Btn tại hội nghị lần thứ 6 ban chấp hành trung ương đảng cộng sản việt nam khóa 12 năm 2017, tổng bí thư nguyễn phú trọng đã phát biểu “ta làm hợp lòng dân thì dân tin và chế độ ta còn, đảng ta còn nếu làm cái gì trái lòng dân,

MỤC LỤC A LỜI MỞ ĐẦU 2 B NỘI DUNG 3 I Những vấn đề chung về tham nhũng 3 1 Các quan niệm về tham nhũng 3 2 Đặc trưng của tham nhũng 4 II Tác hại của tham nhũng 5 1 Tác hại đối với nền kinh tế đất nước.

MỤC LỤC

A LỜI MỞ ĐẦU 2

B NỘI DUNG 3

I Những vấn đề chung về tham nhũng 3

1 Các quan niệm về tham nhũng 3

2 Đặc trưng của tham nhũng 4

II Tác hại của tham nhũng 5

1 Tác hại đối với nền kinh tế đất nước 5

2 Tác hại đối với nền chính trị 7

3 Tác hại đối với nền văn hóa, xã hội 9

III Thực tiễn, nguyên nhân và giải pháp phòng, chống tham nhũng 10

1 Thực tiễn 10

2 Nguyên nhân 12

3 Giải pháp phòng, chống tham nhũng 13

C LỜI KẾT 16

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

Đề bài : Tại Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 12 năm 2017, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã phát biểu :

“ta làm hợp lòng dân thì dân tin và chế độ ta còn, Đảng ta còn Nếu làm cái gì trái lòng dân, để mất niềm tin là mất tất cả”

Phân tích tác hại của tham nhũng thông qua mối liên hệ với câu nói trên.

A LỜI MỞ ĐẦU

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh coi tham ô, lãng phí là kẻ thù của nhân

dân, là thứ “giặc nội xâm” Người nói: Tham ô, lãng phí, quan liêu, dù cố ý hay không cũng là đồng minh của thực dân phong kiến, là một thứ “giặc nội xâm”, nó

“làm hỏng tinh thần trong sạch và ý chí khắc khổ của cán bộ ta Nó phá hoại đạo đức cách mạng của ta là cần, kiệm, liêm, chính” Để đấu tranh chống tham nhũng,

Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách đồng bộ, thiết thực, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ Có thể thấy, quốc nạn “tham nhũng” đã và đang gây ra ảnh hưởng, tác hại lớn đối với đất nước, con người, chế độ xã hội chủ nghĩa

Sự ra đời của Luật phòng chống tham nhũng năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2007,

2012, tiếp sau đó là Chiến lược quốc gia về phòng chống tham nhũng là những minh chứng điển hình, trong đó quy định cụ thể các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi tham nhũng.Vừa qua, Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII diễn ra trong bối cảnh đất nước ta đang có nhiều chuyển biến tích cực, khá toàn diện và đồng bộ kể từ sau thành công Đại hội XII của Đảng đã đề ra những nhiệm vụ cụ thể kiên quyết xử lý hành vi tham nhũng Tác hại to lớn của tham nhũng được Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng gói gọn trong

câu nói : “ta làm hợp lòng dân thì dân tin và chế độ ta còn, Đảng ta còn Nếu làm cái gì trái lòng dân, để mất niềm tin là mất tất cả” Tham nhũng đã và đang gây ra

những ảnh hưởng xấu như thế nào, phần nội dung sẽ phân tích rõ

B NỘI DUNG

I Những vấn đề chung về tham nhũng

1 Các quan niệm về tham nhũng

Tham nhũng là một hiện tượng xã hội gắn liền với sự hình thành giai cấp và

sự ra đời, phát triển của Nhà nước Tham nhũng diễn ra ở tất cả các nước trên thế giới, không phân biệt chế độ chính trị, xảy ra ở mọi lĩnh vực liên quan đến hoạt động quản lý xã hội Đồng thời, tham nhũng cũng gây ra những hậu quả vô cùng tai hại cho nền kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và là kẻ thù của mọi tầng lớp nhân dân

Hiện nay có rất nhiều cách tiếp cận về khái niệm tham nhũng1 Theo Tổ

chức Minh bạch thế giới (Transparency International – TI), tham nhũng là hành vi của người lạm dụng chức vụ, quyền hạn, hoặc cố ý làm trái pháp luật để phục vụ cho lợi ích cá nhân Ngân hàng Thế giới (World Bank – WB) cho rằng, tham nhũng là sự lạm dụng chức vụ công để tư lợi Ban Tổng thư ký Liên hợp quốc cho

rằng tham nhũng bao hàm :

Một là hành vi của những người có chức, có quyền ăn cắp, tham ô và chiếm đoạt tài sản của Nhà nước.

