Kltn vấn đề sử dụng ảnh trên báo chí trên báo viêng chăn may

Ở một góc độ khác, Kalinski nhà lý luận phê bình, tiễn sỹ nghệ thuật học người Nga cũng đã nhấn mạnh: cái mà các nhà nhiếp ảnh đầu tiên không có được là khả năng thể hiện báo chí, và phư

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 10

1.1 NHẬN DIỆN TÁC PHẨM ẢNH BÁO CHÍ 10

1.2 ĐẶC ĐIỂM, TÍNH CHẤT VÀ PHÂN LOẠI ẢNH BÁO CHÍ 13

1.3 VAI TRÒ CỦA VIỆC SỬ DỤNG ẢNH TRÊN SẢN PHẨM NHẬT BÁO 27

1.4 TỔNG QUAN VỀ BÁO CHÍ NƯỚC LÀO VÀ VẤN ĐỀ SỬ DỤNG ẢNH TRÊN BÁO IN 33

CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ KHẢO SÁT VIỆC SỬ DỤNG ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO VIÊNG CHĂN MAY 43

2.1 MỘT SỐ HÌNH THỨC SỬ DỤNG ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO VIÊNG CHĂN MAY 43

2.2 THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ẢNH TRÊN BÁO VIÊN CHĂN MAY 45 2.3 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ẢNH TRÊN BÁO VIÊNG CHĂN MAY HIỆN NAY 52

2.4 KHẢO SÁT Ý KIẾN CỦA LÃNH ĐẠO MỘT SỐ CƠ QUAN BÁO CHÍ 62

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC SỬ DỤNG ẢNH TRÊN BÁO VIÊNG CHĂN MAY 72

3.1.ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KHẢO SÁT 72

3.2 NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG 75

3.3 MỘT SỐ ĐỀ XUẤT KHUYẾN NGHỊ 77

KẾT LUẬN 83

TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

PHỤ LỤC 86

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội của con người trêntoàn thế giới, báo chí là một loại hình phương tiện truyền thông đại chúng cótầm ảnh hưởng vô cùng sâu rộng và to lớn đến việc cung cấp thông tin, đưađến sự nhìn nhận đúng đắn cũng như đóng góp một phần vào việc xây dựng

xã hội của chúng ta ngày càng tốt đẹp Tầm ảnh hưởng của nền báo chí thậmchí đã được con người nhìn nhận như là một nhánh quyền lực thức tư cùngvới quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp trong các nước

Việc mỗi bài báo có được sức lan tỏa và ảnh hưởng đến độc giả haykhông phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố Một trong những yếu tố đã đang và sẽngày càng góp phần lớn hơn vào chất lượng của bài báo đó chính là việc sửdụng ảnh báo chí chân thực, hợp lý nhằm tăng tính trực quan; tạo ra nhữngtâm điểm tiếp nhận đối với công chúng

Một bức ảnh đôi khi có giá trị hơn nghìn lời kể và cũng có không ít bứcảnh làm thay đổi cả cách nhìn của chúng ta về một sự vật, sự việc nào đó Quamột khảo sát nhanh mà tác giả tiến hành phỏng vấn Tổng biên tập báo ViêngChăn May, thư ký tòa soạn, trưởng ban, biên tập viên, Tổng biên tập báo Đấtnước Lào, và Tổng biên tập báo Paxa Xôn Kết quả cho thấy, hầu hết các lãnhđạo tòa soạn, các nhà báo, phóng viên, biên tập viên đang công tác trong hệthống báo chí nước Lào đều khẳng định vai trò to lớn của ảnh báo chí trongmỗi tác phẩm báo chí nói riêng và trên sản phẩm nhật báo nói riêng Đặc biệt

là trong thời đại bùng nổ thông tin, khoa học công nghệ, kỹ thuật số pháttriển, các tác phẩm ảnh báo chí vừa là phương tiện truyền tải thông tin; vừa là

vũ khí tuyên truyền sắc bén bởi tính chân thật, hấp dẫn và tính thuyết phụccủa nó

Nền báo chí của nước CHDCND Lào từ khi hình thành cho đến hiệnnay luôn được các nhà lãnh đạo, các nhà báo chú trọng tới việc tạo dựng đượcnội dung sâu sắc cùng với việc ghi lại những hình ảnh báo chí có sức nặng vềthông tin và tuyên truyền Chính vì vậy việc sử dụng ảnh báo chí của các tờbáo của nước Lào đã đạt được những thành tựu nhất định nhằm tăng thêm sứcthuyết phục cho bài báo.

Cùng với một tờ nhật báo lớn có uy tín ở Lào như: Paxa Xôn, Đất nướcLào,…thì nhật báo Viêng Chăn May là một trong những tờ nhật báo lớn, vớilượng phát hành hơn 1500 bản/ ngày Báo Viêng Chăn May ra đời từ 1975; là

tờ báo về chính trị, văn hóa - xã hội Để tăng hiệu quả thông tin, báo ViêngChăn May đã và đang sử dụng ảnh trên nhật báo với tần suất trung bình 43ảnh/ số báo, Nhờ sự quan tâm rất lớn của lãnh đạo tòa soạn cũng như nhậnthức được vai trò của ảnh báo chí đối với tác phẩm báo chí mà báo ViêngChăn May đã thu hút được nhiều độc giả quan tâm cũng như đạt được nhiềugiải thưởng trong nền báo chí của nước CHDCND Lào

Hiện nay dù có tầm suất sử dụng ảnh cao nhưng phần lớn ảnh trên báoViêng Chăn May lại nặng tính minh hoạ hơn là chuyển tải đầy đủ nội dungthông tin Qua tìm hiểu thực tế, có thể thấy ảnh báo chí trên báo Viêng ChănMay phát huy hết vai trò của nó, công tác kiểm duyệt, biên tập ảnh còn bị coinhẹ; việc sử dụng ảnh trên các tác phẩm báo chí từ trang nhất tới các chuyêntrang dễ dãi Bên cạnh đó, ảnh vẫn còn khuôn mẫu, lối mòn trong hình thứcthể hiện, đôi khi bị dàn dựng, can thiệp kỹ thuật làm mất tính chân thực

Xuất phát từ những vấn đề thực tiễn trong việc sử dụng ảnh báo chíhiện nay của báo Viêng Chăn May cùng với việc tác giả đã có một khoảngthời gian thực tập cuối khóa ở báo Viêng Chăn May từ ngày 11/01/2016- 15/04/2016 Tác giả của đề tài có cơ hội được quan sát trực tiếp và tham gia vàoquá trình hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí, cũng như việc sử dụng ảnh

trên báo Viêng Chăn May Do vậy tác giả lựa chọn đề tài: “Vấn đề sử dụng

ảnh trên báo chí trên báo Viêng Chăn May”, nhằm đóng góp phần nhỏ trong

việc làm rõ vấn đề sử dụng ảnh của báo để có hiệu quả cao trong việc truyềntải thông tin đến bạn đọc, cũng như nâng cao chất lượng ảnh báo chí của báoViêng Chăn May trong những năm tới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Ảnh báo chí ngày càng khuyết định vai trò của mình khi trở thành phương tiện và phương thức truyền tải thông tin trên báo chí Bởi vậy đã có nhu cầu công trình nghiên cứu về lĩnh vực báo chí nói chung và ảnh báo chí nói riêng Ta có thể điểm qua một số công trình nghiên cứu liên quan tới đề

tài “Vấn đề sử dụng ảnh trên báo chí trên báo Viêng Chăn May”.

Nhóm tài liệu, công trình nghiên cứu về lý luận và thực tiễn hoạt động báo chí

- Tác giả Nguyễn Văn Dũng trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí [17] luận

bàn về các vấn đề tổng quan về báo chí - truyền thông quan trọng như: Khái quát về truyền thông, quan niệm chung về báo chí, tổng quan các loại hình, công chung báo chí, chúc năng xã hội của báo chí, các nguyên tắc cơ bản của hoạt động báo chí, tự do báo chí,lao động báo chí và cuối cùng Nhà báo - chủ thể hoạt động báo chí

- Cùng tác giả trên, cuốn Tác phẩm báo chí [15] chỉ ra những tri thức lý

luận và thực tiễn về tác phẩm báo chí, về phân loại tác phẩm báo chí và các thể loại báo chí Các tác giả chủ trọng những yếu tố quan trọng nhất của từng thể loại như sự ra đời và phát triển, khái niệm và đặc điểm cơ bản của thể loại,

kĩ năng thực hiện

- Bàn về lao động nhà báo, tác giả Lê Thị Nhã trong cuốn Lao động nhà

báo - Lý thuyết và kỹ năng cơ bản [38] ngoài việc đưa ra các khái niệm về nhà

báo, cuốn Lao động nhà báo còn mô tả rõ về nhiệm vụ của từng chức danh trong cơ quan báo chí, như: Tổng biên tập, Phó tổng biên tập, Biên tập viên, Phóng viên, Cộng tác viên…

- Tác giả Vũ Quang Hào trong cuốn Ngôn ngữ báo chí [27] đã phân tích

và chỉ ra những vấn đề về lý luận và thực tiễn cơ bản và cần thiết của ngôn ngữ báo chí Trong đó tác giả đề cập sâu tới các dạng ngôn ngữ báo chí, ngôn ngữ chuẩn mực trên báo in Tuy nhiên luận bàn về vấn đề này, tác giả Vũ Quang Hào mới chỉ đề cập tới ngôn ngữ văn tự, còn ngôn ngữ phi văn tự (đặc biệt là ngôn nữ hình ảnh) trên báo in chưa được tác giả nhắc đến

Nhóm tài liệu, công trình nghiên cứu về ảnh báo chí - nghiệp vụ ảnh báo chí; tổ chức nội dung thiết kế và trình bày báo.

- Tác giả Hà Huy Phượng trong cuốn Tổ chức nội dung và thiết kế và

trình bày báo in [40] đã tập chung nghiên cứu những vấn đề lý luận và kỹ năng

về tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in, trong đó luận bàn nhiều về kỹ năng xử lý văn bản, hình ảnh tĩnh và các yếu tố cấu thành sản phẩm báo in

- Tác giả Mats Wikman và Phạm Thị Thúy Hằng trong cuốn Những

trang báo đẹp - Cẩm nang dành cho các nhà thiết kế [27] đưa ra những ví dụ

thực tiễn sống độnglà tác phẩm báo chí được trình bày đẹp về bố cục giữa cácmảng chữ viết, tít bài và ảnh Tuy nhiện cuốn sách mới chỉ dừng lại ở việc giới thiệu những trang báo với cách tổ chức ảnh hợp lý, hiệu quả chứ chưa đi sâu phân tích, luận bàn về cách thức tổ chức ảnh trên nhật báo

- Tác giả Đỗ Phan Ái trong cuốn Kỹ thuật và tạo hình nhiếp ảnh [2] chủ

yếu đưa ra những kiến thức cơ bản và chuyên sâu về kỹ thuật, cách vận hành máy ảnh, đo sáng, bố cục hình ảnh… trong nhiếp ảnh nói chung chứ chưa đi sâu vào nhóm báo chí

- Tác giả Nguyễn Tiễn Mão trong cuốn Cơ sở lý luận ảnh báo chí [34]

luận bàn về những vấn đề lý luận chung của ảnh báo chí như khái niệm, đặc điểm, chức năng… mà chưa đề cập tới lý luận và thực tiễn của việc tổ chức ảnh báo chí trên từng loại hình báo chí cụ thể

- Tác gỉa Brian Horton trong cuốn Ảnh báo chí [6] bàn về tinh hoa của

nhiếp ảnh, về tiến trình tư duy của nhà nhiếp ảnh và người biên tập ảnh trong

việc tìm kiếm mục tiêu khó nắm bắt nhất của ảnh báo chí: một bức ảnh tốt hàm chứa một lượng thông tin giúp người xem hiểu biết thêm đôi điều về thế giới chung quanh Nói cách khác, cuốn sách này nói về những gì chứa đựng trong hình ảnh - điều mà không nhiều sách, công trình nghiên cứu về ảnh báo chí đề cập đến.

- Tác giả Petr Tausk trong cuốn Nhiếp ảnh báo chí [39] khẳng định vai

trò của nhiếp ảnh và vai trò của việc thông tin bằng ảnh trên báo chí; luận bàn

về vấn đề đạo lý trong ảnh, nội dung và hình thức của ảnh báo chí Ngoài ra, tác giả còn phân tích kỹ năng và kỹ thuật của quá trình sáng tạo một tác phẩmảnh báo chí, cũng như luận bàn mỗi quan hệ hợp tác giữa phóng viên ảnh với tập thể ban biên tập của tòa soạn

Nhóm tài liệu, công trình nghiên cứu về truyền thông hình ảnh Trong

đó gồm vai trò, nhiệm vụ, nội dung, nguyên tắc, hình thức của truyền thông hình ảnh và tổ chức nội dung hình ảnh, nguyên tắc tiếp nhận hình ảnh của công chúng trên báo chí - truyền thông nói chung và báo in nói riêng.

- Trong lĩnh vực tâm lý học, các tác giả Nguyễn Quang Uẩn (chủ biên)

và Đặng Phương Kiệt (chủ biên) trong hai công trình nghiên cứu ần lượt là

Tâm lý học đại cương [47] và Cơ sở tâm lý ứng dụng [31] luận bàn về những

nét cơ bản trong hệ cảm giác của người, đặc biệt nhấn mạnh đến cơ quan cảm giác là mắt, từ đó có những phân tích chuyên sâu về cảm giác của con người trước màu sắc, kiểu mẫu, kết cấu, cách bố trí hình ảnh; quan sát và năng lực quan sát trong tri giác của con người

- Tác giả Đỗ Thị Thu Hằng trong cuốn Giáo trình tâm lý học báo chí

[31] bàn đến các vấn đề như: Tâm lý học ứng dụng trong nghề báo; Giao tiếp báo chí; Tâm lý sáng tạo của người làm báo Trong đó tác giả luận văn đặc biệt quan tâm và kế thừa nhiều nội dung về Tâm lý tiếp nhận sản phẩm báo chícủa công chúng Từ đó bước đầu ra những nguyên tắc tiếp nhận ảnh báo chí của công chúng trên báo chí - truyền thông nói chung và báo in nói riêng

Ngoài ra, đã có một số các luận văn, các khóa luận tốt nghiệp đại học, đề tài nghiên cứu khoa học của khoa báo chí - Học viện Báo chí và Tuyên

Truyền đề cập tới ảnh báo chí với khung lý thuyết cơ bản, đồng thời cũng chỉ

ra được những ưu điểm và hạn chế còn tồn tại của ảnh báo chí hiện nay

Nhám tài liệu, công trình khoa học, luận án luận văn nghiên cứu về vấn

đề sử dụng ảnh báo chí.

- Tác giả Phạm Thị Mai Liên với luận văn “Tổ chức ảnh báo chí trên

nhật báo ở Việt Nam hiện nay”, năm 2015 Khoa báo chí, Học viện Báo chí và

Tuyên truyền, Hà Nội

- Tác giả Nguyễn Thị Mai với khóa luận tốt nghiệp đại học “Thực trạng

sử dụng ảnh minh họa trên báo chí Việt Nam hiện nay”, năm 2008, Khoa báo

chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội

- Tác giả Bùi Văn Hiếu với khóa luận tốt nghiệp đại học “Việc sử dụng

ảnh trên báo thời báo Doanh nhân từ khi ra đời đến nay”, năm 2009, Khoa

báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội

- Tác giả Đặng Thanh Thủy với khóa luận tốt nghiệp đại học “Khảo sát

hiệu quả của việc sử dụng ảnh báo chí trên báo mạng điện tử”, năm 2009,

Khoa báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội

- Tác giả Nguyễn Thị Sự với khóa luận tốt nghiệp đại học “Thực trạng

sử dụng ảnh thời sự trên trang nhất báo Nhân dân hằng ngày”, năm 2013,

Khoa báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội

Nghiên cứu đề tài “Vấn đề sử dụng ảnh báo chí trên báo Viêng Chăn

May” góp phần vào hoạt động lý luận và thực tiễn của báo chí tại nước

CHDCND Lào Bên cạnh sự kế thừa một số luận điểm từ các công trình nghiên cứu khoa học; luận án, khóa luận tốt nghiệp, tác giả tập trung làm rõ

“Vấn đề sử dụng ảnh trên báo chí trên báo Viêng Chăn May” Từ đó làm rõ

những ưu và nhược điểm trong thực tiễn sử dụng ảnh của lãnh đạo Biên tập viên; phóng viên báo Viêng Chăn May, sự tồn tại của báo chí hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được 3 mục tiêu đã nêu trên, đề tài cần thực hiện 3 nhiệm vụ tương ứng sau:

- Xây dựng hệ thống lý luận gắn với đề tài gồm: lý luận về báo chí, khái niệm, đặc điểm, vai trò và chức năng của ảnh báo chí

- Sử dụng phương pháp khảo sát, mô tả thực trạng, phân tích để làm rõ thực trạng, những ưu điểm và hạn chế của việc sử dụng ảnh trên báo Viêng Chăn May hiện nay

- Đưa ra các bài học kinh nghiệm, khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượngtác phẩm ảnh đối với cơ quan báo chí Đồng thời đề xuất giải pháp sử dụng ảnh trên báo đạt hiệu quả cao

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là vấn đề sử dụng ảnh báo chí trên báo Viêng Chăn May (Cơ quan ngôn luận của Sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch, Thủ đôViêng Chăn nước CHDCND Lào)

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là đi sâu vào nghiên cứu, khảo sát các tác phẩm ảnh báo chí được sử dụng và đăng tải trên báo Viêng Chăn May từ tháng 01/2015 - 12/2015

Ngoài ra, tác giả cũng tiến hành tham chiếu với một số tờ báo khác trong

hệ thống báo chí nước Lào đó là: báo PaxaXôn, báo Đất nước Lào nhằm so sánh

sự giống và khác nhau trong việc sử dụng ảnh báo chí trong mỗi tờ báo

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Khóa luận dựa trên cơ sở nhận thức luận các vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin; quan điểm, tư tưởng, pháp luật và các vấn đề về lý luận báo chí - truyền thông của Đảng và Nhà nước CHDCND Lào

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp phân tích nội dung các tác phẩm ảnh bằng cả định lượng và định tính Trong đó, định lượng là phương pháp sử dụng 200 bảng hỏi anket dành cho công chúng của báo Viêng Chăn May Sử dụng bảng

mã phân tích 100 số báo đã phát hành trong năm 2015 Ngoài ra tác giả sử dụng phầm mềm SPSS để xử lý kết quả điều tra bằng bảng hỏi và kết quả bảng mã phân tích tác phẩm

Về mặt định tính, tiến hành phân tích, khái quát hóa, mô tả những đặc điểm đặc trưng trong việc sử dụng ảnh báo chí trên báo chí đất nước Lào nói

chung và báo Viêng Chăn May nói riêng mà dùng phương pháp định lượng không xác định được.

Khóa luận cũng sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích, thống kê phỏng vấn sau 07 nhân vật là lãnh đạo, phỏng viên của các báo PaxaXôn và báo Đất nước Lào Làm sáng tỏ các vấn đề liên quan đế lý luận

và thực tiễn ảnh báo chí, thành công và hạn chế của việc sử dụng ảnh báo chí trên báo Viêng Chăn May

6 Ý nghĩa thực tiễn của khóa luận

6.1 Ý nghĩa lý luận

Thông qua việc nghiên cứu đề tài này, tác giả hy vọng kết quả đạt được sẽgóp phần bổ sung cho những nghiên cứu về đề tài ảnh báo chí và vấn đề sử dụngảnh báo chí Làm phong phú thêm vai trò, chức năng của ảnh báo chí, hiệu quả việc sử dụng ảnh báo chí trên các ấn phẩm nhật báo của đất nước Lào

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu này cho thấy bức tranh tổng thể về thực trạng sử dụng ảnh và chất lượng các tác phẩm ảnh được đăng tải trên báo Viêng Chăn May Từ những thành công và hạn chế của việc sử dụng ảnh báo chí trên báo Viêng Chăn May, kết quả nghiên cứu phần nào giúp cho tòa soạn báo Viêng Chăn May thấy được những lỗ hổng về kiến thức nghiệp vụ của phóng viên, biên tập viên Từ kết quả đó có cái nhìn đúng đắn hơn về ảnh sử dụng trên báo và có biện pháp khắc phục những nhược điểm còn tồn tại trong việc sử dụng ảnh hiện nay

7 Kết cấu của khoá luận

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, khoá luận kết gồm có 3 chương, 11 tiết

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 NHẬN DIỆN TÁC PHẨM ẢNH BÁO CHÍ

1.1.1 Sự ra đời của ảnh báo chí

Cho đến thế kỷ XIX, ở Phương Tây vẫn còn phổ biến loại hình báo chí.Nhưng họa sỹ có vai trò như phóng viên báo chí luôn có mặt ở hiện trường đểghi nhận sự kiện hoặc nhân vật bằng những kí họa có tính chất phác thảo sau

đó tự mình hoặc có những chuyên viên bằng những nét bút sắt chi tiết hoàn chỉnh thành những bức tranh rất hiện thực tự hồ ảnh chụp rồi khác in

Ngày 1/7/1839, trong cuộc họp của viện hạn lâm Arago báo cáo nhóm các nhà khoa học nghiên cứu về phát minh phương pháp dùng ảnh sáng tác động vào tấm bạc ở trường hộp tối Ngày hôm đó trở thành ngày lịch sử của ngành nhiếp ảnh

Ngày 4/3/1880, trên tờ Daily-graphic xuất bản ở Newyok xuất hiện bứcảnh báo chí có sắc độ trung gian giống như ảnh thật Đến năm 1881,

GeorgMeisenbach tìm ra phương pháp in thì nhiếp ảnh được sử dùng trên báochí như một hình thức thông tin mới Từ đó những bức ảnh báo chí đầu tiên bắt đầu được xuất hiện trên những tạp chí như: Look, Lye (Mỹ); Match, Marrie-claire (Pháp) v.v

Cùng với sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật và truyền thông thế giới, ảnh

báo chí dần dần trở thành một thể loại độc lập có đặc trưng: “Đưa tin bằng

ảnh, tường thuật lại sự kiện bằng ảnh tiến tới bình luận, phân tích cũng được ánh hóa một phần hay toàn bộ” Chính sự gắn bó mặt thiết giữa nhiếp ảnh và

báo chí mà “Trong tâm trí nhiều người chiếc máy ảnh chứ không phải cây bút

đã trở thành biểu tượng của người phóng viên”.

Lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam bắt đầu từ năm 1869, khi cụ Đặng Huy

Trứ mở hiệu ảnh đầu tiên với tên gọi “Càm Hiếu Đường” Nhiếp ảnh có ba

trường cột đó là: ảnh sáng tác, ảnh dịch vụ và ảnh báo chí Trong đó ảnh báo

chí ra đời muộn nhất “Nhà nhiếp ảnh Võ an Ninh và Lê Đình Ngữ là những

người tiên phong đưa nền nhiếp ảnh tài tứ vào ĩnh vực báo chí” Chính những

biến động lịch sử to lớn ở Việt Nam đã thúc đẩy sự ra đời một loại hình sáng tạo bằng ánh sáng, đã được huy động vào mặt trận thông tin tuyên truyền như

một vũ khí sắc bén Từ đó tạo ra một ngành ảnh đặc thù: ảnh báo chí.

1.1.2 Khái niệm ảnh báo chí

Về khái niệm ảnh báo chí, tổ chức World press photo đưa ra định

nghĩa: “Những tác phẩm báo chí bao gồm ảnh đơn, bộ ảnh có tính năng kể

chuyện Nghĩa là có tính truyền tải thông tin sinh động thuộc loại hình ảnh được đăng tải mỗi ngày trên báo in, bao gồm những đề tài được mọi người quan tâm, những tư liệu thời sự hoặc những biến cố, sự kiện đột xuất bất ngờ Giá trị báo chí, truyền tải thông tin sẽ được ưu tiên đánh giá trước tính nghệ thuật của bức ảnh.”

Năm 1908 họa sỹ Henri Matisse tuyên bố trong tạp chí “ Công việc

nhiếp ảnh ” ( Camera Work ) rằng: “Nhiếp ảnh báo chí có khả năng cung cấp

các tư liệu có giá trị nhất, về mặt này không một ai có thể tranh cãi được Như vậy bản thân ảnh báo chí đã có một tác dụng như các tác phẩm nghệ thuật Do đó thuộc tính tư liệu của ảnh báo chí cũng đã bao hàm giá trị nghệ thuật rồi”.

Trong cuốn “Ảnh báo chí” của Brian Horton thì đưa ra định nghĩa:

“Tường thuật bằng chiếc máy ảnh, tóm giữ một thoáng chốc điển hình để cho mọi người cùng chiêm ngưỡng Cái khoảnh khắc quyết định đó là ảnh báo chí.”

Về bố cục thì ảnh báo chí bao gồm hai phần: ảnh và chú thích ảnh Trong đó ảnh là nội dung thông tin về nhân vật, sự kiện có trong bức ảnh Chú

thích ảnh là “lời của ảnh”, bổ sung lượng thông tin chưa có trong bức ảnh Với

hình ảnh chân thực và sinh động làm rường cột, cộng với lời chú thích mang đầy đủ thông tin sẽ đáp dứng hai yêu cầu của độc giả: nội dung thông tin xác

thực, tin cậy và cảm xúc nghệ thuật đậm đà Hai yếu tố này luôn gắn bó với nhau thành một thể hữu cơ làm nên một tác phẩm ảnh báo chí hoàn háo.

Ảnh báo chí là một mẫu tin về sự kiện được viết bằng ngôn ngữ ánh sáng có đầy đủ thông tin sự kiện (5W, 1H) như một tin, bài trên báo Người xem ảnh qua đó phát hiện, nhận được thông tin về cuộc sống Vì vậy bức ảnh càng nóng hổi, liên quan đến nhiều số phận, nhiều độc giả thì càng có giá trị

về tính thông tin thời sự

Định nghĩa chuẩn về ảnh báo chí hiện nay

Bàn về khái niệm ảnh báo chí, nhà lý luận Bozban Todorov, Giáo sư trường đại học báo chí Sofia Bungari đã viết: chỉ đến khi phương pháp in Autotype làm cho việc phát hành rộng rãi, trở thành việc có thể thực hiện được với quần chúng tiêu thụ Hơn nữa công việc ấn loát và phát hành đó làmảnh hưởng đến chính bản chất của ảnh báo chí, trở thành người liên lạc trung gian giữa nó với công chúng, vì vậy, hai yếu tốt một bên là ảnh với đặc điểm

và các đặc tính của nó, với một bên là khả năng in ảnh đó thành nhiều bản và phát hành rộng rãi, quy định lẫn nhau Riêng một yếu tốt, bất luận là yếu tố nào đều không thể đáp ứng đủ nội dung của khái niệm ảnh báo chí

Ở một góc độ khác, Kalinski nhà lý luận phê bình, tiễn sỹ nghệ thuật học người Nga cũng đã nhấn mạnh: cái mà các nhà nhiếp ảnh đầu tiên không

có được là khả năng thể hiện báo chí, và phương pháp in polygraphy lúc bây giờ chưa phải là cách sử dụng thích hợp các tác phẩm của họ trên báo chí, vì vậy theo giao dư Bozban Todorov , chúng ta phải đi tìm bản chất xã hội của ảnh báo chí không phải trong những tác phẩm báo chí đơn nhất, dù chúng vĩ đại đến đâu đi nữa, cũng không phải ở những phóng sự ảnh chụp ra để trưng bày trong các phòng triển lãm mà là ở những tác phẩm phát hành rộng rãi trong quần chúng, phục vụ sự tiêu thụ của quần chúng

Nhiều tác giả khác cũng đã nói đến những bức ảnh được in trên báo trước những năm 1890 nó cũng mang một số đặc điểm hình thức của phóng

sự song nghiêm túc mà nói những bức ảnh ấy không thể được coi là những mẫu vật của ảnh báo chí đúng với tên gọi của nó vì thiếu những đặc điểm cơ bản như tính chân thật giá trị tài liệu và tính xã thực Những đặc điểm chú yếu

đó của ảnh báo chí lúc bấy giờ thật khó mà có được vì vậy đến cuối thế kỉ XIX mới xuất hiện trên báo những bức ảnh báo chí thực sự

Theo Th.S Nguyễn Tiến Mão: Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin của báo chí, thông qua việc phản ảnh các hoạt động thực tiễn của đời sống xã hội, bằng những hình ảnh cụ thể, chân thực và sinh động, nhằm mang lại cho người xem một lượng thông tin, một giá trị tư tưởng và thẩm mỹ nhất định

1.2 ĐẶC ĐIỂM, TÍNH CHẤT VÀ PHÂN LOẠI ẢNH BÁO CHÍ

1.2.1 Đặc điểm của ảnh báo chí

Ảnh báo chí là sự thông tin bằng hình ảnh, sự gắn kết giữa yếu tố thông tin và yếu tố nghị luận:

Trong các loại hình của nhiếp ảnh như ảnh sáng tác ảnh nghiên cứu khoa học ảnh sinh hoạt thì không có lĩnh vực nào cả hai yếu tố thông tin và nghị luận lại được biển hiện một cách chặt chẽ và tập trung như ảnh báo chí

Yếu tố thông tin, chính là sự tổng hợp các chi tiết cấu thành đối tượng,

sự kiện, sự việc có chứa đựng những nội dung cần thông báo đến người đọc, người xem Lượng thông tin trong ảnh được chuyển tải qua nội dung bức ảnh lẫn hình thức thể hiện của nó qua cả phần hình ảnh và phần ngôn ngữ văn trự trong bài báo

Những thông tin trong ảnh và chú thích được tác giả phản ánh một cáchtrung thực khách quan bản chất thể hiện đúng thao tác đặc trưng thời điểm điển hình của đối tượng sự việc hiện thưc

Vi thông tin là tính thứ nhất cái có trước nên bức ảnh không có thông tin không phải là ảnh báo chí đúng nghĩa nhưng nếu chỉ thuần túy thông tin thôi thì chưa đủ mà vấn đề đặt ra đằng sau tâm ảnh mới là điều chúng ta phải quan tâm đó chính là thông tin mang tính định hướng thông tin lập luận

Còn yếu tố nghị luận, là tầng nhận thức thứ hai những thông tin mang tính triết luận Đó là yếu tố lý tính phản ánh tư duy chiều sâu của người cầm máy và tác phẩm Nó chính là kết quả của quan điểm tư tưởng, là lập trường, thái độ của nhà báo trước các sự kiện, sự việc, hiện tượng trong đời sống chính trị, xã hội

Bức ảnh là khoảnh khắc hiện thực cuộc sống được miên tả thông qua một lát cắt nhưng các quyế định cho một lát cắt có ý nghĩa đó không phải là chiếc máy ảnh mà là lý trí, tình cảm, sự lay động tâm hồn của con người trướchiện thực được phản ánh

Yếu tố nghị luận không phải chỉ biểu hiện thông qua ngôn ngữ viết, lời bình trong tác phẩm mà qua cả cách thức thể hiện hình ảnh, qua cấu trức của nội dung thông tin, sự lựa chọn ý ảnh và việc sử dụng các yếu tố hình họa khác như ánh sáng, màu sắc đường nét, nhịp điệu……

Như vậy yếu tố nghị luận một mặt mang đến cho người xem sự nhận định, thái độ của họ về sự kiện hiện tượng bao hàm trong ảnh, mặt khác nó giúp người xem nhận biết được thế giới quan, nhân sinh quan của nhà báo

Trong tác phẩm ảnh báo chí, yếu tố thông tin và yếu tố nghị luận luôn thống nhất biện chứng, không thể tách rời nhau Một bức ảnh được gọi là ảnh báo chí không thể thiếu hai yêu tố thông tin và nghị luận Nếu thiếu yếu thôngtin thì ảnh không còn là ảnh báo chí, còn nếu thiếu yếu tố nghị luận, yếu tố mang đến chiều sâu tư tưởng trong tác phẩm thì ảnh sẽ sớm bị lãng quên

Yếu tố thông tin , mực đích trước nhất là trang bị cho độc giả một khối lượng tri thức, sự nhận biết nhất định về đối tượng , sự kiện, còn yếu tố nghị luận chính là thông qua sự nhận thức lý tính để định hướng tư tưởng, định hướng cách nghĩ, cách nhìn, cách hành động đối với bạn đọc, hoặc làm

chuyển đổi nhận thức cũ thành nhận thức đầy đủ, đúng đắn hơn về vấn đề mà ảnh phản ánh

Ảnh báo chí không phải là cái gì khác mà là thông qua những hình ảnh xác thực, ghi lại những lát cắt tiêu biển của hiện thực cuộc sống, với độc hính

xác cao về mọi phương diện, nó nhằm cung cấp cho người xem một lượng thông tin một giá trị tư tưởng một sự nhận định về một sự kiện, một vấn đề đang xảy ra cần được thông báo

Ảnh báo chí, sự kết hợp tương hỗ giữa ngôn ngữ hình ảnh và ngôn ngữ văn tự:

Đối với báo in, để thông tin về một con người, sự kiện, sự việc, người viết thưởng phải mô tả lại toàn bộ những già cần thông báo thông qua các chi tiết được cấu trức trong bài viết, như vậy dù bải báo có ngắn đến đâu, cô đọng

và hấp dẫn đến đâu độc giả với những trình độ nhận thức khác nhau rất có thể

sẽ hình dung ra sự việc khác nhau

Với nhiếp ảnh thì hoàn toàn khác, ngôn ngữ trong tác phẩm ảnh là ngônngữ hình ảnh, thì dù có ở loại ảnh gì, người xem tin tưởng ở ảnh là tin ở tính chất tượng hình của nó, sự tiếp nhận nội dung thông tin qua tác phẩm chủ yếuphần hình ảnh, do vậy hình ảnh ở đây phải phản ánh đúng các thực trạng của hiện thực, các mối liên hệ của đối tượng, sự kiện thông qua những lát cắt tiêu biển chân thực, sinh động, diễn ra trong khoảng thời gian không gian được xác định Nhờ vào những hình ảnh đó, mà người xem dù không trực tiếp chứng kiến sự kiện, hiện tượng vẫn dễ dàng nhận biế được đối tượng đang làm gì

Ảnh báo chí bao giờ cũng tác động trực tiếp qua con mắt người xem Ảnh báo chí là một loại hình thông tin đặc biệt, sinh động, dễ hiểu và gây ấn tượng mạnh đối với độc giả, vì vậy nó làm qua trình thu nhận thông tin của công chúng đạt hiệu quả cao hơn, có niềm tin hơn

Ảnh báo chí phản ánh con người, sự kiện, sự việc trong trạng thái hành động

Hành động là trung tâm phương pháp luận của ảnh báo chí

Không động ảnh sẽ không hàm chưa đầy đủ yếu tố thông tin, nhưng làm thế nào để chức ảnh chụp được sống động, điều này lại phụ thuộc hoàn

toàn vào cách nhìn và khả năng thể hiện của nhà báo, bời thông thường trước khi bấm máy giới hạn một mảnh cắt của hiện thực, muốn hay không người làm báo phải động não, phải tư duy đến cao độ trước hàng trăm hình nối tiếp nhau thế nhưng gía trị đích thực của vấn đề có khi chỉ diễn ra không khoảnh khắc nhất định

Xem ảnh báo chí, độc giả luôn đòi hỏi ở nó phải đảm báo chính chân thật, nếu vì bất kì lý do nào đó mà nhà báo can thiệp vào đối tượng, sự kiện thì xung sẽ gây cho đối tượng được chụp sự lúng túng, mất đi cái thật bản chất, cái thật bản năng của nó

Ảnh báo chí mang tính chất tài liệu xác thực

Với đặc trưng ghi thực, trực tiếp và tạo hình trong một thời điểm, ảnh báo chí thường có độ tin cậy cao và có sức thuyết phục đối với độc giả, sự chính xá gần như tuyệt đối về mặt hình họa của nhiếp ảnh nói chung và ảnh báo chí nói riêng mà các ngành nghệ thuật tạo hình khác khó có thể đạt tới là

cơ sở tạo ra tính tài liệu của ảnh

Tuy nhiên nếu nhìn nhận một cách nghiêm túc thì bản thân các phương tiện kĩ thuật dù tối tân, hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế được con người trong việc phân tích, chọn lựa đối tượng cần phản ánh, cũng như việc xác định thao tác đặc trưng thời điểm bấm máy nhằm thể hiện rõ nhất ý nghĩa của sự kiện

Xét trên mọi phương diện, tính tài liệu của ảnh báo chi phụ thuộc rất lớn vào con mặt chính trị ý thức giai cấp và kĩ năng thể hiện của người làm báo nhiếp ảnh

Một tác phảm ảnh báo chí được đánh giá là một tài liệu, một văn bản minh chứng của lịch sử khi nó phản ánh đúng , trúng, trung thực chính xác hiện thực khách quan trong quá trình vận động và phát triển của đối tượng sự kiện và ngược lại, khi bức ảnh làm biến đổi hoặc xuyên tạc bản chất của hiện thực đó thì tác hại của nó cũng rát lớn

Để nâng cao giá trị tài liệu của hình ảnh, người làm báo không những phải có quan điểm chính trị, nghiệp vụ đúng và phải biết phát hiện vấn đề, đề tài có ý nghĩa tin tức và ý nghĩa xã hội sâu sắc mà hơn thế cần phải xác định

rõ chủ đề tư tưởng, ý nghĩa của sự kiện, sự việc cần phản ánh

1.2.2 Tính chất của ảnh báo chí

Trong hoạt động báo chí, ảnh báo chí, cũng cần phải tuân theo 5

nguyên tắc - 5 tính chất cơ bản của thông tin báo chí là: tính định hướng, tính khuyên hướng; tính chân thật và xác thực; tính thời sự; tính đại chúng và tính thẩm mỹ

Ảnh báo chí mang tính định hướng, tính khuyên hướng:

Tính đảng, tươ tưởng của báo chí cách mạng hiểu theo cách thông thường nhất là báo chí tự giác và vững vàng đứng trên lập trường của giai cấpcông nhân, trở thành tiếng nói bảo vệ quyền lợi của mọi tầng lớp nhân dân laođộng, đồng thời chịu sự lãnh đạo, tuyên tuyền, tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối chính sách của Đảng

Báo chí cách mạng Lào đã trải qua hơn 40 năm hình thành và phát triển, báo chí mang đậm tính Đảng chiến đấu, phục vụ nhân dân Lào Báo chí đứng trên lập trường của giai cấp công nhân, trở thành tiếng nói thể hiện quyền lợi của mọi tầng lớp nhân dân lao động, đồng thời chịu sự lãnh đạo và tuyên truyền, tổ chức thực hiện chủ trương đường lối, chính sách của Đảng

Là một loại hình báo chí, ảnh báo chí cũng không nằm ngoài quy luật đó và

nó được thể hiện ở các phương diện:

Thứ nhất, nhà báo phải có quan điểm, chính kiến rõ ràng trong việc

phản ảnh thực tiễn xã hội Ảnh phải phục vụ cho mục đích cao cả của Đảng, của dân tộc

Thứ hai, nhà báo phải dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

tưởng KaySon Phomvihan để phân tích, xem xét và đánh giá vấn đề, tránh hiện tượng một chiều

Thứ ba, cần vận dụng tính đảng như một phương pháp luận trong việc

xác định chủ đề, ý ảnh, định hướng nội dung tuyên truyền, đảm bảo khách quan, trung thực

Yêu cầu đối với mỗi bức ảnh là hình chụp phải rõ ràng, cách thể hiện sinh động, sắc bén, lột tả được bản chất của sự việc đó Như vậy tính tư tưởngkhông phải là cái gì đó bí ẩn trong cách thể hiện như một số người vẫn lầm tưởng mà đó chính là ý tưởng sáng tạo là quan điểm của giai cấp là lập trườngchính trị cũng như thế giới quan của nhà báo trước hiện thực cuộc sống Nó cũng được biểu hiện qua việc chọn lựa đề tài, xác định chủ đề và lựa chọn giây phút bấm máy điển hình, thời khắc bộ lộ bản chất, nét đặc trưng nhất củađối tượng, sự kiện dưới con mắt chính trị của nhà báo

Ảnh báo chí mang tính chân thật và xác thực

Tính chân thật và xác thực là một trong những phẩm chất hàng đầu của nhiếp ảnh báo chí cách mạng, nó tạo nên sự hấp dẫn và sức thuyết phục của thông tin , trên thực tế, uy tín, và sức tác động của tờ báo phụ thuộc rất lớn vào

cơ quan báo chí đó có tôn trọng sự thật đưa tin đúng sự thật hay không, tờ báo đưa tin sai sự tật nhất là đưa tin bằng hình ảnh sẽ dẫn đến hậu quả khó lường

Tính khách quan chân thật là đặc điểm và yêu cầu tồn tại của bản thân báo chí, nó là nguyên tắc và đạo đức nghề nghiệp của nhà báo, khách quan chân thật của ảnh phải được dựa trên quan điểm khoa học để đánh giá, xem xét vấn đề Các chi tiết được nhà báo mô tả trong ảnh phải nhất nhất phục vụ cho chủ đề bức ảnh, muốn vậy người cầm máy phải có khả năng phân tích, chọn lựa trong thực tiễn phong phú đâu là ý ảnh cần phản ánh và động thái nào của đối tượng vừa có khả năng thông tin vừa mang giá trị truyền cảm tới người đọc

Ảnh bảo chí cần chân thật về hình ảnh

Sau khi xác định rõ nội dung, ý nghĩ của sự kiện phản ánh, nhà báo cần xuất phát từ đặc điểm của nội dung để quyết định hình thức thể hiện ảnh cho

phù hợp, từng đề tại, chủ đề đối tương mà quyết định chọn thể loại và cách thức phản ánh sao cho hiệu quả.

Ảnh báo chí mang tính thời sự, kịp thời

Tính thời sự, là một đòi hỏi đối với báo chí nói chung và ảnh báo chí nói riêng, về bản chất thì tất cả các thể loại ảnh báo chí đề phải đáp ứng được những yêu cầu nghiêm ngặt của tính thời sự Đó là việc phản ánh nhanh chạy,kịp thời, đúng lúc, đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng Yếu

tố thông tin trong ảnh báo chí là sự tổng hợp các chi tiết cấu thành đối tượng,

sự kiện, sự việc có chứa đựng những nội dung cần thông báo đến người đọc, người xem Nói cách khác, yếu tố thông tin mang đến cho công chúng và độc giả những thông số, sự nhận biết, những cứ liệu xác định về cuộc sống, con người, sự kiện, sự việc đang diễn ra trước sự chứng kiến của nhà báo và nó được tái hiện lại bằng hình ảnh trong tác phẩm Lượng thông tin ảnh được chuyển tải qua nội dung những bức ảnh lẫn hình thức thể hiện của nó; qua cả phần hình ảnh và phần ngôn ngữ văn tự trong bài báo

Để đảm bảo tính thời sự kịp thời, đòi hỏi người làm báo phải rất nhạy cảm về chính trị, có khả năng phán đón trước những diễn biến của sự kiện, nắm bắt đúng thời khắc, về mặt nghiệp vụ cần xông xáo, tiếp cận nhanh chóng đối tượng, sự kiện

Thế mạnh của báo chí là thông tin, nên cùng một sự kiện, sự việc hay hiện tượng có ý nghĩa xã hội, ảnh nào công bố trước, đến với độc giả nhanh nhất sớm nhất sẽ gây tác động mạnh, còn ảnh nào sử dụng sau chắc chắn sẽ kém hấp dẫn và hiệu quả

Ảnh báo chí mang tính đại chúng:

Đại chúng, theo nghĩa tổng quát thì đây là khái niệm về sự phổ biến rộng rãi và dễ hiểu Nếu hiểu theo nghĩa trên thì ảnh báo chí chính là phương tiện truyền tải thông tin một cách nhanh chóng, rộng rãi đến đông đảo quần chúng với một cách thức dễ hiểu nhất tránh sự trừu tượng hoặc đa nghĩa Người xem ảnh báo chí nắm được nội dung của bức ảnh, qua đó họ có thể hiểu được ý nghĩa của sự kiện và đánh giá của tác giả về sự kiện diễn ra trong bức ảnh một cách trực tiếp, cụ thể bằng hình ảnh được ghi lại

Báo chí nói chung và ảnh báo chí nói riêng không loại trừ bất cứ một đối tượng nào trong xã hội, nó phản ánh và đánh giá tấy cả các hiện tượng sự kiện, trực tiếp bảo vệ quyền lợi của nhân dân , đề cao và trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh của nhân dân vì sự tiến bộ của xã hội

Ảnh báo chí chính là sự tham gia tích cực và thường xuyên của đông đảo quần chúng nhân dân lao động vào các hoạt động báo chí Chính sự tham gia của quần chúng nhân dân đã làm cho báo chí thực sự trở thành diễn đàn dân chủ để người dân phát biểu tâm tư tình cảm nguyện vọng của mình, trực tiếp tham gia vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, hoặc viết tin bài, chụp ảnh biểu dương những điển hình tiên tiến, những nhân tố mới nảy sinh,đồng thời phê phán những thói hư tật xấu

Hình thức thể hiện tác phẩm cần rõ ràng, và dễ hiểu, tránh sự trìu tượnghoặc đa nghĩa Cách lựa chọn chi tiết, góc độ chụp cũng như hình thức tạo dựng bố cục sao cho giản di, trong sáng, tránh lối bố cục cầu kì rối rắm hoặc kiểu mô phỏng

Tính thẩm mỹ:

Một bức ảnh báo chí có mang trong nó đầy đủ đặc trưng của một bức ảnh nghệ thuật, do ảnh báo chí ra đời từ sự kế thừa của loại hình ảnh nghệ thuật Nhưng khác với cái đẹp hư cấu trong tác phẩm nghệ thuật hội họa, nhiếp ảnh, tính thẩm mỹ trong ảnh báo chí là cái đẹp thật trong cuộc sống hành động của con người, sự kiện do nhà nhiếp ảnh báo chí thực hiện

Về mặt lý luận, tính thẩm mỹ là kết quả của một quá trình cảm thụ và lao động nghiêm túc của nhà báo, nó bắt nguồn từ sự quan sát thực tế, xác định chủ đề, lựa chọn chi tiết đến việc tìm góc độ thể hiện… Việc nâng cao chất lượng thẩm mỹ của ảnh báo chí là một yêu cầu khách quan hiện nay, đòi hỏi nhà nhiếp ảnh báo chí cần phải nâng cao hơn nữa tính thẩm mỹ của ảnh trong việc thu hút độc giả.

1.2.3 Phân loại ảnh báo chí

Trong lịch sử phát triển của ảnh báo chí, ban đầu chỉ là những bức ảnh minh họa, dần dần đã xuất hiện những thể loại có giá trị thông tin lập lập về một sự kiện, một quá trình như các thể loại: ảnh tin, phóng sự ảnh, ảnh tường thuật Những thể loại này đã vẽ nên một bức tranh trung thực về đời sống xã hội, lao động sản xuất của con người Hiện nay, các thể loại này vẫn đang phát triển mạnh mẽ theo xu hướng phát triển của cuộc sống Tuy có nhiều quan niệm về việc phân chia các thể loại ảnh báo chí, nhưng nhìn chung các thể loại ảnh báo chí được phân loại thành một số thể loại như:

Ảnh tin:

Tin là thể loại báo chí được cho là ra đời đầu tiên trong lịch sử hình thành và phát triển của báo chí với hình thức thể hiện của mình, tin báo chí đãgóp phần đáp ứng nhu cầu thông tin của con người hiện đại, là một phần không thể thiếu khi nhắc tới báo chí

Có nhiều người cho rằng thể loại tin có nghĩa là văn bản và các bức ảnhchỉ mang tính trang chỉ Nếu không đủ diện tích và phải lựa chọn cắt đi một phần nội dung chắc chắn các biên tập viên sẽ cắt phần ảnh Những thực tế, người đọc thích xem ảnh hơn là đọc thông tin dài, hình ảnh đang thực sự bao trùm các phương tiện thông tin đại chúng và văn hóa đọc của chúng ta Nếu muốn hiểu đạt thông tin, các bức ảnh cũng có thể làm tốt nhiệm vụ không kém gì tin dại văn bản Người ta thường nói: “ Một bức ảnh với phần chủ thích đầy đủ có sức công phá hơn cả ngàn chữ”

Theo sự phân loại và định nghĩa trong cuốn tác phẩm báo chí ( tập 1 ) thì tin là một thể loại thông dụng nhất trong báo chí, nó phản ảnh nhanh những sự kiện thời sự có ý nghĩa trong đời sống xã hội với ngôn ngữ cô đọng,ngắn gọn trực tiếp và dễ hiểu.

Chính vì vậy, ảnh tin báo chí bao giờ cũng là ảnh thật chụp đúng sự kiện,hiện tượng vừa mới xảy ra, đang xảy ra và sắp xảy ra Yêu cầu đầu tiên của ảnh tin chính là sự thể hiện chân thực và nóng hổi Khi thông tin đó qua đi thì ảnh tin cũng sẽ không còn giá trị bởi nó chỉ đơn thuần là miêu tả lại sự việc Ảnh tin phải trả lời các câu hỏi cơ bản sau: Ai? Cái gì ? Ở đâu? Tại sao? Và Như thế nào?

Ảnh bình luận:

Thể loại bình luận trong báo chí là một thể loại phổ biến ở các nước pháttriển với mục đích bình luận, đánh giá với những sự kiện, hiện tượng, con người, hoạt động trong xã hội mang tính cộng đồng cao

Theo giáo trình giảng dạy tại trường Học viện Báo chí và Tuyên truyền,

thạc sỹ Nguyễn Tiến Mão đã đưa ra định nghĩa: “Ảnh bình luận là một thể loại thuộc nhóm chính luận báo chí dùng hình ảnh làm điểm xuất phát cho một lập luận nhất định; nhằm mục đích lên tiếng phản đối hoặc ủng hộ một hành động, một vấn đề nào đó đang tồn tại hoặc diễn ra trong cuộc sống”.

Ảnh bình luận cũng có những đặc trưng cơ bản Ngoài việc đáp ứng cácđiều kiện cơ bản của một bức ảnh báo chí, ảnh bình luận phải mang tính lập luận cao, thể hiện đậm nét quan điểm, lập trường của tác giả về vấn đề được đưa ra Tính bình giá và tính xung đột trong nội dung thông tin của tác phẩm được phân tích rõ tạo nên chiều sâu tư tưởng cho bài viết

Ảnh bình luận không miêu tả sự hiện diện của sự kiện mà tìm hiểu những vấn đề ẩn dấu sau sự kiện được dư luận xã hội quan tâm như: những mâu thuấn mang tính đai diện trong xã hội, sự đúng sai trong đường lối chính sách,… Điều này đòi hỏi những người làm ảnh bình luận phải có kiến thức

sâu rộng, có quan điểm lập trường chính trị vững vàng, khả năng phân tích, đánh giá…

Ảnh tượng thuật:

Ảnh tượng thuật là thể loại ảnh báo chí thông tin theo tiến trình diễn biến có thật của sự kiện thông qua việc truyền đạt hình ảnh kết hợp với chủ thích bằng lời, giúp người xem nắm bắt được diễn biến của sự kiện thời sự

Cũng cần giống như ảnh tin, nhưng là thông tin tổng hợp bằng kết cấu hữu cơ giữa ảnh và bài viết theo một chủ đề thống nhất Ảnh tường thuật phải

là một nhóm ảnh từ ba ảnh trở lên Nhóm ảnh này được sắp xếp theo trình tự thời gian của diễn biến sự kiện hoặc xếp trình tự không gian, Kết cấu của nhóm ảnh được phát triển theo logic, nội dung và hình thức thể hiện

Phần lời trong thể loại ảnh tường thuật là bài viết hoặc là những chú thích đi kèm, nhưng thông thường một bài tường thuật bằng ảnh đầy đủ thì phải có cả hai hình thức trên Nó có nhiệm vụ giải thích thêm những thông tintrong ảnh mà bức ảnh không thể biểu hiện được

Ảnh minh họa:

Cũng là một thể loại được sử dụng nhiều trong hệ thống ảnh báo chí

Theo ý kiến của nhà lý luận phê bình Nguyễn Huy Hoàng trong bài viết

“Nhận dạng ảnh báo chí” đăng trên tạp chí ảnh ánh sáng đẹp số 106 (11/2005)thì: “Ảnh minh họa và ảnh trang trí không làm nhiệm vụ thông tin nên chúng

ta dễ nhận dạng Dù được đăng rất nhiều trên báo nhưng do chúng ta không làm nhiệm vụ thông tin nên người ta không gọi là ảnh báo chí Ảnh minh họa đóng vai trò thứ yếu, phụ thuộc tin bài, không có khả năng độc lập Dù chiếm 80% số ảnh đăng báo hiện nay nhưng ít ảnh có giá trị.”

