Chuyên đề 23 toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế

Chuyên đề 23 Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế A Mục đích, yêu cầu 1 Mục đích Trang bị cho người học một số vấn đề lý luận và thực tiễn về toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế hiện[.]

Chuyên đề 23 Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế

A Mục đích, yêu cầu

1 Mục đích

Trang bị cho người học một số vấn đề lý luận và thựctiễn về toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay,qua đó giúp học viên nhận thức sâu sắc hơn nữa quan điểm,đường lối và những giải pháp chủ động hội nhập kinh tế quốc tếcủa Đảng Cộng sản Việt Nam và của Đảng Nhân dân cáchmạng Lào

2 Yêu cầu

- Nắm được khái niệm, nội dung, bản chất của toàn cầuhóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế; tác động của toàncầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đối với phát triểnkinh tế - xã hội, những giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh hộinhập kinh tế quốc tế nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xãhội

- Nâng cao khả năng phân tích những tác động của toàncầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đối với phát triểnkinh tế - xã hội của đất nước

- Củng cố niềm tin vào quan điểm, đường lối phát triểnkinh tế đối ngoại của Đảng Nhân dân cách mạng Lào

b nội dung chuyên đề

I Những vẫn đề lý luận và thực tiễn về toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế

1 Khái niệm, nội dung, bản chất của toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế của các nước đang phát triển

1.1 Khái niệm, nội dung, bản chất của toàn cầu hóa kinh tế

a) khái niệm toàn cầu hóa kinh tế

- Toàn cầu hóa nói chung là kết quả của sự phát triểnlực lượng sản xuất đạt tới trình độ xã hội hóa rất cao, làm giatăng các mối quan hệ quốc tế trên các lĩnh vực thương mại,đầu tư, lao động, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạocùng những mối quan hệ khác về văn hóa, xã hội, môitrường , hình thành nên sự tùy thuộc lẫn nhau, hợp tác vớinhau giữa các quốc gia, dân tộc trên toàn cầu

- Toàn cầu hóa kinh tế là quá trình phát triển của cácmối quan hệ kinh tế trong thương mại, đầu tư, phân công laođộng, hợp tác sản xuất kinh doanh, dịch vụ và các hoạt độngkinh tế khác vượt khỏi phạm vi lãnh thổ quốc gia, khu vực; lantỏa ra trên toàn cầu Theo quan niệm của ủy ban châu Âu,

toàn cầu hóa kinh tế là một quá trình mà thông qua đó thị trường và sản xuất ở nhiều nước khác nhau đang ngày càng trở nên phụ thuộc lẫn nhau do có sự năng động của việc buôn bán hàng hóa và dịch vụ cũng như do có sự lưu thông vốn tư bản và công nghệ.

b) Nội dung của toàn cầu hóa kinh tế

Nội dung của toàn cầu hóa kinh tế theo các quy địnhcủa WTO bao gồm nội dung cơ bản là các nước tham gia tổchức này phải mở cửa thị trường của nước mình cho các nướcthành viên khác cả về thương mại hàng hóa, thương mại dịch

vụ và đầu tư Cụ thể là:

- Mở cửa thị trường thương mại hàng hóa, các nước phảiloại bỏ các hàng rào phi quan thuế, giảm thuế nhập khẩu đểhàng hóa được lưu thông tự do, từ nước này sang nước kháckhông hạn chế

- Mở cửa thị trường dịch vụ, các nước thành viên phảichấp nhận để các nước thành viên khác tự do thực hiện cungứng dịch vụ cho các pháp nhân và thể nhân của nước mìnhtheo các phương thức cung ứng qua biên giới; tiêu dùng ngoàilãnh thổ; hiện diện thương mại; hiện diện thể nhân.

- Mở cửa thị trường đầu tư, các nước phải mở cửa thịtrường nước mình cho các nhà đầu tư nước ngoài, các nướcthành viên khác đầu tư không hạn chế vào các lĩnh vực, trừcác lĩnh vực liên quan đến an ninh quốc gia, truyền thống vănhóa của dân tộc

Khi mở cửa thị trường theo ba lĩnh vực nêu trên, mỗithành viên của WTO phải tuân thủ theo các nguyên tắc của tổchức này là:

- Không phân biệt đối xử giữa hàng hóa, doanh nghiệpcủa nước mình với hàng hóa, doanh nghiệp của nước thànhviên khác kinh doanh trên đất mình (gọi là nguyên tắc tối huệquốc và đối xử quốc gia)

- Thực hiện minh bạch, công khai cơ chế, chính sách đểmọi thương nhân, mọi người có quyền và cơ hội tiếp nhậnthông tin như nhau, tạo điều kiện bình đẳng trong hoạt độngkinh doanh

- Thực hiện bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp và quyền

sở hữu trí tuệ

- Tuân thủ cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO và sựphán xử của cơ quan tài phán quốc tế do tổ chức này thiếtlập

c) Bản chất của toàn cầu hóa kinh tế

Toàn cầu hóa kinh tế đang diễn ra hiện nay là kết quả tấtyếu của sự phát triển lực lượng sản xuất, dưới tác động mạnh

mẽ của cách mạng khoa học - công nghệ và kinh tế tri thức, đạt

tới trình độ xã hội hóa rất cao, dẫn tới hình thành, xác lập cácmối quan hệ kinh tế toàn cầu Đồng thời nó cũng phản ánhtương quan lực lượng giữa các nước và các nhóm nước tham giaquá trình toàn cầu hóa kinh tế Do đó, bản chất của toàn cầuhóa kinh tế là sự phát triển của các mối quan hệ kinh tế nhằmthích ứng với tính chất xã hội hóa rất cao của lực lượng sản xuấtdưới tác động thúc đẩy của khoa học - công nghệ và kinh tế trithức Nhưng do các nước công nghiệp phát triển, nhất là Mỹ,đang nắm ưu thế về kinh tế, sức mạnh khoa học - công nghệ vàgiữ vai trò chủ chốt trong nhiều tổ chức kinh tế quốc tế nhưIMF, WB, WTO Từ đó các nước này tìm mọi cách áp đặt quyềnthống trị và các luật chơi để chi phối nền kinh tế thế giớinhằm thu lợi nhuận tối đa Vì thế, toàn cầu hóa hiện naymang bản chất toàn cầu hóa tư bản chủ nghĩa Ngay nhưHeinz Dieterich, chuyên gia nghiên cứu chiến lược thuộcTrung tâm nghiên cứu quốc tế Hoa Kỳ, khi phân tích về toàn

cầu hóa đã cho rằng, nhu cầu bành trướng của xã hội tư sản ở thế kỷ XVIII và XIX được thể hiện thông qua chủ nghĩa thực dân, ở thế kỷ XX thông qua chủ nghĩa đế quốc và hiện nay nó núp bóng dưới cái gọi là toàn cầu hóa.

Cùng chia sẻ với quan điểm trên, Chương trình pháttriển Liên hợp quốc (UNDP) đã cho rằng: "Toàn cầu hóa phục

vụ thiểu số"(1)(1) Còn giáo sư Jaime Puyana, chuyên gia hàngđầu của Viện Công nghệ Massachusette (Mỹ) thì khẳng định

rằng: "Bức tranh toàn cầu hóa không có gì sáng sủa và điều

mà người ta quen gọi là toàn cầu hóa sẽ là: toàn cầu hóa man

rợ Những gì sắp đạt được sẽ là tiền đề cho một quá trình tích lũy cao, dựa trên sự bóc lột siêu hạng "; và ông kết luận đây

là sự trở lại một thứ chủ nghĩa tư bản hung dữ với toàn bộ công nghệ siêu việt, trong đó chắc chắn sẽ có cuộc đấu tranh giai cấp(1)(1)

(1)(1) Thông tấn xã Việt Nam: Tài liệu tham khảo đặc biệt, số 4/8/99, tr 7.

(1)(1) Thông tấn xã Việt Nam: Tài liệu tham khảo đặc biệt, số 25/11/99, tr 8.

Dưới tác động của quá trình toàn cầu hóa kinh tế do cácnước công nghiệp phát triển chi phối, sự phân cực giữa cácnước giàu và các nước nghèo, cũng như trong mỗi nước sựphân cực đó ngày càng sâu sắc Theo đánh giá của UNDP thìtrong sự phát triển của nhân loại hiện nay xét trên nhiềuphương diện cho thấy: dân số ở 85 quốc gia trên thế giới đang

có mức sống thấp hơn cách đây 10 năm, khoảng cách giữacác nước giàu và các nước nghèo ở mức báo động Ngay ởHợp chủng quốc Hoa Kỳ - nước giàu nhất thế giới - cũng cóhơn 65 triệu người nghèo, còn Liên minh châu Âu (EU) con số

đó là hơn 50 triệu người

Tuy vậy, trong quan hệ kinh tế quốc tế đang diễn rahiện nay cho thấy không phải chủ nghĩa đế quốc muốn làmmưa làm gió gì thì làm Trên vũ đài thế giới và trong các tổchức quốc tế luôn diễn ra cuộc đấu tranh gay gắt giữa cácnước công nghiệp phát triển và các nước đang phát triển, giữacác lực lượng tiến bộ và các lực lượng đế quốc Vì vậy đã cókhông ít thỏa thuận phản ánh sự đấu tranh và thỏa hiệp giữacác lực lượng đó Chính vì thế, Đại hội lần thứ IX của ĐảngCộng sản Việt Nam đã vạch rõ: "Toàn cầu hóa kinh tế là một

xu thế khách quan lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia;

xu thế này đang bị một số nước phát triển và các tập đoànkinh tế tư bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mâuthuẫn vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợptác, vừa có đấu tranh"(2)(2)

1.2 Khái niệm, nội dung, bản chất của hội nhập kinh tế quốc tế

a) Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế của các nước đang phát triển

(2)(2) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb

Hội nhập kinh tế quốc tế của các nước đang phát triển

là quá trình các nước này đẩy mạnh cải cách thể chế, tháo gỡnhững rào cản, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nước phùhợp với xu thế phát triển của nền kinh tế toàn cầu, nhằm giảiphóng lực lượng sản xuất, phát huy tiềm năng, lợi thế của đấtnước, xây dựng nền kinh tế theo hướng thị trường có sức cạnhtranh cao; từng bước tự do hóa các hoạt động kinh tế và gắnnền kinh tế của nước mình với các nền kinh tế khác trên thếgiới

b) Nội dung chủ yếu của hội nhập kinh tế quốc tế của các nước đang phát triển

Với quan niệm nêu trên, hội nhập kinh tế quốc tế củacác nước đang phát triển bao hàm những nội dung chủ yếusau đây:

- Tổ chức thâm nhập, nghiên cứu một cách toàn diện,đồng bộ để đạt được sự hiểu biết cần thiết về nền kinh tế toàncầu hóa, về hội nhập kinh tế quốc tế và các tổ chức định chếkinh tế quốc tế, các luật chơi chung, các quy định, cam kếtvới tư cách là một thành viên của các tổ chức hay định chếkinh tế đó

- Triển khai thực hiện những cải cách và đổi mới cầnthiết về pháp luật kinh tế, thể chế, chính sách, cơ cấu kinh tế,nâng cao năng lực quản lý vĩ mô, nâng cao chất lượng nguồnnhân lực đủ sức tiến hành quá trình hội nhập kinh tế quốc tếnhằm đạt tới những mục tiêu đã hoạch định

Các nội dung cụ thể của những đổi mới mà các nướcđang phát triển trong đó có Việt Nam, Lào cần triển khai thựchiện bao gồm:

 Hoạch định, điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện chiến lượcphát triển kinh tế - xã hội, hệ thống luật pháp, chính sáchtheo hướng mở cửa, tự do hóa, giảm, tiến tới dỡ bỏ hàng rào

thuế quan và phi thế quan, làm cho việc trao đổi hàng hóa,dịch vụ, thu hút đầu tư và luân chuyển vốn, lao động, kỹ thuật

- công nghệ giữa nước mình với các đối tác có quan hệ songphương, đa phương ngày càng thông thoáng hơn

Việc đổi mới, điều chỉnh bổ sung, hoàn thiện này trướchết phải làm cho các nguồn nội lực được phát huy, hệ thốngpháp luật, chính sách của quốc gia về thương mại, hải quan,thu hút đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh, thuế, xuấtnhập cảnh, lưu trú của doanh nhân, thủ tục hành chính ngày càng hoàn chỉnh, phù hợp với luật pháp quốc tế và quyđịnh của các tổ chức, định chế kinh tế quốc tế

 Điều chỉnh và đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế,bao gồm cơ cấu ngành, vùng, thành phần kinh tế, cơ cấu đầu

tư, cơ cấu sản xuất kinh doanh, cơ cấu sản phẩm phù hợpvới quá trình mở cửa, tự do hóa nhằm làm cho nền kinh tếthích ứng với yêu cầu thị trường có sự quản lý của Nhà nước

và vận hành có hiệu quả trong điều kiện hội nhập, cạnh tranhquốc tế

Mục tiêu cao nhất của sự điều chỉnh này là tạo ra được

cơ cấu kinh tế phù hợp, phát huy được tiềm năng, lợi thế củađất nước, nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tếtrong quá trình hội nhập Quá trình điều chỉnh này có nhữngnét đặc thù rất khác nhau do đặc điểm tự nhiên, điều kiện lịch

sử cụ thể và khả năng thực tế của mỗi nước quy định

 Thực hiện những đổi mới căn bản, cần thiết về kinh tế, xãhội, nhất là đổi mới hệ thống các doanh nghiệp - lực lượng chủlực thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế - trước hết là hệ thốngdoanh nghiệp nhà nước để nâng cao năng lực cạnh tranh, nhằmđảm bảo quá trình hội nhập được thúc đẩy mạnh mẽ và đạthiệu quả cao

 Phát triển giáo dục - đào tạo chuẩn bị nguồn nhân lựcchất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ cán bộ tham mưu hoạchđịnh đường lối, pháp luật, chính sách và đội ngũ doanh nhân là

những người quản lý doanh nghiệp và lực lượng lao động cókhả năng đáp ứng tốt yêu cầu đẩy mạnh quá trình hội nhậpkinh tế quốc tế.

c) Bản chất của hội nhập kinh tế quốc tế của các nước đang phát triển

Bản chất hội nhập kinh tế quốc tế của các nước đangphát triển (như Việt Nam, Lào) là đưa nền kinh tế của nướcmình tham gia vào quá trình phân công lao động và hợp táckinh tế quốc tế nhằm khai thác, phát huy tiềm năng, lợi thếcủa đất nước mình; tranh thủ thu hút đầu tư, tiếp nhậnchuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản lý tiên tiến và sứcmạnh của thời đại, tạo lập các mối quan hệ kinh tế tùy thuộclẫn nhau cả song phương và đa phương trên nguyên tắc bìnhđẳng, cùng có lợi

2 Những nhân tố thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa

và hội nhập kinh tế quốc tế

2.1 Các nhân tố thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa

và hội nhập kinh tế quốc tế

Đại hội lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhậnđịnh "toàn cầu hóa kinh tế là xu thế khách quan" Tính kháchquan ấy bắt nguồn từ một loạt các nhân tố như:

- Theo đà phát triển của sản xuất hàng hóa, lực lượngsản xuất có xu hướng phá bỏ các hàng rào ngăn trở sự pháttriển của nó, sự giao lưu kinh tế dần dần vượt khỏi khuôn khổchật hẹp của thị trường từng vùng, từng miền, từng nước,từng khu vực Đến thời đại tư bản chủ nghĩa thì "đại côngnghiệp tạo ra thị trường thế giới"(1)(1)

- Một nhân tố khác là sự phát triển của khoa học, kỹthuật, công nghệ Vào thế kỷ XV - XVI, sự phát triển của khoahọc, kỹ thuật dẫn tới sự xuất hiện các phương tiện hàng hải

đã giúp cho hàng hóa vượt các châu lục, đại dương Đường

(1)(1) C Mác - Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, H 1995, tr 598.

sắt phát triển mạnh ở châu Âu và Bắc Mỹ từ giữa thế kỷ XIX,tàu thủy, xe hơi phát triển vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ

XX, đồng thời với sự ra đời của điện tín, điện thoại làm chonền sản xuất vật chất có điều kiện vượt biên giới quốc gia vàkhu vực Đặc biệt sự phát triển như vũ bão của cách mạngkhoa học và công nghệ trong nửa sau thế kỷ XX, nhất là vàothập niên cuối với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, hệthống internet bao trùm toàn cầu làm cho quá trình toàn cầuhóa phát triển mạnh mẽ và ngày càng sâu rộng

- Nền sản xuất vật chất phát triển đòi hỏi sự hợp tác,phân công lao động trên phạm vi toàn cầu ngày càng tăng.Trong thế giới ngày nay một sản phẩm thường là kết quả của

sự hợp tác, phân công lao động trên phạm vi quốc tế Sự rađời và phát triển mạnh mẽ của các công ty xuyên quốc gia(TNC) càng làm cho nền sản xuất mang tính toàn cầu Ngàynay trên thế giới có trên 70.000 TNC, chiếm tới 25% giá trịcủa nền sản xuất toàn cầu, 65% kim ngạch mậu dịch quốc tế,70% đầu tư nước ngoài, 90% công nghệ cao Với hệ thốngcông ty con, các TNC như con bạch tuộc khổng lồ bao kín thếgiới

- Trước đây, khi còn hệ thống xã hội chủ nghĩa và Hộiđồng tương trợ kinh tế (SEV), trên thế giới cùng tồn tại hai hệthống kinh tế, hai thị trường vận động theo các quy luật khácnhau Ngày nay hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới bị tan rã,nhiều nước xã hội chủ nghĩa còn lại chủ trương hội nhập vàonền kinh tế thế giới để tranh thủ những thành tựu của vănminh nhân loại và lợi ích của phân công lao động quốc tế.Toàn bộ tình hình đó làm cho tính toàn cầu của nền kinh tếtăng cao, không còn phân chia thị trường thế giới thànhnhững vùng như trước đây nữa, mà cùng một lúc thâm nhập

và cạnh tranh với nhau trên mọi thị trường

- Đã nảy sinh nhiều vấn đề toàn cầu như môi trường,dịch bệnh, tội phạm quốc tế, ma túy xuyên quốc gia, di dânvượt biên giới đòi hỏi phải có sự hợp tác toàn cầu mới giảiquyết được.

2.2 Quá trình phát triển của toàn cầu hóa kinh tế

và hội nhập kinh tế quốc tế

Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế là một

xu thế khách quan, đó là kết quả của sự phát triển lực lượngsản xuất trên thế giới, gắn liền với sự phát triển của cáchmạng khoa học - công nghệ và kinh tế tri thức, bắt đầu vàonửa sau của thế kỷ XX, nằm trong tiến trình phát triển củanhân loại

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (thế kỷ XVIII XX) dựa trên nền tảng của kỹ thuật cơ khí đã tạo ra bước pháttriển vượt bậc trong lực lượng sản xuất của nhân loại, đồngthời mở rộng thị trường dân tộc và mở rộng thị trường thếgiới

-Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện nay đã làmcho lực lượng sản xuất của nhân loại phát triển nhanh chóngtheo cấp số nhân, xuất hiện nhu cầu mở rộng mạnh mẽ thịtrường thế giới Từ đó xuất hiện quá trình toàn cầu hóa kinhtế

- Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế hiệnnay đang diễn ra trên thế giới được mở đầu do các nước tư bảncông nghiệp phát động, trước hết vì lợi ích của các nước này,nhằm giải quyết vấn đề thị trường cho sự phát triển của sảnxuất Điều đó đã được C Mác dự báo, khi nói đến giai cấp tư sảnđang "tạo ra cho nó một thế giới theo hình dạng của nó"(1)(1).Biểu hiện rõ rệt của nhận định này là sự "không đối xứng" củaquá trình toàn cầu hóa, khi các tập đoàn kinh tế chú ý nhiều đếnlợi ích kinh tế mà không quan tâm đầy đủ đến các vấn đề xã hội,

an sinh, môi trường; phân phối lợi ích không cân bằng, các nước

(1)(1) C Mác - Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, H 1995, tr 602.

công nghiệp phát triển được lợi nhiều hơn, các nước đang pháttriển và chậm phát triển chịu nhiều thua thiệt.

- Mặc dù toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế do cácnước tư bản phát triển phát động, nhưng lại đang lôi cuốn nhiềunước tham gia, kể cả các nước đang phát triển và chậm pháttriển Sở dĩ như vậy là do tham gia quá trình toàn cầu hóa kinh

tế và hội nhập kinh tế quốc tế, tạo cơ hội cho những lợi thế sosánh của các nước đang phát triển có điều kiện để phát huy.Mỗi nước, với những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội củamình, tạo ra những mặt hàng và lĩnh vực sản xuất cụ thể dựatrên cơ sở phát huy lợi thế so sánh để tham gia toàn cầu hóakinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế có thể nhận được những lợiích lớn cho nước mình

- Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế làmột xu thế khách quan nhưng cũng là một quá trình đầy mâuthuẫn, ngay giữa các nước, các tập đoàn tư bản xuyên quốcgia, siêu quốc gia Do đó, toàn cầu hóa là quá trình vừa hợptác, vừa đấu tranh để đi đến những thỏa thuận mà hai bên cóthể chấp nhận được, phụ thuộc vào tương quan lực lượng củamỗi nước, mỗi nhóm nước, mỗi tập đoàn Thực tế đã diễn racho thấy, quá trình đó đã và đang diễn ra, đến nay đã có 150nước là thành viên của WTO, bao gồm cả những nước pháttriển, các nước đang phát triển và chậm phát triển

3 Tác động của toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đối với phát triển kinh tế - xã hội của các nước đang phát triển như Việt Nam

3.1 Tác động đến tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô

- Phát huy được tiềm năng và lợi thế so sánh của đấtnước

- Phân bố hợp lý, có hiệu quả các nguồn lực của đấtnước

- Tiếp nhận được công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiêntiến để nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng sảnphẩm, hạ giá thành, nâng cao sức cạnh tranh Nhờ đó xuấtkhẩu được đẩy mạnh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

- Khi trở thành thành viên WTO thì cải thiện được kỹ năngquản trị, giảm tham nhũng, có cơ hội và điều kiện đảm bảo thựchiện các cân đối kinh tế vĩ mô

Tuy vậy, nếu các chính sách vĩ mô có liên q uan đến tự

do hóa thương mại, đầu tư mà không được quản lý và hoạchđịnh tốt, sẽ gây tác động tiêu cực đến tăng trưởng và ổn địnhkinh tế vĩ mô

3.2 Tác động đến phát triển nền kinh tế thị trường

- Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế thúcđẩy phân công lao động xã hội, đẩy nhanh quá trình chuyểnđổi, phát triển kinh tế thị trường

- Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế thúcđẩy phát triển kinh tế thị trường lên mức cao hơn Vì nó đẩynhanh tự do hóa thương mại; thuận lợi hóa đầu tư; tự do hóatài chính; tự do hóa lưu chuyển vốn, thông tin, lao động Nhờ

đó làm cho các yếu tố thị trường hình thành, phát triển thúcđẩy cạnh tranh trên nguyên tắc bình đẳng; thúc đẩy tiến bộ

kỹ thuật, công nghệ, quản lý; phân bổ, sử dụng hợp lý và cóhiệu quả các nguồn lực

- Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế tạo điềukiện, phương tiện, các tổ chức, định chế để thúc đẩy phát triểnkinh tế thị trường hiện đại như công nghệ thông tin, các tổchức và định chế kinh tế quốc tế như WTO, IMF, WB

- Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế tạo

áp lực đổi mới tư duy và cải cách làm thay đổi vai trò của nhànước, để có một nhà nước trong sạch hơn, năng động hơn, tạođiều kiện để thực hiện dân chủ hóa và nâng cao vai trò cùng

trách nhiệm cá nhân Đây là những điều kiện cơ bản để hìnhthành thiết chế nhà nước pháp quyền, đảm bảo phát huy tự

do sáng tạo của cá nhân và thực hiện bình đẳng xã hội

3.3 Tác động đến việc làm, thu nhập, giảm đói nghèo

- Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế với việc tự

do hóa thương mại, đầu tư sẽ nâng cao tốc độ tăng trưởngkinh tế, tạo thêm nhiều việc làm, gia tăng thu nhập và gópphần quan trọng xóa đói, giảm nghèo

Ngoài ra, tăng trưởng kinh tế cao còn tạo điều kiện đểkhai thác thêm các nguồn lực khác cho việc thực hiện chươngtrình giảm đói nghèo

- Đối với các nước đang phát triển có nhiều điều kiệnthuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp có hàm lượnglao động cao, thu hút thêm nhiều lao động, giải quyết việclàm, tăng thu nhập cho người lao động có tay nghề thấp,thông qua đó giúp họ vượt qua đói, nghèo

Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế vớiviệc xóa bỏ thuế quan đối với các ngành công nghiệp sử dụngnhiều vốn cũng tạo điều kiện tăng đầu tư vào các ngành sửdụng nhiều lao động Nhờ đó tạo ra nhiều việc làm, nâng caothu nhập và giảm đói nghèo

Một nghiên cứu gần đây cho kết quả: Nếu tăng tỷ lệthương mại quốc tế/ GDP 1% sẽ đẩy mức thu nhập tăng lênkhoảng 1,5 - 2% Tuy vậy, nếu không có chiến lược và chínhsách hội nhập kinh tế quốc tế đúng đắn; lựa chọn đối tác saithì sẽ không đạt được kết quả mong muốn Trên thế giới đã cókhoảng 40 nước với 400 triệu dân đã có mức tăng trưởng thunhập bình quân đầu người âm và gần bằng không trong vòng

30 năm gần đây Số lượng người nghèo đã tăng lên ở nhiềukhu vực (trừ Đông á và Trung Đông)

3.4 Tác động đến môi trường tự nhiên và xã hội đảm bảo phát triển bền vững

- Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế có tác độngtích cực đến môi trường tự nhiên và xã hội:

 Tạo cơ hội cho người tiêu dùng lựa chọn các sản phẩmxanh và sạch Do đó đòi hỏi người sản xuất phải quan tâmđáp ứng

 Những công nghệ sản xuất ít gây ảnh hưởng đến môitrường được sử dụng và phát triển ngày càng phổ biến rộngrãi ở nhiều nước

 Xóa bỏ những rào cản và tình trạng giảm các khoảntrợ cấp có ảnh hưởng đến bảo vệ môi trường

 Phát triển hợp tác song phương, đa phương trong bảo

vệ môi trường (hợp tác khai thác sông Mêkông)

- Tác động tiêu cực của toàn cầu hóa và hội nhập kinh

tế quốc tế đến môi trường tự nhiên và phát triển bền vững

 Kích thích, thúc đẩy khai thác tài nguyên thiên nhiênquá lạm, gây thảm họa môi trường

 Phân phối lợi ích do toàn cầu hóa và hội nhập kinh tếquốc tế mang lại không công bằng, làm doãng khoảng cáchchênh lệch về trình độ phát triển, tác động lan truyền văn hóa

và lối sống không phù hợp với truyền thống văn hóa, thuầnphong, mỹ tục

4 Thời cơ, thách thức và những bài học về chuẩn

bị điều kiện để nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức của toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế

4.1 Thời cơ, thách thức của toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đối với các nước đang phát triển

a) Thời cơ do toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra