Tiểu luận - Một số kinh nghiệm rèn học sinh lớp 1 viết chữ đẹp (MỚI)

Một số kinh nghiệm rèn học sinh lớp 1 viết chữ đẹp. Phần I Lời nói đầu, Phần II nội dung, thực trạng, giải pháp, hướng dẫn nét chữ trực quan từng con số, Phần III Kết luận, Tài liệu tham khảo

TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 1 NHÂN TRẠCH

TIỂU LUẬN:

Một số kinh nghiệm rèn học sinh lớp 1 viết chữ đẹp

Nhân Trạch, tháng 3/2013

PHẦN I : LỜI NÓI ĐẦU

Chữ viết là một trong những phát minh vĩ đại của con người Từ khi ra đời chữ viết nó là công cụ đắc lực trong việc ghi lại ,truyền bá toàn bộ kho tri thức của nhân loại Chẳng những thế con người còn coi chữ viết như một người bạn thường xuyên gần gũi ,thân thiết với mình Từ tình cảm ấy con người muốn chữ viết cũng phải đẹp , đẹp cho chính nó và đẹp cho con người

Ngoài ra chữ viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện phẩm chất đạo đức cho học sinh như tính cẩn thậïn, tính kỉ luật, khiếu thẩm mĩ Chữ đẹp nết người giống như

Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói “Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người, dạy

cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn đọc bài vở của mình,

…”.

Ngày nay trong sự phát triển của nền kinh tế tri thức ,thời đại bùng nổ thông tin , chữ viết cũng có vi tính làm thay , vậy việc rèn luyện chữ viết cho học sinh có quan trọng không ?

Từ năm học 2001-2002 BGD& ĐT đã có quyết định về việc tổ chức thi viết chữ đẹp hằng năm cho giáo viên và học sinh tiểu học Cho đến nay đã khơi day trong học sinh -giáo viên và xã hội về ý thức cần viết chữ đẹp

“ Chữ sáng lòng sáng ngời - Đẹp chữ là đẹp nết ’’ (Vũ Đình Liên)

Ngày 14 – 06 – 2002 Bộ trưởng BGD & ĐT đã ban hành mẫu chữ viết (QĐ 31) Đây chính là việc nhìn nhận tầm quan trọng và ý nghĩa của chữ viết đẹp Vậy , vấn đề đặt ra là làm sao rèn chữ viết đẹp cho học sinh , chính là yêu cầu bức xúc của người giáo viên dạy lớp nhất là ở lớp 1

Bởi vì học sinh lớp 1 là học sinh đầu cấp ,sự uốn nắn chữ viết là hết sức cần thiết và cấp bách Qua nhiều năm dạy lớp 1, với ý thức lương tâm và trách nhiệm nghề nghiệp của giáo viên tôi luôn suy nghĩ và trăn trở Trong giảng dạy, tôi không ngừng tích lũy

kinh nghiệm về chữ viết để sớm giúp các em viết chữ đẹp , luôn tìm ra phương pháp dạy

học thích hợp giúp các em có được chữ viết đẹp thông qua đề tài “ Một số kinh nghiệm

rèn học sinh lớp 1 viết chữ đẹp.’’

Đề tài mà tôi nghiên cứu được nêu nhiều trong sách , trong báo nhưng đó là phương pháp luyện viết chung cho học sinh lớp 1 Do đặc điểm riêng của từng vùng ,từng trường mà mức độ học sinh tiếp thu khác nhau Mặt khác chữ viết học sinh lớp 1 có đặc thù riêng nên tôi bắt đầu nghiên cứu tìm ra những kinh nghiệm hữu hiệu nhất giúp các em học sinh lớp 1 rèn chữ viết Và tôi tiếp tục mạnh dạn nghiên cứu vấn đề này để có thêm một số kinh nghiệm trong việc rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 – ở học kỳ I và nhất là học sinh lớp 1B điểm Phụng Thớt Trường Tiểu Học Nhơn Ninh B

