bài giảng hướng nghiệp làm nghề giáo viên

bài giảng hướng nghiệp làm nghề giáo viên các tiêu chí, chức năng của giáo viên, những khó khăn và thuận lợi giáo viên gặp phải trong công tác giảng dạy. từ đó đưa ra hướng giải quyết thích hợp cho nghề giáo viên tương lai. tieu chí đánh giá giáo viên, chức năng của giáo viên trong giảng dạy , giảng đường nhà trường và xã hội,

SỞ GD&ĐT TỈNH QUẢNG BÌNH TRƯỜNG THPT CHUYÊN QUẢNG BÌNH

Mục lục

1 Trang bìa trang 1

2 Mục lục trang 2

3 Lý do chọn nghề giáo viên trang 3

4 Triển vọng của nghề giáo viên trang 6

5 Những yêu cầu của nghề giáo viên trang 9

6 Năng lực của bản thân trang 33

7 Những nghề yêu thích khác trang 34

8 Những tấm gương thành đạt trong nghề giáo viên trang 40

9 Những cơ sở đào tạo nghề giáo viên trang 46

khảo trang 49

I LÝ DO CHỌN NGHỀ GIÁO VIÊN:

1 Dạy học là công việc rất có ý nghĩa:

Trong mọi giai đoạn lịch sử, người thầy

bao giờ cũng được xã hội tôn vinh và kính

trọng Nghề giáo được coi là một trong

những nghề cao quý nhất trong những

nghề cao quý Chủ tich HCM từng nói:

Nhiệm vụ thầy giáo rất vẻ vang, vì nếu

không có thầy giáo thì không có giáo dục

Không có giáo dục thì nói gì đến kinh tế,

văn hóa Bác xem việc dạy học là một

nghề đào luyện những thế hệ con người

xây dựng xã hội Tuy sự cố hiến của thầy

giáo là rất thầm lặng nhưng nếu trở thành

một người thầy giáo tốt là điều vô cùng hữu ích và rất mực vẻ vang Vì thế, Người

dạy: Người thầy giáo tốt là người vẻ vang nhất Dù tên tuổi không đăng lên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh.

Nghề giáo luôn được coi là một trong những nghề cao quý nhất, bởi họ là những người dìu dắt thế hệ trẻ của đất nước Nếu bạn đang tìm kiếm một công việc mang đến niềm vui, sự thăng hoa cho mình thì nghề giáo sẽ cho bạn tất cả những cảm giác đó Không chỉ dạy dỗ rập khuôn những điều trên sách vở, hướng các em làm theo lẽ phải… Là mộtgiáo viên, bạn còn được giúp đỡ, khai trí cho tầng lớp trẻ trong xã hội cũng như khi bạn đào tạo một thế thệ người lao động cho tương lai Là một nhà giáo bạn đã nắm trong tay cơ hội truyền đạt và dạy

dỗ cho hàng trăm các bạn trẻ Bạn là người trực tiếp uốn nắn các em từ những buổi ban đầu chập chững Vì vậy bạn hãy hỏi bất kỳ ai rằng, người nào có tầm ảnh

hưởng nhiều nhất đối với một đứa trẻ?

Nếu bạn là một giáo viên, bạn có thể

tự hào và hãnh diện khi nói về nghềnghiệp của mình Giáo viên được yêuquý, tôn trọng vì rất nhiều lý do và có lẽ lý do mà họ được mọi ngườingưỡng mộ nhất đó là lòng kiên nhẫn, khả năng điều khiển và truyền đạtcho hàng chục con người Và vì tất cả những lý do chúng ta đã có ngày20/11 (Ngày nhà giáo Việt Nam) để tỏ lòng biết ơn cũng như ngợi cacông lao của những người thầy người cô

Là một người thầy có tâm, cuộc sống của bạn sẽ luôn đầy ắp tiếng cười

và lòng kính yêu của học trò, dù bạn mới bước chân lên bục giảng hay đã

ra ngoài cái tuổi “thất thập cổ lai hi” Những dịp như ngày 20 - 11, TếtNguyên đán nhiều học trò dù đã định cư ở nước ngoài vẫn không quêngửi thiệp và hoa chúc mừng thầy, cô giáo cũ Có người sau mười lăm, haimươi năm trời xa xứ, lặn lội về nước để gặp lại thầy cô Những câuchuyện giản dị mà cảm động như thế diễn ra ở khắp nơi Bạn là mộtngười thầy, tình yêu thương, sự gắn bó quan tâm trong cuộc sống của bạn

sẽ không bao giờ cạn, dù bạn ở tuổi nào, và dù bạn ở đâu Là một ngườithầy có tâm, cuộc sống của bạn sẽ luôn đầy ắp tiếng cười và lòng kínhyêu của học sinh

3.Dạy học cũng giúp bạn tự bồi bổ thêm kiến thức:

Bạn sẽ chẳng bao giờ hiểu về một vấn đề nào đó tốt hơn khi bạnbắt đầu giảng về nó “Học, học nữa, học mãi” đó là châm ngôn củanhững ai yêu nghề giáo Kiến thức là vô tận và bởi vậy những ngườithầy, người cô cần phải trau dồi, rèn luyện và tìm hiểu những điều mới,những cách dạy mới thông qua sách báo hay những lớp học dành cho cán

bộ giảng dạy để không bị tụt hậu so với nền giáo dục của các nước trênthế giới Có như vậy họ mới có đủ khả năng để dìu dắt cho những thế hệtương lai của đất nước

Bạn sẽ có cơ hội đối mặt với nhiều thách thức Bạn phải truyềncảm hứng, hướng dẫn, vui chơi với các em thông qua các hoạt động vàcác kinh nghiệm mà mình đã từng trải qua Trong một ngày đứng trên

bục giảng bạn phải thể hiện được khả năng tổ chức, lên kế hoạch, đào tạo

và vui chơi

4 Công việc ổn định:

Ở nhiều nơi giáo viên là lực lượng tươngđối khan hiếm Điều đó cho thấy để tìmcông việc giảng dạy không khó, mặc dùbạn có thể phải chờ tới thời điểm bắt đầunăm học và có khi phải dạy ở xa nhà Tấtnhiên về yêu cầu với giáo viên thì mỗivùng mỗi khác nhưng nếu đã chứng tỏđược mình là người có năng lực giảngdạy thực sự, bạn sẽ tìm được việc cũngnhư chuyển đổi công tác rất dễ dàng

5 Trẻ trung hơn, luôn vui vẻ mỗi ngày:

Nếu bạn có thái độ tích cực và khiếu hài hước, bạn sẽ luôn

tìm thấy những điều có thể cười vui mỗi ngày Đôi khi nhờ

những câu chuyện vui bạn kể làm các sinh viên phá lên

cười nhưng cũng có khi chính các em học sinh sẽ kể

chuyện vui cho bạn nghe Cũng có lúc các em nói điều gì

đó thật buồn cười mà lại không nhận ra điều đó Hãy biết

tìm kiếm niềm vui và tận hưởng chúng mỗi ngày Thường

xuyên ở bên những người trẻ tuổi sẽ giúp bạn am hiểu về

suy nghĩ, ý tưởng và chiều hướng tình cảm của những

người trẻ Điều đó cũng giúp xoá bỏ những rào cản về

khoảng cách thế hệ

6 Giúp ích cho cuộc sống gia đình:

Nếu bạn đã có con đến tuổi đi học thì lịch làm việc ở trường sẽ cho phép bạn có thờigian nghỉ ngơi giống như các con Thêm nữa, mặc dù đôi khi bạn phải đem việc vềnhà làm nhưng bạn luôn có thể về nhà gần như đúng giờ cùng với các con

Hơn nữa, làm giáo viên còn có một thời gian nghỉ hè Trừ khi bạn làm việc ở mộttrường thực hiện chương trình giảng dạy suốt cả năm, còn không bạn sẽ được nghỉ

hè khoảng một vài tháng Thời gian nghỉ đó bạn có thể tranh thủ làm thêm một côngviệc nào đó như dạy thêm hoặc nghỉ ngơi, đi du lịch

Vì thế, nếu bạn thuộc phái nữ, sẽ là lợi thế rất lớn khi làm trong ngành sư phạm.Bạn có nhiều thời gian để chăm nom cho gia đình tốt và chu đáo hơn.

II TRIỂN VỌNG CỦA NGHỀ GIÁO VIÊN:

1 Xu hướng phát triển của nghề trong những năm tới (sau 7 năm):

Ngày nay, với sự phát triển của khoa học công nghệ, sự bùng nổ về thông tin, đặcbiệt là sự phát triển mạnh mẽ của internet và công nghệ truyền thông đã có nhữngảnh hưởng lớn tới cuộc sống con người Bên cạnh đó, sự phát triển của nên kinh tếđất nước, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng ảnh hưởng mạnh mẽ đến dạyhọc nói chung, đến vai trò của người thầy nói riêng

Trong dạy học xuất hiện nhiều hình thức giảngdạy mới như học trên truyền hình, dạy học thôngqua internet (trực tuyến) với các phương tiện dạyhọc hiện đại, các phương pháp dạy học mới làmthay đổi đáng kể quá trình và cách thức truyền đạttri thức từ thầy giáo tới người học Vai trò củangười thầy có những thay đổi đáng kể Từ vị trítrung tâm, chủ động truyền thụ kiển thức, kinhnghiệm cho người học, vai trò người thầy ngàynay đang dịch chuyển theo hướng chỉ đạo, địnhhướng, tư vấn, hướng dẫ người học Người học trở thành trung tâm của quá trìnhdạy học, chủ động, sáng tạo tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng nghềnghiệp Điều này không có nghĩa là vai trò của người thầy bị giảm xuống mà ngượclại càng được nâng cao hơn

Những năm gần đây, được sự quan tâm đầu

tư của Đảng và Nhà nước, hệ thống dạy nghề đã

có những bước phát triển vượt bậc Số lượng học

sinh vào trong các trường nghề ngày càng tăng,

điều này hứa hẹn những tiềm năng lớn trong sự

phát triển của dạy nghề

Mỗi năm qua đi, bức tranh về sự nghiệp giáo

dục và đào tạo ngày càng có nhiều điểm sáng

Sự tiến bộ đó thể hiện qua chất lượng đào tạo

được nâng lên rõ rệt, công tác dạy nghề đã và

đang được đầu tư thoả đáng, tạo hành trang cho lực lượng lao động trẻ, đặc biệt là

lao động ở khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, đóng góp trí tuệ và sức lực cho sựphát triển kinh tế – xã hội của địa phương

2 Cơ hội việc làm:

tốt nghiệp dể trở thành thạc sĩ, tiến sĩ

Đối với ngành sư phạm, cơ hội việc làm luôn phong phú, nhu cầu tuyển dụngluôn cao và công việc với mức lương ngày càng

tăng, nghề giáo viên dần trở thành một trong

những nghề được nhiều người chú ý và coi trọng

Ở nhiều nơi giáo viên là lực lượng tương đối khan

hiếm Điều đó cho thấy để tìm công việc giảng

dạy không khó, mặc dù bạn có thể phải chờ tới

thời điểm bắt đầu năm học và có khi phải dạy ở xa

nhà Tất nhiên về yêu cầu với giáo viên thì mỗi

vùng mỗi khác nhưng nếu đã chứng tỏ được mình

là người có năng lực giảng dạy thực sự, bạn sẽ tìm

được việc cũng như chuyển đổi công tác rất dễ

dàng

 Một số công việc phổ biến trong nghề giáo viên:

• Giáo viên tiểu học

3 Thu nhập:

Đối với một sinh viên tốt nghiệp đại học sư phạm và bắt đầu sự nghiệp giáo dục

sau:

núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa được hưởng thêm mức phụ cấp 35%; và 30% đối vớigiáo viên trực thuộc huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh

 Đối với giáo viên trực tiếp giảng dạy tại các trường cấp 2, cấp 3 trựcthuộc huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh, thu nhập:

ở v ùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì được hưởng thêm 70% ưuđãi đứng lớp và 70% phụ cấp thu hút:

(2,34 x 1.050.000) + (2,34 x 1.050.000 x 70% x 2) = 5.876.800 VND

Ngoài ra, giáo viên cũng có thể kiếm thêm thu nhập bằng cách làm gia sư hoặc mởlớp dạy thêm

III NHỮNG YÊU CẦU CỦA NGHỀ GIÁO VIÊN

1 Đặc trưng của nghề:

 Nghèo tiền: tuyệt đại đa số thầy giáo có mức

sống trung bình và nghèo Hiếm có thầy giàu.Ngay cả ở các nước có nền kinh tế phát triển cao,

số đông nhà giáo cũng không thuộc tầng lớp giàu

Ai muốn giàu, muốn thành đại gia thì chớ chọnnghề dạy học

 Thanh bạch: nghèo nhưng nhà giáo là ngườiluôn sống theo phương châm “đói cho sạch, rách cho thơm” vì nhà giáo không chỉdạy chữ, dạy nghề mà chủ yếu là dạy làm người, do đó phải nêu gương bằng hànhđộng của mình, lối sống của mình Ai có nếp sống phóng túng đều không thích hợpvới nghề này

 Thầm lặng: những nỗ lực của người thầy là bền bỉ, liên tục, không tên, năm này

qua năm khác, là nỗ lực tập thể Phải qua thời gian dài, có khi rất dài mới thấy đượcthành quả, người đời mới nhận ra Ai muốn nổi tiếng, được ngưỡng mộ, được tung

hô thì đừng chọn nghề dạy học

 Học không ngừng: người thầy hằng ngày phải

tự làm mới, tự bồi bổ hiểu biết, nâng cao trình độ

của mình để đủ sức khai sáng thế hệ trẻ mỗi ngày

một khác, mỗi ngày một khôn theo đà tiến bộ của

khoa học kỹ thuật Người thầy có trình độ cao

khiến học trò nể phục “Người thầy như ngọn nến,

đốt cháy mình để thắp sáng nhân gian”

 Giàu tình cảm: nghề dạy học đòi hỏi người

thầy phải giàu tình cảm, phải sống được “nhiều cuộc đời” - nghĩa là phải biết hóathân vào thân phận từng học trò của mình để hiểu hoàn cảnh, động cơ, mục đíchhành động của trò từ đó nghĩ ra cách dạy, cách nâng đỡ, cách tha thứ và cách thuyếtphục thành công Người thầy giàu tình cảm luôn được trò thương, trò nhớ, gia đìnhhọc trò biết ơn

 Có duyên thầm: nghề dạy học khó thu hút người ngoài nghề bằng bề ngoài hào

nhoáng, hấp dẫn nhưng níu chân người đã bước vào nghề bằng cái duyên thầm củamình Nhiều người lúc đầu không có cảm tình đặc biệt với nghề này nhưng bước

vào rồi thì mới thấm được cái duyên đó Bén duyên rồi thì thấy say mê Được nhìnthấy một đứa trẻ khôn lớn lên, thành người là niềm hạnh phúc vô bờ của người thầy.

 Tồn tại mãi: trong xã hội, luôn có một số nghề mất đi

nhưng có nghề cứ tồn tại mãi cùng xã hội loài người Nghềdạy học là một trong số đó Thử tưởng tượng một xã hộikhông có người thầy, xã hội đó sẽ đi về đâu? Thử tưởngtượng một ngày không có thầy cô, từng gia đình sẽ khó xửnhường nào? Không ai trên đời này từ người lao động bìnhthường đến nhà khoa học được giải Nobel hay nguyên thủquốc gia mà không có thầy Mãi mãi sẽ là như vậy

2 Các yêu cầu nghề đặt ra cho con người về:

 Người thầy giáo phải thật mẫu mực dạy người, dạy chữ:

Nhiệm vụ của người thầy

trong xã hội cũ: Động cơ của người làm nghề thầy giáo không phải là mục đích kinh

tế thuần túy mà là động cơ giáo dục gắn liền với mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể theonhu cầu của xã hội, phải đáp ứng được lợi ích của nhân dân, vì sự mưu cầu hạnhphúc cho con người

Ngoài ra, HCM còn chỉ rõ, người làm thầy giáo phải luôn là tấm gương khôngngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; phải thường xuyên tudưỡng, rèn luyện đạo đức để làm tấm gương sáng

cho học trò noi theo, để đáp ứng yêu cầu của thời

đại mới trên mọi phương diện

Người thầy giáo phải luôn gương mẫu trong

học tập, trau dồi trình độ chuyên môn, tri thức

khoa học, phải là tấm gương tự học với quan niệm

"Sự học không bao giờ cùng" để đáp ứng yêu cầu

ngày càng cao của thời đại trong quá trình xây

dựng và phát triển đất nước trước tình hình mới

Đặc biệt là trong bối cảnh khoa học - công nghệ

phát triển như vũ bão hiện nay thì tấm gương tự

học của người thầy càng trở nên quan trọng hơn

bao giờ hết Người thầy giáo luôn tự rèn luyện và trở thành tấm gương sáng về đạođức cách mạng cho người học nói riêng và mọi người nói chung noi theo Hình ảnhngười thầy giáo luôn được xã hội xem là biểu tượng của văn hóa, là đại diện cho vănminh thời đại

 Người thầy giáo cần phải có những phẩm chất: Cái "tâm", "tài" và "đức" trong nghề dạy học của mình:

Về cái “Tâm” đối với nghề giáo là một yêu cầu

quan trọng không thể thiếu được Người thầy phải có tâm

huyết với nghề mới có hứng thú, say mê chăm chút từng bài

giảng, từng nội dung tiết giảng; mới thường xuyên tìm tòi,

nghiên cứu, chỉnh lý, bổ sung nội dung và phương pháp

giảng dạy để đem lại hiệu quả cao nhất cho người học

L.N.Tônxtôi đã nói: Để đạt được thành tích trong công tác,

người thầy giáo phải có một phẩm chất - đó là tình yêu

Người thầy giáo có tình yêu trong công việc là đủ cho họ

trở thành người giáo viên tốt

Cái “Tâm” người thầy giáo tốt không phải chỉ lòng yêu ngành, yêu nghề mà phảiđược biểu hiện thành những hành động cụ thể:

• Thứ nhất, phải biết hiến thân cho nghề dạy học, biết hi sinh vì lợi ích

tương lai, vì học sinh thân yêu

cảm thấy sung sướng, hạnh phúc

khi được đứng lớp Không có thái

độ miễn cưỡng khi được phân

công lên lớp

học hỏi, sáng tạo để đem lại chất

lượng cao nhất khi giảng dạy, thầy

giáo không bị giới hạn không gian

(lớp học) và thời gian (08 giờ vàng

ngọc), không phải bước ra khỏi

lớp học là chấm dứt hoạt động sư

phạm mà vẫn tiếp tục suy nghĩ về

nội dung, phương pháp giảng, về

thái độ tiếp nhận bài học của sinh

viên để tự đổi mới

đồng nghiệp

Về cái “Tài” của người thầy, “Tài” ởđây thể hiện tài năng về trí tuệ và tài năngnghiệp vụ sư phạm Tài năng sẽ giúp chongười dạy nắm vững và nhuần nhuyễn nộidung hệ thống các kiến thức cơ bản của mônhọc, khả năng phát hiện vấn đề bổ sung vàonội dung bài giảng; tài năng nghiệp vụ sưphạm thể hiện ở việc áp dụng các phươngpháp giảng dạy, khả năng trình bày và khảnăng xử lý các tình huống sư phạm trong quátrình giảng dạy Kết hợp được giữa nội dung

và phương pháp sẽ làm cho bài giảng thêm phong phú, sinh động, hấp dẫn và cóhiệu quả cao, làm cho người học hứng thú, say mê, tránh nhàm chán, từ đó chủđộng, tích cực nghiên cứu, tìm hiểu trong học tập Để thỏa mãn các điều đó, ngườithầy phải hội tụ đủ các năng lực sau đây:

• Một

là, có năng lực về tri thức và tầm

hiểu biết

Đây là năng lực trụ cột của năng

lực sư phạm, là điều kiện để giảng

dạy, “biết mười dạy một” Ngày

nay, người học không nhất nhất cái

gì cũng tuân thủ, phục tùng thầy vô

điều kiện Họ được tiếp cận rất

nhiều thông tin, hiểu biết rất nhiều,

là thầy, phải chinh phục trò bằng

kiến thức sâu rộng của mình, điều

đó còn có tác dụng tạo uy tín cho

người thầy

Thầy giáo phải gia công về mặt

sư phạm đối với tài liệu học tập chophù hợp với đặc điểm từng lớp học,đối tượng, chuyên ngành đào tạo.Thực trạng cho thấy, vẫn còn nhiềugiáo án trong tình trạng “chết”,không được bổ sung cập nhật, giáo

án sử dụng chung cho tất cả các hệhọc Cho nên, người thầy giỏi làngười thầy hiểu học sinh, đặt mìnhvào vị trí người học để chế biến,trình bày tài liệu đúng với đối tượng Người thầy có khả năng phân tích, tổng hợp,

hệ thống hóa được kiến thức, thấy được cái gì là cơ bản nhất và mối quan hệ với cáithứ yếu Ngoài ra, người thầy phải có sự sáng tạo trong cung cấp kiến thức chongười học, bên cạnh kiến thức tinh tế và chính xác, đòi hỏi phải liên hệ được nhiềumặt giữa kiến thức cũ và mới, kiến thức bộ môn này với bộ môn khác, liên hệ thựctiễn gắn với từng chuyên ngành đào tạo

Người thầy tốt không chỉ truyền kiến thức cho người học mà có nhiệm vụ tổchức và điều khiển hoạt động của họ, hướng họ đi tìm kiếm và lĩnh hội tri thức

Disterwey - một nhà sư phạm người Đức đã nhấn mạnh: “Người thầy giáo tồi làngười mang chân lý đến sẵn, còn người thầy giáo giỏi là người biết dạy học sinh đitìm chân lý” Chính vì vậy người thầy phải: Nắm vững và sử dụng hợp lý cácphương pháp dạy học tiên tiến; rèn luyện năng lực ngôn ngữ truyền đạt kiến thức rõràng, dễ hiểu, vừa sức.

 Ngoài ra, người thầy còn phải

có cái “Đức”, “Đức” là yêu cầu không

thể thiếu đối với mỗi giảng viên Có

“Tâm”, có “Tài” cũng chưa là người

thầy tốt Bác Hồ đã từng nói: “Có đức

mà không có tài thì làm việc gì cũng

khó, có tài mà không có đức là người vô

dụng” Càng quan trọng đối với lĩnh vực

giáo dục, để tạo ra nhân cách người học

thì trước hết người thầy phải biết thuyết

phục học sinh bằng chính nhân cách của

mình

Muốn xây dựng được nhân cách cho người học, người thầy trước hết phải có

“Đức” thể hiện ở thái độ, tác phong chuẩn mực khi thực hiện giảng dạy và trong lốisống, trở thành tấm gương, vừa là người thầy, vừa là người cán bộ ưu tú, chuẩn mựccho người học noi theo Phải làm sao để mỗi người thầy không những là nhà sưphạm mà còn là nhà mô phạm

chống những cái xấu, cái sai trong xã hội, trong chính bản thân mình và trong đồng

sự Bác Hồ dạy: Thầy giáo và học sinh phải thật thà Sống thật, nói thật, làm thật để

cống hiến thật sự, để lời nói đi đôi với việc làm, làm có ích cho Tổ quốc, cho nhândân và cho xã hội, cho chính bản thân mình.

Ngày nay, những tình cảm tốt đẹp có tính truyềnthống đó của người thầy vẫn được duy trì Đảng và nhànước ta cũng đã xác định "Giáo dục là quốc sách hàng đầu", đã và đang làm những gì có thể đối với ngànhgiáo dục bởi tầm quan trọng và ý nghĩa lớn lao củangành đặc thù này đối với sự phát triển trong hiện tạicũng như tương lai của xã hội và đất nước Sứ mệnh

"trồng người" hết sức thiêng liêng, cao quí nhưngcũng hết sức nặng nề được đặt lên vai người thầy

 Người giáo viên cần có kĩ năng tự học, tự nghiên cứu:

Thế giới đang ở trong quá trình của

cuộc Cách mạng khoa học công nghệ

hiện đại với những tác động sâu sắc

đến toàn bộ các mặt kinh tế và đời

sống xã hội Khối lượng tri thức nhân

loại như một dòng thác khổng lồ

đang cuồn cuộn chảy trên xa lộ thông

tin Những kiến thức nhà trường

chuyển giao cho sinh viên sư phạm

chỉ những cơ sở ban đầu cho một quá

trình tự học, tự bồi dưỡng Ngay

người vừa được công nhận học vị

tiến sĩ cũng chỉ là người bắt đầu bước vào công tác nghiên cứu độc lập Học là côngviệc suốt cả đời của bất kỳ ai Đối với người đi dạy, điều đó lại càng quan trọng hơn.Ngày mai, với sự phát triển nhanh chóng của máy vi tính và công nghệ thông tin, cơhội tiếp cận tri thức của mỗi người đều bình đẳng với nhau Điểm khác nhau cơ bản

là khả năng tiếp cận, phát hiện và giải quyết vấn đề Những kỹ năng đó một phầnđược bồi dưỡng tiếp tục nhờ vào quá trình tự học sau khi ra trường

Tự học cần được xem là một phẩm chất quan trọng của giáo viên.Trong tương lai, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, việc học có thểđược phân tán theo từng cá nhân ở các địa điểm khác nhau Không nhất thiết người

học phải giáp mặt thầy trực tiếp Nội dung dạy học có thể được chuyển tải trên tất cảcác phương tiện công nghệ thông tin Người học có thể tiếp cận thông tin ở bất kỳmọi nơi, mọi lúc Lúc ấy, kĩ năng tự học càng hết sức quan trọng Ai dạy những kĩnăng đó cho người học? Nhà trường, trước hết là các thầy cô giáo Do vậy, giáo viêntrước hết phải là người biết tự học.

 Giáo viên cần có kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin:

Trong thời đại công nghệ hiện nay, việc học của học sinh cũng đã có nhiều thay

đổi Thói quen học thuộc một cách thụ

động nhường chỗ cho việc tự tìm tòi, khám

phá Những băn khoăn học sinh gặp phải

khi các em tiếp xâúc với các nguồn thông

tin khác nhau khiến cho các em tìm cách

giải đáp Việc học và chơi ngày càng được

gắn với máy vi tính nhiều hơn, thu hút các

em nhiều hơn vào sự tìm tòi, khám phá

Giáo viên không thể bằng lòng với những

thông tin có sẵn trên các trang sách giáo

khoa và tài liệu tham khảo Internet là

nguồn thông tin không thể thiếu được của

những người làm nghề dạy học Khai thác

thông tin từ Internet phải trở thành thói

quen không thể từ bỏ được của mỗi giáo

viên Rõ ràng, kỹ năng làm việc với máy tính trở thành kỹ năng tối thiểu của tất cả

Máy vi tính và việc sử dụng nó trong tự học và dạy học trở thành nhu cầu thiết yếu,thói quen văn hoá đối với mỗi giáo viên

 Giáo viên cần có kĩ năng hợp tác trong dạy học:

Một trong 4 trụ cột của giáo dục thế kỉ 21 do UNESCO đề xướng là “học để sốngcùng nhau” Trên tầm vĩ mô, thế giới ngày càng thu hẹp khoảng cách không giannhờ vào công nghệ thông tin; nhiều giá trị nhân bản phổ biến đã trở thành nét chungcủa nhiều dân tộc Thế giới đòi hỏi sự liên kết toàn cầu trong nhiều lĩnh vực Khó cóthể chấp nhận một quốc gia hay một cá nhân nào trong thời đại ngày nay đứng ngoàiquỹ đạo của việc bảo vệ môi trường, chống khủng bố… Trong phạm vi cụ thể, sự

hợp tác tạo nên nhiều thành tựu quan trọng đối với mỗi cá nhân Kĩ năng hợp tác cầnđược rèn luyện ở mỗi giáo viên Đến lượt mình, các thầy cô giáo lại dạy cho họcsinh của mình cách hợp tác trong học tập và cuộc sống.

 Giáo viên cần luôn tự bồi dưỡng kĩ năng giải quyết vấn đề:

Cuộc sống của con người, suy đến cùng, là một chuỗi liên tục giải quyết vấn đề.

Càng giải quyết tốt các vấn đề bao nhiêu, chất lượng cuộc sống của con người càng

có nhiều cơ hội được nâng cao bấy nhiêu Không nên xem nhà trường như một “ốcđảo”, mà nên xem nhà trường chính là cuộc sống Các vấn đề thực tế cuộc sốngđược phản ánh vào nhà trường dưới một lăng kính đủ để cho người học tiếp cận theocách phù hợp với lứa tuổi của mình Giải quyết các vấn đề trong các bài học ở nhàtrường cũng nên xem như giải quyết các vấn đề của cuộc sống Nhờ vậy, các emkhỏi bỡ ngỡ khi bước vào đời sống thực tế phong phú Đồng thời, ở một góc độ nào

đó, người học khi ra trường khỏi phải mất công đào tạo tiếp từ thực tế cuộc sống vàcông việc Để làm được điều đó, giáo viên cần phải luôn tự rèn luyện và bồi dưỡng

kĩ năng giải quyết vấn đề

Tính cách:

 Nghiêm trang :

Là đức tính giúp cho lối ứng xử bên ngoài của giáo viên phù hợp với nét khiêmtốn, lịch sự, và trật tự nơi lời nói, giọng nói, cách đi đứng, ánh mắt nhìn, nét mặt, cửchỉ, cách ứng xử…

 Cẩn trọng:

Là đức tính giáo viên hiểu điều gì cần làm và điều gì cần tránh Để thực hành tínhcẩn trọng đúng mức, giáo viên cần vận dụng trí nhớ , trí thông minh, kỹ năng , lýluận, lo xa, thận trọng, đề phòng

 Kiên nhẫn:

Đức tính kiên nhẫn giúp giáo viên vượt thắng

những điều xấu trong đời sống, nhất là trong việc

giáo dục người trẻ Kiên nhẫn xoa dịu nỗi đau và

làm êm dịu tâm trí, phá bỏ sự buồn phiền, lo âu,

chán nản, và ngăn cản lời nói cay đắng và nhận xét

thù hằn Những điều ngược lại với kiên nhẫn là tẩy

chay học sinh bằng lời nói tục tằn, đối xử thô bạo,

hành xử bạo lực, đánh đập, và sửa phạt bất công

 Nhiệt thành:

Giáo viên nhiệt thành dạy dỗ bằng việc làm gương.Con trẻ học bằng nhìn hơn lànghe Tiếp theo, giáo viên dạy những điều quan trọng, cần thiết để con trẻ hiểu biết,yêu mến, dạy dỗ qua việc sửa lỗi cách khôn ngoan và chừng mực, thực hiện trongcách thức bác ái và tử tế

 Năng lực hiểu học sinh trong quá trình dạy học và giáo dục:

Dạy học là một quá trình thuận nghịch,thống nhất của hai hoạt động dạy và học dohai thực thể (thầy và trò) đảm nhiệm Trongquá trình đó, chức năng của giáo viên là tổchức và điều khiển hoạt động học sinh, chứcnăng của học sinh là chiếm lĩnh nền văn hóa

xã hội Dạy học chỉ có hiệu quả cao khi quátrình đó thực sự là quá trình điều khiển được Kết quả của sự điều khiển một phầntùy thuộc vào "tần số" trao đổi thông tin giữa người dạy và người học, nói cáchkhác, thầy càng hiểu trò, hiểu kịp thời bao nhiêu thì càng có căn cứ để tổ chức thìcàng có căn cứ để tổ chức và điều khiển quá trình dạy học và giáo dục của mình bấynhiêu Vì vậy, năng lực hiểu học sinh trong quá trình dạy học và giáo dục được xem

là chỉ số cơ bản của năng lực sư phạm

Đó là năng lực "thâm nhập" vào thế giới bên trong của trẻ, sự hiểu biết tường tận

về nhân cách của chúng, cũng như năng lực quan sát tinh tế những biểu hiện tâm lýcủa học sinh trong quá trình dạy học và giáo dục

Một giáo viên có năng lực hiểu học sinh khi chuẩn bị bài giảng đã biết tính đếntrình độc văn hóa, trình độ phát triển của chúng, hình dung được từng e cái gì cũngbiết, biết đến đâu, cái gì có thể quên hoặc khó hiểu Về vấn đề này, ở những giáoviên ít kinh nghiệm, vì không biết đánh giá đúng trình độ học sinh, nên đối với họtài liệu nào cũng dường như đơn giản, dễ hiểu và không đòi hỏi một thủ thuật trìnhbày đặc biệt nào Rõ ràng là đối với họ tất cả học sinh đều như nhau Sự phân biệtcủa họ có chăng chỉ có hai loại: cố gắng hoặc lười biếng, học khá hoặc học kém Do

đó, trong khi chế biến và trình bày tài liệu, họ đã hướng về mình chứ không phảihướng về học sinh Trái lại, người giáo viên có kinh nghiệm, khi chế biến và trìnhbày tài liệu lại biết đặt mình vào địa vị người học Do đó, họ đặc biêt suy nghĩ về

đặc điểm nội dung, xác định khối lượng, mức độ khó khăn và hình thức trình bàysao cho thuận lợi nhất đối với học sinh

Vì vậy, biểu hiện trước hết của năng lực giáo viên

là ở chỗ, giáo viên biết xác định khối lượng kiến

thức đã có và mức độ, phạm vi lĩnh hội của học sinh

và từ đó xác định mức độ và khối lượng kiến thức

mới cần trình bày trong công tác dạy học và giáo

dục

Người giáo viên có năng lực hiểu học sinh còn thể

hiện ở chỗ dự đoán được thuận lợi và khó khăn, xác

định đúng đắn mức độ căng thẳng cần thiết khi thực

hiện các nhiệm vụ nhận thức

Năng lực hiểu học sinh là kết quả của một quá

trình lao động đầy trách nhiệm, thương yêu và sâu

sát học sinh, nắm vững môn mình dạy, am hiểu đầy đủ vầ tâm lý học trẻ em, tâm lýhọc sư phạm cùng với một số phẩm chất tâm lý cần thiết như sự "tinh ý" sư phạm(quan sát), óc tưởng tượng, khả năng phân tích và tổng hợp

 Năng lực thiết kế bài giảng:

Đó là năng lực gia công về mặt sư phạm của giáo viên đối với tài liệu học tậpnhằm làm cho nó phù hợp tối đa với đặc điểm lứa tuổi, đặc điểm cá nhân học sinh,trình độ, kinh nghiệm của các em và đảm bảo logic sư

phạm

Muốn làm được điều đó trước hết đòi hỏi người

thầy giáo phải đánh giá đúng đắn tài liệu Việc đánh

giá đúng đắn tài liệu của giáo viên chính là xác lập

được mối quan hệ giữa yêu cầu kiến thức của chương

trình với độ nhận thức của học sinh Người giáo viên

có năng lực chính là người biết tính và xác lập được

đúng đắn mối quan hệ nói trên, làm sao vừa đảm bảo

được yêu cầu chung về kiến thức của cương trình, vừa

làm cho tài liệu đó vừa sức tiếp thu với học sinh

Trên cơ sở đánh giá đúng đắn tài liệu, người giáo viên phải biết chế biến, gia công

tài liệu nhằm làm cho nó vừađảm bảo logic của sự phát triểnkhoa học, vừa phù hợp vớilogic sư phạm, lại thích hợpvới trình độ nhận biết của họcsinh Trong cơ chế dạy họctrên quan điểm hoạt động,người giáo viên không phảilàm việc vận chuyển tài liệu từsách giáo khoa đến học sinh,

mà chủ yếu tổ chức cho họcsinh giành lại được tri thứckhoa học đã được gửi gắmtrong sách giáo khoa, truyềndược sức sống của kiến thức, làm cho kiến thức đó có ý nghĩa sâu sắc đối với cuộcsống của họ Vì vậy, người giáo viên ngoài việc nắm được logic phát triển của trithức, hiểu thấu đáo, chính xác tài liệu, còn phải biết chế biến, nhào nặn, biết bổ sungtài liệu đó bằng những điều lấy từ sách vở, những điều quan sát và thu nhập từ cuộcsống

Muốn làm được điều đó, trước hết người giáo viên phải có khả năng phân tích tổhợp, hệ thống hóa kiến thức Khi trình bày một tài liêu (nhất là tài liêu mới, khó,phức tạp, có nhiều mối tương quan), người giáo viên phải phân tích để thấy cái gì làbản chất, là cơ bản, mối quan hệ giữa chúng với những cái chi tiết, cái thứ yếu nhưthế nào, cũng như suy nghĩ cách trình bày, dắt dẫn để làm cho chúng trở nên nổi bật,trở thành đối tượng tiếp thu của học sinh

Người giáo viên phải có óc sáng tạo Truyền đạt kiến thức cho người khác hiểuđược không phải là vấn đề đơn giản Không phải là mọi cái gì mình hiểu thì sẽ nói racho người khác cũng hiểu đúng và đầy đủ như mình Do đó, việc xây dựng lại cấutrúc tài liệu cho phù hợp với đặc điểm đối tượng là một quá trình lao động sáng tạo.Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa làm cho tài liệu trở nên đơn giản, thô thiển, hạthấp trình độ học sinh

Óc sáng tạo của người thầy giáo khi chế biến tài sản thể hiện ở chỗ:

- Trình bày tài liệu theo suy nghĩ và lập luận của mình, cũng cấp cho học sinh nhữngkiến thức tinh tế và chính xác, kiến thức bộ môn này với kiến thức bộ môn khác, liên

hệ vận dụng vào thực tiễn cuộc sống

- Tìm ra những phương pháp mới, hiệu nghiệm để làm cho bài giảng đầy sức lôicuốn và giàu cảm xúc tích cực

- Nhạy cảm với cái mới và giàu cảm hứng sáng tạo cũng là yếu tố góp phần thúc đẩynăng lực chế biến tài liệu ở người giáo viên

thuật riêng của nó Hoạt động dạy và

hoạt động học thống nhất với nhau

trong cùng một quá trình và không

hoạt động nào thay thế cho hoạt động

nào Hoạt động của giáo viên không

khiển hoạt động nhận thức của trò

qua bài giảng, và đạt đến mức như là

năng lực

Nắm vững kỹ thuật dạy học được

biểu hiện ở chỗ:

- Nắm vững ký thuật dạy mới, tạo

cho học sinh ở vị trí "người phát

minh" trong quá trình dạy học

- Truyền đạt tài liệu rõ ràng, dễ hiểu và làm cho nó trở nên vừa sức với học sinh

- Gây hứng thú và kích thích học sinh suy nghĩ tích cực và độc lập

- Tạo ra tâm thế có lợi cho sự lĩnh hội, học tập (như động viên, khêu gợi được sựchú ý, chuyển hóa kịp thời từ trạng thái làm việc sang trạng thái nghỉ, giảm căng