TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TIẾN TIẾN , CHẤT LƯỢNG CAO VÀ POHE BÀI TẬP LỚN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Đề tài “Anh ( chị ) hãy phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về cơ cấu thành ph[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TIẾN TIẾN , CHẤT LƯỢNG CAO VÀ POHE
BÀI TẬP LỚN MÔN : TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đề tài : “Anh ( chị ) hãy phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về cơ cấu thành phần kinh tế nhiều thành phần trong thời kì quá độ lên xã hội chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng quan điểm nêu trên như thế nào trong việc phát triển kinh tế nhiều thành phần ở nước ta hiện nay.”
Sinh viên : Vũ Phan Quỳnh Anh
MSV : 11170437
Lớp : POHE -Truyền thông Marketing 59
Giảng Viên : Nguyễn Chí Thiện
Trang 2MỤC LỤC
Lời mở đầu ……… Trang 3
A Phân tích quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh…….Trang 4
B Đảng Cộng Sản Việt Nam vận dụng quan điểm … Trang 8
Kết luận … Trang 14
-Danh sách tham khảo
1 Thường thức chính trị - Hồ Chí Minh
2 Nghị quyết Đại hội Đại Biểu Toàn quốc lần thứ X, XI,…
3 Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta là sự nghiệp cách mạng mang tính toàn diện Nội dung kinh tế được Hồ Chí Minh đề cập trên các mặt : lực lượng sản xuất , quan hệ sản xuất , cơ chế quản lí kinh tế Đối với cơ cấu kinh tế , Hồ Chí Minh đề cập cơ cấu ngành và cơ cấu các thành phần kinh tế , cơ cấu kinh tế vùng ,
cơ cấu kinh tế lãnh thổ
Ở nước ta , Hồ Chí Minh là người đầu tiên chủ trương phát triển cơ cấu
kinh tế nhiều thành phần trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.Người
xác định rõ vị trí và xu hướng vận động của từng thành phần kinh tế Nước ta cần
ưu tiên phát triển kinh tế quốc doanh để tạo nền tảng vật chất cho Chủ nghĩa xã hội, thúc đẩy việc cải tạo xã hội chủ nghĩa Kinh tế hợp tác xã là hình thức sở hữu tập thể của nhân dân lao động Đối với những người làm nghề thủ công và lao
động riêng lẻ khác, Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất , ra sức
hướng dẫn và giúp họ cải tiến cách làm ăn , khuyến khích họ đi vào con đường hợp
tác Đối với những nhà tư sản công thương , vì họ đã tham gia ủng hộ cách mạng
dân tộc dân chủ nhân dân , có đóng góp nhất định trong khôi phục kinh tế và sẵn sàng tiếp thu , cải tạo để góp phần xây dựng nước nhà và chủ nghĩa xã hội , nên Nhà nước không xóa bỏ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất của họ , mà hướng dẫn
họ, giúp đỡ họ cải tạo theo chủ nghĩa xã hội bằng hình thức tư bản nhà nước.
Bên cạnh chế độ và quan hệ sở hữu , Hồ Chí Minh rất coi trọng quan hệ
phân phối và quản lý kinh tế Người chủ trương và chỉ rõ các điều kiện các điều kiện thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động , làm nhiều hưởng nhiều , làm ít hưởng ít ,không làm không hưởng Gắn liền với nguyên tắc phân
phối theo lao động, Hồ Chí Minh bước đầu đề cập vấn đề khoán trong sản xuất ,
“Chế độ làm khoán là một điều kiện của chủ nghĩa xã hội , nó khuyến khích người công nhân luôn luôn tiến bộ , cho nhà máy tiến bộ
Trang 4A PHÂN TÍCH QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NHIỀU THÀNH PHẦN Ở VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
I Khái niệm cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ
Kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội là tổng thể các thành phần kinh tế cùng tổn tại trong một môi trường hợp tác và cạnh tranh Mỗi thành phần kinh tế tồn tại ở các hình thức tổ chức kinh tế với quy
mô và trình độ công nghệ quyết định Các thành phần kinh tế được thể hiện ở các hình thức tổ chức kinh doanh đa dạng , đan xen hỗn hợp Sự tồn tại nhiều thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên xã hội chủ nghĩa trước hết chịu sự quy định của quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất
II Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh
1 Nền kinh tế nhiều thành phần theo quan điểm của Người
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần nói chung, từng thành phần kinh tế nói riêng được thể hiện khá rõ trong “Hồ Chí Minh toàn tập”, nhưng rõ nhất trong hai tác phẩm là “Thường thức chính trị” (năm 1953)
và “Báo cáo Dự thảo Hiến pháp năm 1959”
Người cho rằng, trong chế độ dân chủ mới, có 6 loại kinh tế khác nhau là :
Kinh tế quốc doanh
Hợp tác xã
Kinh tế của cá nhân
Tư bản của tư nhân ( tư bản công thương )
Tư bản nhà nước
Trang 52 Nguyên tắc hướng tới của nền kinh tế nhiều thành phần
Công tư đều lợi: Kinh tế quốc doanh là công Nó là nền tảng và sức lãnh đạo
của kinh tế dân chủ mới Tư là những nhà tư bản dân tộc và kinh tế cá nhân của nông dân và thủ công nghệ Đó cũng là lực lượng cần thiết cho cuộc xây dựng kinh tế nước nhà Cho nên Chính phủ cần giúp họ phát triển Nhưng họ phải phục tùng sự lãnh đạo của kinh tế quốc gia, phải hợp với lợi ích của đại
đa số nhân dân
Chủ thợ đều lợi: Nhà tư bản thì không khỏi bóc lột Nhưng Chính phủ ngăn
cấm họ bóc lột công nhân quá tay Chính phủ phải bảo vệ quyền lợi của công nhân Đồng thời, vì lợi ích lâu dài, anh chị em thợ cũng để cho chủ được số lợi hợp lý, không yêu cầu quá mức Chủ và thợ đều tự giác, tự động, tăng gia sản xuất lợi cả đôi bên
Công nông giúp nhau : Sự kết hợp của nền nông nghiệp và công nghiệp.
Lưu thông trong ngoài : Phát triển thị trường trong nước và đẩy mạnh hợp
tác, buôn bán với nước ngoài
Có thể khái quát chính sách kinh tế của Đảng và Chính phủ theo tư tưởng Hồ Chí Minh là:
“Công tư đều lợi - Chủ thợ đều lợi - Công nông giúp nhau - Lưu thông trong ngoài”
"Bốn chính sách ấy là mấu chốt để phát triển kinh tế của nước ta"
Ở đây, Hồ Chí Minh nêu quan điểm "công tư đều lợi", "chủ thợ đều lợi" trong thời
kỳ quá độ và khi nhấn mạnh vai trò chủ đạo của kinh tế quốc doanh, Người vẫn đồng thời khẳng định, thành phần kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế cá thể "là lực
lượng cần thiết cho xây dựng kinh tế nước nhà".
