- Séc vô danh: là lo i séc không ghi tên cá nhân ho c tên pháp nhân th h ng séc... Ngân hàng phát hành th có th kiêm ngân hàng thanh tóan th... nhân, thanh toán online... Khi các bên có
Trang 1TR NG I H C KINH T TP H CHÍ MINH
NGUY N TH THOAN
M T S GI I PHÁP M R NG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TI N M T T I
Trang 2M C L C
Trang
Trang ph bìa
L i cam đoan
M c l c
Danh m c các kỦ hi u, ch vi t t t
Danh m c các b ng bi u
Ph n m đ u 1
CH NG 1: T NG QUAN V THANH TOÁN KHÔNG DỐNG TI N M T 5
1.1 Nh ng v n đ chung v Thanh toán không dùng ti n m t 5
1.1.1 Thanh toán không dùng ti n m t 6
1.1.2 c đi m c a TTKDTM 6
1.1.3 Vai trò c a TTKDTM 6
1.1.3.1 Vai trò c a TTKDTM đ i v i n n kinh t 6
1.1.3.2 Vai trò c a TTKDTM đ i v i NHTW 7
1.1.3.3 Vai trò c a TTKDTM đ i v i NHTM 7
1.1.3.4 Vai trò c a TTKDTM đ i v i ng i s d ng d ch v 8
1.2 S c n thi t c a TTKDTM trong n n kinh t th tr ng 8
1.3 Các ph ng th c TTKDTM 10
1.3.1 Thanh toán b ng L nh chi hay y nhi m chi (UNC) 10
1.3.1.1 Khái ni m L nh chi hay U nhi m chi (UNC) 10
1.3.1.2 Ph m vi thanh tóan c a UNC 11
1.3.1.3 u, nh c đi m c a UNC 11
Trang 3
1.3.2 Thanh toán b ng Nh thu hay y nhi m thu 12
1.3.2.1 Khái ni m Nh thu hay U nhi m thu 12
1.3.2.2 Ph m vi áp d ng c a nh thu hay UNT 12
1.3.2.3 u, nh c đi m c a UNT 13
1.3.3 Thanh toán b ng Séc 14
1.3.3.1 Khái ni m Séc 14
1.3.3.2 Thành ph n liên quan đ n Séc 14
1.3.3.3 Các lo i séc s d ng trong thanh toán 14
1.3.3.4 u, nh c đi m c a Séc 16
1.3.4 Thanh toán b ng Th tín d ng 17
1.3.4.1 Khái ni m Th tín d ng 17
1.3.4.2 u, nh c đi m c a Th tín d ng 17
1.3.5 Thanh toán b ng th 18
1.3.5.1 Khái ni m v th 18
1.3.5.2 Các lo i th 18
1.3.5.3 Thành ph n tham gia vào vi c phát hành và s d ng th 19
1.3.5.4 u, nh c đi m c a th 20
1.3.6 Hình th c thanh toán khác 20
1.4 Các tiêu chí đánh giá hi u qu c a TTKDTM 21
1.5 Các nhơn t nh h ng đ n TTKDTM 22
1.5.1 Môi tr ng kinh t v mô 22
1.5.2 Môi tr ng pháp lỦ 23
1.5.3 Khoa h c công ngh 23
1.5.4 Y u t con ng i 24
1.5.5 Y u t tâm lỦ 24
Trang 41.5.6 Ho t đ ng kinh doanh chung c a Ngân hàng 24
1.5.7 Qui mô Ngân hàng 25
1.6 Kinh nghi m TTKDTM c a m t s n c trên th gi i vƠ bƠi h c kinh nghi m cho Vi t Nam 25
1.6.1 T ch c TTKDTM c a các Ngân hàng Trung Qu c 25
1.6.2 T ch c TTKDTM c a các Ngân hàng c 27
1.6.3 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 28
K t lu n ch ng 1 29
CH NG 2: TH C TR NG THANH TOÁN KHÔNG DỐNG TI N M T T I NGÂN HÀNG TMCP CÔNG TH NG CHI NHÁNH 11 31
2.1 Gi i thi u v Ngơn hƠng TMCP Công Th ng Vi t Nam - Chi nhánh 11 31
2.1.1 Khái quát quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam – Chi nhánh 11 31
2.1.2 Khái quát v k t qu ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam – Chi nhánh 11 32
2.1.2.1 Ho t đ ng huy đ ng v n c a VietinBank – CN 11 33
2.1.2.2 Ho t đ ng tín d ng c a VietinBank – CN 11 34
2.1.2.3 K t qu ho t đ ng kinh doanh c a VietinBank – CN 11 35
2.1.2.4 Ho t đ ng thanh toán qu c t và kinh doanh ngo i h i c a VietinBank – CN 11 36
2.1.2.5 D ch v ki u h i c a VietinBank – CN 11 37
2.1.2.6 D ch v th và Ngân hàng đi n t c a VietinBank – CN 11 38
2.2 Th c tr ng ho t đ ng TTKDTM t i VietinBank ậ CN 11 41
2.2.1 Ph ng th c thanh toán Séc t i VietinBank – CN 11 44
Trang 52.2.2 Ph ng th c thanh toán y nhi m chi t i VietinBank – CN 11 45
2.2.3 Ph ng th c thanh toán b ng UNT hay Nh thu t i VietinBank – CN 1146 2.2.4 Ph ng th c thanh toán Th tín d ng t i VietinBank – CN 11 47
2.2.5 Ph ng th c thanh toán khác 48
2.3 ánh giá v ho t đ ng TTKDTM t i VietinBank ậ CN 11 49
2.3.1 K t qu đ t đ c c a h at đ ng TTKDTM t i VietinBank – CN 11 49
2.3.2 Nh ng t n t i và nguyên nhân t n t i trong ho t đ ng TTKDTM VietinBank – CN 11 53
2.3.2.1 Nh ng t n t i trong ho t đ ng TTKDTM VietinBank – CN 11 53
2.3.2.2 Nguyên nhân t n t i trong ho t đ ng TTKDTM t i VietinBank – CN 11 57
K t lu n ch ng 2 62
CH NG 3: M T S GI I PHÁP M R NG TTKDTM T I NGÂN HÀNG T MCP CÔNG TH NG CHI NHÁNH 11 63
3.1 nh h ng phát tri n TTKDTM c a Ngơn hƠng NhƠ n c Vi t Nam 63 3.1.1 M c tiêu t ng quát 63
3.1.2 M c tiêu c th 63
3.2 nh h ng phát tri n vƠ chi n l c ch y u c a VietinBank ậ CN 11 64
3.3 M t s gi i pháp m r ng thanh toán không dùng ti n m t t i Ngân hƠng TMCP Công Th ng Chi nhánh 11 65
3.3.1 C i thi n ho t đ ng Marketing t i VietinBank – CN 11 65
3.3.2 Ph i xây d ng chính sách ch m sóc khách hàng theo t ng đ i t ng t i VietinBank – CN 11 66