Nhưng thực tế đã khẳng định, ảnh minh họa làm một định dạng của ảnh báo chí đi kèm với bài viết bổ sung một phần thông tin cho bài viết, ảnh minh họa đòi hỏi đảm bảo đúng nội dung thông tin của bài viết đưa ra, thống nhất với nhau trên mọi bình diện.

Ảnh minh họa có vai trò thu hút độc giả, làm tăng sự sinh động cho bài viết, giúp người đọc thông qua hình ảnh minh họa có thể hiểu rõ vấn đề được nói tới trong bài hơn.

Bên cạnh những đặc điểm chung của ảnh báo chí, ảnh tài liệu sử dụng hình ảnh rất phong phú, đa dạng, trong đó ảnh tư liệu là thành phần bắt buộc

và quyết định chất lượng tác phẩm Ảnh tài liệu và ảnh thời sự đều mang tính đại diện tính khái quát cao Nói như một số nhà lý luận nhiếp ảnh nước ngoài,

đó là những bức ảnh chứa đựng nhiều giá trị thông tin nhất, phải có khả năng

“ướp thời gian hiện tại” Ngoài ra, ảnh tài liệu và nội dung bài viết trong tác phẩm phải mang tính độc lập, tính bình giá cao Mỗi bức ảnh phải là một nhậnđịnh về một thời khác lịch sử Nói cách khác ảnh và bài viết phải mang tính

sử liệu, tính so sánh đối chúng rõ rệt Đối với ảnh tài liệu, việc thể hiện quan điểm của tác giả là một nhân tố tạo hiệu quả cao nhất đối với tác phẩm

Phóng sự ảnh:

Phóng sự ảnh là thể loại ảnh được dùng nhiều trên báo và đạt hiệu quả cao trong việc truyể tải thông tin, thu hut độc giả Về cơ bản, phóng sự ảnh là một ảnh tập hợp gồm từ ba ảnh trở lên Nhưng tập hợp ảnh này thể hiện một chủ đề, mỗi ảnh có nhiệm vụ chi tiết hóa các khía cạnh khác nhau của vấn đề

đó, để đưa đến cho người xem một lượng thông tin lớn hơn

Đây là một thể loại rất được ưa thích trong báo chí Nó thỏa mãn nhu cầu thị giác của người xem bằng những bức ảnh chân thực, sinh động Thể loại này có một số đặc điểm khác hơn so với các thể loại khác là thông tin chủyếu thể hiện qua những bức ảnh của một nội dung sự kiện hoặc đề tài.

Phần ngôn ngữ văn tự trong phóng sự ảnh chủ yếu là lời giới thiệu ngắngọn về vấn đề đang nói tới và chú thích thông tin cho mỗi bức ảnh trong bài

Vì điều kiện chiếm diện tích lớn trên mặt báo nên thể loại phóng sự ảnh có số lượng không nhiều trên báo in Nhưng từ khi báo điện tử phát triển thì việc thực hiện những phóng sự ảnh lớn là điều khá dễ dàng

Thể loại báo chí này đòi hỏi rất nhiều ở năng lực của các phóng viên ảnh để có những bức ảnh chất lượng, thống nhất và phù hợp với nội dung mà tác giả muốn thể hiện

Ảnh ký sự:

Là nói đến tính khái quát, tính điển hình hóa sự kiện và biến nó thành hình tượng nghệ thuật Trong ký tự ảnh, sự kiện không phải là cái chính mà cái chính là hình tượng

Khái niệm ký sự thường liên quan đến sự kể chuyện về một con người

cụ thể hoặc một tập thể nào đó Ký sự ảnh là một tác phẩm nghệ thuật mang tính báo chí Nó là một bài ca về con người thật, sự việc có thật, nhưng khôngmang tính thời sự cấp bách mà yêu cầu tác giả xây dựng được hình tượng có ýnghĩa cho cả một thời kỳ, thậm chí vĩnh cửu

Ảnh chân dung:

Ảnh chân dung là tấm gương phản chiếu “gương mặt”, khác họa tính cách, đặc điểm của đối tượng trong những bối cảnh cụ thể, có truyền cảm sâu sắcthông qua khả năng cảm nhận và sử dụng các yếu tố tạo hình của tác giả…

Trong các thể loại ảnh báo chí, thì ảnh chân dung thường được coi là một tác phẩm mang tính nghệ thuật hơn là ảnh báo chí Đối tượng trung tâm được thể hiện trong ảnh chân dung là con người, có thể là chân dung một

người hoặc tập thể (nhưng chủ yếu là một người) trong những hoàn cảnh điển hình và không gian điển hình.

Con người là trung tâm phản ánh của ảnh chân dung, khi thể hiện con người, tác giả bao giờ cũng phải gặp gỡ, đối mặt trực tiếp với nhân vật Điều

đó đòi hỏi tác giả phải có bản lĩnh nghề nghiệp, có con mắt tinh đời để “chớp”được thời cơ điển hình nhất, diễn tả thần thái, biểu cảm nhân vật (có thể ở nét mặt, cử trỉ, ánh mắt…ở cao trào)

Một tác phẩm ảnh chân dung báo chí và chủ thích đòi hỏi phải đầy đủ yếu tố: ai, tại sao, ở đâu, bao giờ và như thể nào, để người đọc có thể hiểu được thông tin mà tác giả cần thông báo Ảnh chân dung trên báo chí phải là ảnh về người thật việc thật

1.2.4 Một số chức năng cơ bản của ảnh báo chí

Thứ nhất: Chức năng giáo dục tư tưởng

Ảnh báo chí như đã nói ở trên có những vai trò to lớn trng lĩnh vực báo chí cũng như trong đời sống xã hội

Ảnh báo chí những mức độ đọc đầu tiên, nó thu hút sự chú ý của độc giả, lôi cuối độc giả quan tâm và đọc bài báo

Ảnh báo chí có khả năng giúp người đọc tiếp cận với vấn đề nhanh hơnphần bài viết Ở nhiều nơi trình độ dân trí thấp, người đọc vấn có thể xem ảnh

để hiểu được một phần vấn đề Hình ảnh chuyển tải lương thông tin mà nội dung bài viết không thể diễn tả hết được

Ngoài ra, ảnh báo chí còn có thể minh chứng cho người một điều tra, làm tăng độ tin cậy của bài báo Độc giả có thể nhìn thấy cuộc sống của mình qua những bức ảnh Đôi khi ảnh báo chí còn làm nhiệm vụ giải trí, giúp thư giãn cho người đọc

Thứ hai: Chức năng quản lý và giảm sát xã hội

Báo chí có chức năng quản lý và giám sát xã hội thông qua việc phản ánh những sự kiện cuộc sống hàng ngày Có thể nói báo chí nói chung và ảnh

báo chí nói riêng đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh tình hình xã hội.Thông qua việc phản ánh những khía cạnh của đời sống, người dân và những người có trách nhiệm quản lý xã hội có được thông tin đầy đủ và chính xác đểđánh giá, đưa ra những quyết định mang tính pháp lý.

Ngoài ra, báo chí còn là công cụ để qua đó Nhà nước, Đảng và Chính phủ truyền tải những thông tin xã hội, các quyết định, luật pháp, chính sách đến người dân Mặt khác, cũng thông qua ảnh báo chí, người dân nắm được tình hình hoạt động của bộ máy chính quyền để từ đó có những dư luận, phản ứng phù hợp với tình hình đất nước

Thứ ba: Chức năng phát triển văn hoá giải trí

Văn hóa giải trí là một bộ phận quan trọng trong đời sống người dân Báo chí là tấm gương phản ánh đời sống xã hội nên báo chí cần có chức năng phát triển văn hóa giải trí Báo chí có nhiệm vụ lên án những thói hư tật xấu của con người, đồng thời phát triển và nhân rộng những hình thức văn hóa lành mạnh, tốt đẹp

Ảnh báo chí góp phần đắc lực trong chức năng này của báo chí bởi qua ảnh báo chí về văn hóa, công chúng sẽ dễ tiếp nhận hơn và thỏa mãn hơn là chỉ đọc tin chữ hoặc bài viết Ảnh báo chí đóng vai trò chủ đạo trong chức năng giải trí văn hóa hơn các phương tiện khác của báo chí (ngôn ngữ, video,

âm thanh)

1.3 VAI TRÒ CỦA VIỆC SỬ DỤNG ẢNH TRÊN SẢN PHẨM NHẬT BÁO

1.3.1 Ảnh báo chí là yếu tố cấu thành nội dung tác phẩm nhật báo

Hằng ngày, trên nhật báo, người đọc có thể tiếp nhận rất nhiều thông tin qua các bài viết, nhưng cái được mọi người quan tâm xem trước và hấp dẫn người xem nhất là những bức ảnh chụp chân thực, sinh động, kể lại được một câu chuyện nào đó cho mọi người bằng cách rất trực quan, như vậy có nghĩa là, người đọc trước hết quan tâm ở giá trị thông tin của bức ảnh

Nội dung bài viết sẽ tăng được sự chú ý của bạn đọc nếu có bức ảnh có chất lượng cộng với tít dẫn phù hợp, đúng nội dung Bao giờ ảnh, tít dẫn và nội dung bài viết cũng có mỗi quan hệ mật thiết tạo nên sức mạnh bổ trợ cho nhau tạo thành một tác phẩm báo chí hoàn hảo, có chất lượng tốt Vì vậy, trong tác phẩm báo chí nói riêng và sản phẩm nhật báo nói chung, ảnh báo chíđóng vai trò hết sức quan trọng trong việc truyền tải thông tin, tạo nhiều cửa tiếp nhận và thu hút được công chúng đón đọc sản phẩm nhật báo đó Bởi lẽ:

- Về tâm lý tiếp nhận, việc công chúng tiếp cận với tác phẩm ảnh sẽ dễ dàng và nhanh chóng hơn với chữ viết (text) Bởi vì, thông tin bằng văn bản trong đó từ ngữ được sắp xếp theo một trật tự nhất định, đòi hỏi một thời gian nhận thức dài hơn để hình dung ra những hình ảnh của thông tin Trái lại, những thông tin bằng hình ảnh xuất hiện trực tiếp và nhanh chóng trong não

bộ Người dù không có trình độ học vấn cao, thậm chí không biết đọc vấn có thể hiểu được một bức ảnh

- Hình ảnh chuyển tải thông tin Một bức ảnh có giá trị bằng ngàn vạn từ ngữ Tác động thị giác và xác thực của hình ảnh giúp những con người dù thuộc những chủng tộc khác nhau, qua ảnh có thể hiểu nhau hơn Một bức ảnhđược chọn cần phải có ý nghĩa, phải mang lại nhiều thông tin, phải thể hiện được điều mà phần ngôn từ trong bài không thể miêu tả

- Một bức ảnh kèm chủ thích có tác dụng phản chiếu Công chúng tiếp cận với các sản phẩm BC-TT để thấy mình hoặc không gian của mình trong đó

- Bức ảnh có thể minh chứng cho một điều tra, làm tăng độ tin cậy thông tin, tăng tính thuyết phục đối với độc giả

Không thể phủ nhận việc bài báo không có ảnh sẽ làm giảm tính thuyết phục và hấp dẫn của một thông tin Nhưng bức ảnh báo chí được sử dụng sẽ

có ít giá trị thông tin nếu không có sự đóng góp của nội dung tác phẩm báo chí được đặt ở vị trí xung quanh bức ảnh Do vậy, ảnh báo chí cùng với ngôn

từ là những chất liệu quan trọng và thiết yếu trong việc cấu thành nội dung của một tác phẩm, một sản phẩm báo in nói chung và nhật báo nói riêng.

Ảnh báo chí góp phần quan trọng không những làm hấp dẫn về mặt hình thức cho các sản phẩm baó in mà còn góp phần vào việc cung cấp thông tin bổ sung cho từng bài viết Trong xu thế báo chí hiện đại, rất nhiều tờ báo

in sử dụng những bức ảnh “đinh” trên trang nhất, nhiều khi chiếm tới ½ diện tích của trang báo, thậm chí có tờ báo còn in ảnh chàn hết diện tích trang nhất.Bên cạnh những tấm ảnh in cỡ lớn đó là những tít dẫn được trau chuốt và độc đáo, gây được sự hiếu kỳ cho độc giả theo dõi số báo như các báo: Paxa xôn, Đất nước Lào…

Rất nhiều người lầm tưởng rằng, ảnh chỉ để cho có, cho đủ trang nhưngtheo nghiên về tâm lý tiếp nhận thông tin của bạn đọc, trước một bài báo, việcxem ảnh lại nhưng động tác đầu tiên, đó là thông tin thị giác Chú thích ảnh

và ảnh là cái “mở” và có thể nói là để khích thích tính tò mò của độc giả xem tiếp nội dung, sự kiện đó Chú thích ảnh và ảnh sẽ thực hiện nhiệm vụ nêu lênmột khía cạnh quan trọng nào đó trong nội dung bài viết Xem ảnh, đọc chú thích sẽ giúp cho bạn đọc có cái nhìn cơ bản và hấp dẫn người ta tìm hiểu vấn

đề cần quan tâm Giữa hình ảnh và chú thích phải gắn bó chặt chẽ với nhau,

hỗ trợ nhau nhằm tái hiện được một phần cốt yếu nhất của sự kiện, sự việc Tóm lại, để tạo ra hiệu quả tiếp nhận cho độc giả với các sản phẩm nhật báo, cần phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa hình ảnh tĩnh, các phần dẫn chuyển (tít báo, sapo, tít xen, dẫn nhập…) với phần nội dung được trình bày dưới dạng các cột chữ, nhằm khắc phục tính tức thời của hành vi xem và sự căng thẳng, gây cảm giác ngại trước khi tiếp nhận thông tin dày đặc bằng chữ viết theo các cột của báo in

1.3.2 Ảnh báo chí là yếu tố hình thành diện mạo sản phẩm của nhật báo

Bức ảnh không những góp phần bổ sung thông tin cho bài viết, mà còn góp phần làm tăng giá trị thẩm mỹ, hình thành diện mạo của trang báo nhằm thu hút sự quan tâm, chú ý của độc giả Có ba lý do để khẳng định ảnh báo chí

là yếu tố cơ bản hình thành diện mạo của sản phẩm nhật báo

- Ảnh báo chí có vai trò quan trọng trong việc tác động vào thị giác của người xem Ảnh chính là yếu tố tạo ra những tâm điểm tiếp nhận trên trang báo Một bức ảnh cỡ lớn, sinh động, sống động…tạo ra một tâm điểm

để tiếp nhận thông tin, nó có khả năng tạo thành một điểm xoáy, điểm nhấn quan trọng trong quá trình tiếp nhận của độc giả

- Ảnh chính là mức độ đọc đầu tiên, nó thu hút sự chú ý của độc giả Việc xem ảnh trên báo in và hành động nhìn, xem - là hành động kết thúc rất nhanh, sau đó có khả năng dẫn tới quyết định đọc hay không đọc Do vây, bằng cách trình bày hợp lý và các nội dung nổi bật thể hiện ở các tít bài trong khoảng gần nhất về không gian của tờ báo, bức ảnh lập tức phải giúp độc giả chuyển từ dạng tiếp nhận cảm tình hình ảnh hấp dẫn sang kiểu tiếp nhận mang hình thức lý tính với các sự kiện, các vấn đề chính trị - kinh tế - xã hội được trình bày dưới dạng ngôn ngữ văn tự

- Hình ảnh làm cho tác phẩm được đăng tải trở nên thông thoáng và sáng sủa, giúp cho mắt người đọc có khoảng nghỉ ngơi Chính điều này có khả năng “giữ chân” công chúng tiếp cận tới tận những thông tin cuối cùng trong tác phẩm

Một số báo sẽ không thể không có một bức ảnh nào xuất hiện trên trang Nếu chỉ có chữ không thì số báo đó trở thành một cuốn sách khổ lớn chứ khôngphải là một tờ báo Qua khảo sát trên trang nhất và trang trong các báo: Paxa xôn, Đất nước Lào, bình quân mỗi số báo đều có khoảng từ 10 đến 15 ảnh mang những nội dung thông tin khác nhau, với kích thước và vị trí trình bày khác nhau, phản ảnh những mảng đời sống khác nhau, không những góp phần

bổ sung thông tin cho các bài báo mà còn có vai trò quan trọng trong việc hình thành lên diện mạo, khẳng định tính chuyên nghiệp của tờ báo.

1.3.3 Tiêu chí sử dụng ảnh báo chí trên sản phẩm nhật báo Lào

1.3.3.1.Nhật báo nói chung

Nhật báo là ra báo hàng ngày, có thể xuất bản buổi sáng hoặc buổi trưa, buổi chiều Nhật báo là khái niệm để phân biệt với các báo cáo xuất bản theo định kỳ khác như là tạp chí

1.3.3.2 Tiêu chỉ sử dụng ảnh trên báo chí Lào

Trên bất kì sản phẩm nhật báo nào, vai trò của các tác phẩm ảnh báo chí không thể phủ nhận, ảnh báo chí được lựa chọn, đăng tải trên mặt báo cần phải đáp ứng những tiêu chỉ thông tin nhất định, phù hợp với tiêu chỉ thông tin của nhật báo nói chung

Một là ảnh báo chí đảm bảo tôn chỉ mục đích, chức năng nhiệm vụ của

tờ báo, do mỗi một tờ báo có một phong cách, một tôn chỉ mục đích và công chúng khác nhau, nên vấn đề sử dụng ảnh báo chí của mỗi tờ báo cũng có những điểm khác biệt nhất đinh

Hai là ảnh báo chí trên nhật báo theo dòng thời sự diễn ra trong ngày, nghĩa là dòng thời sự chủ lưu trong ngày mà tờ báo lựa chọn tập trung thông tin trong số báo ngày hôm đó quyết định đến nội dung và hình thức của hoạt động sử dụng ảnh báo chí

Ba là ảnh báo chí đảm bảo tính khách quan, trung thực Điều nay thể hiện ở việc các tác phẩm ảnh báo chí được lựa chọn sử dụng phải đảm bảo tính khách quan trung thực, quá trình biên tập ảnh không làm sai lệch thông tin ban đầu Mỗi tác phẩm ảnh báo chí dù là phản ánh hiện tượng tiêu cực trong xã hội cũng không được đi ngược lại với thuần phong mỹ tục của đất nước Không lợi dụng các hình thức ảnh mang tính giật gân, câu khách

Bốn là yêu cầu về bố cục, chất lượng hình ảnh, độ phân giải, vị trí sắp xếp, trình bày là những yêu cầu quan trọng về mặt hình hức, quyết định tính

thẩm mỹ của mỗi bức ảnh, mỗi trang báo, dù chịu sức ép phải cập nhật liên tục và nhanh chóng của nhật báo được sử dụng ảnh báo chí vẫn cần quan tâm đảm báo các giá trị nghệ thuật nhất định.

1.3.3.3 So sánh về tiêu chỉ sử dụng giữa báo chí Lào và báo chí Việt Nam Tiêu chí báo chí Lào:

Báo chí Lào phải phản ánh kịp thời, khách quan thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội Hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ, vừa là tiếng nói vừa là vũ khí quan trọng của Đảng nhân dân cách mạng Lào Mọi thông tin phải trung thực, khách quan về mọi mặt của tình hình trong nước và quốc tế Tuyên truyền, phổ biến, đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, văn hóa, kĩ thuật, khoa học trong nước và quốc tế

Tiêu chí báo chí Việt Nam

Tiêu chí báo chí Việt Nam là phản ánh kịp thời, khách quan thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội Hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ Là tiếng nói của quần chúng nhân dân Mục đích để đáp ứng nhu cầu của nhân dân, đóng góp nâng cao kiến thức, bảo vệ truyền thống tốt đẹp của dân tộc gắn liền với xây dựng và phát triển và bảo vệ tổ quốc theo định hướng xã hội xã hội chủ nghĩa

Thông tin phải trung thực, khách quan về mọi mặt của tình hình trong nước và thế giới Tuyên truyền, phổ biến, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước; thành tựu văn hóa, kĩ thuật, khoa học trong nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí, góp phần nâng cao kiến thức, đáp ứng nhu văn hóa lành mạnh của nhân dân, bảo vệ truyền thống tốt đẹp của dân tộcvới xây dựng và phát triển dân chủ xã hội chủ nghĩa với tăng cường khối đoànkết toàn dân Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ Quốc

Phản ánh, hướng dẫn dư luận xã hội; làm diễn đàn thực hiện quyền tự

do ngôn luận của nhân dân

Mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước và các dân tộc, tham gia vào sự nghiệp của nhân dân, thế giới và hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

1.4 TỔNG QUAN VỀ BÁO CHÍ NƯỚC LÀO VÀ VẤN ĐỀ SỬ DỤNG ẢNH TRÊN BÁO IN

1.4.1 Đặc điểm báo chí tại nước CHDCND Lào

Báo chí là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống

xã hôi; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của nhân dân

Dưới sự tác động của khoa học kỹ thuật - công nghệ là sự bùng nổ thông tin, trong giai đoạn hiện nay báo chí trở thành một hiện tượng đặc biệt

có vai trò cực kì quan trọng trong sự phát triển của xã hội

Báo chí khởi nguyên được dùng để chỉ kênh truyền thông đại chúng, chuyển tải, phát tán thông điệp định kỳ bằng kỹ thuật in ấn trên vật liệu giấy

và mực với ký hiệu ngôn từ Ngày nay, báo chí được đùng để chỉ các kênh truyền thông đại chúng chuyên phản ánh các sự kiện và vấn đề thời sự, xuất bản định kỳ đều dặn Do đó, báo chí nói chung được hiểu là bao gồm báo in

ấn, báo phát thanh, báo chí truyền hình và các loại báo điện tử khác

Báo chí một là hiện tượng phức tạp của đời sống xã hội Báo chí hiện đại ra đời muộn hơn so với hiện tượng xã hội khác, nhưng nó phát triển rất nhanh chóng Vì báo chí, có vai trò to lớn đối với sự phát triển xã hội Vai trò

đó không chỉ ở năng lực cung cấp thông tin, khai sáng giải trí hay thiết lập tạodựng và bảo vệ thiết chế chính trị, mà còn trực tiếp hay gián tiếp tham gia vàotiến trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, kể cả sự hình thành nhân cách sống của con người Báo chí là hiện tượng xã hội đa chức năng

Báo chí là thiết chế xã hội đặc thù, là tiểu hệ thống gồm các loại hình

đa dạng, phong phú như: báo, tạp chí, đài phát thanh, truyền hình, các hãng thông tấn và du lịch thông tin, các trung tâm đào tạo, cơ quan nghiên cứu, các trạm liên lạc mặt đất - vũ trụ…

Báo chí gồm các chỉnh thế các tổ chức hoạt động đồng bộ tạo nên hiệu quả của sự vận hành; nghiên cứu khoa học, đào tạo; là hoạt động thu thập và

xử lý thông tin, sáng tạo tác phẩm đơn lẻ và sản phẩm hoàn chỉnh… “Báo chí gồm hệ thống sản phẩm nhiều thể loại phong phú, linh hoạt Việc sáng tạo hệ thống tác phẩm này đòi hỏi đội ngũ nhà báo nắm vững thành thạo hệ thống trithức chung, tri thức và kỹ năng nghề nghiệp”

Báo chí gồm tổng hợp các kênh truyền tải thông tin, tạo cho công chúng khả năng lựa chọn và tiếp nhận sản phẩm báo chí mọi nơi, mọi lúc, tác động vào các giác quan cơ thể Cơ chế tác động và tiếp nhận rất linh hoạt

Khái niệm này, có ý nghĩa thực tiễn trong nhận thức về một nền báo chícũng như các hiện tượng báo chí đang vận hành Nó cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá, tổ chức và quản lý, vận hành nền báo chí cách mạng cũng như ở từng cơ quan báo chí cụ thể

1.4.2 Đặc trưng

Nền báo chí cách mạng Lào do Đảng NDCM Lào sáng lập và lãnh đạo

là công cụ truyền bá quan niệm khoa học về thế giới và đường lối cách mạng của Đảng, tổ chức lãnh đạo nhân dân đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng CNXH ở nước Lào

Báo chí cách mạng là báo chí tham gia và phản ánh cuộc đấu tranh anh hùng của nhân dân các bộ tộc Lào, do Đảng NDCM Lào lãnh đạo, tiến hành cuộc đấu tranh chống áp bức của chế độ thực dân, khởi nghĩa đánh đổ chính quyền thực dân và nửa phong kiến, kháng chiến lâu dài đánh thắng thực dân Pháp, đế quốc Mỹ “Tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ

trương, đường lối và nghị quyết của Đảng, góp phần tổng kết thực tiễn 29 năm đổi mới, phát triển lý luận xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Xây dựng cuộc sống dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Với đặc trưng của mình, báo chí cách mạng Lào có năng lực to lớn trong việc xây dựng mô hình thông tin phản ảnh sự vận động của đời sống

hiện thực, định hướng xã hội tích cực tác động mạnh mẽ vào quần chúng nhândân, nhằm tạo nên những chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của nhân dân Cơ quan nền tảng của năng lực đó là tính khoa học, cách mạng chủ nghĩa Mác-Lênin và những lợi ích quần chúng nhân dân của chế độ mà

nó bảo vệ phù hợp quy luật vận động của lịch sử Tiếng nói của báo chí cách mạng, cũng đồng thời là tiếng nói của Đảng NDCM Lào - đội tiền phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động đấu tranh cho những quyền lợi chân chính của nhân dân, của dân tộc, vừa là diễn đàn của nhân dân lào động phẩn ánh những tâm tư, nguyện vọng, tình cảm, những giá trị văn hóa, tinh thần, những lợi ích kinh tế, vật chất của họ Sức mạnh định hướng của báo chí thể hiện ở khả năng cuốn hút toàn bộ xã hội vào diễn đàn rộng lớn của hệ thống báo chí, từ đó toàn Đảng, toàn dân đều tham gia thảo luận, định hướng và giảiquyết những vấn đề quan trọng của đất nước; phê bình và đấu tranh chống những hiện tượng tiêu cực cản trở sự phát triển của đất nước

1.4.3 Đôi nét về nhật báo Viêng Chăn May

1.4.3.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Đất nước Lào đã trải qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước

và giữ nước Các bộ tộc sinh sống trên đất nước Lào có truyền thống đấu tranh bảo vệ và xây dựng đất nước vẻ vang Qua bao nhiêu thăng trầm của lịch sử, đặc biệt là từ khi Chau Pha Ngum lãnh đạo đấu tranh thống nhất đất nước thành Vương quốc Lan Xang (nước Triệu Voi) năm 1353 cho đến nay, nhân dân các bộ tộc Lào cũng ghi dấu ấn trên những trang sử của đất nước cótruyền thống yêu nước nồng nàn, tinh thần đoàn kết đấu tranh bất khuất.Các phương tiện truyền thông - báo chí là lực lượng xung kích trên mặt trận đấu tranh tư tưởng - văn hoá, là một bộ phận của cuộc cách mạng dưới dự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào Nhận thức được tác dụng sâu rộng của truyền thông - báo chí trong các chặng đường lãnh đạo cách mạng, từ thời kỳ đấu tranh cách mạng dân tộc đến thời kỳ xây dựng đất nước, những người lãnh đạo của Đảng và Nhà nước Lào luôn đặc biệt coi trọng lĩnh vực hoạt động này

Cuối thế kỷ XIX và những năm đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp xâm lược, đặt nền móng cai trị và bóc lột lên đất nước Triệu Voi Đây là thời kỳ lịch sử chứng kiến những cuộc đấu tranh quyết liệt của quần chúng công, nông ở Lào Từ đất Lào đã có hàng trăm thanh niên ra đi tìm đường cứu nước.Trước khi Đảng NDCM ra đời, trên đất Lào đã có nhiều tổ chức tiền thân của Đảng, cơ sở cách mạng rộng khắp, trở thành địa bàn và căn cứ hoạt động các

tổ chức của Đảng và Nhà nước

Các cuộc đấu tranh kiên cường và liên tục, bất khuất đó dần dần đều bị thất bại, nhưng nó khẳng định truyền thống đấu tranh anh dũng, bất khuất của toàn thể nhân dân các bộ tộc Lào

Một thời kỳ mới mở ra cho nhân dân các bộ tộc Lào khi ánh sáng của chủ nghĩa Mác soi rọi đến mảnh đất này Nguyễn Ái Quốc - người chiến sĩ ưu

tú của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, dưới ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, tư tưởng Mác-Lênin đã được truyền bá vào Đông Dương Cùng với phong trào đấu tranh yêu nước và phong trào công nhân 3 nước Việt Nam, Lào, Cămpuchia, ngày 3/2/1930 Đảng Cộng sản ĐôngDương được thành lập

Dưới sự lãnh đạo của Xứ uỷ Ai Lào và “Mặt trận Ai Lào đồng minh”, kết hợp với cách mạng Việt Nam Cách mạng Lào đã từng bước thắng lợi vẻ vang

Từ năm 1946 đến năm 1949, một bản tin bí mật dần dần được hoàn thiện và là tiền thân của tờ báo cách mạng đầu tiên của Lào, đó là tờ tin

Xamakhi thăm (Tình đoàn kết) ra đời ở miền Đông của Lào Mặc dù số lượng

in ấn và phát hành không nhiều nhưng tờ tin này đã được đông đảo các tầng lớp nhân dân Lào đón đọc

Còn tại khu kháng chiến phía Nam, Đồng chí Khăm Tay Sỉ Phăn Đon

đã xây dựng một số tờ báo, bản tin đề tuyên truyền động viên quần chúng nhân dân tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp

Trong những năm kháng chiến chống thực dân xâm lược, thì có tờ báo Viêng Chăn Post ra đời do tư nhân tự lập nên, tờ báo này chỉ phục vụ lợi ích

cho một số người trong hoạt động cách mạng lúc bấy giờ, Và người làm Tổngbiên tập cũng chỉ vì lợi ích cá nhân Cho nên tờ báo này không thể phát triển được và sau khi đất nước giải phóng hoàn toàn năm 1975 được đổi tên thành Báo Viêng Chăn May.

Báo Viêng Chăn May chính thức được thành lập ngày 1/9/1975, phục

vụ tuyên truyền thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước tới nhân dân các bộ tộc Lào am hiểu và cung thực hiện để xây dựng và phát triển đất nước

Báo Viêng Chăn May ra đời có nhiệm vụ tổ chức, tuyên truyền giáo dục nhân dân Lào về lòng yêu nước, yêu lao động Báo Viêng Chăn May đã trở thành công cụ sắc bén về lý luận và trở thành tiếng nói quan trọng của Đảng bộ Thủ đô Viêng Chăn

Sự ra đời và phát triển của báo Viêng Chăn May đánh dấu sự phát triển lớn mạnh của cách mạng Lào dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng NDCM Lào

Số báo Viêng Chăn May đầu tiên phát hành trong giai đoạn khó khăn và thiếuthốn với công cụ in ấn thô sơ Tờ báo có kích thước 27 cm x 40 cm, số lượng

in không nhiều Báo phát hành hàng ngày, số in 1.200 bản/kỳ Ông Pi Da Try Chăn làm tổng biên tập trực thuộc Sở Tuyên huấn Thủ đô Viêng Chăn (nay là

Sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch)

Sự thật lịch sử các nước trên thế giới cũng như ở nước Lào, qua quá trình đấu tranh các cuộc cách mạng, các giai tầng chính trị luôn luôn lấy báo chí làm công cụ để tuyên truyền, để giác ngộ, để tổ chức quần chúng tập hợp dưới ngọn cờ chính trị của mình Nhận thức sâu sắc vũ khí tư tưởng lợi hại này, ngay từ thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc, Đảng theo quan điểm mác xít và những người lãnh đạo của Đảng NDCM Lào luôn luôn quan tâm, tạo điều kiện để hình thành dòng báo chí yêu nước và cách mạng