Với đề tài “Một số kinh nghiệm rèn học sinh lớp 1 viết chữ đẹp’’ được thự

c hiên từ năm 2008- 2009 cho đến năm học 2009 -2010 tiếp tục áp dụng thực hiện để đúc kết thêm Trong đề tài này tôi không đề cập toàn bộ năm học mà chỉ giới hạn ở học kỳ 1 để nhằm giúp học sinh viết chữ đẹp , kịp thời đáp ứng dạy theo chuẩn kiến thức và kĩ năng Đồng thời giúp học sinh có vốn kỹ năng ban đầu thuận lợi cho phát huy viết chữ đẹp ở những lớp trên

PHẦN II : NỘI DUNG

1 THỰC TRẠNG:

Với nhiều năm dạy lớp 1 tôi theo dõi và nhìn thấy chữ viết của các em còn quá xấu Trong các năm học gần đây tôi thống kê lại chữ viết của học sinh ở học kì I như sau : Năm

học

Sỉ số học sinh

Những số liệu trên cho thấy năm học 2006-2007 học sinh viết chữ xấu chiếm 45% ; năm học 2007-2008 học sinh viết chữ xấu chiếm 50% ; năm học 200-2009 học sinh viết chữ xấu chiếm 35%

Qua tìm hiểu thực tế ở lớp và ở gia dình đồng thời nghiên cứu lại phương pháp dạy học Tôi nhận định nguyên nhân dẩn đến tình hình trên là do :

1.1_ Về phía học sinh:

-Vì nhà xa trường nên một số em không học lớp mẫu giáo

-Đại đa số học sinh không có thói quen rèn chữ viết ,không có ý thức trong việc rèn chữ viết ,thậm chí không quan tân đến chữ viết xấu hay đẹp

-Hầu như đa số học sinh chữ viết không đúng mẫu chữ ban hành (QĐ31) ;chữ viết nguệch ngoạc thiếu thẩm mỹ

- Nhưng nguyên nhân chủ yếu là học sinh chưa nắm được các nét cơ bản , cấu tạo con chữ, dòng kẻ, kĩ thuật viết

-Một số học sinh đồ dùng học tập còn thiếu, tập rèn chữ viết chưa đúng mẫu ; học sinh chỉ sử dụng một quyển tập viết

-Một số học sinh mắt bệnh về mắt

-Ngoài ra còn có một số học sinh chưa ý thức được việc giữ gìn sức khoẻ, đồ dùng học tập, bên cạnh còn có một số em hay ra mồ hôi tay

1.2 _ Về phía giáo viên:

-Chữ viết chưa đáp ứng yêu cầu trực quan trong việc giảng dạy , chỉ thấy một số ít giáo viên chữ viết chân phương đẹp mắt

-Ít chú trọng trong việc rèn luyện chữ viết cho học sinh ,chẳng qua chỉ lưu ý trong giờ tập viết ,còn lại các tiết học khác hầu như bỏ ngỏ, thiếu nhắc nhở ,uốn nắn

-Chưa có biện pháp rèn chữ viết cụ thể

-Chưa giúp học sinh nắm được các nét cơ bản , cấu tạo con chữ, dòng kẻ, kĩ thuật viết

-Hướng dẫn rèn chữ viết chưa theo đối tượng học sinh

-Chưa dạy theo chuẩn kiến thức và kĩ năng

-Giáo viên còn thiếu nghiêm khắc đối với bản thân trong việc luyện chữ viết của mình ,thiếu đầu tư nghiên cứu mẫu chữ hiện hành và chưa có phương pháp rèn luyện phù hợp đối với học sinh lớp 1

-Chưa chú trọng đến đồ dùng dạy học trong tiết dạy

- Về đồ dùng dạy học :Bảng viết của giáo viên không có dòng li rõ ràng ;giáo viên còn viết nhấm chừng trên bảng

