13 gay dau tren x canh tay yd bs khanh

GÃY GÃY ĐẦU TRÊN XƯƠNG CÁNH TAY TS BS Bùi Hồng Thiên Khanh Dịch tễ học  Là loại gãy thường gặp nhất ở dân số loãng xương  Chiếm 5% tất cả các loại gãy xương tứ chi  Tỉ lệ cao ở người cao tuổi  70[.]

GÃY ĐẦU TRÊN XƯƠNG CÁNH TAY

TS BS Bùi Hồng Thiên Khanh

Cơ chế chấn thương

 Gãy ở người trẻ thường do chấn thươngnăng lượng cao

 Tuy nhiên cơ chế thường gặp là những

chấn thương năng lượng thấp ở người giàloãng xương

 Hơn ¾ trường hợp là do té trong nhà

 Chỏm xương cánh tay bị đè vào lớp

xương cứng của ổ chảo

 Sự tương tác giữa lực chấn thương, lựcnội tại của hệ cơ, chất lượng xương sẽquyết định kiểu gãy và loại di lệch

 Người già loãng xương hay có bệnh lýnội khoa kèm theo thường bị gãy di lệchnhiều

Lâm sàng

 Đau, sưng, bầm tím

 Do ổ gãy nằm sâu dưới lớp cơ nên

sưng và dấu bầm tím thường gặp ở

trước dưới của cánh tay

 Mặc dù mức độ sưng nề không phản

ánh độ nặng của gãy xương nhưng nếusưng nề quá nhiều thì phải nghi ngờ tổnthương mạch máu

 Hiếm gặp tổn thương mạch máu

 Trong trường hợp tổn thương mạch máu cũng ít gặp dấu hiệu thiếu máu ngoại biên

do có tuần hoàn bàng hệ phong phú

 CT dựng hình 3D: khảo sát các kiểu

gãy phức tạp, có tổn thương mặt khớp

 MRI thường ít được sử dụng để đánhgiá ban đầu mà để đánh giá chóp xoaysau khi đã điều trị gãy xương

Phân loại Neer

 Codman nhận thấy rằng đầu trên

xương cánh tay có xu hướng gãy theođường hợp nhất của sụn tiếp hợp giữa

4 phần chính: 2 mấu động, chỏm, thân

 Một mảnh gãy được xem là di lệch khitách hơn 1cm hoặc gập góc hơn 450

 Gãy không di lệch hay di lệch ít đượcxem như gãy 1 phần

 Gãy di lệch được phân loại dựa trên sốlượng mảnh gãy di lệch: 2, 3 hay 4

phần

 Gãy trật được phân loại theo số mảnhgãy và hướng di lệch của chỏm (ra

trước/ra sau)

Điều trị bảo tồn

 Chỉ định: gãy ít di lệch, lớn tuổi, loạn thần,

có bệnh nội khoa chống chỉ định phẫu

thuật

 Thường gây đau trong vài ngày đầu do

không có phương tiện bất động ổ gãy tốt

 Nằm làm đau tăng => ngủ ngồi

 Đai treo tay, thuốc giảm đau, chườm

ấm/lạnh tại chỗ

 Tập vận động sớm

 Các bài tập xoay, gấp, dạng vai thụ

động (bài tập con lắc) có trợ giúp đượcbắt đầu trong tuần đầu

 Bài tập gồng cơ: tuần thứ 3

 Bài tập kéo căng, tăng sức mạnh:

6-12w

 Chụp lại XQ sau 2w để tầm soát di lệch thứ phát

 Có thể gặp hình ảnh bán trật xuống dưới thoáng qua của chỏm, do tụ máu trong

khớp, chùng cơ delta hay rách chóp xoay

 Chụp XQ kiểm tra trong một vài năm đầu

để đánh giá sự lành xương và hoại tử

chỏm

Phẫu thuật

Các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu:

 Bắt vít/xuyên kim qua da

 Đặt nẹp/đóng đinh nội tủy xâm lấn tốithiểu

 Cố định ngoài

Bắt vít/xuyên kim qua da

 Khi đã nắn được ổ gãy, cố định các mảnh gãy

chính bằng kim K răng hoặc vít rỗng

 Rạch 1 lỗ nhỏ, dùng kẹp Kelly cong bóc tách tới màng xương để tránh tổn thương mạch máu thần kinh hoặc có thể dùng ống dẫn khoan

 2 hoặc 3 kim được đặt từ thân vào chỏm, lệch

nhau, hướng từ trước ngoài-sau trong (khoảng

30 0 )

Gãy mấu động lớn

 Kim được xuyên vào mấu động lớn, hướng trên ngoài-dưới trong, dưới nơibám chóp xoay khoảng 1 cm, qua vỏtrong của thân xương cánh tay

 Tránh xuyên quá sâu, có thể làm tổnthương thần kinh nách hay động mạch

mũ cánh tay sau

Vài điểm lưu ý về kỹ

thuật

 Bộc lộ ổ gãy theo rãnh delta-ngực hoặctách cơ delta, xác định và bảo vệ thầnkinh nách

 Các mảnh gãy mấu động được đánh

dấu bằng chỉ không tan xuyên qua

xương

 Có thể mở khớp tối thiểu qua lối khoảnggian chóp xoay để đánh giá mặt khớp

 Phải nắn được trên cả 3 mặt phẳng

 Đoạn thân thường di lệch trước trong do cơ ngực lớn kéo

Do đó, nắn bằng cách đẩy thân xương ra ngoài

 Chỉnh di lệch xoay bằng cách quan sát rãnh nhị đầu

 Trong gãy trật 3, 4 phần, chỏm phải được nắn vào ổ chảo trước khi nắn ổ gãy

 Khi đã nắn được, cố định tạm bằng kim K

Đinh nội tủy

 Đóng dinh xuôi dòng giúp tránh bộc lộ ổ gãy rộng rãi

 Tuy nhiên, có nguy cơ tổn thương chópxoay

 Chỉ định chủ yếu trong gãy cổ phẫu

thuật 2 phần di lệch ở người lớn tuổi

THANKS FOR ATTENTION