DDIMER Ở NGƯỜI CAO TUỔI VÀI CASE LÂM SÀNG KHÓ BIỆN LUẬN GIẢI THÍCH

CASE 1: • HỌ TÊN BN: BẠC • KHÁM NGÀY 252 2022 HA:149103 M:108LP • LÝ DO ĐẾN KHÁM:SƯNG CHÂN ,VỌP BẺ,TÉ ĐAU SƯỜN TRÁIKTSK • TiỀN SỬ :TIÊM ĐỦ VACCIN ,KHÔNG MẮC COVID,KHÔNG MẮC BỆNH GÌ ĐẶC BiỆT • BS NGHĨ NHIỀU ĐẾN SUY DÃN TM CHI DƯỚI NÊN CHỈ ĐỊNH XN MÁU ,SIÊU ÂM MẠCH MÁU. • ĐÁNH GIÁ THEO THANG ĐiỂM WELLSCORE = 3 có khả năng huyết khối TM

VÀI CASE LÂM SÀNG KHÓ BIỆN LUẬN GIẢI THÍCH

CASE REPORT

D-DIMER Ở NGƯỜI CAO TUỔI

BS NGUYỄN ĐÌNH LINH LÃO KHOA

CASE 1:

• HỌ TÊN BN: BẠC

• KHÁM NGÀY 25/2 /2022 HA:149/103 M:108L/P

• LÝ DO ĐẾN KHÁM:SƯNG CHÂN ,VỌP BẺ,TÉ ĐAU SƯỜN TRÁI/KTSK

• TiỀN SỬ :TIÊM ĐỦ VACCIN ,KHÔNG MẮC COVID,KHÔNG MẮC BỆNH

Lý giải case này theo em lý do có thể:

Huyết khối chỉ nằm trong cơ bắp không nằm trong lòng mạch nên D-dimer không tăng

Có thể huyết khối cũ đã tồn tại lâu ngày D-dimer không còn tăng nữa

Có thể bn mắc một bệnh lý mạn tính nào đó ,hay hậu covid mà bn không biết

Case này Chuyển khám chuyên khoa tim mạch đến nay bn vẫn khỏe mạnh

• ĐƯỢC CHỈ ĐỊNH LÀM XN MÁU VÀ SIÊU ÂM MM CHI DƯỚI.

• ĐÁNH GIÁ THEO THANG ĐiỂM WELL-SCORE:2 đ ít khả năng huyết khối

 TÌM THẤY HUYẾT KHỐI NHƯNG D-DIMER KHÔNG TĂNG

Lý giải case này theo em lý do có thể:

Huyết khối chỉ nằm trong cơ bắp không nằm trong lòng mạch nên D-dimer không tăng

Có thể huyết khối cũ đã tồn tại lâu ngày D-dimer không còn tăng nữa

Có thể bn mắc một bệnh lý mạn tính nào đó ,hay hậu covid mà bn không biết

Case nàyChuyển khám chuyên khoa tim mạch,đến nay bn vẫn khỏe mạnh.

 TĂNG D-DIMER NHƯNG TÌM KHÔNG THẤY HUYẾT KHỐI:

• LÂM SÀNG :ĐAU NHỨC KHỚP TUỔI GIÀ,PHÙ NHẸ CHI DƯỚI

• ĐÁNH GIÁ THEO THANG ĐiỄM WELL-SCORE = 3đ CÓ KHẢ NĂNG HUYẾT KHỐI

• BS CHỈ ĐỊNH:XN MÁU TQ,SIÊU ÂM BỤNG ,SÂ TIM,SÂ MẠCH MÁU CHI DƯỚI ,MSCT: NGỰC

CASE 3:

CASE NÀY NGUYÊN NHÂN GÂY TĂNG D-DIMER CŨNG CHƯA CHẮC CHẮN, CÓ THỂ

BN MANG MỘT TÌNH TRẠNG BỆNH LÝ MẠN TÍNH NHƯ BỆNH THẬN MẠN UNG THƯ HAY TÌNH TRẠNG HẬU COVID MÀ BN KHÔNG BiẾT,HAY BiẾN CHỨNG SAU TIÊM VACCIN…VV DO TUỔI CAO

CASE NÀY CHUYỂN KHÁM CHUYÊN KHOA TIM MẠCH(NOAC ĐƯỜNG UỐNG )ĐẾN NAY BN VẪN KHỎE MẠNH

CASE NÀY NGUYÊN NHÂN GÂY TĂNG D-DIMER CŨNG CHƯA XÁC ĐỊNH CHẮC CHẮN, CÓ THỂ BN MANG MỘT TÌNH TRẠNG BỆNH LÝ MẠN TÍNH NHƯ BỆNH THẬN MẠN UNG THƯ HAY TÌNH TRẠNG HẬU COVID MÀ BN KHÔNG BiẾT HOẶC DO BiẾN CHỨNG CỦA TIÊM NGỪA VACCIN…VV DO TUỔI CAO

CASE NÀY CHUYỂN KHÁM CHUYÊN KHOA TIM MẠCH(NOAC ĐƯỜNG UỐNG )ĐẾN NAY BN VẪN KHỎE MẠNH

Điểm Cut-offs thay đổi với người cao tuổi

Chỉ số dự báo âm của xn D-Dimer trong

TĐMP có độ nhạy 97% và độ đặc hiệu 41%

Chỉ số dao động trong xn này là 8-62%

Ngoài ra nó còn phụ thuộc vào phương

pháp xn ,tỉ lệ mắc TĐMP trong quần thể

dân chúng:

Nếu tỉ lệ TĐMP trong quần thể dân số là

25%thì chỉ số dự báo âm là 98%,nếu tỉ lệ

mắc trong quần thể chỉ 8% thì chỉ số này là

99%,còn nếu tỉ lệ đó là 62%thì chỉ số dự

báo âm là 89%

 NGOÀI RA GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN CỦA D-DIMER CÒN PHỤ THUỘC VÀO PHƯƠNG PHÁP XÉT NGHIỆM VÀ TỈ LỆ MẮC BỆNH TRONG QUẦN THỂ DÂN SỐ CHUNG.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA CHỈ SỐ D-DIMER Ở NGƯỜI CAO TUỔI

D-Dimer là sản phẩm phân hủy của fibrin bởi sự tương tác giữa quá trìnhđông máu và tiêu sợi huyết,việc giải thích D-Dimer ở người cao tuổi có kháchơn những người trẻ tuổi do:

 ở người cao tuổi tình trạng tăng đông đã được quan sát thấy trong vi tuầnhoàn

 Người cao tuổi thường đi kèm với một số bệnh lý như:tình trạng nhiễmtrùng,suy tim,ung thư…vv làm giảm độ đặc hiệu của xn D-Dimer

 Ngưỡng chẩn đoán ở những người cao tuổi từ 50 tuổi trở lên điểm cắt sẽđược hiệu chỉnh : TUỔI(năm)x 10 ng/dl

 ở những bn trên 80 tuổi việc sử dụng D-Dimer để loại trừ HKTM khôngđược khuyến cáo do tỉ lệ dương tính giả cao

 Việc loại trừ HKTM đòi hỏi phải đánh giá lâm sàng kỷ lưỡng (theo thangđiểm well’s-core hoặc Geneva sửa đổi)

 D-Dimer không được chỉ định cho mục tiêu loại trừ HKTM ở những bn cónguy cơ cao,nó thường được sử dụng trong trường hợp nguy cơ thấp hoặctrung bình,nếu đi kèm với D-dimer âm tính thì có thể loại trừ ngay HKTM

KẾT LUẬN-BÀI HỌC:

D-DIMER là Maker trong DVT nhưng nhiều trường hợp lâm sàngvẫn chưa giải thích được rõ ràng nhất là ở người cao tuổi

Việc chẩn đoán DVT hoặc PE phải đánh giá triệu chứng lâm sàng

là chính qua hai thang điểm well”s score hoặc Geneva sửa đổi,khixác suất lâm sàng thấp hoặc trung bình sẽ kết hợp với chỉ số D-Dimer âm tính để loại trừ huyết khối ,ngoài ra phương pháp xét

nghiệm ,tỉ lệ mắc trong quần thể dân số chung có ảnh hưởng đếngiá trị của chẩn đoán

Việc hiểu biết rõ ràng có lẽ cần phải thêm thời gian và nhiều

nghiên cứu đánh giá chính xác hơn

Tài liệu tham khảo:

Advances in the Diagnosis of Venous Thromboembolism: A Literature Review Harish Patel 1,*, Haozhe Sun 1, Ali N Hussain 1 and Trupti Vakde 1,2

1 Department of Medicine, BronxCare

Hospital Center a Clinical Affiliate of Mt Sinai Health Systems and

Academic affiliate of Icahn School of

Medicine, Bronx, NY 10457, USA;

Health Systems and Academic Affiliate of Icahn School of Medicine, Bronx, NY

10457, USA

* Correspondence: hpatel@bronxcare.org;

Tel.: 1234; Fax: 5055