Từ những nguyên nhân trên nên tôi mới tìm ra giải pháp để khắc phục nhằm giúp học sinh viết chữ đẹp

2 GIẢI PHÁP :

Với mục đích đề tài được đặt ra cùng với những nguyên nhân nêu trên nên bản thân tôi đã có những giải pháp và việc làm cụ thể để góp phần giúp học sinh viết chữ đẹp như sau :

*Chuẩn bị của giáo viên và học sinh đầu năm

*Hướng dẫn nắm cấu tạo ,độ cao các con chữ

*Hướng dẫn rèn chữ viết phân chia theo đối tượng

*Kết hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục

2.1 _ Chuẩn bị bước đầu:

Ngay sau khi ổn định lớp tôi tổ chức họp phụ huynh học sinh riêng cho lớp 1,tôi phổ biến một số vấn đề về nội quy ,quy định của trường của lớp rồi hướng dẫn phụ huynh mua dụng cụ học tập

Trước đây học sinh viết bảng con nào cũng được nhưng do chữ viết ở lớp 1 có đặc thù riêng vì có chữ cao 2 ô li ,3 ô li, 4 ô li ,5 ô li nên tôi thống nhất cùng loại bảng là Kim Nguyên ; mỗi em phải có hai quyển tập trắng dành riêng cho rèn chữ viết và mỗi em phải có 2 cây bút chì loại 2B chứ không dùng loại bút chì nào khác Còn đối với vở tậpviết có

in sẳn chữ mẫu cho mỗi bài học trong bộ sách chỉ có một quyển nay tôi đề nghị mua thêm

một quyển nữa để về nhà rèn thêm Với quyển này tôi theo dõi nhận xét mỗi bài và chỉnh sửa cụ thể từng nét

-Bảng lớp :Bảng lớp là công cụ trực quan hằng ngày , ở bảng lớp giúp học sinh thấy được chữ viết của giáo viên và giáo viên dùng để viết mẫu cho học sinh xem Nhưng nhìn chung tấm bảng lớp chưa được bố trí dòng kẻ nên giáo viên chỉ viết nhấm chừng làm học sinh không thấy rõ độ cao các con chữ nên dẩn đến học sinh dễ viết sai Để thuận lợi hơn cho giáo viên và học sinh trong việc học thì tôi tự kẻ lại trên bảng từng dòng li rõ ràng giống y hệt như trong vở tập viết (mỗi ô li dài 3cm).Với tấm bảng này tôi sử dụng cho năm học này và sử dụng lâu dài thậm chí được cho các lớp trên Sau khi kẻ bảng có dòng li như thế thì giáo viên không còn viết nhấm chừng nữa và học sinh bắt đầu nhìn theo đó mà luyện viết

Kết quả : 100% học sinh đủ sách giáo khoa và đồ dùng học tập, mỗi em có 2 quyển

tập viết và 2 quyển tập ô li như yêu cầu

2.2 _ Hướng dẫn bằng phương pháp trực quan :

Với tiểu học, đặc biệt là học sinh lớp 1 phương pháp trực quan luôn là phương pháp tối ưu vì vậy tôi chọn giải pháp nhỏ đầu tiên trong nhóm giải pháp này là:

2.2.1 _ Hướng dẫn trực quan nắm chắc cấu tạo ,độ cao các con chữ :

Đọc ,viết là hai kỹ năng song song với nhau Do vậy dạy tập viết can phối hợp nhịp nhàng với dạy học vần Học sinh luyện tập viết chữ dưới hai hình thức chủ yếu :luyện tập viết chữ trong các tiết học âm với luyện tập viết theo yêu cầu kĩ thuật trong các tiết dạy phân môn tập viết Sauk hi học xong phần âm tôi củng cố lại độ cao các con chữ cao 2 ô

li ,3 ô li , 4 ô li ,5 ô li dưới hình thức đọc viết ,nhìn viết (học sinh yếu ) ,thi nhau viết (học sinh khá giỏi )

Ví dụ : +Kể các con chữ cao 2 ô li : o,a,e, ê ,n,m,u,ư,…(16con chữ)

+Có mấy con chữ cao 3 ô li? ( có một đó là con chữ t ), có thể tổ chức theo hình thức trắc nghiệm

+Có những con chữ nào cao 4 ô li ?(có 4 con chữ : p, q,d,đ)

+Những con chữ nào cao 5 ô li :?(6 con chữ :l,h,b,k,g,y)

Lưu ý các em : âm pờ (p) và âm bờ (b) khi đọc và khi viết gọi là con chữ pờ(p) ,chữ bờ(b) Khi viết các em dễ dàng phân biệt được sự khác nhau giữa hai con chữ này như sau : con chữ p cao 4 ô li dưới gọi là pờ dưới ; còn con chữ b cao 5 ô li trên gọi là bờ trên Nếu sau này học sinh có viết nhầm thì các em nhớ lại điều cô nói “bờ trên và pờ dưới’’

Bảng con :học sinh tuy viết đúng chữ nhưng các em muốn viết chổ nào cũng được ,hay viết sai điểm đặt phấn trong bảng con ,cũng như điểm đặt bút khi viết trong vở nhất là học sinh viết chậm và yếu.Vậy để khắc sâu cho học sinh viết chính xác các con chữ cao 5 ô li và 3 ô li như :l,b,h,k,t tôi chỉ định điểm đặt phấn là trên dòng kẻ đậm một

ô

Trên bảng con những em viết chậm và yếu như em Chăn ,Tuyền, Tường Vy , Thủy Tiên tôi dùng đầu nhọn của đinh kẻ thêm chồng lên dòng li 1 , dòng li 3, dòng li 6 bảng con như sau :

*những con chữ cao 2 ô li các em phải viết vào khung này

Kết quả :Nhờ kinh nghiệm của tôi tuy nhỏ mà giờ nay các em nói trên đã viết được và tiến bộ nhiều ,bây giờ tôi không cầm tay nữa

2.2.2 _ Hướng dẫn trực quan nét viết của từng con chữ :

Trong giai đoạn giáo dục chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học thì đây là giải pháp mà tôi tâm đắt Vì trẻ nhỏ chỉ thật sự hứng thú trước hình ảnh trực quan động, nhiều màu sắc

Nếu chỉ nhìn cô giáo viết và thuyết trình từng nét viết đôi khi làm các em rối; chưa nói đến việc cô giáo đang đứng viết trên bảng sẽ ít nhiều che chắn tầm nhìn của một số

học sinh theo góc nhìn do chỗ ngồi của các em trong lớp Nếu không vận dụng giải pháp này thì ít nhiều hướng dẫn các em trực quan nét viết của từng con chữ sẽ bị hạn chế Tôi đã tiến hành như sau: Tôi đã vận dụng phần mềm Microsoft office PowerPoint để soạn trình chiếu nét viết của từng con chữ ở mỗi nội dung bài dạy bằng việc tạo một line nhỏ rồi liên kết hiệu ứng ở Custom Animation chọn hướng di chuyển hiệu ứng sang left hay right và bottom hay top và tốc độ hiệu ứng timing speed phù hợp với mỗi đoạn viết của một phần con chữ Cứ như thế với nhiều đoạn line kết hợp lại tôi có được một trình chiếu cách viết đúng, đẹp của một con chữ với một kích thước to, rõ, có màu sắc hấp dẫn học sinh háo hức quan sát

Mỗi lần trình chiếu chữ mới tôi đã để các em quan sát thật nhiều lần, đến khi các em thuộc như một quy trình viết đúng Khi đã nắm nét viết qua quan sát rồi thì các em vận dụng viết vào bảng con của chính mình Đa số các em viết rất đúng nét viết và thường rất đạt vì đây là hoạt động tái diễn lại những gì mà các em đã trực quan mà nắm bắt một cách chủ động

2.3 _ Rèn luyện qua thực hành viết chữ :

2.3.1 Hướng dẫn luyện viết

- Vở tập viết quyển 1 : : với hai tuần đầu học sinh viết rất lộn xộn ,không biết đặt bút chổ để viết , có em thì viết rất đẹp nhưng khoảng cách giữa các chữ có trang thì quá thưa , còn có trang thì quá khít ,thậm chí các em viết không thẳng hàng mặc dù chữ viết có đúng độ cao như em Nguyễn Hoàng Huy , Võ Kiếm Phi , Nguyễn Thị Lệ Tuyền ,…

Cho nên để viết thẳng hàng ở vở tập viết từ bài 4 (vì từ bài 1 đến bài 3 học sinh tô lại chữ ) tôi mới thu hết vở tập viết lại về dùng bút chì chấm sẳn điểm đặt bút ở từng dòng như sau:

Vở tập viết : ê

v

bê

ve

Sau khi thu về nhà phát ra cho các em như sau :

ê

v

bê

ve

Với kinh nghiệm trên thì lần 1 thu hết lớp 16 em tiến bộ 6 em ; lần 2 thu 10 em chưa tiến bộ thực hiện như trên tiến bộ 6 em ; lần 3 thu 4 em còn lại ( sương , Vy , thủy Tiên , cường ) tiến bộ 3 em ; lần 4 còn lại em Vy ; vì tôi xuyên suốt theo dõi và cầm tay nên em

Vy cũng tiến bộ hẳn ra Đến giữa học kỳ I các em đều biết điểm đặt bút và khoảng cách giữa các chữ trong vở tập viết , trình bày rất đẹp mắt

- Vở tập viết quyển 2 : yêu cầu về nhà rèn viết thêm ở quyển 2 đúng và đẹp và quyển này tôi nhận xét theo dõi

Tôi thực hiện công việc trên cho thấy học sinh viết rất khả quan , đến năm học 2009-2010 tôi định tiếp tục nhưng điều ngạc nhiên ở tôi là quyển vở tập viết có thay đổi theo phân phối chương trình và bài viết nào cũng có sẵn chấm các điểm đặt bút giống như công việc tôi làm vì vậy học sinh viết yếu nhất mà cũng biết chổ viết

2.3.2 Viết mẫu trong vở ô li

-Giáo viên viết mẫu lên bảng có kẻ ô vuông

-Chữ mẫu của giáo viên phải chuẩn ,đẹp (nay là yếu tố cần thiết quyết định sự thành công trong việc rèn chữ viết cho học sinh )

-Giáo viên theo dõi cầm tay giúp đỡ học sinh yếu

-Hướng dẫn học sinh viết vào vở nhắc nhở cách ngồi ,cách cầm bút

-Theo dõi ,sữa chữa uốn nắn từng nét cho học sinh ngay từ những nét cơ bản đầu tiên -Trong bài viết có nhiều lỗi sai ,giáo viên chỉ nên hướng dẫn sửa một lỗi để các em sửa từng lỗi sai một , từng ngày và từng ngày các em sẽ dần tiến bộ Trước đây hễ học sinh sai bao nhiêu lỗi thì lấy ra sửa hết bấy nhiêu làm như thế không mang hiệu quả nhiều

-Những học sinh giỏi tôi rèn luyện bằng cách chép lại các âm,vần, từ, câu ứng dụng của bài học vần mỗi ngày

Ví dụ “bài 18 :x - ch ’’sách tiếng việt 1 tập I trang 38, 39 tôi cho học sinh rèn như sau :

+ Học sinh yếu tôi viết mẫu trong vở ô li

X

X

Ch

Ch

Xe

xe

Chó

Chó

+Học sinh khá giỏi tôi không viết mẫu mà tôi phát huy nhìn vào sách giáo khoa ở cuối mỗi bài có hướng dẫn viết , cho các em tự ghi vào vở số dòng giống như tôi viết mẫu , rồi thực hiện rèn chữ viết

Kết quả : với cách rèn chữ viết trên mà những em viết chậm và xấu như em Nguyễn Hoàng Huy , Nguyễn Huỳnh Tường Vy nay viết tiến bộ nhanh hơn và đúng mẫu Còn các

em Võ Kiếm Phi , Lê Trí Quyết , Đặng Thị Cẩm Tiên ,…các em rất thành thạo tự viết mẫu rồi viết ,thậm chí tôi phát huy những em này bằng cách tập chép thêm các từ ngữ ứng dụng và câu ứng dụng trong bài vừa học vào vở thì các em viết rất tốt và các em có vẻ thích viết lắm

Học vần bài 24 :q-qu gi họcsinh viết thêm từ : quả thị ,qua đò , giỏ cá ,giã giò ; bài này có câu ứng dụng là : chú tư ghé qua nhà ,cho bé giỏ cá ; học sinh sẽ viết nội dung này vào vở

Với quyển này tôi chấm điểm và nhận xét liên tục để theo dõi chữ viết các em Việc làm thiết thực của tôi phù hợp với thông tư 32 (theo tôi được biết năm học 2009-2010)

Từ việc làm đơn giản trên nhưng đã góp phần vào việc viết chữ đẹp

2.3.3 Chia chữ ra từng loại và rèn luyện dứt điểm (nay là biện pháp trọng tâm )

Nếu cùng một lúc đòi hỏi các em viết đúng và đẹp ngay là điều không thực tế , khó có thể thực hiện được ,Do vậy tôi định ra mỗi tuần rèn một loại chữ nhất định Rèn viết đúng loại chữ này mới chuyển sang rèn loại chữ khác Tôi đặt kế hoạch rèn chữ viết hàng tuần ,hàng tháng một cách cụ thể Cứ như thế ,loại này viết đẹp mới chuyển sang rèn loại chữ khác nên học sinh phấn khởi và say mê rèn luyện

Căn cứ vào đặc điểm cấu tạo nét và mối quan hệ về cách viết các chữ cái tôi chia ra các nhóm như sau :

*chữ thường (3 nhóm )

+nhóm 1 :-n ,m, i, u , ư , v, r, t (8 chữ cái )

- trọng tâm rèn luyện là nét móc :móc ngược ,móc xuôi và móc hai đầu

- Từ các nét cơ bản trên nếu viết đẹp 8 chữ các ở nhóm 1 ,ta dễ dàng viết được các chữ cái khác như b, h, p, y,…

+nhóm 2 :-l, b, h, k, p, y(6 chữ cái )

-năm chữ cái : l, b, h, k, y đều giống nhau ở một nét cơ bản là nét khuyết

-Viết được các chữ cái ở nhóm 1 và nhóm 2 học sinh sẽ viết các chữ cái khác có phần thuận lợi hơn

Đối với học sinh lớp 1 tôi chú ý rèn viết bắt đầu từ nét sổ dọc học sinh viết được nét sổ ngay ngắn mới tiến hành viết nét khuyết

+nhóm 3 :-o, ô, ơ, a, ă, â, d, đ , q, g, c, x, e, ê, s, (15 chữ cái )

-loại chữ này nhìn thấy viết chắc đơn giản lắm nhưng thực tế học viết sai nhiều bắt đầu bởi chữ o Viết chữ o như thế nào thì đúng ? đặt bút từ đâu ?

Theo tôi khi dạy rèn viết chữ o tôi kẽ 1 ô vuông ngoài bìa cứng,rồi chia ô vuông thành 3 phần bằng nhau đánh dấu 4 điểm giữa các cạnh hình chữ nhật ,dùng phấn màu chấm chấm (…)thành hình chữ o sau đó tô lên các dấu chấm chấm , Giáo viên vừa viết vừa hướng dẫn học sinh quan sát