PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ppt

Thanh toán b ng th ngân hàng ..... Hành lang pháp lý ..... Thanh toán b ng th ngân hàng .... Nguyên nhân khách quan .... Nguyên nhân ch quan xu t phát t VCB HCM ..... Ngoài ra, TTKDTM cò

L I CAM OAN

Tôi tên là Hu nh Th Thanh H o, h c viên l p Cao h c ngân hàng

đêm 1 khóa 18 Tôi xin cam đoan đ tài lu n v n th c s : “ Phát tri n thanh

c u và trình bày tài c a tôi ch a đ c ph bi n trên các báo đài và công trình nghiên c u c a tác gi nào khác

M C L C TRANG PH BÌA

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C B NG

L I M U

Ch ng 1:C S LÝ LU N V THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N

M T C A NGÂN HÀNG TH NG M I 1

1.1 NH NG V N CHUNG V THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T 1

1.1.1 Khái ni m v thanh toán không dùng ti n m t 1

1.1.2 Ngu n g c c a thanh toán không dùng ti n m t 1

1.1.3 S c n thi t phát tri n các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t 2

1.1.3.1 i v i n n kinh t 2

1.1.3.2 i v i ngân hàng 3

1.1.3.3 i v i dân c 3

1.1.4 c đi m và tác d ng c a thanh toán không dùng ti n m t 4

1.1.4.1 c đi m c a thanh toán không dùng ti n m t 4

1.1.4.2 Tác d ng c a thanh toán không dùng ti n m t 5

1.2 CÁC PH NG TH C THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T C A NGÂN HÀNG TH NG M I 5

1.2.1 Thanh toán b ng séc 5

1.2.1.1 Khái ni m v séc 5

1.2.1.2 M t s quy đ nh c b n v séc 6

1.2.1.3 Phân lo i séc 9

1.2.2 Thanh toán b ng y nhi m chi 11

1.2.2.1 Khái ni m v y nhi m chi 11

1.2.2.2 i u ki n khi s d ng y nhi m chi 11

1.2.3 Thanh toán b ng y nhi m thu 11

1.2.3.1 Khái ni m v y nhi m thu 11

1.2.3.2 i u ki n khi s d ng y nhi m thu 12

1.2.4 Thanh toán b ng th ngân hàng 12

1.2.4.1 Khái ni m v th ngân hàng 12

1.2.4.2 Phân lo i th ngân hàng 12

1.2.4.3 Các đ i t ng liên quan đ n th ngân hàng 13

1.2.5 Thanh toán qua d ch v ngân hàng đi n t 14

1.3 CÁC I U KI N PHÁT TRI N THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T 15

1.3.1 i u ki n v pháp lý 15

1.3.2 i u ki n v công ngh 16

1.3.2.1 H t ng công ngh 16

1.3.2.2 ng d ng công ngh trong các d ch v thanh toán 16

1.3.2.3 An toàn b o m t 17

1.3.3 i u ki n v con ng i 17

1.3.3.1 M c s ng c a ng i dân 17

1.3.3.2 S hi u bi t và ch p nh n các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t 17

1.3.3.3 Ngu n nhân l c c a ngân hàng 18

1.4 KINH NGHI M V PHÁT TRI N THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T M T S N C TRÊN TH GI I VÀ BÀI H C CHO CÁC NGÂN HÀNG VI T NAM 18

1.4.1 S phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t i M 18

1.4.2 S phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t i Châu Âu 18 1.4.3 S phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t i Trung Qu c19

1.4.4 Bài h c kinh nghi m v phát tri n thanh toán không dùng ti n

m t cho các ngân hàng Vi t Nam 21

K T LU N CH NG 1 23

Ch ng 2:TH C TR NG V THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T I NGÂN HÀNG TMCP NGO I TH NG VI T NAM – CHI NHÁNH TP.HCM 24

2.1 TH C TRANG V THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T I VI T NAM HI N NAY 24

2.1.1 Khuôn kh pháp lý 24

2.1.2 Tình hình chung v thanh toán không dùng ti n m t t i Vi t Nam 28

2.1.2.1 Nh ng thành t u đ i m i và phát tri n thanh toán không dùng ti n m t 28

2.1.2.2 Nh ng m t h n ch trong thanh toán không dùng ti n m t 29

2.1.3 Các nhân t nh h ng đ n thanh toán không dùng ti n m t t i Vi t Nam 31

2.1.3.1 Hành lang pháp lý 31

2.1.3.2 Môi tr ng kinh t v mô 32

2.1.3.3 Khoa h c công ngh 32

2.1.3.4 Y u t con ng i 33

2.1.3.5 Y u t tâm lý 33

2.1.3.6 Ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i 33

2.2 TH C TR NG V THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T I NGÂN HÀNG TMCP NGO I TH NG VI T NAM – CHI NHÁNH TP.HCM (VCB HCM) 34

2.2.1 S l c quá trình hình thành và phát tri n VCB HCM 34

2.2.2 K t qu ho t đ ng kinh doanh c a VCB HCM giai đo n 2008-2010 35

2.2.3 Th c tr ng v thanh toán không dùng ti n m t t i VCB HCM38

2.2.3.1 T ng quát v thanh toán không dùng ti n m t t i VCB HCM 38

2.2.3.2 Thanh toán b ng séc 41

2.2.3.3 Thanh toán b ng y nhi m chi 42

2.2.3.4 Thanh toán b ng y nhi m thu 43

2.2.3.5 Thanh toán b ng th ngân hàng 44

2.2.3.6 Thanh toán qua d ch v ngân hàng đi n t 47

2.2.3.7 Th c tr ng phát tri n h th ng tài kho n cá nhân t i VCBHCM51 2.2.3.8 So sánh th c tr ng thanh toán không dùng ti n m t c a VCB HCM v i m t s NHTM trên đ a bàn TP.HCM 52

2.3 ÁNH GIÁ V TH C TR NG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T I VCB HCM 54

2.3.1 Nh ng k t qu đ t đ c 54

2.3.2 Nh ng h n ch 56

2.3.3 Nguyên nhân c a nh ng h n ch 57

2.3.3.1 Nguyên nhân khách quan 57

2.3.3.2 Nguyên nhân ch quan (xu t phát t VCB HCM) 59

K T LU N CH NG 2 61

Ch ng 3:GI I PHÁP PHÁT TRI N THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T I NGÂN HÀNG TMCP NGO I TH NG VI T NAM – CHI NHÁNH TP.HCM 62

3.1 M C TIÊU VÀ NH H NG PHÁT TRI N C A VCB HCM N N M 2020 62

3.1.1 M c tiêu t ng th c a VCB đ n n m 2020 62

3.1.2 nh h ng c a VCB HCM đ n n m 2020 63

3.1.3 K ho ch kinh doanh n m 2011 c a VCB HCM 65

3.1.3.1 Ph ng h ng, nhi m v c a VCB HCM 65

3.1.3.2 K ho ch, m c tiêu c a VCB HCM 67

3.1.3.3 M t s ch tiêu v ho t đ ng thanh toán c a VCB HCM 67

3.2 GI I PHÁP PHÁT TRI N THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T I VCB HCM 68

3.2.1 Gi i pháp c th đ i v i các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t 68

3.2.1.1 Gi i pháp đ i v i séc thanh toán 68

3.2.1.2 Gi i pháp đ i v i y nhi m chi 68

3.2.1.3 Gi i pháp đ i v i y nhi m thu 69

3.2.1.4 Gi i pháp đ i v i th thanh toán 69

3.2.1.5 Gi i pháp đ i v i d ch v ngân hàng đi n t 70

3.2.2 Phát tri n s l ng và d ch v tài kho n cá nhân 72

3.2.3 Gi i pháp v công ngh 73

3.2.4 Xây d ng chi n l c khách hàng 73

3.2.5 Qu ng cáo và ti p th s n ph m 75

3.2.6 M r ng m ng l i kênh phân ph i 76

3.2.7 Gi i pháp v nhân s 77

3.2.8 T ng c ng m r ng quan h v i các ngân hàng và các công ty trong ho t đ ng phát tri n d ch v thanh toán không dùng ti n m t 78

3.3 KI N NGH 78

3.3.1 Ki n ngh v i VCB H i s chính 78

3.3.1.1 Xây d ng h th ng h t ng công ngh 78

3.3.1.2 Xây d ng các chính sách an toàn b o m t h th ng công ngh thông tin 79

3.3.1.3 Hi n đ i hóa quy trình nghi p v trong thanh toán 80

3.3.1.4 Xây d ng ch đ ti n l ng h p lý 81

3.3.2 Ki n ngh v i Chính ph , Ngân hàng Nhà n c và các c quan ch c n ng 81

K T LU N CH NG 3 85

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC T VI T T T

– ACH H th ng thanh toán bù tr t đ ng (Automated Clearing

House) – ACS H th ng tài kho n t p trung (Account Central System)

– BEPS H th ng thanh toán đi n t giá tr th p theo lô (Bulk

Electronic Payment System) – BGC H th ng thanh toán giá tr th p Bankgiro

(Bankgirocentralen) – CBGS H th ng trái phi u trung ng dùng chung (Central Bond

Generalized System) – CDFCPS H th ng thanh toán ngo i t trong n c c a Trung Qu c

(China’s Domestic Foreign Currency Payment System) – CEKAB H th ng thanh toán th c a Th y i n (Centralen for

Elektroniska Korttransaktioner AB) (EDB Card Services AB) – CIS H th ng thanh toán séc (Cheque Image System)

– CUP H th ng thanh toán bù tr th liên ngân hàng c a Trung

Qu c (China Union Pay) – DNNN Doanh nghi p Nhà n c

– HSBC VN Ngân hàng trách nhi m h u h n m t thành viên HSBC (Vi t

Nam) – HVPS H th ng thanh toán giá tr cao (High-Value Payment

System) – IBPS Thanh toán đi n t liên ngân hàng (Inter Bank Payment

System) – IBT Chuy n kho n n i b (Inter-Branch Transfer)

– TTKDTM Thanh toán không dùng ti n m t

– UNC y nhi m chi

– UNT y nhi m thu

– VCB Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam

– VCB HCM Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam - chi

– RIX H th ng thanh toán t ng t c th i (The Riksbank’s Central

Interbank Payment System) – WTO T ch c th ng m i th gi i (World Trade Organization)

L I M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Ti n m t đóng vai trò r t quan tr ng cho quá trình phát tri n kinh t xã

h i c a loài ng i, tuy nhiên không ph i lúc nào ti n m t c ng đem l i hi u

qu cao nh t b i nh ng h n ch c a nó nh : r i ro trong l u thông, t n kém chi phí v n chuy n, nguy c l m phát, nh h ng đ n hi u l c qu n lý c a Nhà n c,… ó chính là nguyên nhân d n đ n s ra đ i và ngày càng phát tri n c a các ph ng ti n thanh toán không dùng ti n m t trong n n kinh t

Là h th ng cung ng d ch v thanh toán cho n n kinh t , ngành ngân hàng đóng vai trò r t quan tr ng trong s phát tri n thanh toán không dùng

ti n m t Ngân hàng th ng m i là cái nôi đ các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t ra đ i và phát tri n quá trình thanh toán đ c th c

hi n nhanh chóng và hi u qu , làm hài lòng và thu hút càng nhi u khách hàng thì các ngân hàng th ng m i ph i t p trung hoàn thi n các ph ng th c thanh toán c a mình d a trên n n t ng công ngh thông tin và khuôn kh pháp lý c a Nhà n c

Là m t chi nhánh ngân hàng th ng m i c ph n khá v ng m nh trên

đ a bàn thành ph H Chí Minh, Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i

th ng – chi nhánh thành ph H Chí Minh (VCB HCM) luôn ph n đ u, n

l c h t mình b t k p ti n trình hi n đ i hóa ngân hàng đ cung ng các s n

ph m d ch v ngân hàng đa d ng, hi n đ i v i ph ng châm “Luôn mang đ n cho khách hàng s thành đ t” làm t t công tác thanh toán, VCB HCM không nh ng hoàn thi n nh ng ph ng th c thanh toán truy n th ng mà còn

t p trung phát tri n các ph ng th c thanh toán ngân hàng hi n đ i có ch t

l ng cao, an toàn, hi u qu nh m làm th a mãn nhu c u ngày càng cao c a khách hàng Song, th c ti n phát tri n thanh toán không dùng ti n m t c a

VCB HCM v n còn t n t i nh ng khó kh n và h n ch Vi c tìm ra các bi n pháp nh m thúc đ y s phát tri n c a các ph ng th c thanh toán không dùng

ti n m t c ng nh giúp h th ng Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i

th ng Vi t Nam kh ng đ nh v th , th ng hi u c a mình trong th i k c nh tranh, h i nh p và phát tri n v n đang là v n đ khá b c thi t

Xu t phát t lý do nêu trên, tác gi đã l a ch n nghiên c u đ tài:

đ tài lu n v n Th c s kinh t

2 M c tiêu nghiên c u

- T nh ng v n đ lý lu n c b n liên quan đ n thanh toán không dùng

ti n m t

- Phân tích th c tr ng v các ph ng th c thanh toán không dùng ti n

m t t i NH TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – chi nhánh TPHCM

- xu t các gi i pháp và ki n ngh nh m phát tri n các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t t i NH TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – chi nhánh TPHCM trong th i gian t i

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

- i t ng nghiên c u: Nh ng v n đ lý lu n và th c ti n liên quan

t i các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t c a ngân hàng th ng

m i

- Ph m vi nghiên c u: Lu n v n đ c p đ n các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t trong ph m vi thanh toán trong n c t i NH TMCP Ngo i th ng Vi t Nam – chi nhánh TPHCM Do mu n nh n m nh đ n các

ph ng th c thanh toán có s l a ch n gi a không dùng ti n m t và thanh toán b ng ti n m t nên đây tác gi xin không nghiên c u ph ng th c thanh toán b ng th tín d ng

4 Ph ng pháp nghiên c u

hoàn thành m c tiêu nghiên c u đ t ra, lu n v n s d ng các

ph ng pháp nghiên c u: th ng kê, phân tích, so sánh, logic, t ng

6 i m n i b t c a đ tài

tài h ng đ n v n đ thanh toán không dùng ti n m t, m t l nh v c thanh toán hi n đ i đang đ c Nhà n c quan tâm và t p trung phát tri n, m t

xu h ng phát tri n t t y u c a h th ng thanh toán th i k h i nh p

tài đã c p nh t đ c nh ng kinh nghi m m i, phù h p v i th c ti n

Vi t Nam v phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t các n c trên th

gi i và rút ra bài h c b ích cho các ngân hàng Vi t Nam

tài đã t p trung phân tích đ c th c tr ng phát tri n c a các ph ng

th c thanh toán hi n đ i nh t t i VCB HCM, đ c bi t là ph ng th c thanh toán b ng th và d ch v ngân hàng đi n t , là các d ch v thanh toán đang

đ c khách hàng quan tâm nhi u nh t hi n nay; t đó rút ra nh ng k t qu đ t

đ c và nh ng h n ch và đ a ra nh ng gi i pháp kh thi góp ph n phát tri n các ph ng th c thanh toán này đáp ng nhu c u khách hàng, kh ng đ nh

th ng hi u và v th c a VCB HCM trên th tr ng

7 K t c u c a lu n v n

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, ph l c, danh m c các t vi t t t, danh

m c các b ng, bi u, tài li u tham kh o, lu n v n đ c chia thành 3 ch ng:

Trong quá trình nghiên c u, m c dù tác gi đã c g ng thu th p s li u, phân tích, đánh giá và đ xu t các gi i pháp nh ng ch c ch n không th tránh

kh i nh ng khi m khuy t Tác gi r t mong nh n đ c s góp ý c a Quý th y

cô và ng i đ c Xin chân thành c m n

1.1.1 Khái ni m v thanh toán không dùng ti n m t

Thanh toán không dùng ti n m t là ph ng th c chi tr đ c th c hi n

b ng cách trích m t s ti n t tài kho n ng i tr chuy n sang tài kho n

ng i đ c h ng Các tài kho n này đ u đ c m t i ngân hàng

1.1.2 Ngu n g c c a thanh toán không dùng ti n m t

Theo ti n trình l ch s phát tri n c a xã h i loài ng i đã đ c các nhà kinh t chính tr h c nghiên c u, các hình th c t ch c kinh t s n xu t phát tri n t th p đ n cao, t hình th c kinh t t nhiên đ n kinh t hàng hóa u tiên, con ng i s n xu t s n ph m ra đ tiêu dùng, sau đó là đ trao đ i, mua bán Lúc đ u trong trao đ i, m t ng i ph i tìm ai đó có hàng hóa mà mình

c n và ng i đó c ng c n hàng hóa do mình s n xu t ra.Tuy nhiên, không

ph i đâu và lúc nào ng i ta c ng tìm đ c “hai ý mu n trùng kh p” nh

v y gi i quy t v n đ này, con ng i tìm ra m t hàng hóa làm v t ngang giá chung Khi s n xu t và l u thông hàng hóa càng phát tri n thì v t ngang giá chung đ c c đ nh l i m t hàng hóa đ c tôn và ph bi n Ti n t ra đ i

t đó Lúc đ u, ti n t có th là v sò, v h n, mai rùa,…, sau đó là các kim

lo i quý nh vàng và b c Trong l u thông, vàng và b c t ra không thu n

ti n do r t n ng và khó v n chuy n nên con ng i đã thay b ng ti n gi y

N n s n xu t xã h i không ng ng phát tri n, kh i l ng ti n đ a vào

l u thông ngày càng l n, gây s c ép v m t giá c và là nguy c d n đ n l m phát M c khác, ti n gi y bi u hi n nh ng h n ch nh t đ nh nh : d b đánh

c p, ti n gi , rách nát, chi phí in n, b o qu n, ki m đ m…H n n a, kh i

l ng ti n trong l u thông quá l n c ng nh h ng đáng k đ n hi u l c qu n

lý c a Nhà n c Nh ng khó kh n và h n ch nêu trên đòi h i ph i có m t hình th c l u thông ti n t h p lý và đúng đ n h n Và, cùng v i s ra đ i và phát tri n c a h th ng ngân hàng, con ng i đã ngh ra hình th c chu chuy n

ti n t m i không có s xu t hi n c a ti n m t, đó là thanh toán không dùng

ti n m t (TTKDTM) Tóm l i, TTKDTM ra đ i là xu h ng phát tri n t t y u

c a chu chuy n ti n t trong m t n n kinh t hi n đ i

1.1.3 S c n thi t phát tri n các ph ng th c thanh toán không dùng

ti n m t

Ngày nay, khi đi mua s m t i các trung tâm th ng m i, siêu th hay

c a hàng, chúng ta ch c n s d ng th ngân hàng đ thanh toán thay vì ph i mang theo m t l ng l n ti n m t v a c ng k nh v a r i ro Ho c khi đi du

l ch kh p n i, séc ho c th thanh toán c ng có th trang tr i cho m i nhu c u chi tr phát sinh trong chuy n đi mà chúng ta không c n ph i đem theo nhi u

ti n m t…Các ph ng th c TTKDTM đã tr nên r t ti n ích, c n thi t và không th thi u trong n n kinh t và đ i s ng xã h i ngày nay

Thanh toán không dùng ti n m t làm gi m kh i l ng ti n m t trong

l u thông, do đó gi m đáng k chi phí cho vi c in n, b o qu n, v n chuy n

và ki m đ m ti n M t khác, nh có thanh toán không dùng ti n m t mà khâu thanh toán đ c di n ra nhanh h n góp ph n làm t ng t c đ luân chuy n v n trong n n kinh t , thúc đ y quá trình s n xu t và l u thông hàng hóa phát tri n H n n a, các nghi p v thanh toán không dùng ti n m t đ u đ c l u

l i trên s sách k toán c a ngân hàng, thông qua đó ngân hàng có th ki m soát các ho t đ ng c a nhi u ngành kinh t , t đó góp ph n làm t ng hi u l c

qu n lý kinh t c a Nhà n c Ngoài ra, TTKDTM còn làm cho các kho n thu

nh p c a doanh nghi p và cá nhân đ c minh b ch và công khai h n, góp

ph n ch ng th t thu thu có hi u qu

TTKDTM giúp cho các ngân hàng th ng m i huy đ ng đ c ngu n

v n l n t tài kho n ti n g i giao d ch c a khách hàng t i ngân hàng ây là ngu n huy đ ng v n quan tr ng không th thi u đ c trong ho t đ ng c a NHTM V i ngu n v n này, ngân hàng tr lãi r t th p và đem cho vay v i

m c lãi su t cao h n, do đó thu đ c m c l i nhu n t ng đ i cao Tuy nhiên, v n đ s d ng ngu n v n huy đ ng t ti n g i thanh toán nh th nào

đ v a thu đ c l i nhu n cao mà v n đ m b o tính thanh kho n còn tùy thu c vào n ng l c qu n lý và kinh doanh v n c a m i ngân hàng Nh có ngu n v n quan tr ng nên các ngân hàng có đi u ki n m r ng cung ng các

d ch v cho khách hàng, t o đi u ki n đ t ng l i nhu n, đi u mà b t k ngân hàng nào c ng mong mu n trong quá trình kinh doanh

Khi giao d ch v i ngân hàng đ thanh toán ti n hàng hóa, d ch v thì khách hàng ph i m tài kho n ti n g i t i NHTM Khách hàng có th s d ng ngu n ti n này b t c lúc nào Quá trình thanh toán qua ngân hàng di n ra nhanh h n và gi m đ c nhi u chi phí cho khách hàng h n so v i thanh toán

b ng ti n m t

Các cá nhân hay t ch c không c n ph i đem theo m t l ng ti n m t

l n đ thanh toán cho các giao d ch phát sinh và không ph i b n tâm đ n

nh ng r i ro nh : ti n gi , tr m c p, h a ho n,…

Ngoài ra, khi khách hàng m tài kho n t i ngân hàng và duy trì s d tài kho n thì h còn đ c h ng ti n lãi và nh ng u đãi khác t ngân hàng

1.1.4 c đi m và tác d ng c a thanh toán không dùng ti n m t

TTKDTM đ c hi u là s v n đ ng c a ti n t v i ch c n ng là

ph ng ti n thanh toán gi a các t ch c, cá nhân trong xã h i nh ng s v n

đ ng c a ti n t đ c l p v i s v n đ ng c a hàng hóa; đ c th c hi n b ng cách trích chuy n t tài kho n đ n v này sang tài kho n đ n v khác ho c bù

tr l n nhau gi a các đ n v tham gia thanh toán, thông qua ngân hàng Ngân hàng là ng i cung ng d ch v thanh toán

hóa c v th i gian và không gian, thông th ng s v n đ ng c a ti n trong thanh toán và s v n đ ng c a hàng hóa là không có s n kh p v i nhau

ây là đ c đi m l n nh t, n i b t trong TTKDTM và hoàn toàn phù h p v i

ch c n ng là ph ng ti n thanh toán c a ti n t Tuy nhiên, đi u này không

có ngh a là s tách r i gi a ti n và hàng gây ra s ch m tr , gian l n trong thanh toán mà ph i h n ch đ n m c th p nh t m i r c r i có th x y ra trong thanh toán

Th hai, Trong TTKDTM, v t môi gi i là ti n m t không hi n di n

theo ki u Hàng - Ti n - Hàng mà ch xu t hi n d i hình th c ti n ghi s hay còn g i là ti n t k toán và đ c ghi chép trên các ch ng t hay s sách k toán ây là đ c đi m riêng c a TTKDTM V i đ c đi m này, các bên tham gia thanh toán b t bu c ph i m tài kho n ti n g i thanh toán t i ngân hàng

th ng m i và ph i có ti n trong tài kho n thì m i có th th c hi n thanh toán theo ph ng th c này Ngoài ra, do vi c m tài kho n và thanh toán nh trên

mà các ngân hàng có th th c hi n t t công tác ki m soát tính h p pháp, h p

l c a các giao d ch thanh toán hàng hóa d ch v di n ra trong n n kinh t

Th ba, Trong thanh toán qua ngân hàng, NHNN và các NHTM, v i

vai trò là ng i t ch c và th c hi n các kho n thanh toán, đ u có ý ngh a r t

quan tr ng trong vi c phát tri n h th ng thanh toán c a m t qu c gia Ngân hàng đ c xem là t ch c trung gian không th thi u đ c trong TTKDTM vì

ch có ngân hàng – ng i qu n lý tài kho n ti n g i c a các đ n v m i đ c phép trích chuy n tài kho n c a các đ n v và đây là m t lo i nghi p v đ c thù c a ngành ngân hàng Nh v y, ngân hàng đóng vai trò là trung tâm thanh toán và quy t đ nh s thành công c a toàn b quá trình thanh toán cho xã h i

1.1.4.2 Tác d ng c a thanh toán không dùng ti n m t

TTKDTM tr c ti p thúc đ y quá trình v n đ ng c a hàng hóa trong n n kinh t , thông qua đó các m i quan h kinh t l n đ c gi i quy t, nh đó mà quá trình s n xu t và l u thông hàng hóa đ c ti n hành bình th ng

M t khác, nh t ch c t t công tác thanh toán, ngân hàng huy đ ng

đ c càng nhi u các kho n v n ti n t trong n n kinh t góp ph n làm t ng ngu n v n tín d ng đ đ u t vào các quá trình tái s n xu t m r ng

H n n a, TTKDTM góp ph n làm gi m đáng k l ng ti n m t trong

l u thông, ti t ki m nhi u chi phí cho xã h i: chi phí in n, b o qu n, v n chuy n ti n,…, gi m thi u r i ro v ti n m t, h n ch nguy c l m phát cho

n n kinh t , t đó t o đi u ki n đ Nhà n c làm t t công tác qu n lý ti n t

Ngoài ra, thông qua vi c t ch c thanh toán, ngân hàng có th ki m soát đ c quá trình thanh toán c a n n kinh t , góp ph n h n ch nh ng thi t

h i, kh c ph c và ng n ch n các hi n t ng tiêu c c có th x y ra trong quá trình s n xu t kinh doanh c a các đ n v

mình đ tr cho ng i th h ng có ghi tên trên séc ho c tr cho ng i c m séc

Nh v y, séc là m t chi phi u đ c l p trên m u in s n do ch tài kho n phát hành giao tr c ti p cho ng i bán đ thanh toán ti n v t t , hàng hóa, chi phí, d ch v ,…

1.2.1.2 M t s quy đ nh c b n v séc

Lu t Các công c chuy n nh ng s 49/2005/QH11 ngày 29/11/2005 (Ch ng IV) và sau đó là Quy t đ nh s 30/2006/Q -NHNN ngày 11/7/2006 ban hành Quy ch cung ng và s d ng séc đã nêu r t rõ nh ng quy đ nh v séc M t s quy đ nh c b n v séc:

 Tr c khi séc tr ng đ c in và cung ng đ s d ng, các t ch c cung ng séc (có tài kho n t i Ngân hàng Nhà n c) ph i đ ng ký m u séc

tr ng t i Ngân hàng Nhà n c Các t ch c cung ng séc bán séc tr ng cho khách hàng s d ng, theo đúng m u séc đã đ c duy t và ch bán séc cho khách hàng nào có m tài kho n t i đ n v mình

Các t ch c cung ng séc bán séc tr ng cho khách hàng s d ng, theo đúng m u séc đã đ c duy t và ch bán séc cho khách hàng nào có m tài kho n t i đ n v mình

 T t c các t séc đ u do ngân hàng Nhà n c thi t k m u th ng

nh t, nh ng y u t trên t séc ph i đ c in ho c ghi rõ ràng b ng bút m c

ho c bút bi, không vi t b ng bút chì ho c các lo i m c đ , không s a ch a

t y xóa Ch vi t trên séc là Ti ng Vi t Tr ng h p séc có y u t n c ngoài thì séc có th s d ng ti ng n c ngoài theo th a thu n c a các bên

 Khi phát hành séc, s ti n ghi b ng s và b ng ch trên séc ph i

kh p nhau N u s ti n ghi b ng s khác v i s ti n ghi b ng ch thì séc không có giá tr thanh toán Khi vi t s ti n b ng s trên séc, sau ch s hàng nghìn, tri u, t , tri u t , t t ph i đ t d u ch m và ghi ch s sau s hàng

đ n v ph i đ t d u ph y sau ch s hàng đ n v Còn khi vi t s ti n b ng

ch , ch cái đ u tiên ph i vi t hoa và sát đ u dòng đ u tiên, không vi t cách dòng, cách quãng gi a các ch , không đ c vi t thêm ch (khác dòng) vào

gi a hai ch vi t li n nhau trên séc

 Các ch th tham gia thanh toán séc:

 Ng i phát hành séc: là ng i ký phát hành séc đ thanh toán cho

v i t ch c ho c h tên đ i v i cá nhân và ch ký c a ng i ký phát

 Séc thi u m t trong các n i dung trên thì không có giá tr , tr

tr ng h p đ a đi m thanh toán không ghi trên séc thì séc đ c thanh toán t i

đ a đi m kinh doanh c a ng i ký phát

 M t sau c a séc đ c s d ng đ ghi các n i dung chuy n nh ng séc

 M t t séc đ đi u ki n thanh toán ph i là t séc có đ các đi u

ki n: t séc có ghi đ y đ các y u t và n i dung quy đ nh; séc đ c n p trong th i h n hi u l c thanh toán; séc không có l nh đình ch thanh toán; ch

ký và con d u trên séc ph i kh p đúng v i m u đã đ ng ký; s d tài kho n

c a ch tài kho n đ ti n đ thanh toán; các ch ký chuy n nh ng đ i v i séc ký danh ph i liên t c

 Th i h n xu t trình yêu c u thanh toán séc là 30 ngày, k t ngày ký phát (không tính th i gian di n ra s ki n b t kh kháng ho c tr ng i khách quan) Th i h n hi u l c c a t séc là 06 tháng k t ngày ký phát

 Ng i ký phát và ng i th h ng ph i thông báo ngay cho các bên liên quan khi b m t séc, vi c thông báo ph i đ c th c hi n b ng v n b n

m i có giá tr pháp lý C n c vào thông báo m t séc, các đ n v thanh toán

c n ra l nh đình ch thanh toán đ i v i t séc đ c thông báo và ph i ch u b i

th ng n u đ séc b l i d ng l y ti n sau khi đã nh n thông báo m t séc

Tr ng h p ng i ký phát ho c ng i th h ng thông báo không k p th i,

ho c thông báo sau khi t séc b l i d ng thì h ph i ch u trách nhi m v các thi t h i do m t séc Ng i b ký phát có trách nhi m l u gi thông tin v séc

b báo m t và thông báo b ng v n b n cho Trung tâm thông tin tín d ng c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam

 Tr ng h p séc phát hành quá s d tài kho n ti n g i và h n m c

th u chi, ch tài kho n s b x lý theo quy đ nh

 N u ng i th h ng n p séc không đúng th i h n vì lý do khách quan ho c đ n v thu h không chuy n séc k p th i thì c n l p gi y xác nh n

do b t kh kháng có xác nh n c a đ a ph ng đ duy trì hi u l c thanh toán

c a t séc đó

 n v thanh toán đ c quy n t ch i và tr séc l i cho đ n v thu

h ho c ng i th h ng n u t séc không đ đi u ki n thanh toán Khi t

ch i thanh toán, đ n v thanh toán ph i l p phi u t ch i thanh toán g i cho

ng i th h ng bi t

 Khi b t ch i thanh toán, ng i th h ng có quy n khi u n i b ng cách l p đ n khi u n i g i cho ng i phát hành ho c ng i chuy n nh ng séc n khi u n i ph i đ c g i kèm phi u t ch i thanh toán

 Ng i nh n đ n khi u n i (ng i phát hành ho c ng i chuy n

nh ng) có trách nhi m tr l i đ n khi u n i, n u ch p nh n đ n khi u n i thì

ph i thanh toán cho ng i th h ng, đ ng th i thu l i t séc và phi u t ch i

đ k t thúc trách nhi m ho c khi u n i ti p ng i chuy n nh ng tr c mình

 N u đ n khi u n i không đ c gi i quy t thì ng i th h ng có quy n kh i ki n tr c tòa đ i v i ng i phát hành ho c ng i chuy n

nh ng V ki n do tòa án gi i quy t

 Tr ng h p séc b t ch i vì quá h n thì ng i th h ng m t quy n khi u n i Nh ng t séc v n có giá tr làm c n c đ yêu c u ng i phát hành thanh toán; n u ng i phát hành không tr thì ng i th h ng đ c quy n

pháp ký h u chuy n nh ng vi c chuy n nh ng s b ch m d t n u ng i chuy n nh ng có ghi c m t “Không ti p t c chuy n nh ng” Vi c chuy n

nh ng ph i ghi rõ h tên, đ a ch cá nhân ho c tên, đ a ch pháp nhân đ c chuy n nh ng vào m t sau c a t séc M t t séc ký danh n u có ghi c m

t : “Tr không theo l nh…” thì t séc này không đ c chuy n nh ng

 Séc vô danh: là lo i séc không ghi tên cá nhân ho c tên pháp nhân

th h ng séc Trên t séc s ghi: “Yêu c u tr ti n cho ng i c m séc” Lo i séc này đ c chuy n nh ng t do t c là b ng cách trao tay

 N u c n c vào tính ch t s d ng thì séc đ c chia làm hai lo i sau:

 Séc chuy n kho n: là lo i séc ch đ c dùng đ thanh toán theo l i chuy n kho n b ng cách ghi có vào các tài kho n liên quan V i lo i séc này,

ng i ký phát c n ghi rõ c m t : “Tr vào tài kho n” Ng i th h ng séc

ch đ c tr ti n b ng chuy n kho n ch không nh n ti n m t đ c

 Séc ti n m t: là lo i séc mà ng i th h ng đ c quy n rút ti n

m t t i đ n v thanh toán, ho c đ c thanh toán b ng chuy n kho n n u trên

t séc không ghi c m t : “Tr vào tài kho n”

 N u c n c vào tính ch t b o đ m thanh toán thì séc đ c chia làm hai lo i:

 Séc b o chi: là lo i séc đ c ngân hàng đ m b o kh n ng chi tr

Tr ng h p ng i ký phát có đ ti n đ thanh toán séc và yêu c u b o chi séc thì ng i b ký phát có ngh a v b o chi séc b ng cách ghi c m t : “b o chi”

và ký lên trên séc Ng i b ký phát có ngh a v gi l i s ti n đ đ thanh toán cho séc đã b o chi khi séc đó đ c xu t trình trong th i h n xu t trình

 Séc b o lãnh: là lo i séc đ c ng i th ba (ng i b o lãnh) cam

k t v i ng i nh n b o lãnh s thanh toán toàn b hay m t ph n s ti n ghi trên séc khi ng i đ c b o lãnh không thanh toán ho c thanh toán không đ y

đ t séc b o lãnh, ng i b o lãnh ghi c m t “b o lãnh”, s ti n b o

lãnh, tên, đ a ch , ch ký c a ng i b o lãnh và tên ng i đ c b o lãnh trên

t séc ho c v n b n đính kèm Tr ng h p b o lãnh không ghi tên ng i

đ c b o lãnh thì vi c b o lãnh đ c coi là b o lãnh cho ng i đ c ký phát

1.2.2 Thanh toán b ng y nhi m chi

1.2.2.1 Khái ni m v y nhi m chi

y nhi m chi là l nh chi do ch tài kho n l p trên m u in s n đ yêu

c u ngân hàng ho c kho b c n i mình m tài kho n trích m t s ti n nh t

đ nh t tài kho n c a mình đ tr cho ng i th h ng v ti n hàng hóa, d ch

v , ho c chuy n vào m t tài kho n khác c a mình

V i cách s d ng đ n gi n và thu n ti n, y nhi m chi đ c dùng đ thanh toán các kho n hàng hóa, d ch v ho c chuy n ti n m t cách r ng rãi và

ph bi n trong c n c không phân bi t trong cùng h th ng hay khác h

th ng ngân hàng

y nhi m chi đ c bên tr ti n l p theo m u th ng nh t, g m 4 liên có

n i dung gi ng nhau S ti n b ng s và b ng ch trên y nhi m chi ph i

kh p đúng v i nhau Ch ký và con d u đ c ký trên y nhi m chi ph i đ c

đ ng ký tr c đó v i ngân hàng n i bên tr ti n m tài kho n Ngày ghi trên

y nhi m chi không đ c tr và th ng cùng ngày so v i ngày y nhi m chi

đ c g i đ n ngân hàng Khi y nhi m chi đ c g i đ n ngân hàng, tài kho n

c a bên tr ti n ph i đ s d đ ngân hàng th c hi n l nh thanh toán

1.2.3 Thanh toán b ng y nhi m thu

1.2.3.1 Khái ni m v y nhi m thu

y nhi m thu là m t th th c thanh toán đ c ti n hành trên c s gi y

y nhi m thu và các ch ng t hóa đ n do ng i bán l p và chuy n đ n NH đ yêu c u thu h t ng i mua v ti n hàng hóa đã giao, d ch v đã cung ng phù h p v i nh ng đi u ki n thanh toán đã ghi trong h p đ ng kinh t

1.2.3.2 i u ki n khi s d ng y nhi m thu

y nhi m thu đ c áp d ng ph bi n trong m i tr ng h p v i đi u

ki n hai bên mua và bán ph i th ng nh t v i nhau theo nh ng đi u kho n trong h p đ ng kinh t và ph i thông báo b ng v n b n cho NH v vi c áp

d ng th th c y nhi m thu đ NH làm c n c t ch c th c hi n thanh toán

y nhi m thu đ c bên th h ng l p theo m u quy đ nh, g m 4 liên

gi ng nhau kèm theo hóa đ n giao hàng ho c cung ng d ch v Bên th

h ng ph i ghi đ y đ các y u t quy đ nh và ký tên, đóng d u (đã đ ng ký

v i NH ph c v mình) lên t t c các liên y nhi m thu

1.2.4 Thanh toán b ng th ngân hàng

Th ngân hàng có nhi u lo i khác nhau nh ng nhìn chung Vi t Nam

có hai lo i th sau đây:

 Th ghi n (debit card)

Th ghi n đ c áp d ng r ng rãi cho m i khách hàng v i đi u ki n khách hàng ph i có s d trong tài kho n t i ngân hàng (đ c h ng lãi), khách hàng đ c s d ng th trong ph m vi s d tài kho n c a mình và h n

m c thanh toán t i đa do ngân hàng quy đ nh Th ghi n bao g m th ghi n

n i đ a và th ghi n qu c t Th ATM là hình th c phát tri n đ u tiên c a

th ghi n n i đ a, cho phép ch th ti p c n tr c ti p t i tài kho n ngân hàng

c a mình t máy rút ti n t đ ng đ th c hi n nhi u giao d ch khác nhau nh : xem s d tài kho n, rút ti n, chuy n kho n, thanh toán phí d ch v , in sao kê

tài kho n,… H th ng máy ATM hi n đ i còn cho phép ch th n p ti n m t vào tài kho n c a mình ngay t i máy ATM mà không ph i đ n ngân hàng

 Th tín d ng (credit card)

Th tín d ng là lo i th cung c p cho ng i s d ng d ch v chi tiêu

tr c tr ti n sau Lo i th này áp d ng cho nh ng khách hàng có đ đi u

ki n đ c ngân hàng phát hành th cho vay v n đ thanh toán ti n hàng hóa,

d ch v i v i nh ng khách hàng này, sau khi ký h p đ ng tín d ng v i ngân hàng s đ c c p m t th tín d ng v i m t h n m c đ c ghi vào b

nh c a th đ thanh toán v i ng i bán Ch th không nh t thi t ph i có tài kho n ti n g i t i ngân hàng phát hành th Sau khi s d ng th đ thanh toán,

ch th ph i tr n g c cho ngân hàng phát hành th trong th i gian quy đ nh,

n u tr h n thì ph i tr lãi cho ngân hàng

Th tín d ng đ c các t ch c tín d ng phát hành cho khách hàng d a trên uy tín và kh n ng đ m b o chi tr c a m i khách hàng Kh n ng đ m

b o chi tr đ c xác đ nh d a trên vi c t ng h p nhi u y u t khác nhau nh : thu nh p, chi tiêu, ngh nghi p, đ a v xã h i, n i công tác…c a khách hàng

Do đó m i khách hàng có nh ng h n m c tín d ng khác nhau Khi s d ng

th tín d ng, ch th xu t trình th c a mình t i các đi m cung ng hàng hóa,

d ch v có ch p nh n th đ thanh toán

 Ngân hàng phát hành th : là ngân hàng thi t k các tiêu chu n k

thu t, m t mã, ký hi u,…cho các lo i th thanh toán đ đ m b o đ an toàn trong quá trình s d ng th Ngân hàng phát hành th cung c p ho c bán th cho khách hàng và ch u trách nhi m thanh toán s ti n mà khách hàng tr cho

ng i bán b ng th thanh toán

 Ng i s s ng th (ch th ): là các t ch c ho c cá nhân có nhu c u

s d ng th thanh toán và đ c ngân hàng phát hành th ch p nh n cho s

d ng th Ch th có th ph i tr phí cho ngân hàng phát hành th (tùy t ng

lo i th )

 n v ch p nh n thanh toán th : là các t ch c ho c cá nhân đóng vai trò là ng i cung c p hàng hóa, d ch v và ch p nh n cho ng i mua thanh toán b ng th n v c p nh n thanh toán s đ c ngân hàng phát hành

th trang b m t máy chuyên dùng đ ki m tra, đ c th và l p hóa đ n thanh toán nh m đ m b o thanh toán k p th i, chính xác và an toàn n v ch p

nh n th có th ph i tr phí cho ngân hàng phát hành th

 Ngân hàng đ i lý thanh toán th : bao g m nh ng ngân hàng đ c

ngân hàng phát hành th ch p nh n cho làm đ i lý Ngân hàng đ i lý thanh toán th th c hi n vi c thanh toán cho đ n v ch p nh n thanh toán th khi

đ n v này n p biên lai thanh toán vào ngân hàng

1.2.5 Thanh toán qua d ch v ngân hàng đi n t

Ngân hàng đi n t là nh ng d ch v ngân hàng d a trên n n t ng công ngh thông tin hi n đ i D ch v ngân hàng đi n t cho phép khách hàng có

th truy c p t xa vào m t ngân hàng nh m n m b t thông tin có liên quan

đ n ho t đ ng ngân hàng, th c hi n các giao d ch v i ngân hàng thông qua

ph ng ti n thông tin hi n đ i mà không c n đ n qu y giao d ch tr c ti p v i ngân hàng

Trong nh ng n m g n đây, v i s phát tri n m nh m c a công ngh thông tin, các d ch v ngân hàng đi n t ra đ i càng nhi u, càng đa d ng và cung c p khá nhi u ti n ích cho các doanh nghi p và cá nhân trong c n c

Có nhi u hình th c thanh toán qua d ch v ngân hàng đi n t ph bi n nh :

 Internet banking: D ch v Internet banking giúp khách hàng chuy n

ti n trên m ng thông qua các tài kho n c a mình c ng nh ki m soát ho t

đ ng c a các tài kho n này tham gia, khách hàng ph i đ ng ký d ch v này v i ngân hàng và đ c ngân hàng c p m t mã, sau đó khách hàng dùng

m t mã này truy c p vào website c a ngân hàng và th c hi n các giao d ch tài chính, truy c p thông tin c n thi t, ho c th c hi n mua hàng và thanh toán v i ngân hàng

 Mobile banking: V i d ch v này, khách hàng có th ki m tra s d

tài kho n; li t kê giao d ch; nh n thông báo s d , t giá và lãi su t t đ ng; thanh toán hóa đ n ti n đi n, n c, đi n tho i, internet và n p ti n vào đi n tho i di đ ng Khách hàng s d ng d ch v này qua máy đi n tho i di đ ng

 E-banking: Khách hàng có th th c hi n h u h t các giao d ch t i

nhà ho c v n phòng làm vi c c a mình mà không c n đ n ngân hàng Khách hàng s d ng d ch v này v i đi u ki n máy tính ph i đ c cài đ t ch ng trình c a ngân hàng k t n i

V i s phát tri n c a th ng m i đi n t , các d ch v ngân hàng đi n t ngày càng đa d ng và th a mãn càng nhi u nhu c u c a khách hàng Tuy nhiên, bên c nh r t nhi u nh ng l i ích mang l i c ng t n t i nhi u r i ro trên

ph m vi toàn c u Các ngân hàng c n có h th ng b o m t đ m nh đ đ i phó v i nh ng r i ro và kinh phí đ đ u t vào h th ng b o m t r t t n kém

TI N M T

1.3.1 i u ki n v pháp lý

Môi tr ng pháp lý cho các ho t đ ng thanh toán không dùng ti n m t,

k c Lu t và các v n b n d i Lu t, c n đ c hoàn thi n và đ ng b hóa, s a

đ i và b sung các n i dung liên quan đ n ho t đ ng thanh toán, ho c liên quan đ n ho t đ ng c a các t ch c công ngh thông tin, các t ch c tham gia

ho t đ ng thanh toán ho c h tr các d ch v thanh toán Khung pháp lý rõ ràng, minh b ch, đ m b o vai trò h p lý c a NHNN trong vi c giám sát hi u

qu , c ng nh đ m b o cho th tr ng m t s linh ho t, n ng đ ng c n thi t cho m t môi tr ng c nh tranh bình đ ng gi a các t ch c cung ng d ch v

thanh toán; đó là m t đi u ki n quan tr ng đ t ng c ng lòng tin c a gi i doanh nghi p và ng i dân vào các ph ng ti n, d ch v thanh toán không dùng ti n m t

h th ng máy rút ti n t đ ng, h th ng thi t b ch p nh n th , các liên minh

th , h th ng h t ng k thu t c a ngành vi n thông và công ngh thông tin,…C s h t ng công ngh trong thanh toán đ c chú tr ng đ u t và phát tri n hi u qu s đáp ng đ c các đi u ki n c n thi t đ phát tri n các d ch

v và ph ng ti n thanh toán m i H t ng công ngh đ c phát tri n t t

c ng đem l i nhi u ti n ích và t o lòng tin cho khách hàng s d ng các

ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t

Vi c ng d ng công ngh thông tin trong thanh toán đã góp ph n cho

ra đ i nh ng ph ng ti n, d ch v thanh toán hi n đ i và nhi u ti n ích cho khách hàng nh : Th ngân hàng, Mobile Banking, Internet Banking, Ví đi n

t ,… Các ph ng ti n và d ch v thanh toán m i này đang đi d n vào cu c

s ng, phù h p v i xu th thanh toán c a các n c trong khu v c và trên th

gi i Vi c ng d ng công ngh thông tin trong thanh toán qua ngân hàng càng

đ c đ y m nh thì các ph ng ti n và d ch v thanh toán qua ngân hàng càng

c i ti n và phát huy hi u qu , góp ph n đ y m nh công tác thanh toán không dùng ti n m t

l a ch n hình th c thanh toán không dùng ti n m t Vì v y n u thi u nh ng

bi n pháp an ninh, an toàn b o m t trong thanh toán thì vi c phát tri n thanh toán không dùng ti n m t không th th c hi n đ c

1.3.3 i u ki n v con ng i

M c s ng là m t trong nh ng nhân t quan tr ng đ phát tri n thanh toán không dùng ti n m t Khi ng i dân s ng v i thu nh p th p thì h s ít quan tâm đ n các d ch v ngân hàng H s dùng ti n m t thay vì thanh toán qua ngân hàng Do v y, phát tri n kinh t và c i thi n m c s ng ng i dân là

nh ng đi u ki n quan tr ng đ phát tri n thanh toán không dùng ti n m t

dùng ti n m t

Thói quen, s yêu thích dùng ti n m t và tâm lý e ng i c a khách hàng

tr c nh ng d ch v m i có th là nh ng tr ng i l n cho vi c phát tri n thanh toán không dùng ti n m t phát tri n thanh toán không dùng ti n

m t, n u ch có các d ch v và ph ng th c thanh toán hi n đ i và t i u thì

ch a đ S hi u bi t c a đông đ o các khách hàng v các ph ng th c thanh toán này và ti n ích c a chúng là th t s c n thi t Do đó, đ phát tri n thanh toán không dùng ti n m t, Nhà n c và các đ n v cung c p d ch v thanh toán c n ph i đ y m nh công tác tuyên truy n, ph bi n ki n th c v thanh toán không dùng ti n m t, nâng cao nh n th c đ thay đ i hành vi thanh toán

c a ng i dân

1.3.3.3 Ngu n nhân l c c a ngân hàng

Các h th ng thanh toán hi n đ i đòi h i m t ngu n nhân l c l n có trình đ chuyên môn ngân hàng, đ c đào t o t t v công ngh thông tin, k

n ng nghi p v thanh toán và thành th o Anh ng - ngôn ng c n b n c a

l nh v c công ngh thông tin và d ch v ngân hàng hi n đ i i ng cán b ngân hàng chuyên nghi p nh trên s đ m nh n t t công tác giao ti p, cung

c p các d ch v thanh toán cho khách hàng, là đi u ki n quan tr ng đ phát tri n thanh toán không dùng ti n m t hi n nay

TI N M T T M T S N C TRÊN TH GI I VÀ BÀI H C CHO CÁC NGÂN HÀNG VI T NAM

1.4.1 S phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t i M

M là n i sinh ra th và là n i phát tri n nh t c a các lo i th Máy ATM có m t kh p n i và th ghi n là ph ng th c thanh toán tiên phong t i

nh ng đi m bán l Séc c ng đ c s d ng v i giá tr thanh toán khá l n V i

v th là m t c ng qu c n i ti ng th gi i v t c đ và th m nh c a khoa

h c công ngh , M s d ng thanh toán đi n t trong ho t đ ng ngân hàng

s m nh t và khá thành công v i nhi u d ch v ti n ích c a ngân hàng đi n t Các ho t đ ng thanh toán đi n t h u h t có liên k t gi a các ngân hàng

th ng m i và các t ch c công ngh thông tin đóng vai trò cung c p d ch v

h tr thanh toán đi n t

1.4.2 S phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t i Châu Âu

T lâu, séc là m t trong nh ng ph ng ti n thanh toán m nh nh t các

n c phát tri n Châu Âu D a trên công c th gi i v Séc n m 1933, các

n c đ u ban hành Lu t Séc vi c s d ng séc đ c nhanh chóng, thu n

ti n không ch trong cùng đ a ph ng và cùng t ch c phát hành séc, các

n c đ u có Trung tâm x lý thanh toán bù tr séc do Ngân hàng Trung ng

ho c Hi p h i Ngân hàng qu n lý, nh v y séc là ph ng ti n thanh toán

đ c s d ng ph bi n Hi n nay, bên c nh séc thì th thanh toán, y nhi m chi, thanh toán đ n t và các ph ng ti n thanh toán không dùng ti n m t khác đang đ c s d ng ngày càng nhi u

Th y i n là m t n c phát tri n Châu Âu có l ch s lâu đ i, ho t

đ ng ngân hàng đã tr i qua nhi u l n c i cách và đã có m t h th ng thanh toán tiên ti n, g m: h th ng thanh toán t ng t c th i (RIX), h th ng thanh toán giá tr th p Bankgiro (BGC), h th ng thanh toán th (CEKAB), h

th ng bù tr và l u ký ch ng khoán (VPC) làm t t và thúc đ y ho t đ ng TTKDTM, Th y i n đã m nh d n thay đ i ph ng th c thanh toán truy n

th ng và áp d ng các ph ng th c thanh toán m i khi mà n n t ng công ngh

đã cho phép, đào t o đ i ng cán b ngân hàng, đ i m i c c u t ch c b máy, t o ra thói quen TTKDTM cho ng i dân và các thành ph n kinh t -xã

h i Theo Ti n s Nguy n i Lai: “Th y i n là m t tr ng h p r t hay

Cu c cách m ng v TTKDTM qu c gia này m i b t đ u t 1999, v y và k

t sau n m 2000, t l ti n m t trong t ng ph ng ti n thanh toán c a Th y

i n ch còn 0,7%, m t con s đáng khâm ph c n u bi t r ng tr c 1999 t l

đó là trên 17%

1.4.3 S phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t i Trung Qu c

T i Trung Qu c, trong nh ng n m g n đây, các ph ng ti n TTKDTM duy trì m c t ng tr ng và ngày càng đóng vai trò quan tr ng trong vi c thay