3.3.3 a d ng hóa các s n ph m d ch v t i VietinBank – CN 11 67
3.3.4 Phát tri n và m r ng m ng l i ch p nh n thanh toán 69
Trang 63.3.5 Nâng cao trình đ , chu n hóa ngu n nhân l c 70
3.4 M t s ki n ngh 71
3.4 1 Ki n ngh đ i v i VietinBank 71
3.4.1.1 Phát tri n công ngh thông tin t i VietinBank 71
3.4.1.2 T ng c ng h p tác thanh toán song ph ng v i các Ngân hàng b n 73
3.4.2 Ki n ngh đ i v i NHNN 73
3.4.2.1 NHNN trình Chính ph có l trình xây d ng Lu t Giao d ch b ng
ti n m t trong n n kinh t 73
3.4.2.2 Hoàn thi n và phát tri n h th ng thanh toán đi n t liên ngân hàng74 3.4.2.3 Xây d ng trung tâm chuy n m ch th th ng nh t 74
3.4.3 Ki n ngh đ i v i Chính ph , c quan, Bô, ngành 74
3.4.3.1 Xây d ng khung pháp lỦ v thanh toán b ng ti n m t 74
3.4.3.2 C n ban hành các v n b n pháp quy mang tính pháp lý cao h n cho ho t đ ng TTKDTM 75
3.4.3.4 Hoàn thi n, xây d ng c ch chính sách v t ch c, qu n lỦ, đi u hành h th ng TTKDTM trong toàn b n n kinh t - xư h i 75
3.4.3.5 ra quy đ nh, t t c nh ng cá nhân t 18 tu i tr lên đ u có tài kho n t i Ngân hàng 75
K t lu n ch ng 3 76
K t lu n chung 77
TƠi li u tham kh o
Ph l c 1 : Bi u phí VietcomBank
Ph l c 2 : Bi u phí CitiBank
Ph l c 3 : D ch v Ngơn hƠng đi n t VietinBank
Trang 7PH N M U
1 LỦ do vƠ m c đích ch n đ tƠi:
i v i các qu c gia có n n kinh t phát tri n, vi c s d ng ph ng th c
trong khi đó Th y i n t l này là 0.7%, Trung Qu c là 10%, Vi t Nam v n
đ c xem là m t “N n kinh t ti n m t” Các doanh nghi p s n xu t, kinh doanh
Trang 8Vi t Nam ch u s c nh tranh v i các Ngân hàng liên doanh và Ngân hàng 100%
v n n c ngoài t t c các s n ph m d ch v Ngân hàng Nh n th c đ c v n
đ đó, ngành Ngân hàng nói chung và các Ngân hàng th ng m i nói riêng đư và đang đ i m i m nh m các ho t đ ng Ngân hàng theo xu h ng h i nh p và nâng cao n ng l c c nh tranh Nh ng n m g n đây, các Ngân hàng đư và đang
t p trung nhi u gi i pháp hi n đ i hóa h th ng thanh toán và m r ng d ch v
c a n n kinh t , m t m t t ng thu nh p c a Ngân hàng
Nh n th c đ c t m quan tr ng c a v n đ đư nêu, là ng i đang công tác
b ph n giao d ch, tôi ch n đ tài “M t s gi i pháp m r ng thanh toán
không dùng ti n m t t i Ngơn hƠng TMCP Công th ng Chi nhánh 11”
nh m phân tích, đánh giá th c tr ng thanh toán không dùng ti n m t t i Ngân hàng TMCP Công th ng Chi nhánh 11, qua đó tìm gi i pháp góp ph n m r ng
TTKDTM
2 i t ng, ph m vi vƠ m c đích nghiên c u:
i t ng:
tài l y quá trình thanh toán t i Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t
Ph m vi nghiên c u:
Nghiên c u ho t đ ng thanh toán không dùng ti n m t t n m 2007 đ n
n m 2011 c a Ngân hàng TMCP Công Th ng Chi nhánh 11
M c đích nghiên c u:
Nghiên c u c s lỦ lu n c ng nh các v n b n pháp lu t liên quan đ n
ph ng th c thanh toán không dùng ti n m t, nêu lên th c tr ng c a vi c thanh toán không dùng ti n m t t i Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam Chi
Trang 9nhánh 11 Qua đó đ a ra các bi n pháp góp ph n m r ng công tác thanh toán không dùng ti n m t t i Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam Chi nhánh
Xét trên nhi u góc đ , khi ho t đ ng thanh toán trong xư h i còn th c
hi n ph bi n b ng ti n m t, nh t là trong thanh toán các kho n có giá tr l n có
th d n đ n m t s b t l i và r i ro nh : Chi phí c a xư h i đ t ch c ho t đ ng thanh toán (nh chi phí c a Chính ph cho vi c in ti n, chi phí v n chuy n, b o
qu n, ki m, đ m ti n c a h th ng ngân hàng, c a các ch th tham gia giao d ch thanh toán) là r t t n kém Vì v y, TTKDTM là l a ch n t i u cho n n kinh t
K t qu c a đ tài này s góp ph n làm c s đ các đ ng nghi p, các cán b
qu n lỦ ngân hàng tham kh o đ phát tri n các d ch v thanh toán Các nhà
ho ch đ nh chính sách c ng có th xem đ tài này nh m t kênh thông tin quan
Ch ng 1: T ng quan v thanh toán không dùng ti n m t
Ch ng 2: Th c tr ng thanh toán không dùng ti n m t t i Ngân hàng TMCP Công Th ng Chi nhánh 11
Trang 10Ch ng 3: M t s gi i pháp m r ng thanh toán không dùng ti n m t t i Ngân hàng TMCP Công Th ng Chi nhánh 11
Trang 11CH NG 1
1.1.1 Thanh toán không dùng ti n m t
ng th i nó c ng là khâu m đ u và c ng là khâu k t thúc c a quá trình tái s n
xu t xư h i
Các ph ng th c thanh toán qua Ngân hàng: có 2 ph ng th c
tr c ti p b ng ti n m t trong các quan h thanh toán thu chi gi a nhân dân
v i nhau, gi a các xí nghi p, t ch c kinh t , c quan nhà n c v i nhân
t , gi a các t ng l p nhân dân, gi a nhà n c, các xí nghi p, t ch c kinh