Hai là lạm dụng chức quyền để trục lợi bất hợp pháp thông qua việc sử dụng các quy chế chính thức một cách không chính thức.

Ba là sự mâu thuẫn, không cân đối giữa các lợi ích chính đáng do thực hiện nghĩa vụ xã hội với những món tư lợi riêng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh không sử dụng danh từ “tham nhũng” nhưng Người thường nói đó là tham ô – biểu hiện đặc trưng nhất của tham nhũng :

“Tham ô là gì ?

- Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là:

1 PGS.TS Lê Thiên Hương và TS Trần Thị Diệu Oanh (Đồng chủ biên), Phổ biến, giáo dục pháp luật về

phòng, chống tham nhũng cho sinh viên, NXB Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2015, tr 9-12

Ăn cắp của công làm của tư

Đục khoét của nhân dân

Ăn bớt của bộ đội

Tiêu ít mà khai nhiều, lợi dụng của chung của Chính phủ để làm quỹ riêng cho địa phương mình, đơn vị mình, cũng là tham ô.

- Đứng về phía nhân dân mà nói, tham ô là:

Ăn cắp của công, khai gian, lậu thuế”.

Người đồng thời cũng khẳng định : “Tham ô là hành động xấu xa nhất, tội lỗi, đê tiện nhất trong xã hội Tham ô là trộm cắp của công, chiếm đoạt của công làm của tư”.

Theo nghĩa rộng, tham nhũng được hiểu là hành vi của bất cứ người nào có chức vụ, quyền hạn và lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc nhiệm vụ được giao để vụ

lợi Theo Từ điển Tiếng Việt, tham nhũng là lợi dụng quyền hành để nhũng nhiễu nhân dân lấy của

Theo nghĩa hẹp và là khái niệm được pháp luật Việt Nam quy định tại khoản 2 Điều 1 Luật phòng, chống tham nhũng năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm

2012 “tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức

vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi”

2 Đặc trưng của tham nhũng a) Chủ thể tham nhũng là người có chức vụ, quyền hạn

Người có chức vụ quyền hạn bao gồm : cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn

-kỹ thuật trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân; cán bộ lãnh đạo, quản lý trong doanh nghiệp của Nhà nước; cán bộ lãnh đạo, quản lý là người đại diện phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp; người được giao thực hiện nhiệm vụ, công

vụ có quyền hạn trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó (khoản 3 Điều 1 Luật phòng, chống tham nhũng năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2012)

b) Chủ thể của tham nhũng lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao

Khi thực hiện hành vi tham nhũng, kẻ tham nhũng phải sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình như một phương tiện để mang lại lợi ích cho mình, cho gia đình mình hoặc cho người khác Một người có chức vụ, quyền hạn nhưng không lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó thì không thể có hành vi tham nhũng Tuy nhiên, không phải mọi hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó đều được coi là hành vi tham nhũng

c) Mục đích của hành vi tham nhũng là vụ lợi

Hành vi tham nhũng là hành vi cố ý Mục đích của hành vi này là vụ lợi Nếu chủ thế thực hiện hành vi không cố ý thì không được coi là hành vi tham nhũng Vụ lợi ở đây được hiểu là lợi ích vật chất (tiền bạc) hoặc lợi ích tinh thần (thăng quan tiến chức) mà người có chức vụ, quyền hạn đã đạt được hoặc có thể đạt được thông qua hành vi tham nhũng

Như vậy, có thể đưa ra quan niệm về tham nhũng là hành vi trái pháp luật của người có chức vụ, quyền hạn hoặc được giao thực hiện công vụ, nhiệm vụ nhưng đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc công vụ, nhiệm cụ đó để vụ lợi cá nhân, làm thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợ ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

II Tác hại của tham nhũng

1 Tác hại đối với nền kinh tế đất nước

Tham nhũng gây tổn hại to lớn về mặt kinh tế cho sự phát triển xã hội kéo lùi sự phát triển tuỳ theo quy mô và mức độ gây hại của nó Theo đánh giá của Văn phòng Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm (UNODC) và Ngân hàng Thế giới (WB), nạn tham nhũng đã gây thiệt hại cho các nước đang phát triển tới 1,6 nghìn

tỷ USD mỗi năm Ở Việt Nam, tham nhũng len lỏi ở tất cả các lĩnh vực, ngành nghề, tiêu biểu đó là:

- Lĩnh vực đất đai : những sai phạm trong lĩnh vực đất đai chiếm một số

lượng đáng kể Theo báo cáo của Thanh tra Chính phủ, năm 2013, ngành Thanh tra phát hiện 80 vụ, 90 đối tượng có hành vi liên quan đến tham nhũng với số tiền 117,5 tỉ đồng, đã chuyển cơ quan điều tra 11 vụ việc Cũng trong năm 2013, cơ quan điều tra các cấp đã thụ lý 371 vụ án, 847 bị can phạm tội về tham nhũng Thiệt hại được xác định qua các vụ án này lên đến khoảng 9.260 tỉ đồng, 51.000 lượng vàng SJC, 155.000m2 đất

Nổi bật là các vụ án vi phạm các quy định cho vay trong hoạt động của tổ chức tín dụng xảy ra tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam chi nhánh Bình Chánh, TP.HCM gây thiệt hại 410 tỉ đồng, vụ án lạm quyền trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Ngân hàng SeaBank gây thiệt hại 310 tỉ đồng… trong năm 2014, ngành Thanh tra đã phát hiện 54 vụ, 87 đối tượng có hành vi liên quan đến tham nhũng với số tiền 68,5 tỷ đồng; đã thu hồi 46,9 tỷ đồng (đạt 68,5%, tăng 18,3% so với năm 2013)

- Lĩnh vực hàng hải : Vì lợi ích cá nhân của mình hay của một nhóm

người, một số doanh nghiệp đã đầu tư mua, nhập khẩu những dây chuyền sản xuất, máy móc, thiết bị, phương tiện, tàu thủy rất lạc hậu, cũ nát mang về không thể sử dụng được do công nghệ đã quá cũ hoặc tiêu tốn quá nhiều nhiên liệu hoặc thải ra quá nhiều các chất độc hại, gây thất thoát cho ngân sách nhà nước hàng ngàn tỷ đồng

- Lĩnh vực thuế : Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước Tuy

nhiên do tệ tham nhũng, hối lộ mà một số doanh nghiệp chỉ phải nộp khoản thuế ít hơn nhiều so với khoản thuế thực tế phải nộp Điều này đã làm thất thoát một lượng tiền rất lớn hàng năm Hối lộ cũng dẫn đến những thất thoát lớn trong việc hoàn thuế, xét miễn giảm thuế…

- Lĩnh vực xây dựng : Do tham nhũng mà một số công trình xây dựng như

các công trình cầu đường, nhà cửa kém chất lượng Điều này không chỉ gây nguy hiểm đáng kể cho cuộc sống của người dân khi sử dụng các công trình này mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của nền kinh tế - xã hội

- Thủ tục hành chính : Hành vi sách nhiễu, gây khó khăn, đòi hối lộ của

một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức gây thiệt hại đến tài sản của người dân

do họ phải đưa hối lộ khi liên quan đến các thủ tục hành chính Mặt khác thủ tục hành chính bị kéo dài đã gây mất thời gian, tiền của của người dân, làm đình trệ các hoạt động sản xuất, kinh doanh…

2 Tác hại đối với nền chính trị

V.I Lênin khuyến cáo: “Nếu có cái gì đó có thể triệt tiêu được chủ nghĩa

xã hội thì đó chính là tham nhũng, quan liêu” Đây cũng là bài học mà ông cha ta

đã truyền lại cho con cháu, Trần Quốc Tuấn đã từng nói: “để dân khinh là mất nước” Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài” (Tư cách của Đảng chân chính cách mạng); “Cơ quan Chính phủ toàn quốc cho đến các làng đều là đầy tớ của dân chứ không phải để đè đầu dân như thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật” (Thư gửi UBND các cấp 10/1945); “Những người trong công sở phải lấy chữ Liêm làm đầu”, “Lợi ích của người đảng viên phải ở trong, chứ không thể ở ngoài lợi ích của Đảng, của giai cấp Nếu lợi ích của Đảng và lợi ích của cá nhân mâu thuẫn với nhau, thì lợi ích

cá nhân phải tuyệt đối phục tùng lợi ích của Đảng Thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh từ bỏ chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân là một kẻ địch hung ác của chủ nghĩa xã hội Người cách mạng phải tiêu diệt nó” (Đạo đức cách mạng)2

Hiện nay, tình hình tham nhũng ở nước ta đã ở mức nghiêm trọng, đáng báo động Tham nhũng không chỉ xảy ra ở cấp Trung ương, ở những chương trình, dự

2 Bác Hồ nói về tham nhũng và chống tham nhũng

http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/tu-lieu-ve-dang/lich-su-dang/doc-310720155100456.html

án lớn mà còn xuất hiện nhiều trong các cấp chính quyền cơ sở - cơ quan tiếp xúc với nhân dân hằng ngày, giải quyết những công việc liên quan trực tiếp đến lợi ích của nhân dân Văn kiện Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương khoá IX

chỉ rõ: “ Điều làm cho nhân dân còn nhiều bất bình, lo lắng, bức xúc nhất hiện nay là tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí, suy thoái về tư tưởng, chính trị

và phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn còn rất nghiêm trọng ” Tác hại nguy hiểm của tệ tham nhũng, lãng phí ảnh hưởng trực

tiếp đến hiệu quả của việc thực hiện chủ trương, chính sách về kinh tế - xã hội hoặc một nhiệm vụ quản lý nhất định của Nhà nước Tổng quát hơn, sự nghiệp cách mạng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân Nhân dân chính là động lực, chủ thể, mục đích của cách mạng

Để nhân dân mất niềm tin, tức là chúng ta đã đánh mất một sức mạnh vô cùng to lớn, thậm chí có tính chất quyết định đối với sự nghiệp cách mạng Năm

1992, tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII, đã nêu:

“Tệ tham nhũng, hối lộ, ăn chơi phung phí tài sản của nhân dân rất nghiêm trọng

và kéo dài Những hiện tượng đó gây tác hại rất lớn, làm tổn hại thanh danh của Đảng” Tháng 1-1994, Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII đánh giá lại: “Tệ quan liêu, tham nhũng và suy thoái về phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên làm cho bộ máy của Đảng và Nhà nước suy yếu, lòng tin của nhân dân đối với Đảng, đối với chế độ bị xói mòn” Tháng 4-2001, Đại hội Đảng lần thứ IX lại tiếp tục khẳng định: “Điều cần nhấn mạnh là: tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, gây bất bình và làm giảm lòng tin trong nhân dân” “Nạn tham nhũng diễn ra nghiêm trọng, kéo dài, gây bất bình trong nhân dân và là một nguy cơ lớn đe doạ sự sống còn của chế độ ta" Nghị quyết số 14 ngày 15-5-1996

của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc đấu tranh chống tham nhũng đã nêu khái quát tác

hại của tệ tham nhũng như sau: Tình trạng tham nhũng đã và đang gây ra hậu quả hết sức nghiêm trọng, làm xói mòn bản chất của Đảng và Nhà nước, làm tha hoá đội ngũ cán bộ, đảng viên, tiếp tay cho các thế lực thù địch lợi dụng chống phá ta,

uy hiếp sự tồn vong của chế độ” Nghị quyết số 04/NQ-TW ngày 21-8-2006 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiếp tục

nhấn mạnh: “Tham nhũng, lãng phí vẫn diễn ra nghiêm trọng ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng, tính chất phức tạp, gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm giảm sút lòng tin của nhân dân, là một trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta” 3 Như vậy, tham nhũng đang trở thành một vật cản lớn cho thành công của công cuộc đổi mới, cho sức chiến đấu của Đảng, đe dọa

sự tồn vong của chế độ

3 Tác hại đối với nền văn hóa, xã hội

Đối với nền văn hóa của đất nước, tham nhũng xâm phạm những giá trị

đạo đức truyền thống của dân tộc, khi người thực hiện hành vi tham nhũng cũng có khi là giáo viên, bác sỹ, những người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội – những người xây dựng nền tảng tinh thần cho xã hội

Đối với xã hội, tham nhũng xâm phạm, thậm chí làm thay đổi, đảo lộn

những chuẩn mực đạo đức xã hội, tha hóa đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước Sự suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất, đạo đức, lối sống thể hiện trước hết ở tư tưởng hưởng thụ, quá coi trọng đồng tiền, tư tưởng vụ lợi, làm giàu bất chính Là người đại diện cho nhân dân, làm việc vì mục đích phục vụ nhân dân nhưng rõ ràng khi lợi ích cá nhân được đặt lên trên lợi ích của nhân dân thì một số cán bộ, công chức đã thực hiện mọi thủ đoạn để vòi vĩnh, gây khó dễ cho người dân, buộc người dân phải chi “tiền bôi trơn” khi thực hiện quyền lợi của mình Đặc biệt là những cán bộ công tác trong các lĩnh vực tài chính, tiền tệ, cấp phát vốn, thanh tra, kiểm

3 http://thanhtra.gov.vn/ct137/Lists/LTaiLieu/View_Detail.aspx?

CatID=1&ItemId=26&LVID=&CapChaId=2#_ftn2

toán cũng như các lĩnh vực có liên quan đến nguồn vốn ngân sách hay vốn tài trợ, vốn vay ưu đãi…

Tham nhũng là một trong những nguyên nhân chính làm tăng trưởng tệ nạn

xã hội Để công việc không bị cản trở những kẻ phạm pháp tìm cách mua chuộc cán bộ, nhân viên, thành viên chính quyền Nếu những viên chức này tham nhũng hành vi những kẻ phạm pháp được che chở và trở thành “hợp pháp hoá” Người dân hàng ngày chứng kiến những hành vi phạm pháp nhưng không bị trừng phạt, dần dần họ quen thuộc với những hành vi này và cuối cùng trở thành bình thường hoá trong xã hội Khi xã hội bị tham nhũng thống trị tệ nạn xã hội tăng trưởng, những viên chức thay vì bảo vệ luật pháp lại nhận tiền hối lộ bao che những kẻ phạm pháp, người dân trước kia được viên chức tận tình giúp đỡ những khi cần thiết nay bị hạch sách đủ điều khi không có quà bồi dưỡng Qua những hành động trên các viên chức đã phá lề luật đạo đức quy định trong xã hội Do đời sống ngày càng khó khăn do tham nhũng gây nên, để sống còn người dân lương thiện cũng phải bất chấp làm mọi việc, kể cả những việc phản đạo đức như buôn bán hàng giả, hàng lậu Mối liên hệ, cách đối xử giữa con người với nhau trong xã hội bị thay đổi, giá trị luân lý, đạo đức trước kia bị mất hiệu lực

III Thực tiễn, nguyên nhân và giải pháp phòng, chống tham nhũng

1 Thực tiễn

Tham nhũng là một vấn đề nhức nhối đối với tất cả các quốc gia trên thế giới nói chung, và Việt Nam nói riêng Nạn tham nhũng tại Việt Nam diễn ra ngày càng phức tạp với những thủ đoạn tinh vi Vừa qua, Đảng và Nhà nước ta đã kiên quyết phòng, chống nạn tham nhũng, nghiêm trị những kẻ có hành vi tham nhũng Điển hình như vụ ông Nguyễn Xuân Anh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Theo kết luận của Uỷ ban Kiểm tra TƯ, ông Nguyễn Xuân Anh có các vi phạm, khuyết điểm sau: