Đi tìm lời giải đáp cho câu hỏi này sẽ đưa ta đến những câu chuyện thú vị về nguồn gốc của tên các tháng trong tiếng Anh... Do vậy, tên vị thần này gắn với tháng đầu tiên trong năm, tron
Trang 1Khám phá nguồn gốc tên tháng
trong tiếng Anh
Trang 2Có bao giờ bphastuwj hỏi tại sao tháng trong tiếng Anh lại có tên như vậy không
Đi tìm lời giải đáp cho câu hỏi này sẽ đưa ta đến những câu chuyện thú vị về nguồn gốc của tên các tháng trong tiếng Anh
Người La Mã cổ đại dường như có tên các vị thần cho mọi thứ Cho nên chẳng có
gì đáng ngạc nhiên nếu biết rằng họ có một vị thần gác cửa tên là Janus, và hẳn
nhiên vị thần này có hai mặt để có thể cùng lúc canh gác hai mặt của một lối ra vào Vì thế, lễ kỷ niệm vị thần này diễn ra vào đầu năm, khi người ta nhìn lại năm
cũ và hướng về năm mới Do vậy, tên vị thần này gắn với tháng đầu tiên trong
năm, trong tiếng La tinh, “thángGiêng” là Januarius mensis (“tháng của Janus”)
Trang 3Cụm từ này du nhập vào tiếng Anh dưới dạng Genever vào khoảng trước thế kỷ
14 Đến khoảng năm 1391, từ tiếng Anh để chỉ tháng Giêng là Januarie Tình cờ Janus cũng là nguồn gốc của từ janitor(với nghĩa ban đầu là “người gác cửa”)
February du nhập vào tiếng Anh trong thế kỷ 13, xuất phát từ từ tiếng Pháp cổ là
feverier (bản thân từ này có gốc từ tiếng La tinh là februarius) Từ này được tiếng
La tinh vay mượn từ gốc februum của người Sabine, một dân tộc cổ của Ý Người
La Mã dùng từ februa để chỉ lễ rửa tội tổ chức vào giữa tháng 2 hàng năm Dạng từ tiếng Anh vào đầu thế kỷ 13 là feoverrer, và đến năm 1225 nó trở thành feoverel
Vào khoảng năm 1373, tiếng Anh hiệu chỉnh từ này cho giống lối chính tả La tinh
hơn, và thế là biến thành februare Dần dà theo thời gian, những biến đổi về cách
phát âm và chính tả đã đưa đến dạng từ hiện nay
Vị thần chiến tranh có tên tiếng La tinh là Mars, là gốc gác của từ chỉ tháng Ba trong tiếng Anh (March) Từ này xuất phát từ dạng tiếng Pháp cổ là marz (bản thân
gốc này lấy từ tiếng La tinh Martius mensis, nghĩa là “tháng của Mars” Nó du
nhập vào tiếng Anh vào khoảng đầu thế kỷ 13
April là tháng đầu xuân hoa nở, có gốc là động từ aperetrong tiếng La tinh (= to
open) Tháng Tư trong tiếng La tinh là Aprilis, và biến thành Avrill trong tiếng
Pháp cổ Trong thế kỷ 13, từ tiếng Anh là Averil, nhưng đến khoảng năm 1375,
Trang 4tiếng Anh vay mượn lại dạng từ có vẻ La tinh hơn: đó là April Ở một số nước, tháng Tư được xem là tháng đầu tiên trong năm, và truyền thống “ngày cá tháng Tư” (April Fools’ Day) là di sản của những lễ hội ăn mừng năm mới
Tháng Năm (May) là tháng của nữ thần La Mã Maia Cái tên Maia có thể có cùng
nguồn gốc với từ La tinh magnus (= “large”), có thể có nghĩa là “tăng trưởng/lớn
lên” Từ La tinh để chỉ tháng 5 là Maius Từ May du nhập vào tiếng Anh trong thế
kỷ 12, từ có gốc là từ Mai trong tiếng Pháp cổ
Du nhập vào tiếng Anh lần đầu trong thế kỷ 11 dưới dạng Junius, June được vay mượn từ gốc La tinh Junius, một biến thể của Junonius (từ mà người La Mã dùng
để chỉ tháng Sáu), theo tên của Juno, nữ thần đại diện cho phụ nữ và hôn nhân
July đơn giản chỉ là đặt theo tên của Gaius Julius Caesar, vị hoàng đế La Mã sinh
ra trong tháng thứ bảy của năm Tuy lấy tên mình đặt cho một tháng trong năm, Caesar cũng đã có công lớn trong việc cải cách lịch La Mã Ngoài ra, Caesar còn tự phong mình là một vị thần, và dựng nhiều đền thờ cho chính mình
Một khi đã có tiền lệ như thế, nếu các vị vua khác đều hùa nhau lấy tên mình đặt cho một tháng trong năm, thì chắc hẳn sẽ loạn cả lên (cũng may một năm chỉ có
Trang 5chừng đó tháng) Nhưng chí ít cũng có một người khác bắt chước như thế
Augustus Caesar, cháu nuôi của Julius, lấy tên mình đặt cho tháng thứ tám
(August) Cũng như Julius, Augustus tự phong mình là một vị thần, nhưng ông chỉ
yêu cầu thần dân của các nước chư hầu thờ phượng ông, còn dân La Mã được miễn Những ai có thú làm vườn có lẽ cũng nên biết rằng từ trong tiếng Anh cổ để
chỉ tháng Tám là Weodmonath (“tháng của cỏ dại”)
Do Julius và Augustus đưa tên riêng của mình vào lịch, những tháng sau đó phải
lùi vài bước September (từ gốc La tinh septem, nghĩa là “bảy”) trở thành tháng thứ
9 October, (từ gốc La tinh octo, nghĩa là “tám”) trở thành tháng thứ 10
November(từ gốc La tinh novem, nghĩa là “chín“) trở thành tháng thứ 11
December (từ gốc La tinh decem, nghĩa là “mười“) trở thành tháng thứ 12