t v i ng i lao đ ng Vi c thanh toán b ng ti n m t nói chung đ ph c v các quan h giao d ch nh , l ho c không có đi u ki n thanh toán qua ngân
hàng
ph ng ti n l u thông và ph ng ti n thanh toán không tr c ti p b ng ti n
m t mà th c hi n b ng cách trích chuy n trên các tài kho n Ngân hàng,
t ch c tín d ng ho c bù tr l n nhau gi a nh ng ng i ph i thanh toán và
nh ng ng i th h ng
Trang 12ho c sau khi hàng hóa đ c v n chuy n t ng i bán t i ng i mua
Vi c thanh toán đ c th c hi n b ng cách trích chuy n ti n t tài kho n
c a ng i chi tr sang tài kho n c a ng i th h ng m tài kho n t i Ngân hàng ho c b ng cách bù tr l n nhau S ti n thanh toán là s ti n đ c ghi trên các ch ng t , d a trên các ch ng t đó ngân hàng th c hi n thanh toán cho các
bên có liên quan
gia
Các bên tham gia vào ho t đ ng TTKDTM bao g m: T ch c cung ng
d ch v thanh toán (các NHTM, các t ch c tín d ng khác và các t ch c khác khi đ c NHNN c p phép), Ng i tr ti n (Ng i mua), Ng i th h ng
Trang 13su t gi a ti n m t và ti n chuy n kho n T đó t o đi u ki n thu n l i cho công
tác k ho ch hóa và l u thông ti n t
Các nghi p v TTKDTM đ u đ c l u l i trên s sách k toán t i ngân
thu c nhi u ngành kinh t khác m t cách d dàng
1.1.3.2 Vai trò c a TTKDTM đ i v i NHTW
TTKDTM t ng c ng ho t đ ng l u thông ti n t trong n n kinh t , t ng
c ng vòng quay c a đ ng ti n, kh i thông các ngu n v n khác nhau, t o đi u
ki n quan tr ng cho vi c ki m soát kh i l ng giao d ch thanh toán c a dân c
và c a c n n kinh t Qua đó thu n ti n cho vi c tính toán l ng ti n và đi u hành th c thi chính sách ti n t có hi u qu
1.1.3.3 Vai trò c a TTKDTM đ i v i NHTM
ngu n v n cho ngân hàng thông qua ho t đ ng m tài kho n thanh toán cho t ch c và cá nhân
Khách hàng m tài kho n này v i mong mu n ngân hàng đáp ng k p th i chính xác các yêu c u thanh toán c a h ch không ph i m c đích ki m l i Tuy nhiên đ i v i séc b o chi, th tín d ng thì ch tài kho n ph i kỦ qu m t l ng
ti n t ng ng v i giá tr c a nó Nh v y, Ngân hàng s luôn có m t l ng ti n
nh t đ nh t m th i nhàn r i trên các tài kho n này v i chi phí th p N u s d ng
t t ngu n v n này thì Ngân hàng (NH) không ch ki m đ c l i nhu n, giành
th ng l i trong c nh tranh mà còn mang l i l i ích r t l n cho toàn b n n kinh t
qu c dân
Trang 14Nh có ngu n v n ti n g i không kì h n, NH có c h i đ t ng l i nhu n cho mình b ng cách c p tín d ng cho n n kinh t NH thu hút đ c ngu n v n
v i chi phí th p nên trên c s đó h lưi su t ti n vay, khuy n khích các doanh nghi p, cá nhân vay v n s n xu t kinh doanh, đ u t vào kinh t
TTKDTM nhanh h n thanh toán b ng ti n m t do không ph i ki m đ m
ti n, v n chuy n ti n Ng i h ng có th nh n đ c ti n ngay sau vài phút
c p, thiên tai, h a ho n
d ch v ngân hàng v i nhi u u đưi
Ph ng ti n thanh toán ti n m t là không th thi u, song ngày nay, thanh toán b ng ti n m t không còn là ph ng ti n thanh toán t i u trong các giao
Trang 15Xét trên nhi u góc đ , khi ho t đ ng thanh toán trong xư h i còn th c hi n
ph bi n b ng ti n m t, nh t là trong thanh toán các kho n có giá tr l n có th
d n đ n m t s b t l i và r i ro nh : Chi phí c a xư h i đ t ch c ho t đ ng thanh toán (nh chi phí c a Chính ph cho vi c in ti n; chi phí v n chuy n, b o
qu n, ki m, đ m ti n c a h th ng Ngân hàng, c a các ch th tham gia giao
d ch thanh toán) là r t t n kém; luôn ti m n r i ro và nguy hi m trong quá trình
v n chuy n H n n a, vi c th c hi n giao d ch thanh toán b ng ti n m t v i kh i
l ng l n là môi tr ng cho t i ph m l u hành ti n gi , d b các đ i t ng
ph m pháp l i d ng đ buôn l u, gian l n, tr n thu …
Trong giai đo n n n kinh t th tr ng hi n nay, h th ng Ngân hàng phát tri n r t m nh, cùng v i s phát tri n c a h th ng Ngân hàng và nh ng ng
d ng thành t u công ngh thông tin, t đ ng hoá, có r t nhi u hình th c TTKDTM ti n l i trong giao d ch, an toàn đư và đang đ c s d ng ph bi n nhi u n c trên th gi i
Các b t l i và r i ro trên đây là v n đ x y ra v i b t k qu c gia nào trong đó có Vi t Nam Song v i các n c mà thanh toán b ng ti n m t còn
m c ph bi n trong xư h i, tình hình s càng ph c t p và khó ki m soát h n
Vì v y TTKDTM c n thi t đ c m r ng vì nh ng lí do sau đơy:
hi n s tu n hoàn v n ti n t , làm t ng nhanh t c đ chu chuy n v n cho
n n kinh t
t các ngu n v n t m th i nhàn r i, ch a s d ng trong dân c
nhân, các t ch c kinh t
Trang 16- Th t là TTKDTM giúp Ngân hàng trung ng qu n lỦ, ki m soát ch t