th ti n m t Trong n m 2009, kho ng 21.414 tri u giao d ch thanh toán đã

đ c th c hi n b ng các ph ng ti n TTKDTM (16,85% so v i n m 2008),

v i t ng giá tr giao d ch đ t 715,75 nghìn t nhân dân t (t ng 13,07% so v i

n m 2008) Trong s các hình th c thanh toán b ng gi y t có giá thì séc v n

là ph ng ti n thanh toán ph bi n nh t, chi m 97,51% v kh i l ng và

92,15% v giá tr giao d ch trong t ng s các ph ng ti n thanh toán b ng

gi y t có giá

N m 2009, Trung Qu c có kho ng 848 tri u giao d ch thanh toán b ng hình th c chuy n kho n, y nhi m thu và y nhi m chi v i t ng giá tr là 279,73 nghìn t nhân dân t , t ng 9,45% v s l ng và 9,92% v giá tr giao

d ch so v i n m 2008 V thanh toán đi n t , Trung Qu c đã duy trì đà t ng

tr ng m nh, h tr tích c c cho s phát tri n c a th ng m i đi n t Trong

n m 2009, t ng giao d ch qua internet, đi n tho i c đ nh và đi n tho i di

đ ng đ t 5.567 tri u giao d ch v i t ng giá tr giao d ch là 357,45 nghìn t nhân dân t , t ng t ng ng 91,21% và 33,16% so v i n m 2008 V thanh toán th , s l ng và giá tr giao d ch c a th ngân hàng phát tri n khá nhanh

và đã đi vào cu c s ng c a ng i dân Cu i n m 2009, t ng s l ng th ngân hàng Trung Qu c đ c phát hành là 2,066 t th v i kh i l ng và giá

tr giao d ch b ng th ngân hàng là 53.948.500 giao d ch và 454.771 tri u nhân dân t

đ y m nh vi c phát tri n TTKDTM, Trung Qu c đã áp d ng đ ng

b nhi u bi n pháp: bi n pháp hành chính b t bu c trong quan h thanh toán

đ i v i chi tiêu ngân sách, bi n pháp ph i h p ch t ch gi a các b ngành liên quan mà nh t là B Công an trong vi c đ m b o an toàn cho các ph ng ti n TTKDTM, thi t l p h th ng thanh toán an toàn và hi u qu g m 3 c p (NHTW, NHTM, các t ch c phi tài chính) v i s t ng c ng giám sát và

qu n lý c a NHTW, hoàn thi n khuôn kh pháp lý và h t ng t thành th đ n nông thôn cho ho t đ ng thanh toán,… Hi n nay, h th ng thanh toán c a Trung Qu c là m t h th ng đ ng b g m: h th ng thanh toán giá tr cao (HVPS), h th ng thanh toán đi n t giá tr th p theo lô (BEPS), h th ng thanh toán séc (CIS), h th ng thanh toán bù tr t đ ng (ACH), h th ng thanh toán n i b c a các NHTM, h th ng thanh toán bù tr th liên ngân

hàng (CUP), h th ng thanh toán ngo i t trong n c (CDFCPS) NHTW c a Trung Qu c còn đang ti n hành thúc đ y s phát tri n c a h th ng tài kho n

t p trung (ACS) và h th ng trái phi u trung ng dùng chung (CBGS) Hi n nay, đ i v i các doanh nghi p, Trung Qu c quy đ nh rõ giao d ch thanh toán trên 1.000 nhân dân t ph i s d ng các ph ng th c thanh toán không dùng

ti n m t

1.4.4 Bài h c kinh nghi m v phát tri n thanh toán không dùng ti n m t

cho các ngân hàng Vi t Nam

T s thành công v thanh toán không dùng ti n m t c a m t s n c trên th gi i, chúng ta có th rút ra bài h c kinh nghi m cho các ngân hàng

- C n c i ti n h th ng thanh toán t kinh nghi m các n c trên th

gi i nh Trung Qu c, Th y i n phát tri n h th ng thanh toán, NHNN

c n ph i h p v i các NHTM và các B , ngành liên quan xây d ng l trình và

b c đi phù h p v i đi u ki n c a Vi t Nam

- C n đ y m nh vai trò giám sát, qu n lý h th ng thanh toán và các t

ch c cung ng d ch v thanh toán S giám sát h p lý c a NHNN đ i v i h

th ng thanh toán góp ph n b o v s an toàn và n đ nh trong quá trình v n hành h th ng thanh toán và t ng c ng lòng tin c a ng i s d ng đ i v i h

th ng thanh toán

 i v i các NHTM:

- C n t p trung đ u t công ngh cao cho l nh v c thanh toán qua ngân hàng, phát tri n h t ng d ch v thanh toán không dùng ti n m t, đ c bi t chú

tr ng l nh v c thanh toán đi n t

- C n đào t o đ i ng cán b làm vi c trong khâu thanh toán tr thành

đ i ng cán b có n ng l c và trình đ chuyên môn v ng

- C n chú tr ng chính sách an toàn b o m t h th ng công ngh ngân hàng Các NHTM c n ph i h p v i NHNN và B Công an trong vi c đ m

b o an toàn cho các ph ng ti n thanh toán không dùng ti n m t

- C n có s liên k t gi a các NHTM và các t ch c công ngh thông tin cung c p d ch v h tr thanh toán đi n t

- C n chú tr ng công tác tuyên truy n, qu ng bá các ph ng ti n và

d ch v thanh toán qua ngân hàng r ng rãi đ n công chúng nh m nâng cao ý

th c và s t giác c a ng i dân v vi c s d ng các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t

K T LU N CH NG 1

Ch ng 1 c a lu n v n đã nêu khái quát các v n đ liên quan đ n các

ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t hi n nay Qua nghiên c u

ch ng 1, ta rút ra đ c:

- Khái ni m v thanh toán không dùng ti n m t

- Ngu n g c và s c n thi t phát tri n các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t

- c đi m và tác d ng c a thanh toán không dùng ti n m t

- Các ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t c a ngân hàng

th ng m i hi n nay: séc, y nhi m chi, y nhi m thu, th ngân hàng, d ch v ngân hàng đi n t

- Các đi u ki n đ phát tri n thanh toán không dùng ti n m t

- Kinh nghi m phát tri n thanh toán không dùng ti n m t t m t s

n c trên th gi i và bài h c cho các ngân hàng Vi t Nam

Trên c s tham m u c a NHNN, Chính ph đã ban hành và t ng b c

c ng c khuôn kh pháp lý cho ho t đ ng thanh toán nói chung trong n n kinh t c ng nh ho t đ ng TTKDTM qua ngân hàng, nh m phát tri n m t

n n kinh t n đ nh, v ng ch c

– N m 1997, Qu c h i đã ban hành Lu t NHNN và Lu t các t ch c tín d ng, trong đó có đ c p đ n v n đ thanh toán qua ngân hàng

– Ngày 19/10/1999, Th ng đ c NHNN ban hành Quy t đ nh 371/Q NHNN v quy ch phát hành và thanh toán th ngân hàng

-– Ngày 20/9/2001, Chính ph ban hành Ngh đ nh 64/2001/N -CP v

ho t đ ng thanh toán qua các t ch c cung ng d ch v thanh toán, t o khuôn

kh pháp lý chung cho các ho t đ ng thanh toán qua các t ch c cung ng

d ch v thanh toán Qua đó, các t ch c này có c s đ ban hành các v n b n

c th h ng d n nghi p v thanh toán trong t ng h th ng c a mình, giúp

ho t đ ng thanh toán nhanh chóng, an toàn và hi u qu

– Ngày 26/3/2002, Th ng đ c NHNN ban hành Quy t đ nh 226/2002/Q -NHNN v quy ch ho t đ ng thanh toán qua các t ch c cung

ng d ch v thanh toán Ti p đó, ngày 1/4/2002, Th ng đ c NHNN ban hành Quy t đ nh 235/2002/Q -NHNN v vi c ch m d t phát hành Ngân phi u thanh toán Ngày 8/10/2002, Th ng đ c NHNN ban hành Quy t đ nh