trình quang hợp
Trang 23II.Các chu trình của N,P,K trong tự nhiên:
1 Chu trình của phosphor:
_ Phosphor là nguyên tố phổ biến trong tự nhiên có vai trò rất quan trọng đối với sự sống của sinh vật nó chiếm khỏan 0.04 % tổng số nguyên tử của vỏ trái đất Dù hàm lượng phospho là nguyên tố cơ bản của vỏ trái đất dù hàm lượng phospho là rất thấp, nhưng phospho là nguyên tố cơ bản của cây cỏ Phospho giúp cây cứng cáp, củ to hạt chắc
Trang 24PhosphorPhosphor
Trang 262 Chu trình của Kali:
_ Kali là nguyên tố hết sức cần thiết cho sự phát triển của người, thực vật và động vật nhất là các quá trình sinh lý của động, thực vật, cây muốn phát triển cần một lượng lớn Kali Kali có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình trao đổi chất trong cây Kali hoạt hóa một số enzym đóng vai trò chính trong sự cân bằng nước trong cây và tham gia vào một quá trình chuyển hóa cácbohydrat (các chất đường và tinh bột)
Trang 27Hệ thống thông khí mỏ, các tàu ngầm và tàu
không gian
Ứng dụng khác
Trang 283 Chu trình của Nitơ:
_ Nitơ là một chất cần thiết cho nhiều quá trình; và là chất chủ yếu của bất kỳ dạng sống nào trên Trái Đất Nó là thành phần chính trong tất cả amino axit , cũng như liên kết với protein, và có mặt trong các chất cơ bản cấu thành nên các axit nucleic, như AND và ARN Trong thực vật, hầu hết nitơ được dùng trong các phân tử chloropyll, là chất cân thiết cho quá trình quang hợp và sự phát triển về sau của chúng Mặc dù nitơ trong khí quyển Trái Đất là một nguồn phong phú, tuy nhiên hầu hết chúng không thể được sử dụng trực tiếp bởi các loài thực vật
Trang 29_ Quá trình hóa học, hoặc quá trình cố định nitơ tự nhiên
là cần thiết để chuyển đổi khí nitơ thành các dạng mà sinh vật có thể sử dụng được, quá trình này làm cho nitơ trở
thành một thành phần quan trọng trong quá trình sản xuất
ra thức ăn Sự phong phú hay khan hiếm lượng nitơ ở
dạng đã được cố định này ám chỉ lượng thức ăn nhiều hay
ít để hỗ trợ cho sự phát triển của một mảnh đất
Trang 30_ Trong tự nhiên Nito thường gặp chủ yếu ở dưới dạng
nito Nguyên tố ở thể khí, có công thức phân tử N2 dạng này chiếm 78,03% về thể tích của khí quyển trái đất nitow còn có trong tất cả các sinh vật dưới dạng các hợp chất hữu cơ phức tạp như:protit axit nucleic (ADN ARN các kích thích tố chất màu của màu Cloroply,
Trang 31III Ô nhiểm đất và một số chất gây ô nhiễm đất:
1 Ô nhiễm đất : Ô nhiễm đất là do con người ta sử dụng
chất lượng của các chất trong nông nghiệp và do người ta thải vào môi trường đất các chất thải đa dạng khác Trong các chất thải này, có những chất khó hay không thể phân hủy sinh học và đặc biệt là những chất phóng xạ đất cũng nhận những kim loại nặng từ thiếu quyển dưới dạng bụi (pb hg cd MO) chất phóng xạ rác từ đô thị việt sử dụng phân tươi bón ruộng rẫy cũng góp phần làm ô nhiễm đất
Trang 322.2 Các nguồn gây ô nhiễm đất :
2.2.1 Ô nhiễm đất do chất thải nông nghiệp:
_Ô nhiễm đất xảy ra chủ yếu ở nông thôn nông nghiệp hiện nay sản xuất một lượng lớn thức ăn trong khi đất trồng trọt tính theo đầu người ngày càng giảm vì dân số gia tăng người ta cần phải thâm canh mạnh hơn, dẫn tới việc làm xáo trộn dòng năng lượng
và chu trình vật chất trong hệ sinh thái nông nghiệp.
Trang 332.2.2 ô nhiễm do phân bón hóa học:
_ Phân bón hóa học chắc chắn đã gia tăng năng suất nhưng nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng cây trồng khi sử dụng được hiệu quả tối đa 30% lượng phân bón vào đất phần còn lại sẽ bị gửi cho vào nước hoặc hoặc nằm lại trên đất do đó quyền sử dụng lặp lại với liều lượng rất cao gây ra sự ô nhiễm đất do các tạp chất lẫn vào Hơn nữa nitrat và Phosphat rải một cách dư thừa sẽ chảy theo nước mặt và làm
ô nhiễm các mực thủy cấp
Trang 34Ví dụ: phân đạm rất dễ chuyển hóa thành NO2, phân super phosphate thừa tạo thành phosphat kim loại không tan làm cho đất chay cứng hủy diệt các sinh vật có ích trong đất.
Trong nhiều hóa chất sử dụng trong nông nghiệp, người ta
có thể phân biệt các chất khoáng(vô cơ) và các chất hữu
cơ tổng hợp…
Trang 35Bảng IV.3.2.2 Các tạp chất trong phân superphosphate(Theo Barrows, 1996)
Trang 362.2.3 Ô nhiễm do nông dược:
_ Nông dược là những chất hóa học tiêu diệt sâu bệnh, nên dù ít hay nhiều khi di vào đất cũng gây ô nhiễm môi trường sinh thái đất Nhiều thuốc bảo vệ thực vật có thể tồn lưu lâu dài trong đấtsau khi đi vào môi trường, mà những hợp chất mới có tính độc hơn hẳn xâm nhập vào cây trồng và tích lũy ở hạt, củ ,quả… sau đó theo day chuyền thực phẩm đi vào cơ thể con người
Trang 372.2.4 Ô nhiễm do chất thải đô thị:
_ Ô nhiễm do chất thải đô thị là một vấn đề quan trọng hàng đầu khi quá trình đô thị hóa đang diễn ra rất nhanh hiện nay Quan trọng nhất là các loại chất thải rắn
_ Chất thải rắn(còn gọi là rác),là các chất rắn bị loại ra trong quá trình sống, sinh hoạt, hoạt động sản xuất của con người(và động vật) Chất thải dạng rắn phát sinh từ khu vực đô thị gọi là chất thải rắn đô thị
Trang 382.2.5 Ô nhiễm do chất thải phóng xạ:
_ Ô nhiễm đất do chất thải phóng xạ từ các cơ sở khai thác các chất phóng xạ, trung tâm nghiên cứu nguyên
tử, các vụ thử hạt nhân, các cơ sở sử dụng gồm đồng vị phóng xạ trong nông nghiệp, công nghiệp và y tế(sử
dụng các đồng vị phóng xạ để chữa bệnh, nghiên cứu khoa học).Bên cạnh những lợi ích rất to lớn thì chất
phóng xạ cũng gây cho con người nhiều hiểm họa
Trang 39Ví dụ: vụ nổ nhà máy điện nguyên tử Tecnobyl
ở Liên Xô củ tháng 4/1986 mức phóng xạ gấp 200 lần bom nguyên
Hiroshima và Nagasaki ở Nhật năm 1945
Trang 403 Biện pháp kiểm soát ô nhiễm đất:
_ Các cơ quan hữu trách phải đề ra tiêu chuẩn, chất lượng môi trường đất.Trước hết, phải giải quyết một
số vấn đề sau:
Trang 41Biện pháp
Khi xử lý chất thải rắn ở đô thị phải phân loại…
Phải xử lý nước
thải công nghiệp
trước khi đưa vào
dòng chảy…
Các chất thải độc hại, chất nổ, chất phóng xạ phải có
kỹ thuật xử lý riêng từng loại…
Nhà nước cần có qui hoạch sử dụng đất có hiệu quả…
Trang 42IV Vai trò của rừng và cây xanh trong việc bảo vệ đất:
_ Rừng là một hệ thống phức tạp bao gồm các yếu tố lý học, hóa học và sinh học tác động qua lại với nhau, là một tổng thể của khí hậu, đất đai, động vật, thực vật và vi sinh vật, đó là một siêu cơ thể tiến hóa tương đối chậm chạp, tham gia vào các chu trình C, O2, N2, H2O và của nhiều loại chất khoáng khác
Trang 431 Vai trò của rừng đối
với đất:
_ Rừng và đất có mối quan
hệ mật thiết với nhau thể
hiện bởi rừng tham gia vào
và các động vật khác
Trang 442 Rừng bảo vệ cho đất chống lại sự xói mòn:
_ Ở những nơi đất có độ dóc cao và lượng mưa lớn thì tốc
độ xói mòn của mưa và của dòng chảy trên mặt đất sẽ càng lớn Vì vậy rừng có vai trò quan trọng trong sự bảo vệ lớp đất chống sự xói mòn do nước và do gió, vì lớp cành và lá mục có thể giữ nước được nước; thân và rể có khả năng ngăn cản được phần nào tốc độ của dòng chảy, các tàn là
có khả năng chắn gió và phân tán các hạt nước mưa bảo vệ được lớp đất mặt vốn dễ bị cuốn trôi
Trang 453 Rừng phản ánh tính chất của đất:
_ Tùy theo từng loại đất và điều kiện địa hình khác
nhau sẽ hình thành nên những loại rừng khác nhau Rừng ngập mặn ở vùng Duyên Hải có những loài cây khác hẳn với rừng đồi núi, mặt dù ở trong cùng một đai khí hậu nhiệt đới
Trang 46Ví dụ: ở rừng ngập mặn chúng ta gặp các loài thực vật đặt trưng cho đất ngập mặn mà những thực vật này
ta không gặp chúng ở vùng đồi núi
từ bờ biển vào nội địa, đất cao dần
và độ mặn thấp dần nên các loài thực vật sinh trưởng trên những vùng đất
đó cũng khác nhau: ven biển là cây Mắm, tiếp đến là Đước, Vẹt, sâu nữa
là Cốc, Dà và trên đất khô là Chà là
Trang 474 Vai trò của rừng đối với mùa màng :
Đối với mùa màng, rừng có vai trò trực tiếp
hoặc gián tiếp đến năng suất của cây trồng và
vật nuôi thể hiện ở các mặt sau:
ngăn chặn được các luồng gió
mạnh
cung cấp chất đốt
Trang 485 Các lợi ích khác của rừng:
_ Ngoài vai trò chung của rừng trong một số mặt chủ yếu, rừng còn nhiều vai trò khác nữa trong cuộc sống của con người:
+ Rừng có tác dụng chống sự bồi lấp: rừng giúp cho đất chống lại sự xói mòn, gián tiếp chống sự bồi lấp lòng sông, hồ, các công trình thủy điện và các công trình thủy lợi
Trang 49+ Rừng là nguồn cung cấp và điều hòa nguồn nước ngọt:
ở những vùng có lượng mưa nhiều; vào mùa mưa, nước mưa được giữ lại trong thảm lá mục và trong lớp đất tơi xốp rồi
trực tiếp đi xuống các tầng đất sâu hơn hình thành nên những mạch nước ngầm, nên ta có thể xem rừng là kho dự trữ nước
và điều phối nguồn nước ngọt cho nhu cầu sinh hoạt và các hoạt động nông nghiệp của con người vào mùa khô hạn
+ Rừng còn là kho thuốc vô giá: rừng có rất nhiều loài
thực vật và động vật có dược tính được sử dụng làm thuốc
phục vụ sức khỏe của con người
Trang 50V Địa quyển và một số hiện tượng liên quan:
1 Động đất:
_ Động đất là một hiện tượng tự nhiên, do các sự
chuyển động của lớp vỏ Trái Đất-sự vận động của các mảng ,sự mất cân đối về thành phẩn vật chất khu vực Xảy ra đột ngột và nhanh chóng nó phá hủy những vùng rộng lớn cướp đi hàng ngàn sinh mạng chỉ trong giây lát
Trang 51Đặc điểm động đất
Sóng động đất (sóng địa chấn)
Cường
độ động
đất
Quy mô động đất Tâm
động đất
Trang 52Tâm động đất
* Tâm Trong: Nằm phía dưới mặt đất là nơi phát ra năng lượng hình thành các sóng địa chấn tùy vào năng lượng phát ra và độ sâu tâm động đất mà hình thành những trận động đất khác nhau có mứt độ phá hủy khác nhau cũng như phân chia thành các cấp động đất khác nhau
* Tâm Ngoài: Hình chiếu thẳng đứng của tâm trong trên mặt đất gọi là tâm ngoài, hay nói khác hơn đây là nơi động đất bắt đầu xảy ra trên mặt đất
Trang 54Sóng động đất (sóng địa chấn)
_Sự nứt vở vật liệu của vỏ Trái Đất tạo nên động đất, năng lượng được giải phóng sẽ truyền đi dưới dạng sóng Song địa chấn được phân làm hai loại: sóng lan truyền trên bề mặt và sóng xuyên thấu xuất phát từ tâm đi mọi phía
Trang 55Quy mô động đất
_ Làm sao để chỉ rõ được qui mô theo cường độ của một trận động đất luôn là vấn đề đối với nhà nghiên cứu Trước đây, những mô tả điều mức thô sơ và tính chủ quan
_ Đến năm 1883, M.S De Rossi ở Rom và E.A Forel ở Lausane (thụy sĩ) đã cùng hợp tác để phát triển động đất, trong suốt thế kỷ Thang qui mô Rossi-Fore đã sử dụng rộng rãi trên thế giới ,theo thang này hậu quả của động đất được chia thành 10 bật trên cơ sở khoa học và có những giới hạn nhất định
Trang 56_ Phản đối thang Rossi-Forel: Năm 1902 L Mercalli, người Ý đã thiết lập qui mô động đất mới gồm 12 bật với
sự chú ý đến các kiểu kiên trúc khác nhau, được sử dụng ở
Mỹ bằng phương pháp điều tra bằn phỏng vấn, thư, các nhà nghiên cứu của cục địa chất Mỹ đã nghiên cứu hậu quả của từng trân động đất từ đó họ xác định vùng bị rung động trung bình và đánh dấu chúng lên bản đồ, nối những điêm đánh dấu này lại những đường thẳng địa chấn hay các đường chấn động trung bình
Trang 57Cường độ động đất
_ Cường độ động đất là một số đo chủ quan dựa vào sự
quan sát ảnh hưởng của động đất đến các công trình và
qua phỏng vấn những người đã trải qua Phổ biến nhất
được dùng là thang cường độ Mercalli cải tiến có 12 cấp, mỗi cấp mô tả một mức cụ thể theo cảm giác của con
người và phản ứng của công trình nhà cửa Cường độ
giảm theo khoảng cách đến chấn tâm ngoài; tuy nhiên các điều kiện địa chấn cũng ảnh hưởng đế tần số và cường độ chấn động
Trang 58Nội sinh Ngoại sinh Nhân sinh
Nguyên nhân
Trang 59Hậu quả
Cháy
Sụp đỏ nhà cửa
Sóng thầnTrượt lỡ đất
Sự di chuyển
của đất
Tiếng động
Trang 602 Núi Lửa :
_ Núi lửa có miệng ở đỉnh, qua đó, từng thời kỳ, các chất
khoáng nóng chảy với nhiệt độ và áp suất cao bị phun ra ngoài Núi lửa phun là một hiện tượng tự nhiên trên Trái Đất hoặc các hành tinh vẫn còn hoạt động địa chấn khác, với các vỏ thạch quyển di chuyển trên lõi khoáng chất
nóng chảy Khi núi lửa phun, một phần năng lượng ẩn sâu trong lòng hành tinh sẽ được giải phóng