ch , th ng xuyên l ng ti n cung ng c n thi t cho n n kinh t S d ng chính sách ti n t đ qu n lỦ l ng cung ti n trong n n kinh t
thanh toán
ngh a quan tr ng trong vi c ti t ki m kh i l ng ti n m t trong l u thông
b y nhiêu
l ng d ch v thanh toán cho Ngân hàng, t o ngu n thu nh p cho Ngân hàng trong vi c thu phí d ch v , đ ng th i t o đ c ngu n v n cho vay
ng n h n
1.3 Các ph ng th c TTKDTM
Theo quy t đ nh 226/2002/Q -NHNN ngày 26/3/2002 c a Th ng đ c
ch c cung ng d ch v thanh toán thì t n t i các ph ng th c thanh toán qua Ngân hàng nh sau:
1.3.1 Thanh toán b ng L nh chi hay U nhi m chi (UNC)
1.3.1.1 Khái ni m L nh chi hay y nhi m chi (UNC)
thanh toán theo m u do Ngân hàng quy đ nh, g i cho Ngân hàng n i mình m tài kho n yêu c u trích m t s ti n nh t đ nh trên tài kho n c a mình đ tr cho
ng i th h ng
Trang 17Th i gian th c hi n l nh chi hay UNC do t ch c cung ng d ch v thanh toán th a thu n v i ng i s d ng d ch v thanh toán, Khi ki m soát, h ch toán
l nh chi, các bên ph i th c hi n đúng th i h n đư quy đ nh đ đ m b o thanh toán nhanh l nh chi
Trong quan h mua bán hàng hóa, ng i mua có th dùng UNC đ ng
tr c ti n hàng cho ng i bán và c ng có th thanh toán ngay sau khi nh n đ
nhanh g n, b o v quy n l i kinh t cho ng i bán
1.3.1.2 Ph m vi thanh toán c a UNC
Ph m vi thanh toán c a UNC khá r ng, bao g m:
ng i bán ngay c khi h xa nhau, qua đó góp ph n m r ng và phát tri n m i quan h trao đ i mua bán hàng hóa, d ch v trên c n c
ây là hình th c thanh toán áp d ng cho hai bên mua bán th c s tín nhi m l n nhau, t o quy n ch đ ng thanh toán cho ng i mua (thanh toán
Trang 18nhanh hay ch m ph thu c vào thi n chí c a ng i mua, n u ng i mua thanh toán ch m c ng không b ph t ch m tr ), nên qui trình thanh toán đ c rút ng n,
do đó ti t ki m đ c th i gian c ng nh chi phí có liên quan, làm t ng nhanh vòng quay v n
mua chi m d ng v n c a ng i bán trong tr ng h p ng i mua đư nh n hàng nh ng l i không thanh toán v n ngay cho ng i bán, d n đ n ng i bán s g p r i ro, nh h ng đ n quá trình s n xu t kinh doanh
c n c đ đôn đ c ng i mua thanh toán theo đúng th i h n ho c x ph t
ng i mua khi ch m tr
1.3.2 Thanh toán b ng nh thu hay U nhi m thu
1.3.2.1 Khái ni m Nh thu hay y nhi m thu
U nhi m thu ho c nh thu là ph ng th c thanh toán mà ng i th
h ng l p l nh thanh toán theo m u do t ch c cung ng DVTT quy đ nh, g i cho t ch c cung ng DVTT thu h mình m t s ti n nh t đ nh
1.3.2.2 Ph m vi áp d ng c a Nh thu hay UNT
Nh thu hay y nhi m thu (UNT) đ c áp d ng trong giao d ch thanh toán gi a nh ng ng i s d ng DVTT có m tài kho n trong cùng m t t ch c cung ng DVTT ho c khác t ch c cung ng DVTT, trên c s có th a thu n
b ng v n b n ho c h p đ ng v đi u ki n thu h gi a bên tr ti n và bên th
h ng
Trang 19Th c ch t c a nh thu hay UNT là gi y t thanh toán do ng i bán l p đ
y thác cho t ch c cung ng DVTT thu h m t s ti n ng i mua t ng ng
v i giá tr hàng hóa, d ch v đư cung ng
Th i h n th c hi n nh thu hay UNT do t ch c cung ng d ch v thanh toán th a thu n v i ng i s d ng d ch v thanh toán
UNT do t ch c cung ng DVTT ph c v ng i th h ng g i đ n, t ch c cung ng DVTT ph c v ng i chi tr trích tài kho n c a ng i mua n u trên tài kho n c a ng i mua đó có đ đi u ki n đ th c hi n giao d ch thanh toán, ho c thông báo cho ng i mua bi t n u trên tài kho n c a ng i đó không có đ ti n
đ th c hi n giao d ch thanh toán, đ ng th i theo dõi đ thanh toán khi tài kho n
c a ng i mua có đ ti n
1.3.2.3 u, nh c đi m c a UNT
đi n, n c, c c phí đi n tho i …
trên UNT do ng i bán l p v i giá tr hàng hóa mà ng i mua đ c cung
c p th c s Do đó nó th ng đ c s d ng thanh toán các lo i d ch v có
d ng c ghi đo chính xác nh đi n, n c, đi n tho i …
Trang 201.3.3 Thanh toán b ng Séc
1.3.3.1 Khái ni m Séc
Séc là m t t m nh l nh tr ti n vô đi u ki n do m t khách hàng c a ngân hàng ra l nh cho ngân hàng trích m t s ti n nh t đ nh trên tài kho n c a mình
m t i ngân hàng đ tr cho ng i c m Séc ho c cho ng i đ c ch đ nh trên t
Séc là m t m nh l nh ch không ph i là m t yêu c u do đó khi nh n đ c séc Ngân hàng ch p nh n vô đi u ki n, tr tr ng h p tài kho n c a ng i phát hành không đ ho c không có ti n tr
1.3.3.2 ThƠnh ph n liên quan đ n Séc
Có 3 ng i liên quan đ n Séc:
- Ngân hàng
1.3.3.3 Các lo i Séc s d ng trong thanh toán
th h ng séc Lo i séc này đ c chuy n nh ng theo lu t b ng
ph ng pháp ký h u chuy n nh ng Vi c chuy n nh ng s b ch m
d t n u ng i chuy n nh ng có ghi c m t “ không ti p t c chuy n
nh ng” Vi c chuy n nh ng ph i ghi rõ h tên, đ a ch cá nhân ho c tên, đ a ch pháp nhân đ c chuy n nh ng vào m t sau c a t séc
M t t séc ký danh nh ng có ghi c m t “Tr không theo l nh…” thì
t séc này không đ c chuy n nh ng
Trang 21- Séc vô danh: là lo i séc không ghi tên cá nhân ho c tên pháp nhân th
h ng séc Tên t séc này s ghi “Yêu c u tr ti n cho ng i c m séc”
Lo i séc này đ c chuy n nh ng t do t c là b ng cách trao tay
đ n v thanh toán ho c đ c thanh toán b ng chuy n kho n n u trên t séc không ghi c m t “Tr vào tài kho n”
chuy n kho n b ng cách ghi có vào tài kho n liên quan Lo i séc này
ng i ký phát c n ghi rõ c m t “Tr vào tài kho n” Ng i h ng séc
ch đ c thanh toán b ng chuy n kho n ch không đ c thanh toán
rưi và ph bi n, ph c v tr c ti p cho các ho t đ ng du l ch trong ph m
vi qu c gia và ph m vi qu c t , và đ m b o cho khách đi du l ch có th
l nh ti n nhi u n i đáp ng nhu c u chi tiêu c a h
V nguyên t c, b t c m t lo i Séc nào ng i phát hành Séc c ng ch
đ c phép phát hành trong ph m vi s d tài kho n ti n g i c a mình Tr ng
h p t Séc đ c phát hành mà tài kho n ti n g i c a ng i phát hành không có
Trang 22ti n tr thì t Séc v n có giá tr thanh toán, nh ng ng i phát hành Séc ph i ch u trách nhi m tr c pháp lu t
1.3.3.4 u, nh c đi m c a Séc
ng i mua không c n đ n ngân hàng khi phát hành séc đ ng th i
hàng hay cung c p d ch v vì hàng giao thì séc m i đ c phát hành
ch n nh n đ c ti n vì séc đư đ c xác nh n thanh toán, t ch c cung
ng d ch v thanh toán b o chi séc có trách nhi m thanh toán
ng d ch v thanh toán nên d phát hành quá s d gây ra đ ng v n
và t c đ thanh toán ch m
s ph i m t th i gian đ n t ch c cung ng d ch v thanh toán làm th
t c xác nh n b o chi và trong tr ng h p séc b o chi l u ký thì ng i mua s ph i l u ký s ti n trên t séc, gây đ ng v n và s không
đ c h ng lưi k t ngày b o chi séc
Trang 231.3.4 Thanh toán b ng Th tín d ng
1.3.4.1 Khái ni m Th tín d ng
Th tín d ng (Letter of Credit - vi t t t là L/C) là m t cam k t thanh toán
có đi u ki n b ng v n b n c a m t t ch c tài chính (thông th ng là ngân hàng)
ch c ch n nh n đ c ti n sau khi đư giao hàng hóa ho c d ch v cho
ng i mua.Áp d ng hình th c thanh toán này, quy n l i c a bên bán s
đ c b o đ m Vì nó đòi h i bên mua ph i chu n b tr c ph ng ti n thanh toán m i nh n đ c hàng Do đ c đi m an toàn và chu n xác cao nên đ c s d ng khá ph bi n trong quan h thanh toán qu c t
Trang 24đi m trên mà ng i ta còn g i th tín d ng là th ghi n hoưn hi u (delayed debit card) hay ch m tr
Th ghi n là lo i th có quan h tr c ti p và g n li n v i tài kho n ti n
g i Lo i th này khi đ c s d ng đ mua hàng hoá hay d ch v , giá tr nh ng giao d ch s đ c kh u tr ngay l p t c vào tài kho n c a ch th thông qua
nh ng thi t b đi n t đ t t i c a hàng, khách s n đ ng th i chuy n ti n ngay
l p t c vào tài kho n c a c a hàng, khách s n đó
Trang 25Th ghi n còn hay đ c s d ng đ rút ti n m t t i máy rút ti n t đ ng
Th ghi n không có h n m c tín d ng vì nó ph thu c vào s d hi n h u trên tài kho n c a ch th
Th rút ti n m t là lo i th rút ti n m t t i các máy rút ti n t đ ng ho c
ngân hàng V i ch c n ng chuyên bi t ch dùng đ rút ti n, yêu c u đ t ra đ i
v i lo i th này là ch th ph i kỦ qu ti n g i vào tài kho n ngân hàng ho c ch
th đ c c p tín d ng th u chi m i s d ng đ c
1.3.5.3 ThƠnh ph n tham gia vƠo vi c phát hƠnh vƠ s d ng th
Có 4 thành ph n tham gia vào vi c phát hành và s d ng th :
t ch c bán th cho khách hàng và ch u trách nhi m thanh toán s ti n
do ng i s d ng tr cho ng i th h ng Ngân hàng phát hành th có
th kiêm ngân hàng thanh tóan th
tr c ti p mua th t i Ngân hàng và dùng th đ mua hàng hoá, d ch v
ng hàng hoá, d ch v cho ng i s d ng th
quy đ nh, Ngân hàng đ i lỦ thanh toán có trách nhi m thanh toán cho
ng i ti p nh n thanh toán b ng th khi nh n đ c biên lai thanh toán
do đ n v ti p nh n g i đ n
Trang 26Th thanh toán dù d i hình th c nào c ng ph i có đ y đ các y u t : Tên
ch th , tên ngân hàng phát hành th , s th , nhưn hi u th ng m i và th i h n
s d ng th
1.3.5.4 u, nh c đi m c a th
nhi u l n thanh tóan nên ti t ki m đ c chi phí
nhân, thanh toán online
thông qua các tài kho n c ng nh ki m soát ho t đ ng c a các tài kho n này
vào website khác đ mua hàng và th c hi n thanh toán v i Ngân hàng
Trang 27Home Banking: v i ngân hàng t i nhà, khách hàng giao d ch v i ngân hàng qua m ng n i b (Intranet) do ngân hàng xây d ng riêng Các giao d ch
đ c ti n hành t i nhà thông qua h th ng máy tính đ c n i v i h th ng máy tính c a Ngân hàng Thông qua d ch v Home banking, khách hàng có th th c
hi n các giao d ch chuy n ti n, li t kê giao d ch, in báo N , báo Có, xem t giá, lưi su t …
th c hi n vi c truy v n thông tin ngân hàng, thông tin tài kho n ho c th c hi n thanh toán chuy n kho n thông qua d ch v nh n tin SMS qua m ng đi n tho i
di đ ng
Nh v y, ta th y r ng TTKDTM v i r t nhi u hình th c, có v trí và vai trò r t quan tr ng đ i v i n n kinh t th tr ng V n đ đ t ra là trong công tác thanh toán còn m t s t n t i đòi h i ta ph i xem xét tùy t ng ngân hàng c th
đ có th đ a ra nh ng bi n pháp h p lỦ nh m nâng cao hi u qu c a công tác
hàng
Trang 28- Doanh thu t ho t đ ng thanh toán không dùng ti n m t
1.5 Các nhơn t nh h ng đ n TTKDTM
1.5.1 Môi tr ng kinh t v mô
Ho t đ ng c a Ngân hàng r t nh y c m v i các y u t t môi tr ng kinh
t v mô Nh ng bi n đ ng l n c a n n kinh t có th d n t i s s p đ c a nhi u Ngân hàng và nh h ng th ng mang tính h th ng Khi môi tr ng kinh t v
mô không n đ nh, nh h ng t i ho t đ ng kinh doanh chung c a Ngân hàng t
đó tác đ ng gián ti p t i TTKDTM
M t môi tr ng kinh t v mô không n đ nh nh hi n nay: tình hình l m phát trong n c t ng cao, TTCK trong n c s t gi m m nh, đô th hoá đ t canh tác, d n đ n kh ng ho ng v l ng th c… ki m ch l m phát, NHNN đư đ a
ra chính sách th t ch t ti n t b ng cách t ng t l d tr b t bu c, si t tín d ng
c a các NHTM, nh h ng đ n tính thanh kho n c a các ngân hàng này, đây là nguyên nhân d n t i s t gi m ho t đ ng TTKDTM
Ng c l i, môi tr ng kinh t v mô n đ nh s là t o thu n l i cho s phát tri n c a TTKDTM N n kinh t phát tri n m nh, hàng hoá đ c s n xu t ra và tiêu th v i kh i l ng l n Các cá nhân, doanh nghi p s có khuynh h ng a chu ng vi c s d ng Ngân hàng nh là m t trung gian thanh toán b i vì Ngân
đ c các chi phí v n chuy n, b o qu n, ki m đ m khi s d ng hình th c thanh toán b ng ti n m t, đ ng th i làm cho quá trình thanh toán đ c nhanh chóng, chính xác và an toàn h n
Trang 291.5.2 Môi tr ng pháp lý
Ngân hàng là m t t ch c kinh doanh trong l nh v c ti n t , có vai trò c c
k quan tr ng trong n n kinh t , đ c s quan tâm và ch đ o sát sao t Chính
ph thông qua NHNN nên ch u nh h ng tr c ti p t pháp lu t Hi n nay, Ngân hàng đư có nh ng lu t riêng: Lu t NHNN, Lu t t ch c tín d ng… Do đó đư t o hành lang pháp lỦ c b n cho h th ng Ngân hàng ho t đ ng và phát tri n
Trong đi u ki n tình hình chính tr , pháp lu t n đ nh, Các t ch c kinh t
và dân c có đi u ki n phát tri n kinh t do đó ti n g i thanh toán t i Ngân hàng
và t tr ng thanh toán qua Ngân hàng t ng lên t o đi u ki n cho Ngân hàng thu hút đ c l ng ti n m t ngoài xư h i T đó, Ngân hàng có thêm ngu n v n đ
đ u t vào các l nh v c s n xu t kinh doanh trong n n kinh t và m r ng các
s n ph m d ch v c a Ngân hàng, đáp ng t t h n nhu c u c a khách hàng
1.5.3 Khoa h c công ngh
Công ngh Ngân hàng là m t y u t quan tr ng nh h ng l n t i ho t
đ ng kinh doanh nói chung và TTKDTM nói riêng c a các ngân hàng hi n nay Công ngh ngân hàng tiên ti n s góp ph n thúc đ y nhanh quá trình chu chuy n
v n, thu hút đ c nhi u ngu n v n nhàn r i trong dân c ph c v cho vi c đ u
t phát tri n kinh t , phát tri n nhanh trên con đ ng CNH-H H
Vi c ng d ng các thành t u công ngh tin h c và t đ ng hoá vào thanh toán s đáp ng đ c yêu c u nhanh chóng, chính xác, an toàn và ti t ki m đ c chi phí trong thanh toán Các ho t đ ng huy đ ng, chi tr ti n g i cho khách hàng và thanh toán có th đ c th c hi n trên các ch ng trình ph n m m máy
r ng các d ch v c a mình qua các trang Web ây là m t cách ti p c n, qu ng
bá và cung c p các d ch v Ngân hàng t i hàng tri u ng i v i chi phí r t th p
Trang 30Công ngh hi n đ i cho phép các ngân hàng v n xa h n, liên k t v i nhau đ cùng s d ng m ng công ngh , t o c h i cho các các Ngân hàng m
r ng ph m vi ho t đ ng c a mình và nh h ng l n nhau nhi u h n trong TTKDTM và c trong nh ng m t ho t đ ng khác c a Ngân hàng
1.5.4 Y u t con ng i
v c ho t đ ng c a mình, y u t con ng i không m t đi vai trò c a mình mà
ng c l i càng đóng vai trò quan tr ng h n Công ngh cao cho phép gi m s
l ng cán b ho t đ ng trong h th ng Ngân hàng, nh ng m t công ngh hi n
đ i nh t c ng không th thay th con ng i trong t t c các ho t đ ng, đ c bi t là trong nh ng v n đ c n t i t duy sáng t o c a con ng i mà không máy móc nào có đ c Vì v y, y u t con ng i là đi u ki n đ các máy móc phát huy h t
H n n a trình đ dân trí th p s sinh ra tâm lỦ “ng i” khi s d ng các ph ng
ti n hi n đ i có đ ph c t p cao, do đó TTKDTM không phát tri n
1.5.6 Ho t đ ng kinh doanh chung c a ngơn hƠng
NHTM có ba ch c n ng trung gian tài chính, trung gian thanh toán và
ch c n ng t o ti n Các ch c n ng này có m i quan h ch t ch và h tr v i nhau Khi NHTM là trung gian tài chính thì NHTM s huy đ ng v n b ng nhi u
Trang 31hình th c nh : huy đ ng t các t ch c kinh t , dân c qua hình th c ti t ki m,
k phi u hay phát hành trái phi u v i k h n khác nhau Qua đó, Ngân hàng s
t p trung đ c m t l ng v n nhàn r i t các thành ph n kinh t khác nhau và Ngân hàng cho vay đ i v i nh ng ng i có nhu c u vay v n Khi các bên có nhu
c u thanh toán, chi tr Ngân hàng s đ ng ra làm trung gian thanh toán Khi vai trò trung gian thanh toán làm t t, t o đ c lòng tin đ i v i khách hàng, khách hàng s giao d ch t i Ngân hàng khi đó huy đ ng s t ng lên đáp ng nhu c u đi vay và ch c n ng trung gian tài chính l i đ c phát huy tác d ng V i ch c n ng trung gian thanh toán và trung gian tài chính trong n n kinh t qu c dân, h
th ng các NHTM đư t ng kh i l ng ti n t lên g p b i thông qua c ch thanh toán chuy n kho n i u này đư làm cho các ch c n ng c a NHTM ngày càng liên h ch t ch v i nhau S phát tri n c a m i ch c n ng s thúc đ y các ch c
n ng khác phát tri n theo Do đó, ho t đ ng kinh doanh chung c a ngân hàng s
nh h ng l n t i TTKDTM c a ngân hàng
1.5.7 Qui mô ngân hàng
N u qui mô c a NH l n, m c t p trung c a NH cao thì vi c hi n đ i hóa
d ng khoa h c công ngh đòi h i ph i đ u t v i chi phí ban đ u khá t n kém
nghi m cho Vi t Nam
1.6.1 T ch c TTKDTM c a các Ngơn hƠng Trung qu c
T i Trung Qu c, xu h ng trong nh ng n m g n đây, các ph ng ti n TTKDTM duy trì m c t ng tr ng nhanh và ngày càng đóng vai trò quan tr ng trong vi c thay th ti n m t Trong n m 2009, kho ng 21.414 tri u giao d ch thanh toán đư đ c th c hi n b ng các ph ng th c TTKDTM (T ng 16.85% so
Trang 32v i n m 2008), v i t ng giá tr giao d ch đ t 715.75 nghìn t Nhân dân t (t ng
đ c:
Th nh t là: Xây d ng h th ng thanh toán Séc d a trên công ngh truy n hình nh Công ngh này cho phép chuy n các t séc v t ch t thành các thông tin hình nh c a nó, và truy n hình nh đó cho các ngân hàng ph c v ng i kỦ phát
đ nh thu
Th hai là: Phát tri n m nh d ch v Ngân hàng đi n t
Ho t đ ng thanh toán qua Internet phát tri n r t nhanh và t ng đ t bi n v
kh i l ng giao dich C th trong n m 2009, kh i l ng giao d ch và giá tr
tri u giao d ch v i t ng giá tr là 357,45 nghìn t Nhân dân t v i m c t ng
t ng ng 91.21% và 33.16% so v i n m 2008 Vi c x lỦ thanh toán qua Internet t i Trung Qu c s hi u qu h n sau khi Ngân hàng Trung ng Trung
Qu c xây d ng xong h th ng thanh toán bù tr và thanh toán Internet Banking
liên ngân hàng
Th ba là: Phát tri n nhanh và m nh th Ngân hàng
C th , tính đ n tháng 10/2010, t ng s l ng th ngân hàng đ c phát hành đ t t i 2,3 t th , trong đó th ghi n là 1,88 t th chi m 91%, th tín d ng
là 186 tri u th n cu i n m 2009, đư có t ng s 261 t ch c phát hành th tham gia vào m ng l i thanh toán bù tr liên ngân hàng, trong đó có 218 t
ch c trong n c và 43 t ch c n c ngoài
Phát tri n th tr ng th v i nhi u lo i s n ph m th đáng chú Ủ nh Th
Trang 33l n, Th công v là th tín d ng có h n m c theo l ng, ph c v cán b công
ch c chi cho ho t đ ng công v khi đi công tác đ a ph ng, n c ngoài
Th t là: Có s tham gia c a chính quy n trong vi c giám sát h th ng
tr đ c k t h p hi u qu , t ng th Bên c nh đó, Ngân hàng Trung ng Trung
Qu c còn ph i h p v i Tòa án nhân dân t i cao và Vi n ki m sát nhân dân t i
d ng các tr ng h p ph m pháp trong l nh v c qu n lỦ th tín d ng
1.6.2 T ch c TTKDTM c a các Ngơn hƠng c
Tr c chi n tranh Th gi i th II, thanh toán ti n gi y và ti n kim lo i là
d ng truy n th ng Sau khi k t thúc chi n tranh Th gi i th II, đ c bi t là t khi
th ng nh t n c c, kinh t c a h đ c ph c h i và phát tri n nhanh, đ t đ c
nh ng ti n đ quan tr ng v thu nh p bình quân đ u ng i, v lu t pháp, v công ngh và m t đ ngân hàng Vì v y, vi c c i t o t p quán dùng ti n m t trong thanh toán c a dân c th c hi n t ng đ i d dàng, nhanh chóng b ng nhi u bi n
pháp:
nghi p, c quan vào tài kho n cá nhân do ngành Ngân hàng đ m nhi m ây là
bi n pháp hành chính, manh tính b t bu c đ i v i m i ng i dân ph i có ngh a
v th c hi n nhi m v chung c a đ t n c
Trang 34Lu t Séc đ c xây d ng trên c s Công c Th gi i v Séc ban hành
nh n các b n ch p t séc gi a các ngân hàng liên quan v i đ b o m t cao Hi n nay Hi p h i Ngân hàng đư t ch c thanh toán séc b ng đi n t , r t nhanh chóng,
chính xác
1.6.3 BƠi h c kinh nghi m cho Vi t Nam
Qua nghiên c u kinh nghi m c a m t s n c trong quá trình s d ng và phát tri n các ph ng th c TTKDTM c ng nh vi c t ch c h th ng thanh
Th nh t là: C n xây d ng c ch chính sách v TTKDTM phù h p v i tình hình phát tri n kinh t xư h i và CNTT Ngân hàng Nhà n c đóng vai trò quy t đ nh trong vi c ban hành c ch chính sách, t o hành lang pháp lỦ, môi
tr ng thu n l i, thông thoáng cho quá trình s d ng, phát tri n các ph ng ti n
TTKDTM
Th hai là: Xây d ng h th ng TTKDTM hi n đ i d a trên n n t ng
CNTT
tâm x lỦ khu v c Các trung tâm này đ c trang b máy móc hi n đ i và đ ng
Trang 35b , đ c qu n lý và v n hành b i đ i ng cán b chuyên nghi p, có trình đ cao,
có th x lỦ m i tình hu ng, đ m b o cho h th ng thanh toán ho t đ ng thông
su t, không b ách t c
Th ba là phát tri n m nh v th
NHTM đ u s d ng đ c t t c các máy ATM
đ ng thu n đ th đ c s d ng r ng rưi trong cu c s ng
Ch ng 1 đư trình bày lỦ thuy t t ng quan v TTKDTM nh m làm c s lỦ lu n,
ph c v cho vi c phân tích đánh giá th c tr ng ho t đ ng TTKDTM c a Ngân hàng TMCP Công th ng Chi nhánh 11 ch ng ti p theo
Các ph ng th c TTKDTM đ c trình bày ch ng 1 là các ph ng th c chính
đ c đ a ra nh m phân tích, đánh giá m c đ v n d ng và ph bi n Ngân
Trang 36Qua nghiên c u các nhân t nh h ng đ n công tác TTKDTM và kinh nghi m
c a m t s n c trong vi c t ch c h th ng thanh toán làm cho chúng ta có
đ nh h ng nh m m r ng TTKDTM trong th i gian t i đ thúc đ y TTKDTM phát tri n h n n a
Trang 37C H NG 2:
TH C TR NG THANH TOÁN KHÔNG DỐNG TI N M T T I NGÂN
2.1 Gi i thi u v Ngân Hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam ậ Chi
nhánh 11
2.1.1 Khái quát quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n c a Ngơn hƠng TMCP
Công Th ng Vi t Nam ậ Chi nhánh 11
Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam (VietinBank) đ c thành l p vào n m 1988 sau khi tách ra t NHNN Vi t Nam Cho đ n nay, VietinBank là
m t trong nh ng NHTM l n nh t, gi vai trò quan tr ng và tr c t trong ngành
nhánh t i Lào
INDOVINA và Công ty chuy n m ch tài chính qu c gia Vi t Nam (Banknet)
thành viên c a Hi p h i ngân hàng Vi t Nam, Hi p h i ngân hàng Châu Á, hi p
h i tài chính vi n thông liên ngân hàng toàn c u (SWIFT), t ch c phát hành và thanh toán th VISA, MASTER qu c t
Các s n ph m d ch v tài chính c a VietinBank: Các d ch v ngân hàng bán buôn và bán l trong và ngoài n c, d ch v cho vay đ u t , d ch v huy đ ng
ti n g i, d ch v tài tr th ng m i, d ch v b o lưnh và tái b o lưnh, d ch v chi t kh u và tái chi t kh u, d ch v t v n tài chính ti n t , d ch v kinh doanh
Trang 38ngo i h i, d ch v thanh toán xu t nh p kh u, d ch v chuy n ti n, d ch v phát hành và thanh toán th tín d ng trong n c và qu c t , th ghi n , th tr tr c,
d ch v ngân hàng đi n t , d ch v ch ng khoán, d ch v b o hi m và tái b o
hi m, d ch v cho thuê tài chính, ho t đ ng Ngân hàng đ i lỦ và các d ch v khác
th ng m i đi n t , không ng ng nghiên c u, c i ti n các s n ph m, d ch v
hi n có và phát tri n các s n ph m, d ch v m i nh m đáp ng cao nh t nhu c u
c a khách hàng
Công th ng khác trên toàn qu c VietinBank - CN11 nhi u n m li n đ t danh
hi u chi nhánh tiên ti n c a VietinBank
2.1.2 Khái quát v k t qu ho t đ ng kinh doanh c a Ngơn hƠng TMCP
Công Th ng Vi t Nam - Chi nhánh 11
N m 2010, trong đi u ki n kinh t th gi i còn nhi u khó kh n sau kh ng
ho ng tài chính và suy thoái kinh t , n n kinh t Vi t Nam đư s m b c ra kh i tình tr ng suy gi m, t ng b c ph c h i và t ng tr ng khá nhanh GDP c n c
n m 2010 t ng 6,78%, cao h n k ho ch đ ra là 6,5% T ng kim ng ch xu t
kh u, giá tr s n xu t công nghi p đ u t ng tr ng m nh m , thu ngân sách v t
k ho ch, đ u t phát tri n đ c đ y m nh, gi i ngân v n đ u t phát tri n đ t
hi u qu cao Tuy nhiên v n còn đó nh ng y u t b t l i nh thiên tai l l t liên
ti p x y ra, CPI, l m phát t ng cao (11,75%), giá vàng t ng m nh và cao h n giá vàng th gi i, chênh l ch gi a t giá chính th c và t giá trên th tr ng t do
Trang 39quá r ng là nh ng b t n v mô tác đ ng m nh đ n đ i s ng ng i dân, doanh nghi p và c n n kinh t nói chung và c a ngành ngân hàng nói riêng trong n m
Trong b i c nh nhi u b t l i cho ho t đ ng kinh doanh nh trên, nh ng
Trang 40Bi u đ 2.1: Ngu n v n huy đ ng c a VietinBank ậ CN 11 t n m