Trang 63 Mục tiêu và vai trò cụ thể của với mỗi thành phần kinh tế
Mục đích của chế độ ta là xóa bỏ các hình thức không xã hội chủ nghĩa, làm cho nền kinh tế gồm nhiều thành phần phức tạp trở nên một nền kinh tế thuần nhất, dựa trên chế độ sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể
Đối với việc giải quyết vấn đề mối quan hệ giữa các hình thức sở hữu, giữa các thành phần kinh tế, phương châm chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh là:
Kinh tế quốc doanh :
Phải phát triển để tạo nền tảng vật chất cho chủ nghĩa xã hội và thúc đẩy việc cải tạo xã hội chủ nghĩa
Đáp ứng vai trò to lớn và quan trọng của xã hội , của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Giữ vai trò chủ đạo , nó là 1 công cụ có sức mạnh vật chất mang tính quyết định để nhà nước điều tiết và hướng dẫn nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Hợp tác xã :
Đặc biệt khuyến khích , giúp đỡ và hướng dẫn để nó phát triển
Đóng góp quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Giữ vai trò nền tảng trong nền kinh tế
Người làm nghề thủ công và lao động riêng lẻ khác :
Tự tạo được việc làm cho người lao động với lượng vốn rất ít
Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất của họ, ra sức hướng dẫn và giúp đỡ họ cải tiến cách làm ăn, khuyến khích họ tổ chức hợp tác
xã sản xuất theo nguyên tắc tự nguyện
Trang 7 Tư bản công thương :
Nắm tiềm năng rất lớn về vốn , kỹ thuật , công nghệ , kinh nghiệm và trình độ quản lý
=> Có vai trò to lớn trong việc phát triển lực lượng sản xuất , giải quyết việc làm , tăng thu nhập quốc dân, nâng cao đời sống
Góp phần đẩy nhanh HĐH – CNH của đất nước thông qua việc nâng cao
tỉ lệ tích lũy và đầu tư , phân phối và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực kinh tế , tăng sức cạnh tranh , tạo động lực thúc đẩy tiến bộ khoa học công nghệ để hội nhập kinh tế quốc tế
Nhà nước không xóa bỏ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất và của cải khác của họ; mà ra sức hướng dẫn họ hoạt động nhằm làm lợi cho quốc kế dân sinh, phù hợp với kế hoạch kinh tế của Nhà nước Đồng thời Nhà nước khuyến khích và giúp đỡ họ cải tạo theo chủ nghĩa xã hội bằng hình thức công tư hợp doanh và những hình thức cải tạo
Tư bản nhà nước : Nhà nước hùn vốn với tư nhân để kinh doanh , và do Nhà
nước lãnh đạo
Là nấc thang , bước trung gian để 1 nước kém phát triển bước lên Chủ nghĩa Xã hội
Trang 8B HIỆN NAY , ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐÃ VẬN
DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH NHƯ THẾ NÀO ?
Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam bao quát những vấn đề cốt lõi ,cơ bản nhất , trên cơ sở vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mac – Lenin Tư tưởng đó trở thành vô giá , cơ sở
lý luận và kim chỉ nam cho việc kiên trì , giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng ta , đồng thời gợi mở nhiều vấn đề về xác định hình thức , biện pháp , và bước đi lên CNXH phù hợp với những đặc điểm dân tộc và xu thế vận động của thời đại ngày nay
Quan điểm của Đảng ta về sở hữu và các thành phần kinh tế là nội dung kinh tế quan trọng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Trong 30 năm đổi mới, những quan điểm Đảng đưa ra ngày càng phù hợp hơn với thực tế, góp phần quan trọng vào những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Các quan điểm của Đảng về sở hữu và các thành phần kinh tế được thể hiện thông qua Văn kiện tại các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc từ năm 1986 đến nay
Trong bối cảnh đất nước đang gặp được những thời cơ , vận hội , nhưng cũng phải đối đầu với những thách thức , khó khăn , thì việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã được Đảng
ta đặc biệt chú trọng
Trang 9I Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng (năm 2011)
Đại hội nhấn mạnh “Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, hình thức tổ chức kinh doanh”
Trong văn kiện Đại hội XI của Đảng chỉ ra 4 thành phần kinh tế ở nước ta:
Kinh tế nhà nước
Kinh tế tập thể
Kinh tế tư nhân (cá thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân),
Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài;
Trong đó :
Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo
Kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và phát triển
Kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân
Kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế
Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích phát triển
II Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội ( năm 1991 )
Có 7 phương hướng cơ bản , trong đó :
…
…
Phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất, thiết lập từng bước quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa từ thấp đến cao với sự đa dạng về hình thức sở hữu Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ
Trang 10nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước Kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân Thực hiện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế là chủ yếu
Tăng cường vai trò của kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể, từng bước hình thành cơ sở kinh tế của chủ nghĩa xã hội, đó là kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân Chỉ có trên cơ sở kinh tế này chúng ta mới thực hiện được mục tiêu xoá áp bức bóc lột, xoá sự phân hoá xã hội thành các giai cấp đối kháng Đây là một trong những vấn đề cơ bản để bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển các thành phần kinh tế Trong nền kinh tế có nhiều hình thức phân phối khác nhau: phân phối theo vốn, phân phối theo phúc lợi, nhưng hình thức phân phối chủ yếu là phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế
III Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X ( năm 2006 )
- Cương lĩnh 1991 đã nêu ra bảy phương hướng cơ bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Đại hội X đã sắp xếp lại, điều chỉnh, bổ sung thành tám quá trình tất yếu phải thực hiện ở nước ta Trong đó :
Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong Cương lĩnh 1991, chúng ta chưa dùng khái niệm kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mà nói phát triển nền sản xuất hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Từ nhận thức rõ hơn, đi tới khẳng định kinh tế thị trường là giai đoạn phát triển cao của sản xuất hàng hoá, là quy luật phát triển chung của nhân loại, đến Đại hội IX, chúng ta coi kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Trang 11là mô hình kinh tế tổng quát trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội Đại
hội X xác định đây là quá trình tất yếu để xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta
IV Tiếp tục vận dụng tư tưởng của Hồ Chí Minh trong phát triển kinh tế
- Những thành tựu quan trọng về kinh tế đạt được trong công cuộc đổi mới đã chứng tỏ nhận thức và tổ chức thực hiện nền kinh tế nhiều thành phần là hoàn toàn đúng đắn Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: Phát triển kinh tế cần đi trước một bước và xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật là nhiệm vụ trung tâm trong suốt cả thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta
- Phát triển kinh tế là tiền đề, là cơ sở cho sự phát triển văn hoá nhằm xoá bỏ nghèo nàn và lạc hậu Tăng trưởng kinh tế là điều kiện vật chất bảo đảm tiến
bộ và công bằng xã hội Thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội là động lực cho tăng trưởng kinh tế, ổn định Theo đó, trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội từ năm 2011 đến năm 2020, Đảng ta xác định 5 quan điểm lớn như:
Phát triển nhanh gắn liền với phát triển bền vững, phát triển bền vững là yêu
cầu xuyên suốt trong Chiến lược
Đổi mới đồng bộ, phù hợp về kinh tế và chính trị vì mục tiêu xây dựng nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Mở rộng dân chủ, phát huy tối đa nhân tố con người; coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển
Phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất với trình độ khoa học, công nghệ ngày càng cao; đồng thời hoàn thiện quan hệ sản xuất trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Trang 12 Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ ngày càng cao trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng
Từ các quan điểm trên, một số giải pháp để thực hiện phát triển kinh tế theo tư tưởng Hồ Chủ tịch cũng được Đảng ta quan tâm chỉ đạo Cụ thể như:
Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh về dân chủ XHCN và xây dựng nền dân chủ XHCN phù hợp với điều kiện mới của đất nước và tình hình thế giới; Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN gắn liền với xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN và nền văn hóa XHCN tiên tiến đậm đà bản sắc Việt Nam
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước phải làm tốt vai trò kiến tạo phát triển thông qua hệ thống cơ chế, chính sách, pháp luật phù hợp Trong đó, bảo đảm:
Giải quyết hài hòa các quan hệ về lợi ích, trước hết là lợi ích kinh tế của các thành phần kinh tế, các giai cấp, tầng lớp xã hội, giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể, giữa chủ và thợ, giữa lợi ích của công nhân, nông dân, trí thức, doanh nghiệp và lợi ích của Nhà nước, lợi ích trước mắt và lâu dài, lợi ích quốc gia và quốc tế;
Kinh tế nhà nước thực sự “giữ những vị trí then chốt, đi đầu ứng dụng tiến
bộ khoa học và công nghệ, nêu gương về năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế xã hội và chấp hành pháp luật”;
Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác, cạnh tranh theo pháp luật; trong đó, cần đa dạng hóa các hình thức hợp tác phù hợp để gia tăng sản xuất, phát triển sản xuất nhằm mang lại no đủ, giàu có, thịnh vượng, công bằng, tiến bộ, hạnh phúc cho đa số nhân dân lao động;